Xây dựng các ‘điểm chạm’ chiến lược của Việt Nam trên không gian truyền thông quốc tế

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại Hội thảo. (Ảnh: Yến Vi)

Hội thảo nằm trong khuôn khổ đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ năm 2026 với chủ đề “Thông tin đối ngoại của Bộ Ngoại giao trong kỷ nguyên mới: Thực trạng và giải pháp”, do ThS. Hoàng Diễm Hạnh, Tham tán tại Đại sứ quán Việt Nam tại Thái Lan, nguyên Phó Tổng Biên tập Báo Thế giới và Việt Nam, làm Chủ nhiệm.

ThS. Hoàng Diễm Hạnh đồng thời chủ trì Hội thảo. Đảm nhiệm vai trò Thư ký Hội thảo là TS. Lý Thị Hải Yến, Trưởng khoa Lý luận chính trị, Học viện Ngoại giao.

Bên cạnh đó, Hội thảo còn có sự tham dự của PGS. TS. Dương Văn Quảng, nguyên Giám đốc Học viện Ngoại giao, nguyên Đại sứ Việt Nam tại Singapore, nguyên Trưởng Phái đoàn Việt Nam bên cạnh UNESCO; Đại sứ Nguyễn Phương Nga, nguyên Thứ trưởng Ngoại giao, nguyên Chủ tịch Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam; ThS. Nguyễn Văn Thuật, Phó Cục trưởng Cục Thông tin cơ sở và Thông tin đối ngoại, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; ông Phạm Đức Thái, Ủy viên Ban Chấp hành Hội Nhà báo Việt Nam, Vụ trưởng, Giám đốc Trung tâm Thông tin và Nghiên cứu khoa học, NXB Chính trị quốc gia Sự thật.

Ông Đào Lê Phương, Phó Vụ trưởng Vụ Thông tin Báo chí, Bộ Ngoại giao; TS. Nguyễn Đồng Anh, Bí thư Đoàn Thanh niên Bộ Ngoại giao, Quyền Trưởng khoa Truyền thông và Văn hóa đối ngoại; TS. Đào Quyền Trưởng, nguyên Phó Cục trưởng Cục Ngoại vụ và Ngoại giao văn hóa; TS. Vũ Tuấn Anh, Bí thư thứ nhất Đại sứ quán Việt Nam tại Malaysia, nguyên Trưởng khoa Truyền thông và Văn hóa đối ngoại; nhà báo Nguyễn Việt Đức, Ban Biên tập tin trong nước, Thông tấn xã Việt Nam; cùng đông đảo học giả, giảng viên Học viện Ngoại giao, nhà báo, phóng viên và sinh viên.

ThS. Hồ Thị Vân, Tập sự Phó Tổng Biên tập Báo Thế giới và Việt Nam, cho rằng công tác thông tin đối ngoại cần những giải pháp mang tính chiến lược để thích ứng với kỷ nguyên số. (Ảnh: Yến Vi)

Phát biểu khai mạc Hội thảo, ThS. Hồ Thị Vân, Tập sự Phó Tổng Biên tập, Báo Thế giới và Việt Nam cho biết, công tác thông tin đối ngoại đang đứng trước những cơ hội lớn song cũng phải đối mặt với không ít thách thức trong bối cảnh chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI) và các phương tiện truyền thông mới phát triển mạnh mẽ.

Trong bối cảnh đó, với vai trò là cơ quan báo chí trực thuộc Bộ Ngoại giao và là một trong những cơ quan báo chí đối ngoại hàng đầu cả nước, Báo Thế giới và Việt Nam luôn trăn trở tìm kiếm những giải pháp mang tính chiến lược nhằm nâng cao hiệu quả thông tin đối ngoại trong kỷ nguyên mới.

ThS. Hồ Thị Vân chia sẻ, trong khoảng 10 năm qua, Báo Thế giới và Việt Nam đã triển khai nhiều đề tài nghiên cứu, hội thảo khoa học gắn với thực tiễn thông tin đối ngoại, từ vai trò của báo chí đối ngoại đến công tác thông tin tại các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài.

Bà bày tỏ kỳ vọng những ý kiến đóng góp của các đại sứ, chuyên gia và nhà khoa học sẽ cung cấp thêm luận cứ lý luận và thực tiễn, phục vụ hoạch định chính sách, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cũng như hiệu quả công tác thông tin đối ngoại của Bộ Ngoại giao trong giai đoạn mới.

ThS. Hoàng Diễm Hạnh, Tham tán tại Đại sứ quán Việt Nam tại Thái Lan phát biểu trực tuyến tại Hội thảo. (Ảnh: Yến Vi)

Phát biểu trực tuyến từ đầu cầu Bangkok, ThS. Hoàng Diễm Hạnh, Chủ nhiệm đề tài cho biết, Hội thảo được tổ chức nhằm góp phần hoàn thiện cơ sở lý luận và thực tiễn cho công tác thông tin đối ngoại trong bối cảnh mới.

Thay mặt nhóm nghiên cứu và Ban tổ chức, ThS. Hoàng Diễm Hạnh gửi lời cảm ơn tới các chuyên gia, nhà quản lý, nhà báo, giảng viên, sinh viên cùng các cán bộ đang công tác tại các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài đã tham dự, đóng góp ý kiến cho Hội thảo từ nhiều đầu cầu khác nhau.

Đề cập chuyến thăm chính thức Việt Nam của Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul trong khuôn khổ tham dự Diễn đàn Tương lai ASEAN vừa qua, ThS. Hoàng Diễm Hạnh chỉ ra những hình ảnh gây chú ý mạnh mẽ trên truyền thông như khoảnh khắc người đứng đầu Chính phủ Thái Lan chơi đàn T’rưng trong lễ chiêu đãi, chia sẻ câu chuyện về chiếc đồng hồ được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trao tặng hay trực tiếp ra sân bay tiễn đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam.

Theo bà, sức lan tỏa của những hình ảnh ấy đến từ sự chân thành và cảm xúc tự nhiên, qua đó cho thấy thông điệp đối ngoại muốn tạo ảnh hưởng cần hội tụ 3 yếu tố cốt lõi: Nhanh để bảo đảm tính thời sự, chính xác để tạo dựng niềm tin và “chạm” để khơi gợi sự đồng cảm, ghi dấu trong nhận thức công chúng.

Đây cũng là yêu cầu đặt ra đối với những người làm thông tin đối ngoại trong kỷ nguyên số, khi cuộc cạnh tranh về hình ảnh, uy tín và sức hấp dẫn quốc gia ngày càng diễn ra quyết liệt trên không gian mạng, đòi hỏi sự chung tay của các cơ quan quản lý, báo chí, Cơ quan đại diện ở nước ngoài cùng toàn xã hội nhằm quảng bá hiệu quả hình ảnh Việt Nam và bảo vệ lợi ích quốc gia.

Nhận diện thách thức, kiến tạo sức mạnh mềm quốc gia

ThS. Nguyễn Văn Thuật, Phó Cục trưởng Cục Thông tin cơ sở và Thông tin đối ngoại, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch nhận định thông tin đang trở thành “vũ khí chiến lược” trong cạnh tranh sức mạnh mềm của các quốc gia. (Ảnh: Yến Vi)

Trình bày tham luận với chủ đề “Thông tin đối ngoại trong kỷ nguyên số: Nhận diện cơ hội và thách thức”, ThS. Nguyễn Văn Thuật nhận định, môi trường truyền thông toàn cầu đang thay đổi sâu sắc dưới tác động của chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và các nền tảng xuyên biên giới.

Theo ông, thông tin đối ngoại đã vượt ra khỏi cách hiểu truyền thống là “mang thế giới đến Việt Nam, mang Việt Nam ra thế giới”, trở thành một bộ phận của sức mạnh mềm quốc gia, gắn với chủ quyền số, an ninh thông tin và năng lực định hình dư luận quốc tế.

Dẫn thực tiễn từ xung đột Nga-Ukraine, cạnh tranh Mỹ-Trung hay khủng hoảng Trung Đông, đại diện Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho rằng, thông tin đang trở thành “vũ khí chiến lược” của thế kỷ XXI, khi lợi thế quốc gia ngày càng phụ thuộc vào khả năng kiểm soát dữ liệu, công nghệ số và dòng chảy thông tin toàn cầu.

More from WVR
Bổ sung quy định quản lý thông tin đối ngoại trên không gian mạng

Phân tích cơ hội và thách thức của Việt Nam, ThS. Nguyễn Văn Thuật thông tin, nước ta hiện có gần 80 triệu người dùng internet, 76 triệu tài khoản mạng xã hội và 127 triệu kết nối di động.

Tuy nhiên, Việt Nam vẫn chủ yếu ở vị thế người sử dụng hơn là người làm chủ nền tảng, phụ thuộc vào công nghệ lõi từ bên ngoài trong khi AI tạo sinh, deepfake và các công cụ tự động đang làm gia tăng nguy cơ thao túng thông tin, hình thành “chiến tranh nhận thức” xuyên biên giới.

Ông cũng chỉ ra những điểm nghẽn như cơ chế phối hợp liên ngành chưa thực sự hiệu quả, hệ sinh thái số chưa đủ mạnh để chuyển hóa nguồn lực văn hóa thành sức mạnh mềm quốc gia.

Dẫn số liệu từ cơ quan chức năng, ThS. Nguyễn Văn Thuật cho biết, năm 2023 Việt Nam ghi nhận khoảng 520.000 cuộc tấn công mạng vào các hệ thống thông tin, 547.000 cuộc tấn công từ chối dịch vụ (DDoS), 52% cơ quan và doanh nghiệp chịu tác động của mã độc, riêng quý III/2023 có khoảng 6,5 triệu tài khoản cá nhân bị đánh cắp.

Đề xuất mô hình “vòng vây số” như một cách tiếp cận mới đối với công tác thông tin đối ngoại, đại diện Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch nhấn mạnh 4 cấu phần gồm chính sách, công nghệ, nội dung và phản hồi công chúng cần được kết nối trong một vòng lặp khép kín, vận hành dựa trên dữ liệu và thời gian thực để liên tục điều chỉnh chiến lược truyền thông.

Trên cơ sở đó, ThS. Nguyễn Văn Thuật đề xuất 5 nhóm giải pháp trọng tâm gồm: (i) Hoàn thiện thể chế và cơ chế điều phối liên ngành; (ii) Phát triển hạ tầng dữ liệu, nền tảng số; (iii) Đổi mới nội dung theo hướng kể những câu chuyện Việt Nam phù hợp với nhu cầu tiếp nhận của công chúng quốc tế; (iv) Nâng cao năng lực dự báo, quản trị khủng hoảng truyền thông; (v) Phát triển nguồn nhân lực thông tin đối ngoại số chất lượng cao.

Theo ông, muốn nâng cao hiệu quả thông tin đối ngoại trong kỷ nguyên số, Việt Nam cần “chuyển dịch tư duy từ quảng bá hình ảnh sang kiến tạo sức mạnh mềm quốc gia, xây dựng hệ sinh thái truyền thông số tích hợp và huy động sự tham gia của toàn xã hội trong lan tỏa hình ảnh đất nước”.

Đại sứ Nguyễn Phương Nga bày tỏ cần đổi mới tư duy, lấy xây dựng lòng tin và lan tỏa các giá trị tích cực của Việt Nam làm trọng tâm. (Ảnh: Yến Vi)

Bày tỏ sự đồng tình với ý kiến và đề xuất của ThS. Nguyễn Văn Thuật, Đại sứ Nguyễn Phương Nga, nguyên Thứ trưởng Ngoại giao nhận định, không thể phủ nhận những thành tựu mà Việt Nam đạt được trong nhiều năm qua khi hình ảnh đất nước trên trường quốc tế đã thay đổi theo hướng tích cực, nhận được sự ghi nhận và thiện cảm rộng rãi hơn.

Tuy vậy, yêu cầu trong giai đoạn mới đã trở nên khó khăn hơn rất nhiều, khi thông tin đối ngoại không dừng ở việc lan tỏa hình ảnh mà phải góp phần định hình vị thế quốc gia, trở thành công cụ cạnh tranh chiến lược trong cuộc đua về sức mạnh mềm, uy tín và ảnh hưởng quốc tế.

Dưới góc nhìn của một người nhiều năm gắn bó với công tác đối ngoại, Đại sứ Nguyễn Phương Nga cho rằng, trước hết cần đổi mới tư duy, xóa nhòa ranh giới giữa đối nội và đối ngoại. Thông tin đối ngoại phải góp phần xây dựng nền tảng đồng thuận trong xã hội, củng cố niềm tin của người dân trước khi hướng ra bên ngoài. Mỗi người dân đều là một “đại diện hình ảnh” của Việt Nam, vì vậy cần nâng cao nhận thức, trách nhiệm của toàn xã hội, coi đây là nhiệm vụ chung của cả hệ thống chính trị.

More from WVR
Công tác thông tin đối ngoại - Viết tiếp câu chuyện Việt Nam

Bên cạnh đó, hoạt động thông tin đối ngoại cần gắn chặt với các mục tiêu chiến lược của đất nước, nhất là mục tiêu đối ngoại và xây dựng môi trường hòa bình, hữu nghị với các nước láng giềng.

Theo nguyên Thứ trưởng, việc nuôi dưỡng sự thấu hiểu, tôn trọng trong giao lưu nhân dân, kể cả trên không gian mạng, có ý nghĩa quan trọng đối với an ninh, ổn định và lợi ích lâu dài của quốc gia.

Trên tinh thần đó, Đại sứ Nguyễn Phương Nga cũng đề xuất năm nhóm giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả công tác thông tin đối ngoại trong bối cảnh mới.

Thứ nhất, đổi mới tư duy và cách tiếp cận, lấy xây dựng lòng tin, lan tỏa các giá trị tích cực của Việt Nam làm trọng tâm. Thứ hai, chủ động nắm bắt, dự báo và dẫn dắt dư luận thay vì chỉ phản ứng khi khủng hoảng đã xảy ra; mỗi chính sách lớn, dự án quan trọng cần đi kèm chiến lược truyền thông từ sớm để tạo đồng thuận xã hội.

Thứ ba, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, tận dụng sức mạnh của nền tảng số, từng bước phát triển các công cụ và hạ tầng số của riêng Việt Nam để giảm phụ thuộc vào bên ngoài. Thứ tư, tăng cường phối hợp giữa các lực lượng, từ cơ quan quản lý, báo chí, doanh nghiệp công nghệ đến người dân, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, báo chí quốc tế và các nhà sáng tạo nội dung nhằm tạo nên sức lan tỏa rộng khắp.

Cuối cùng, cần có cơ chế đầu tư xứng đáng cho các lực lượng chủ lực làm thông tin đối ngoại, xây dựng đội ngũ đủ năng lực chuyên môn, được trao quyền chủ động và yên tâm gắn bó với nghề.

“Chỉ khi giữ được những người làm nghề bằng niềm tin và điều kiện làm việc phù hợp, chúng ta mới có thể xây dựng một lực lượng đủ mạnh để dẫn dắt dư luận, bảo vệ lợi ích quốc gia và phát huy hiệu quả sức mạnh của thông tin đối ngoại trong kỷ nguyên số”, Đại sứ Nguyễn Phương Nga bày tỏ.

PGS. TS. Dương Văn Quảng lưu ý muốn kể câu chuyện Việt Nam hiệu quả cần xác định rõ các giá trị cốt lõi và thông điệp xuyên suốt. (Ảnh: Yến Vi)

Trao đổi tại Hội thảo, PGS. TS. Dương Văn Quảng, nguyên Giám đốc Học viện Ngoại giao nhấn mạnh, hiện nay, nếu hội nhập kinh tế và hội nhập văn hóa đã có những định hướng tương đối rõ ràng thì lĩnh vực thông tin vẫn còn thiếu một cách tiếp cận thống nhất, dẫn đến những lúng túng trong nhận thức và đào tạo nhân lực.

Muốn kể câu chuyện Việt Nam hiệu quả, trước hết cần xác định được những giá trị cốt lõi và thông điệp xuyên suốt về đất nước để tạo sự nhất quán trong truyền thông đối ngoại. Trên cơ sở đó, cần đổi mới công tác đào tạo đội ngũ làm thông tin đối ngoại theo hướng liên ngành, trang bị kiến thức về báo chí, văn hóa, quan hệ quốc tế, công nghệ số và năng lực xây dựng diễn ngôn phù hợp với công chúng toàn cầu.

Theo PGS. TS Dương Văn Quảng, thông tin trong kỷ nguyên số không chỉ là truyền tải dữ liệu mà phải góp phần tạo dựng tri thức, niềm tin và sức thuyết phục thông qua những câu chuyện chân thực, giàu bản sắc và có khả năng chạm tới người tiếp nhận.

Ông Phạm Đức Thái, Giám đốc Trung tâm Thông tin và Nghiên cứu khoa học, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật, khẳng định sách và các ấn phẩm chính luận vẫn là những "điểm chạm" tin cậy trong thông tin đối ngoại. (Ảnh: Yến Vi)

Hay từ góc độ xuất bản và truyền bá tri thức, ông Phạm Đức Thái cho rằng, sách và các ấn phẩm chính luận vẫn giữ vai trò đặc biệt trong hệ sinh thái thông tin đối ngoại bởi tính chính thống, chiều sâu tri thức và khả năng lưu giữ lâu dài.

Trong bối cảnh truyền thông số phát triển mạnh mẽ, thách thức đặt ra không phải là thay thế các giá trị truyền thống, mà là kết hợp hiệu quả giữa nội dung có giá trị bền vững với các phương thức truyền tải hiện đại để tiếp cận đa dạng nhóm công chúng quốc tế.

Theo đại diện NXB Chính trị quốc gia Sự thật, việc biên dịch, xuất bản các ấn phẩm quan trọng của Việt Nam bằng nhiều ngôn ngữ, cùng với số hóa và lan tỏa chúng trên các nền tảng mới, sẽ góp phần tạo nên những “điểm chạm” tin cậy, giúp bạn bè quốc tế hiểu rõ hơn về đường lối, chính sách, lịch sử và các giá trị mà Việt Nam theo đuổi trong quá trình phát triển.

Đây cũng là cách để chuyển hóa nguồn lực tri thức thành sức mạnh mềm, bổ trợ cho báo chí và ngoại giao công chúng trong việc kể câu chuyện Việt Nam ra thế giới.

Gợi mở bài học kinh nghiệm

TS. Vũ Tuấn Anh, Bí thư thứ nhất Đại sứ quán Việt Nam tại Malaysia, chia sẻ các cơ quan đại diện ở nước ngoài cần phát huy vai trò là những điểm chạm trực tiếp với dư luận quốc tế. (Ảnh: Yến Vi)

Chia sẻ từ đầu cầu Malaysia, TS. Vũ Tuấn Anh, Bí thư thứ nhất Đại sứ quán Việt Nam tại Malaysia, nguyên Trưởng khoa Truyền thông và Văn hóa đối ngoại, Học viện Ngoại giao cho rằng, trong bối cảnh chuyển đổi số toàn cầu, thông tin đối ngoại và ngoại giao đã vượt ra khỏi các kênh truyền thống để dịch chuyển mạnh mẽ lên không gian số. Internet, mạng xã hội và các nền tảng xuyên biên giới đang làm thay đổi căn bản cách thức các quốc gia xây dựng hình ảnh, truyền tải thông điệp chính sách và tương tác với công chúng quốc tế.

Ông Vũ Tuấn Anh cho rằng, ngoại giao số cần được nhìn nhận như việc ứng dụng công nghệ số nhằm phục vụ các mục tiêu đối ngoại, quản trị hình ảnh quốc gia và tăng cường kết nối với công chúng nước ngoài, qua đó trở thành một thành tố quan trọng của năng lực đối ngoại quốc gia. Thực tiễn địa bàn Malaysia cho thấy, truyền thông số được triển khai đồng bộ trên nhiều lĩnh vực, từ ngoại giao công chúng, ngoại giao văn hóa đến ngoại giao kinh tế và bảo hộ công dân.

More from WVR
Những nội dung cơ bản của Chiến lược truyền thông quảng bá hình ảnh Việt Nam ra nước ngoài

Thông qua hệ thống cổng thông tin điện tử, mạng xã hội của Bộ Ngoại giao và các cơ quan đại diện, Malaysia liên tục lan tỏa hình ảnh một quốc gia đa văn hóa, Hồi giáo ôn hòa, thành viên tích cực của ASEAN và đối tác có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế.

Các nội dung về du lịch, giáo dục, ẩm thực, di sản, đầu tư hay tài chính Hồi giáo được thiết kế phù hợp với từng nhóm công chúng, góp phần chuyển hóa sự đa dạng văn hóa thành sức mạnh mềm và nâng cao sức hấp dẫn quốc gia trong cạnh tranh quốc tế.

Bên cạnh những kết quả đạt được, TS. Vũ Tuấn Anh lưu ý, truyền thông số đối ngoại của Malaysia luôn gắn với yêu cầu quản trị không gian mạng và khuôn khổ pháp lý phù hợp.

Việc hoàn thiện cơ chế quản lý đối với các nền tảng số lớn, nâng cao năng lực phản ứng trước khủng hoảng thông tin và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong công tác lãnh sự đã giúp nước này chủ động hơn trong bảo vệ công dân và xử lý thông tin sai lệch.

Từ kinh nghiệm đó, vị chuyên gia cũng cho rằng công tác thông tin đối ngoại của Việt Nam cần tiếp tục phát huy vai trò của các cơ quan đại diện ở nước ngoài như những “điểm chạm” trực tiếp với dư luận quốc tế, đồng thời kết hợp hiệu quả giữa đổi mới công nghệ, xây dựng diễn ngôn quốc gia và nâng cao năng lực quản trị truyền thông số.

TS. Đào Quyền Trưởng phân tích, sức mạnh mềm được tạo nên từ khả năng kết nối các nguồn lực văn hóa, giáo dục và sáng tạo thành ảnh hưởng quốc tế. (Ảnh: Yến Vi)

Chia sẻ từ thực tiễn địa bàn Anh, TS. Đào Quyền Trưởng cho rằng, câu hỏi về sức mạnh mềm của xứ sở sương mù thực chất là câu hỏi về bản chất quyền lực trong thế kỷ XXI. Nếu trước đây sức mạnh quốc gia chủ yếu được đo bằng lãnh thổ, quân sự hay kinh tế, thì ngày nay khả năng tạo dựng niềm tin, khơi gợi thiện cảm và thúc đẩy mong muốn hợp tác cũng trở thành thước đo quan trọng của ảnh hưởng quốc tế.

Theo TS, thành công của ngoại giao công chúng Anh không nằm ở từng yếu tố riêng lẻ như Đài truyền hình BBC, hệ thống đại học Oxford, Cambridge, Shakespeare hay Giải Ngoại hạng Anh, mà ở cách quốc gia này kết nối các nguồn lực thành một hệ sinh thái sức mạnh mềm thống nhất.

Hội đồng Anh (British Council) là ví dụ tiêu biểu khi không vận hành như một cơ quan tuyên truyền, mà tạo ra không gian đối thoại, học tập và hợp tác, giúp công chúng quốc tế trực tiếp trải nghiệm, cảm nhận và hình thành thiện cảm đối với nước Anh.

More from WVR
Ban hành Chiến lược truyền thông quảng bá hình ảnh Việt Nam ra nước ngoài

TS. Đào Quyền Trưởng cũng nhấn mạnh, giáo dục là một trong những công cụ ngoại giao công chúng hiệu quả nhất của Anh. Mỗi năm, nước này thu hút hàng trăm nghìn sinh viên quốc tế; nhiều nhà lãnh đạo đương nhiệm trên thế giới từng học tập tại các cơ sở giáo dục của Anh.

Giá trị lớn nhất mà giáo dục tạo ra không chỉ là tri thức hay nguồn thu kinh tế, mà là những mối quan hệ bền chặt, sự thấu hiểu và mạng lưới kết nối kéo dài hàng chục năm.

Ngay cả sau Brexit, Anh vẫn tiếp tục gia tăng đầu tư cho văn hóa, giáo dục và các ngành công nghiệp sáng tạo. Điển hình, việc thành lập đồng Sức mạnh mềm Anh quốc (UK Soft Power Council) cho thấy, sức mạnh mềm đã được đặt ở tầm chiến lược quốc gia, như một tài sản quan trọng trong cạnh tranh ảnh hưởng toàn cầu.

Từ kinh nghiệm của Anh, TS. Đào Quyền Trưởng cho rằng, Việt Nam không thiếu nguồn lực để xây dựng sức mạnh mềm mà cần biết chuyển hóa các giá trị sẵn có thành ảnh hưởng quốc tế. Do đó, ông đề xuất chuyển từ tư duy coi văn hóa là bản sắc sang nhìn nhận văn hóa như một năng lực phát triển; từ tiếp cận di sản như đối tượng bảo tồn sang khai thác như nguồn lực tạo ra giá trị mới; và từ mục tiêu hiện diện sang mục tiêu tạo dựng ảnh hưởng.

Để thực hiện điều đó, đội ngũ làm công tác ngoại giao văn hóa và thông tin đối ngoại cần trở thành những người kể câu chuyện Việt Nam một cách thuyết phục, biết kết nối các nguồn lực phát triển và kích hoạt giá trị từ di sản, tri thức, sáng tạo thành những sản phẩm và cơ hội hợp tác cụ thể. Ông cho rằng, trong thế kỷ XXI, một quốc gia thành công không chỉ là quốc gia mạnh, mà còn là quốc gia được tin cậy, được yêu mến và được mong muốn đồng hành.

Nhà báo Nguyễn Việt Đức, Ban Biên tập tin trong nước, Thông tấn xã Việt Nam, trăn trở về cách kể những câu chuyện Việt Nam sinh động và thuyết phục hơn với bạn bè quốc tế. (Ảnh: Yến Vi)

Từ góc độ thực tiễn tác nghiệp trong lĩnh vực thông tin đối ngoại, nhà báo Nguyễn Việt Đức, Ban Biên tập tin trong nước, Thông tấn xã Việt Nam cho biết, điều khiến những người làm nghề trăn trở nhất là làm thế nào để đổi mới phương thức truyền thông, đưa những thành tựu phát triển của Việt Nam sau gần 40 năm đổi mới đến với thế giới một cách sinh động, tự nhiên và thuyết phục hơn.

Theo ông, trong bối cảnh môi trường truyền thông số thay đổi nhanh chóng và công chúng ngày càng ưu tiên những nội dung ngắn gọn, giàu cảm xúc, báo chí cần tìm được cách kể những câu chuyện Việt Nam gần gũi, chân thực nhưng vẫn đủ sức lan tỏa để bạn bè quốc tế hiểu rõ hơn về vị thế, khát vọng phát triển và các giá trị mà đất nước đang theo đuổi.

Qua những chuyến công tác tại Trung Quốc và Hàn Quốc, đại diện Thông tấn xã Việt Nam đặc biệt ấn tượng với cách các quốc gia này lồng ghép khéo léo các thông điệp về văn hóa, chính sách và giá trị quốc gia vào những trải nghiệm thường nhật, từ phim ảnh trên các chuyến bay, không gian sân bay cho tới các nghi thức văn hóa truyền thống, tạo nên những điểm chạm tự nhiên nhưng giàu sức lan tỏa trong lòng công chúng quốc tế.

More from WVR
Khi kiều bào kể chuyện Việt Nam ra thế giới

Từ những quan sát trên, nhà báo Nguyễn Việt Đức đề xuất mô hình “năm nhà” trong công tác thông tin đối ngoại, gồm Nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp công nghệ, cộng đồng sáng tạo và các cơ quan báo chí.

Theo đó, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo cơ chế, chính sách; doanh nghiệp công nghệ phát triển nền tảng và công cụ số; đội ngũ chuyên gia cung cấp tri thức và góc nhìn chuyên môn; cộng đồng sáng tạo, bao gồm người dân, nhà báo và cán bộ ngoại giao, đóng góp chất liệu sống động từ thực tiễn; còn báo chí phải trở thành “nhạc trưởng” kết nối các nguồn lực, dẫn dắt dòng chảy thông tin và định hướng dư luận.

Ông Nguyễn Việt Đức cho rằng, các cơ quan báo chí cần chủ động tạo ra sân chơi để khuyến khích sự sáng tạo của cộng đồng mạng, đồng thời khai thác hiệu quả những nội dung do người dùng tạo ra nhằm sản xuất các tác phẩm báo chí chất lượng cao phục vụ thông tin đối ngoại.

Cũng theo nhà báo Nguyễn Việt Đức, trong kỷ nguyên số, báo chí chính thống không thể tiếp tục vận hành theo tư duy cũ mà cần mạnh dạn thay đổi phương thức tiếp cận công chúng. Điều này đòi hỏi phải tăng cường ứng dụng công nghệ, phát triển các sản phẩm đa phương tiện, video ngắn phù hợp với thói quen tiếp nhận thông tin trên nền tảng di động, đồng thời đẩy mạnh sự phối hợp giữa báo chí với giới nghiên cứu, doanh nghiệp công nghệ và các nhà ngoại giao để chuyển tải những vấn đề phức tạp thành các thông điệp ngắn gọn, dễ hiểu và có sức lan tỏa.

Chỉ khi phát huy được sức mạnh tổng hợp của các chủ thể tham gia và đặt báo chí vào vai trò điều phối, công tác thông tin đối ngoại mới có thể bắt nhịp với môi trường truyền thông mới và kể hiệu quả những câu chuyện Việt Nam đến với thế giới.

TS. Nguyễn Đồng Anh, Quyền Trưởng khoa Truyền thông và Văn hóa đối ngoại, Học viện Ngoại giao, đề xuất đào tạo thế hệ nhân lực thông tin đối ngoại vừa giỏi công nghệ, vừa giàu bản sắc Việt Nam. (Ảnh: Yến Vi)

Về phía Học viện Ngoại giao, TS. Nguyễn Đồng Anh, Bí thư Đoàn Thanh Bộ Ngoại giao, Quyền Trưởng khoa Truyền thông và Văn hóa đối ngoại, cho rằng bài toán đào tạo nhân lực cho công tác thông tin đối ngoại đang đứng trước những thay đổi mang tính bước ngoặt của công nghệ và AI.

Theo TS. Nguyễn Đồng Anh, bên cạnh việc chuẩn hóa chương trình đào tạo theo tiêu chuẩn quốc tế và liên tục cập nhật yêu cầu thực tiễn từ các cơ quan sử dụng lao động, điều quan trọng là phải trang bị cho sinh viên những năng lực mà AI khó có thể thay thế, như am hiểu sâu sắc về đất nước, con người và giá trị văn hóa Việt Nam, tư duy chính trị - đối ngoại cùng khả năng xây dựng thông điệp giàu bản sắc.

Đồng thời, ông nhấn mạnh, đổi mới đào tạo không chỉ là ứng dụng công nghệ mà còn là đưa hơi thở cuộc sống và trải nghiệm thực tiễn vào từng bài giảng, để hình thành một thế hệ làm thông tin đối ngoại vừa thành thạo kỹ năng hiện đại, vừa mang tư duy và tiếng nói của người Việt Nam khi bước ra thế giới.

Ông Đào Lê Phương, Phó Vụ trưởng Vụ Thông tin Báo chí, Bộ Ngoại giao, cho rằng mỗi hoạt động đối ngoại cấp cao cần được triển khai như một chiến dịch truyền thông tổng thể. (Ảnh: Yến Vi)

Mở rộng thêm từ góc độ cơ quan trực tiếp tham mưu, triển khai công tác thông tin đối ngoại của Bộ Ngoại giao, ông Đào Lê Phương, Phó Vụ trưởng Vụ Thông tin Báo chí, cho rằng tinh thần đổi mới đã được đặt ra rất rõ trong Nghị quyết số 06-NQ/TW đường lối đối ngoại Đại hội XIV của Đảng, với yêu cầu đẩy mạnh ngoại giao công chúng và đổi mới mạnh mẽ nội dung, hình thức thông tin tuyên truyền đối ngoại.

Theo ông, trong bối cảnh mạng xã hội trở thành không gian truyền thông chủ đạo, mỗi hoạt động đối ngoại, đặc biệt là các hoạt động của lãnh đạo cấp cao, cần được nhìn nhận như một chiến dịch truyền thông tổng thể, được chuẩn bị từ sớm, có chiến lược nội dung riêng cho từng nhóm công chúng và phát huy hiệu quả các nền tảng số.

Từ kinh nghiệm nghiên cứu thực tiễn quốc tế, Phó Vụ trưởng Vụ Thông tin Báo chí nhận thấy nhiều quốc gia đều xây dựng những tuyến thông tin rõ ràng gắn với hình ảnh lãnh đạo cấp cao và các ưu tiên chiến lược quốc gia, đồng thời đầu tư lực lượng chuyên trách cho truyền thông số và mạng xã hội.

Do đó, đổi mới tư duy, chủ động thích ứng với môi trường truyền thông mới và nâng tầm truyền thông phục vụ hoạt động đối ngoại cấp cao sẽ là những yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả công tác thông tin đối ngoại trong giai đoạn tới.

Phát biểu bế mạc từ đầu cầu Bangkok, ThS. Hoàng Diễm Hạnh chân thành chia sẻ, giá trị lớn nhất mà Hội thảo mang lại chính là sự kết nối - kết nối giữa các điểm cầu, giữa những người hoạch định chính sách, nhà nghiên cứu, nhà báo, cán bộ ngoại giao và cả thế hệ trẻ đang bước vào lĩnh vực thông tin đối ngoại.

Thay mặt Ban thủ nhiệm đề tài nghiên cứu khoa ổ chức và nhóm nghiên cứu, Tham tán tại Đại sứ quán Việt Nam tại Thái Lan gửi lời cảm ơn tới các đại biểu đã chia sẻ nhiều ý kiến tâm huyết, đồng thời bày tỏ kỳ vọng những “mảnh ghép” thu nhận được từ Hội thảo sẽ góp phần tạo nên những giải pháp thiết thực, giúp công tác thông tin đối ngoại của Việt Nam ngày càng hiệu quả trong kỷ nguyên mới.

Một số hình ảnh tại sự kiện:

TS. Lý Thị Hải Yến, Trưởng khoa Lý luận chính trị, Học viện Ngoại giao, điều phối Phiên tham luận 1 "Định hướng, quản trị và đổi mới công tác thông tin đối ngoại trong kỷ nguyên số". (Ảnh: Yến Vi)

TS. Đỗ Huyền Trang, Giảng viên chính khoa Truyền thông và Văn hóa đối ngoại, Học viện Ngoại giao, chủ trì Phiên tham luận 2 “Thực hành truyền thông đối ngoại: Thực tiễn và bài học tham khảo trong môi trường truyền thông mới”. (Ảnh: Yến Vi)

Đại diện sinh viên Học viện Ngoại giao chia sẻ những cảm nhận sâu sắc sau Hội thảo, coi đây là cơ hội quý báu để học hỏi kinh nghiệm và tiếp thêm động lực theo đuổi công tác thông tin đối ngoại. (Ảnh: Yến Vi)

Sinh viên khoa Truyền thông và Văn hóa đối ngoại, Học viện Ngoại giao tích cực đặt câu hỏi tới các diễn giả, thể hiện sự quan tâm và tư duy phản biện đối với những vấn đề thời sự của lĩnh vực. (Ảnh: Yến Vi)

Bộ Ngoại giao tổ chức Hội nghị Thông tin đối ngoại nhân dân lần thứ 2 Ngày 6/11, tại Hà Nội, Bộ Ngoại giao tổ chức Hội nghị Thông tin đối ngoại nhân dân lần thứ 2 năm 2025 cho cán ...

Giải thưởng Thông tin đối ngoại 2025: Khẳng định uy tín và sức lan tỏa Tối 12/12, tại Cung Văn hóa lao động hữu Nghị Việt Xô, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính dự và phát biểu tại Lễ ...

Doanh nghiệp công nghệ Việt Nam chung tay thực hiện nhiệm vụ thông tin đối ngoại Trong khuôn khổ Giải thưởng toàn quốc về thông tin đối ngoại lần thứ XI năm 2025 được tổ chức tối 12/12 tại Hà Nội, ...

Bộ Ngoại giao Việt Nam-Lào tăng cường hợp tác về thông tin đối ngoại Chiều 15/12, tại trụ sở Bộ Ngoại giao, Vụ Thông tin Báo chí, Bộ Ngoại giao đã có buổi trao đổi, làm việc với Vụ ...

NXB Giáo dục Việt Nam nhận giải thưởng Thông tin đối ngoại năm 2025 Nhà xuất bản (NXB) Giáo dục Việt Nam vừa vinh dự cùng Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Khỏn Kèn được trao Giải Khuyến ...