20 năm sau khủng hoảng tài chính: Châu Á vẫn cần thận trọng

Tháng 7/1997, châu Á “liêu xiêu” vì khủng hoảng. Tháng 7/2017, châu Á đang ở vị thế vững mạnh, từng bước khẳng định chính mình. Vậy 20 năm trôi qua, chúng ta đã học được những gì?
TIN LIÊN QUAN
20 nam sau khung hoang tai chinh chau a van can than trong Giới cá độ châu Á lũng đoạn bóng đá châu Âu
20 nam sau khung hoang tai chinh chau a van can than trong ASEAN trong chiến lược châu Á mới của Mỹ

Đây là nội dung bài viết của ông Takehiko Nakao - Chủ tịch Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) hôm 4/7.

"Tháng Bảy này đánh dấu tròn 20 năm cuộc khủng hoảng tài chính châu Á. Đây cũng là lúc thích hợp để nhìn lại nguyên nhân dẫn đến cuộc khủng hoảng và những bài học rút ra từ cách các quốc gia bảo vệ nền kinh tế khỏi những cú sốc tương lai, từ đó hướng tới phát triển bền vững" -  ông viết.

20 nam sau khung hoang tai chinh chau a van can than trong
Ông Takehiko Nakao. (Nguồn: EPA).

Nhìn lại lịch sử

Ông Takehiko gợi nhớ lại cuộc khủng hoảng tiền tệ kết hợp với khủng hoảng ngân hàng bắt đầu ở Thái Lan hồi tháng 7/1997 và nhanh chóng lan rộng đến Hàn Quốc, Indonesia, Malaysia và Philippines. Trong hơn 1 năm, tổng sản phẩm quốc nội của 5 quốc gia trên đã giảm 30%.

Nguồn gốc của cuộc khủng hoảng là do việc mở tài khoản vốn quá sớm, trong khi các hệ thống tài chính và các quy định bên trong các quốc gia chưa sẵn sàng. Ở những nước này, việc cho vay ngắn hạn được “thả” tự do, nhiều hơn cả đầu tư trực tiếp nước ngoài dài hạn.

Các đầu tư theo danh mục đầu tư và các khoản vay ngân hàng từ các nền kinh tế tiên tiến đổ vào châu Á trước khủng hoảng đã gây ra bong bóng giá đồng nội tệ và bất động sản trong nước. Các khoản nợ ngắn hạn lớn của Mỹ tài trợ cho đầu tư dài hạn trong nước không phù hợp với quy trình vận hành và đáo hạn tiền tệ. Khi những điều này được vạch ra rõ ràng, nền kinh tế trở nên không bền vững, dòng vốn đột ngột bị đảo ngược, dẫn đến sự phá giá lớn của các loại tiền tệ và vỡ nợ ngân hàng.

Sau khi cuộc khủng hoảng nổ ra, cộng đồng quốc tế đã nhanh chóng bắt tay vào giải cứu. Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), Ngân hàng Thế giới (WB), Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) và các chính phủ trong khu vực đã đưa ra các gói hỗ trợ thanh khoản và ngân sách ngoại hối. ADB đã cho vay 7,8 tỷ USD trong 2 năm, chủ yếu là thông qua việc giải ngân nhanh các khoản cho vay chính sách dành cho cải cách ngành tài chính và bảo trợ xã hội của Indonesia, Hàn Quốc và Thái Lan.

Nhưng rồi, các nước hồi phục nhanh hơn dự kiến. Sau các biện pháp bình ổn ban đầu, các nhà chức trách tại các quốc gia bị ảnh hưởng bởi khủng hoảng đã tăng cường chính sách kinh tế vĩ mô một cách hợp lý với những hỗ trợ từ các ngân hàng độc lập và thận trọng về tài chính hơn.

Các nước đã thông qua tỷ giá hối đoái linh hoạt hơn, tăng cường quy chế và quản lý tài chính, thực hiện cải cách cơ cấu. Đồng thời, tiếp nhận các giải pháp thận trọng hơn đối với tự do hóa tài khoản vốn bằng việc sắp xếp phù hợp hơn với điều kiện kinh tế trong nước mình. Cuộc khủng hoảng cũng là động lực thúc đẩy các sáng kiến hợp tác khu vực.

Châu Á không nên tự mãn

Theo ông Takehiko Nakao, ngày nay, châu Á đã có một triển vọng kinh tế mạnh mẽ hơn. Các nền kinh tế đang phát triển ở châu Á tăng trưởng 6,8 %/năm trong hai thập kỷ qua, nhanh hơn bất kỳ khu vực nào khác. Sự tăng trưởng của khu vực hiện nay phụ thuộc nhiều hơn vào nhu cầu bên trong. Những thành tựu này là lời phủ nhận mạnh mẽ những chỉ trích trong cuộc khủng hoảng rằng, phép lạ tăng trưởng ở châu Á chỉ là "chuyện thần thoại và không bền vững".

20 nam sau khung hoang tai chinh chau a van can than trong
Cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ châu Á bắt nguồn từ Thái Lan, năm 1997. (Nguồn: Philstar).

Ông Nakao  viết: “Tôi tin rằng mô hình phát triển ở châu Á đang chuyển từ mô hình 'ngỗng bay' phổ biến vào những năm 1960 với Nhật Bản là người dẫn đầu, sang mô hình 'bốn con hổ và hơn thế nữa' khi công nghệ ngày càng tiên tiến hơn. Hiện nay là mô hình 'mạng chia sẻ sản xuất', trong đó các quốc gia khác nhau chia sẻ các phần của quy trình sản xuất".

Theo ông, quá trình mới này cho phép các nước đang phát triển hội nhập vào các chuỗi giá trị khu vực cũng như toàn cầu nhanh hơn, qua đó tạo điều kiện chuyển giao kỹ thuật và kỹ năng mở rộng cơ hội tăng trưởng cho những nước đi sau.

“Nhưng châu Á không nên tự mãn”, ông nhận định. Bởi vì, khoảng 330 triệu người dân vẫn sống trong cảnh nghèo đói, và nhiều nền kinh tế đang trải qua giai đoạn bất bình đẳng gia tăng. Cần có thêm các bước đi nhằm giúp các nền kinh tế trở nên linh hoạt hơn và đảm bảo tăng trưởng bền vững và toàn diện, ông khẳng định.

Ông cũng đưa ra các biện pháp ứng phó từ quan điểm của ADB. Thứ nhất, các nước châu Á phải tiếp tục theo đuổi chính sách kinh tế vĩ mô lành mạnh. Họ cần phải có biện pháp để giữ đủ không gian tài chính và khu vực dự trữ quốc tế chống lại các cú sốc trong tương lai. Khu vực đòi hỏi nguồn tài chính lớn hơn từ cải cách thuế và thu thập tốt hơn thông tin về cơ sở hạ tầng tài chính và các nhu cầu của xã hội.

Thứ hai, các nước cần có hệ thống tài chính sâu và rộng hơn. Bên cạnh lĩnh vực ngân hàng phát triển lành mạnh, các nước cần thị trường vốn mạnh, đặc biệt là trái phiếu nội tệ, cả riêng biệt và liên doanh hợp tác. Sáng kiến Thị trường Trái phiếu ASEAN + 3 do ADB tài trợ đã giúp mở rộng các loại trái phiếu nội tệ xuất sắc từ 1.000 tỷ USD năm 2002 lên hơn 10 nghìn tỷ USD vào năm 2016.

Thứ ba, cần phải có các chính sách thận trọng ở cả tầm vĩ mô và vi mô để duy trì sự ổn định tài chính. Các dòng vốn qua biên giới, tăng trưởng tín dụng trong nước và lạm phát giá tài sản cần được theo dõi sát sao. Ngoài ra, cần phải mở rộng tài chính, không chỉ để hỗ trợ công bằng xã hội mà còn giúp tăng trưởng bền vững thông qua tăng cường tiếp cận các dịch vụ tài chính cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ và các hộ gia đình.

Thứ tư, khu vực này phải thu hẹp khoảng cách cơ sở hạ tầng mà ADB ước tính sẽ lên tới trên 1,7 nghìn tỷ USD/ năm cho đến năm 2030. Hơn 400 triệu người vẫn thiếu điện và khoảng 300 triệu người không có nước uống an toàn.

Thứ năm, châu Á cũng phải giải quyết các rủi ro về biến đổi khí hậu thông qua các biện pháp giảm nhẹ và thích ứng với nó. Bằng cách sử dụng quy hoạch và công nghệ đô thị thông minh, các thành phố châu Á có thể trở nên linh hoạt và dễ sống hơn.

Thứ sáu, phát triển nguồn nhân lực là nhu cầu cấp thiết để các quốc gia trong khu vực tiến lên và tránh bẫy thu nhập trung bình. Các hệ thống giáo dục phải trang bị cho con người những kỹ năng và kiến thức cần thiết để thích ứng với một môi trường kinh doanh và công nghệ đang phát triển nhanh chóng. Thêm vào đó là sự đầy đủ và tiện ích của các dịch vụ y tế.

Cuối cùng, để giảm bớt rủi ro từ toàn cầu hóa, cần tăng cường hợp tác khu vực trong bối cảnh các cuộc khủng hoảng tài chính ngày càng trở nên phổ biến và tốn kém.

“Châu Á đang ở vị thế mạnh hơn 20 năm trước, nhưng vẫn phải thận trọng”, ông Takehiko Nakao kết luận trong bài viết của mình.

20 nam sau khung hoang tai chinh chau a van can than trong Cảnh báo nguy cơ khủng hoảng tài chính toàn cầu từ hoạt động cho vay rủi ro

Ngân hàng Thanh toán quốc tế (BIS) vừa khuyến nghị rằng các nhà hoạch định chính sách và thống đốc ngân hàng trung ương các ...

20 nam sau khung hoang tai chinh chau a van can than trong 20 năm sau khủng hoảng tài chính châu Á: Mối lo còn đó

Các quốc gia châu Á đã có những tiến bộ đáng kể trong việc đảm bảo ổn định tài chính khu vực sau cuộc khủng hoảng ...

20 nam sau khung hoang tai chinh chau a van can than trong Biến đổi khí hậu có thể gây ra đợt khủng hoảng tài chính mới

Biến đổi khí hậu có thể châm ngòi cho cuộc khủng hoảng tài chính tiếp theo của thế giới, theo một cựu lãnh đạo Ngân ...

Hạ Nhi
(theo ADB, Philstar)

Có thể bạn quan tâm

Bài viết cùng chủ đề

Châu Á

Đọc thêm

Covid-19 ở Việt Nam chiều 24/9: Không có ca mới, cả nước không còn trường hợp nặng, Đà Nẵng 'sạch' bệnh nhân

Covid-19 ở Việt Nam chiều 24/9: Không có ca mới, cả nước không còn trường hợp nặng, Đà Nẵng 'sạch' bệnh nhân

Đến nay, đã 22 ngày Việt Nam không ghi nhận ca mắc Covid-19 ở cộng đồng và đã chữa khỏi 991 bệnh nhân.
Các nước có 'cởi mở' chuyện học sinh sử dụng điện thoại trong lớp học?

Các nước có 'cởi mở' chuyện học sinh sử dụng điện thoại trong lớp học?

Nhiều nước cấm học sinh sử dụng điện thoại trong lớp học vì chống bắt nạt trên mạng, để cải thiện điểm số.
Tiết lộ gây sốc về chiếc điện thoại 'ruột' của CEO Mark Zuckerberg

Tiết lộ gây sốc về chiếc điện thoại 'ruột' của CEO Mark Zuckerberg

Hóa ra CEO Facebook Mark Zuckerberg không còn là một 'tín đồ' của iPhone như nhiều người vẫn lầm tưởng.
Tin bóng đá chiều 24/9: 'Gareth Bale đến Tottenham, Zidane hạnh phúc lắm'; Barca 'giữ chân' Ansu Fati

Tin bóng đá chiều 24/9: 'Gareth Bale đến Tottenham, Zidane hạnh phúc lắm'; Barca 'giữ chân' Ansu Fati

Những tin bóng đá trên thế giới được cập nhật liên tục trên Báo Thế giới & Việt Nam.
Lộ thời điểm ra mắt iPhone 12 mới của Apple

Lộ thời điểm ra mắt iPhone 12 mới của Apple

Apple nhiều khả năng sẽ tổ chức một sự kiện đặc biệt vào ngày 13/10 để giới thiệu loạt iPhone 12 mới nhất của hãng.
Thu hút FDI: Đã 'sẵn nong sẵn né', cần cơ chế ‘may đo riêng’

Thu hút FDI: Đã 'sẵn nong sẵn né', cần cơ chế ‘may đo riêng’

Chi tiết của bản đề án thu hút FDI chưa được tiết lộ, song nhiều khả năng, sẽ có những gói chính sách được 'may đo' riêng cho từng nhà ...
Standard Chartered: Singapore sẽ không dùng tiền mặt trong một thập kỷ tới

Standard Chartered: Singapore sẽ không dùng tiền mặt trong một thập kỷ tới

Gần 80% số người được khảo sát tại Singapore cho rằng, 'đảo quốc Sư tử' sẽ hoàn toàn không dùng tiền mặt trong một thập kỷ tới.
Cá voi mõm khoằm ghi kỷ lục lặn liên tục 3 giờ 42 phút

Cá voi mõm khoằm ghi kỷ lục lặn liên tục 3 giờ 42 phút

Các nhà khoa học vẫn chưa biết làm thế nào mà cá voi mõm khoằm - một loài thú có vú, có thể lặn lâu như vậy.
Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (24-25/9): Cả nước ngày nắng; mưa rào và dông rải rác về chiều tối, đêm

Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (24-25/9): Cả nước ngày nắng; mưa rào và dông rải rác về chiều tối, đêm

Dự báo thời tiết Hà Nội nhiều mây, mưa rào và dông vài nơi, gió đông nam cấp 2-3; vùng núi Bắc Bộ chiều tối mai có mưa rào và ...
Khai mạc Đại hội đồng Liên hợp quốc: Quan tâm chung, mối lo riêng

Khai mạc Đại hội đồng Liên hợp quốc: Quan tâm chung, mối lo riêng

Covid-19, cạnh tranh Mỹ - Trung, Mỹ - Iran và vấn đề khu vực là tâm điểm phát biểu của lãnh đạo thế giới tại khai mạc Đại hội đồng ...
Thu hút FDI: Đã 'sẵn nong sẵn né', cần cơ chế ‘may đo riêng’

Thu hút FDI: Đã 'sẵn nong sẵn né', cần cơ chế ‘may đo riêng’

Chi tiết của bản đề án thu hút FDI chưa được tiết lộ, song nhiều khả năng, sẽ có những gói chính sách được 'may đo' riêng cho từng nhà đầu tư.
Quảng Ninh: Từ các quy hoạch chiến lược đến điểm sáng về thu hút đầu tư

Quảng Ninh: Từ các quy hoạch chiến lược đến điểm sáng về thu hút đầu tư

Nhờ sớm định vị được tiềm năng, thực hiện lập và công khai các quy hoạch chiến lược những năm qua, Quảng Ninh là điểm sáng về thu hút đầu tư.
Chủ tịch VCCI: Cùng nắm tay nhau vun xới 'cây đời xanh tươi' EVFTA

Chủ tịch VCCI: Cùng nắm tay nhau vun xới 'cây đời xanh tươi' EVFTA

Hội thảo Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Liên minh châu Âu (EVFTA): Những điều doanh nghiệp cần biết đã diễn ra sáng 24/9 tại Hà Nội.
GS. Hà Tôn Vinh: Để thu hút FDI, không chỉ làm tốt, thường xuyên phải làm tốt hơn!

GS. Hà Tôn Vinh: Để thu hút FDI, không chỉ làm tốt, thường xuyên phải làm tốt hơn!

GS. Hà Tôn Vinh khẳng định, Việt Nam cần làm tốt hơn, nhiều hơn, nhanh hơn những gì đang làm để đón làn sóng FDI.
Phiên bản di động