Việt Nam mong muốn trở thành đối tác đồng hành phát triển của Timor-Leste

Việt Nam mong muốn là đối tác đồng hành phát triển của Timor-Leste trong giai đoạn tham gia sâu hơn vào các cơ chế khu vực

Đại biện Việt Nam tại Timor-Leste Phạm Bình Đàm. (Nguồn: Đại sứ quán Việt Nam tại Timor-Leste)

Nhận lời mời của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, Thủ tướng Timor-Leste Kay Rala Xanana Gusmão sẽ thăm chính thức Việt Nam và tham dự Diễn đàn Tương lai ASEAN lần thứ ba từ ngày 7-10/6.

Nhân dịp này, Đại biện Việt Nam tại Timor-Leste Phạm Bình Đàm, đồng thời là Trưởng Cơ quan đại diện thường trú đầu tiên của Việt Nam tại Timor-Leste trả lời phỏng vấn Báo Thế giới và Việt Nam về ý nghĩa, kỳ vọng với chuyến thăm cũng như những cơ hội hợp tác sắp tới giữa hai nước.

Thủ tướng Timor-Leste Kay Rala Xanana Gusmão sẽ thăm chính thức Việt Nam và tham dự Diễn đàn Tương lai ASEAN lần thứ ba trong thời gian tới. Xin ông cho biết ý nghĩa, mục tiêu và kỳ vọng đối với chuyến thăm lần này, nhất là trong bối cảnh Timor-Leste vừa trở thành thành viên thứ 11 của ASEAN?

Chuyến thăm chính thức Việt Nam của Thủ tướng Kay Rala Xanana Gusmão diễn ra vào thời điểm rất có ý nghĩa.

More from WVR
Thủ tướng nước Cộng hòa dân chủ Timor-Leste sẽ thăm chính thức Việt Nam và dự Diễn đàn Tương lai ASEAN lần thứ ba

Timor-Leste vừa trở thành thành viên thứ 11 của ASEAN, chuyển từ giai đoạn chuẩn bị gia nhập sang giai đoạn hội nhập, bắt đầu tiến trình gia nhập các văn kiện, tham gia đầy đủ vào các cơ chế hướng tới năm Chủ tịch ASEAN 2029. Việt Nam và Timor-Leste cũng đang hướng tới kỷ niệm 25 năm thiết lập quan hệ ngoại giao vào năm 2027.

Vì vậy, chuyến thăm lần này không chỉ nhằm thúc đẩy quan hệ song phương, mà còn góp phần định hình hợp tác hai nước trong bối cảnh Timor-Leste đã là thành viên của ASEAN.

Điểm đáng chú ý là chuyến thăm lần này diễn ra trên nhiều kênh, với các nội dung bổ trợ cho nhau. Ở cấp cao, Thủ tướng Xanana Gusmão thăm song phương chính thức Việt Nam và tham dự Diễn đàn Tương lai ASEAN lần thứ ba.

Cùng thời điểm, Timor-Leste cũng cử các đoàn tham dự Tọa đàm về vai trò của các chính đảng trong xây dựng Cộng đồng ASEAN và Hội nghị Lãnh đạo các thành phố ASEAN, qua đó mở rộng kết nối hợp tác trên kênh Đảng và kênh địa phương.

Đặc biệt, thành phần đoàn Timor-Leste ở mức rất cao, với sự tham gia của các lãnh đạo cao nhất trong Chính phủ, gồm Thủ tướng và hai Phó Thủ tướng, cùng nhiều Bộ trưởng phụ trách các lĩnh vực then chốt. Điều này cho thấy Timor-Leste coi trọng chuyến thăm, mong muốn tham gia tích cực hơn vào các hoạt động của khu vực, tăng cường hợp tác với Việt Nam trên nhiều kênh và đóng góp chủ động hơn vào tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN.

Việc Thủ tướng Xanana Gusmão tham dự Diễn đàn Tương lai ASEAN lần thứ ba cũng mang hàm ý rất quan trọng. Đây là Diễn đàn do Việt Nam khởi xướng nhằm tạo thêm không gian trao đổi về những vấn đề dài hạn của ASEAN như hòa bình, ổn định, phát triển bao trùm, kết nối, chuyển đổi số và vai trò của người dân trong tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN. Đối với Timor-Leste, một thành viên mới, Diễn đàn là dịp thiết thực để lắng nghe, chia sẻ ưu tiên phát triển của mình và tham gia sâu hơn vào các thảo luận chung của khu vực.

Với Việt Nam, việc đón Thủ tướng Timor-Leste thăm chính thức và tham dự các Hội nghị cũng phản ánh cách thức ngành Ngoại giao triển khai đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nước trong giai đoạn mới. Các định hướng đối ngoại được Đại hội Đảng gần đây nhấn mạnh đều đặt yêu cầu kết hợp chặt chẽ giữa thúc đẩy lợi ích quốc gia - dân tộc với trách nhiệm đóng góp cho hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển ở khu vực. Từ một quốc gia từng nhận được nhiều sự ủng hộ của bạn bè quốc tế trong quá trình tái thiết, phát triển và hội nhập, Việt Nam hôm nay đã có thêm điều kiện, kinh nghiệm và năng lực để chia sẻ lại với các nước bạn.

Trong quan hệ với Timor-Leste, Việt Nam mong muốn không chỉ là nước ủng hộ mạnh mẽ quá trình bạn gia nhập ASEAN, mà còn là đối tác đồng hành phát triển trong giai đoạn bạn tham gia sâu hơn vào các cơ chế khu vực. Tinh thần đó được thể hiện qua việc Việt Nam tăng cường hiện diện tại Dili, sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm hội nhập ASEAN, thúc đẩy hợp tác thiết thực và hỗ trợ Timor-Leste nâng cao năng lực tham gia các công việc chung của Hiệp hội.

Về kỳ vọng, tôi cho rằng chuyến thăm sẽ tạo thêm xung lực mới cho quan hệ Việt Nam-Timor-Leste. Nhân dịp này, hai bên dự kiến ký một số văn kiện hợp tác quan trọng, tạo cơ sở pháp lý và điều kiện thuận lợi cho giao lưu nhân dân, hợp tác giáo dục - đào tạo, trao đổi thông tin và một số lĩnh vực hợp tác thiết thực khác. Đây là những kết quả cụ thể, góp phần đưa quan hệ hai nước phát triển sâu rộng, ổn định và gắn sát hơn với nhu cầu của người dân hai nước.

TRẢ LỜI PHỎNG VẤN BÁO THẾ GIỚI VÀ VIỆT NAM VỀ CHUYẾN THĂM CỦA THỦ TƯỚNG TIMOR-LESTE SANG VIỆT NAM

Đại biện Phạm Bình Đàm chào xã giao Thủ tướng Timor-Leste Xanana Gusmão. (Nguồn: Đại sứ quán Việt Nam tại Timor-Leste)

Việt Nam và Timor-Leste đang hướng tới kỷ niệm 25 năm thiết lập quan hệ ngoại giao vào năm 2027. Theo ông, đâu là những điểm sáng nổi bật trong quan hệ hai nước thời gian qua, và hai bên cần làm gì để đưa hợp tác song phương đi vào chiều sâu, thiết thực và hiệu quả hơn?

Tôi cho rằng trước tiên phải nói đến là tin cậy chính , sự gắn bó, gần gũi giữa lãnh đạo và nhân dân hai nước. Việt Nam và Timor-Leste chia sẻ lịch sử đấu tranh giành độc lập, khát vọng phát triển và mong muốn đóng góp vào hòa bình, ổn định của khu vực. Trong những năm gần đây, lãnh đạo cấp cao Timor-Leste nhiều lần thăm Việt Nam và tham dự các hoạt động lớn do ta tổ chức. Điều đó cho thấy bạn coi trọng quan hệ với Việt Nam và đánh giá cao vai trò, vị thế của Việt Nam trong ASEAN.

Một dấu mốc quan trọng đáng chú ý là việc Đại sứ quán Việt Nam tại Timor-Leste đã chính thức đi vào hoạt động từ ngày 13/4/2026. Đây là bước đi cụ thể nhằm tăng cường hiện diện của Việt Nam tại địa bàn, tạo cầu nối trực tiếp để thúc đẩy hợp tác song phương đi vào thực chất hơn.

Khi có Cơ quan đại diện thường trú tại Dili, việc kết nối giữa các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp và người dân hai nước sẽ thuận lợi hơn; các thỏa thuận cấp cao cũng có điều kiện được theo dõi, thúc đẩy và triển khai hiệu quả.

Trong hợp tác kinh tế, dấu ấn nổi bật nhất là viễn thông. Viettel hiện diện tại Timor-Leste từ năm 2012 dưới thương hiệu Telemor và chính thức cung cấp dịch vụ từ năm 2013. Sau hơn một thập kỷ hoạt động, Telemor đã trở thành một trong những nhà mạng quan trọng tại Timor-Leste, góp phần mở rộng kết nối cho người dân, tạo việc làm, đào tạo nhân lực địa phương, đóng góp ngân sách và hỗ trợ tiến trình chuyển đổi số của bạn.

Điều đáng nói là hợp tác trong lĩnh vực này không chỉ dừng ở cung cấp dịch vụ viễn thông. Timor-Leste đang có nhu cầu hiện đại hóa quản trị, mở rộng dịch vụ công, tăng cường kết nối giữa trung ương và địa phương, cũng như đưa các dịch vụ số đến gần hơn với người dân.

Với kinh nghiệm đã có, Telemor và các doanh nghiệp công nghệ Việt Nam có thể tham gia các nội dung như hạ tầng mạng, cáp quang, trung tâm dữ liệu, dịch vụ công trực tuyến, thanh toán số, quản lý văn bản điện tử, đào tạo nhân lực công nghệ thông tin và các nền tảng số phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Bên cạnh viễn thông, hai nước còn nhiều dư địa trong nông nghiệp, an ninh lương thực, giáo dục - đào tạo, thương mại, đầu tư và giao lưu nhân dân. Timor-Leste có nhu cầu rõ về bảo đảm nguồn cung lương thực, nâng cao năng suất nông nghiệp, phát triển nguồn nhân lực và tăng cường năng lực hội nhập. Việt Nam có kinh nghiệm thực tiễn trong các lĩnh vực này và có thể chia sẻ theo hướng phù hợp với điều kiện của Timor-Leste.

Để hợp tác đi vào chiều sâu, hai bên cần thống nhất về các lĩnh vực ưu tiên hợp tác, có nhu cầu rõ, có đối tác triển khai và có khả năng tạo kết quả cụ thể. Trước mắt, có thể tập trung vào an ninh lương thực, chuyển đổi số, giáo dục - đào tạo, kết nối doanh nghiệp, giao lưu nhân dân và hỗ trợ Timor-Leste nâng cao năng lực tham gia ASEAN. Đây là những lĩnh vực phù hợp với nhu cầu của bạn và cũng là thế mạnh của Việt Nam.

Năm 2027, hai nước sẽ kỷ niệm 25 năm thiết lập quan hệ ngoại giao, mốc son mới của mối quan hệ hữu nghị truyền thống được vun đắp trên nền tảng sự tin cậy và gần gũi giữa hai dân tộc cùng chung khát vọng hòa bình và phát triển.

Đây là cột mốc phù hợp để hai bên xây dựng một chương trình hợp tác mới, thực tế hơn, có trọng tâm hơn và gắn với các nhu cầu phát triển cụ thể của mỗi nước. Nếu làm tốt, quan hệ Việt Nam-Timor-Leste có thể chuyển mạnh hơn từ nền tảng chính trị tốt đẹp sang hợp tác phát triển có kết quả, có tác động và có tính bền vững.

Việc Timor-Leste chính thức trở thành thành viên thứ 11 của ASEAN mở ra những cơ hội hợp tác mới nào giữa Timor-Leste với các nước Đông Nam Á, đặc biệt là với Việt Nam? Việt Nam có thể tiếp tục chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ Timor-Leste như thế nào trong quá trình tham gia các cơ chế ASEAN, hướng tới việc Dili đảm đương vai trò Chủ tịch ASEAN năm 2029?

Việc Timor-Leste trở thành thành viên thứ 11 của ASEAN là dấu mốc quan trọng đối với Timor-Leste và cũng rất có ý nghĩa đối với ASEAN. Với Timor-Leste, đây là bước chuyển từ giai đoạn vận động, chuẩn bị sang giai đoạn tham gia trực tiếp vào các cơ chế, chương trình nghị sự và hợp tác chung của khu vực. Với ASEAN, sự tham gia của Timor-Leste giúp Hiệp hội bao phủ hoàn toànkhông gian địa lý Đông Nam Á, đồng thời khẳng định tinh thần đoàn kết, bao trùm và hỗ trợ lẫn nhau giữa các nước thành viên.

Cơ hội trước hết đối với Timor-Leste là mở rộng không gian phát triển. Khi tham gia ASEAN, Timor-Leste có thêm điều kiện để kết nối với thị trường khu vực, thúc đẩy thương mại, đầu tư, du lịch, giáo dục - đào tạo, hạ tầng và giao lưu nhân dân. Quan trọng không kém là cơ hội học hỏi kinh nghiệm quản trị, nâng cao năng lực thể chế và tham gia vào các chuẩn mực, quy trình hợp tác khu vực. Đây là những yếu tố rất cần thiết đối với một quốc gia trẻ đang trong quá trình xây dựng nền tảng phát triển dài hạn.

Đối với Việt Nam, việc Timor-Leste gia nhập ASEAN mở ra một không gian hợp tác rộng hơn cho quan hệ hai nước. Hợp tác Việt Nam-Timor-Leste từ nay không chỉ được thúc đẩy trên kênh song phương, mà còn có thể triển khai trong các cơ chế thuộc khuôn khổ ASEAN. Các lĩnh vực như nông nghiệp, an ninh lương thực, chuyển đổi số, đào tạo nhân lực, thương mại, đầu tư, kết nối địa phương và giao lưu nhân dân đều có thêm điều kiện để phát triển khi hai nước cùng tham gia đầy đủ vào các cơ chế khu vực.

Việt Nam có lợi thế riêng trong việc chia sẻ kinh nghiệm với Timor-Leste. Chúng ta đã từng trải qua quá trình thích ứng với phương thức hoạt động của Hiệp hội, nâng cao năng lực cán bộ, điều phối liên ngành, thực hiện các cam kết khu vực và từng bước đóng góp nhiều hơn vào công việc chung. Những kinh nghiệm đó không phải lý thuyết, mà xuất phát từ chính quá trình hội nhập của Việt Nam trong gần ba thập kỷ qua.

Trong thời gian tới, Việt Nam có thể hỗ trợ Timor-Leste theo những cách rất cụ thể. Đó là chia sẻ kinh nghiệm tham gia các hội nghị ASEAN, đào tạo cán bộ làm công tác đối ngoại và hội nhập, hỗ trợ nâng cao năng lực điều phối trong nước, trao đổi kinh nghiệm về lễ tân, hậu cần, truyền thông, xây dựng chương trình nghị sự và xử lý các vấn đề phát sinh trong hoạt động ASEAN. Đây đều là những nội dung thiết thực đối với Timor-Leste khi bạn bước vào giai đoạn tham gia sâu hơn vào Hiệp hội.

Việt Nam cũng sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm với Timor-Leste trong quá trình Dili chuẩn bị đảm đương vai trò Chủ tịch ASEAN năm 2029. Đây sẽ là nhiệm vụ lớn đối với một thành viên mới, đòi hỏi sự chuẩn bị đồng bộ về thể chế, nhân lực, điều phối chính sách, tổ chức hội nghị và năng lực dẫn dắt thảo luận trong ASEAN. Việt Nam đã nhiều lần đảm nhiệm vai trò Chủ tịch ASEAN, nên có thể trao đổi với Timor-Leste những kinh nghiệm thực tế, phù hợp với điều kiện và nhu cầu của bạn.

Tôi cho rằng thông điệp quan trọng ở đây là Việt Nam mong muốn trở thành đối tác đồng hành phát triển của Timor-Leste. Sự đồng hành phát triển giữa hai đối tác tin cậy phục vụ thiết thực cho lợi ích của bai bên, đồng thời đóng góp cho một ASEAN đoàn kết, tự cường, bao trùm và phát triển bền vững.

Nếu tận dụng tốt cơ hội này, quan hệ Việt Nam-Timor-Leste sẽ có thêm động lực mới. Hai nước có thể vừa tăng cường hợp tác song phương, vừa phối hợp hiệu quả hơn trong ASEAN, qua đó cùng đóng góp vào hòa bình, ổn định và phát triển chung của khu vực.

Xin trân trọng cảm ơn Đại biện!