Bên lề Diễn đàn Kinh tế mùa Thu 2026 (AEF 2026), Báo Thế giới và Việt Nam trao đổi với các chuyên gia về những điều kiện để Việt Nam nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu, từ phát triển hạ tầng thông minh, đổi mới tư duy sản xuất đến thu hút đầu tư vào các lĩnh vực công nghệ cao.
Các ý kiến phản ánh yêu cầu chuyển dịch từ lợi thế sản xuất và lắp ráp sang tạo ra giá trị gia tăng cao hơn, đồng thời tăng cường kết nối giữa doanh nghiệp trong nước với các tập đoàn quốc tế.
Sản xuất thông minh cần đi cùng hạ tầng thông minh
 |
| Ông Phạm Phú Trường, Phó Giám đốc Trung tâm Cách mạng công nghiệp lần thứ tư tại TP. Hồ Chí Minh (HCMC C4IR), nhấn mạnh vai trò của sản xuất thông minh và hạ tầng thông minh trong nâng cao năng lực cạnh tranh của Việt Nam. (Ảnh: Thành Long) |
Ông Phạm Phú Trường, Phó Giám đốc Trung tâm Cách mạng công nghiệp lần thứ tư tại TP. Hồ Chí Minh (HCMC C4IR), cho biết, Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia tạo định hướng quan trọng cho việc ứng dụng công nghệ và phát triển các công nghệ lõi của Việt Nam.
Trong bối cảnh đó, HCMC C4IR phối hợp với Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF) và các tổ chức quốc tế nhằm đưa kiến thức, kinh nghiệm nghiên cứu và thực tiễn về phục vụ quá trình phát triển trong nước.
Theo ông Phạm Phú Trường, Trung tâm đang tập trung vào hai hướng chính, gồm thúc đẩy sản xuất thông minh và nghiên cứu, ứng dụng các khung tư duy về hạ tầng thông minh.
Trong đó, sản xuất thông minh dựa trên ứng dụng các công nghệ của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư như Internet vạn vật (IoT), trí tuệ nhân tạo (AI) và robot.
Mô hình này đồng thời thúc đẩy kết nối doanh nghiệp trong một hệ sinh thái, qua đó nâng cao năng lực sản xuất và hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Để hiện thực hóa định hướng này, hạ tầng cần được phát triển tương xứng với nhu cầu sản xuất và tăng trưởng.
Ông Phạm Phú Trường cho biết, sau khi TP. Hồ Chí Minh hợp nhất với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, không gian phát triển của Thành phố được mở rộng.
Tuy nhiên, quá trình này cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với hệ thống hạ tầng, nhất là trong bối cảnh Thành phố hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số.
Vì vậy, hạ tầng thông minh cần trở thành nền tảng cho quá trình phát triển dựa trên khoa học, công nghệ và sản xuất thông minh.
Về cơ chế thực hiện, Phó Giám đốc HCMC C4IR nhấn mạnh, Luật Phát triển đô thị 2026, được Quốc hội thông qua và bắt đầu áp dụng tại TP. Hồ Chí Minh từ ngày 1/10, đã trao thêm quyền chủ động cho chính quyền Thành phố.
Đồng thời, tại AEF 2026, HCMC C4IR phối hợp với WEF xây dựng nội dung diễn đàn theo hướng tăng cường hành động và kết nối, với sự tham gia của hơn 100 diễn giả quốc tế để trao đổi kinh nghiệm.
Qua đó, diễn đàn tạo cơ hội để doanh nghiệp và các bên liên quan gặp gỡ, tìm kiếm những hướng hợp tác thiết thực.
Xem toàn bộ cuộc phỏng vấn:
Cần thay đổi tư duy để giữ lại nhiều giá trị hơn
 |
| Bà Nguyễn Dạ Quyên, đồng trưởng nhóm Trung tâm Sản xuất thông minh và Chuỗi giá trị toàn cầu thuộc HCMC C4IR, cho rằng doanh nghiệp Việt Nam cần đổi mới tư duy, tăng cường minh bạch dữ liệu và nâng cao giá trị gia tăng trong nước để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. (Ảnh: Thành Long) |
Bà Nguyễn Dạ Quyên, đồng phụ trách Trung tâm Sản xuất thông minh và Chuỗi giá trị toàn cầu thuộc HCMC C4IR, nhận định, Việt Nam đã hội nhập sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu thông qua 17 hiệp định thương mại tự do (FTA) đã ký kết.
Tuy nhiên, để nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị, Việt Nam cần khai thác hiệu quả hơn các nguồn lực về vốn, dữ liệu và nhân lực kỹ thuật, đặc biệt là đội ngũ kỹ sư và công nhân lành nghề.
Theo ước tính của bà Nguyễn Dạ Quyên, trung bình cứ 100 đồng giá trị xuất khẩu, Việt Nam giữ lại khoảng 28 đồng.
Tỷ lệ giá trị giữ lại trong nước khác nhau giữa các ngành. Chẳng hạn, ngành gỗ có tỷ lệ này cao hơn ngành điện tử.
Từ thực tế đó, bà Nguyễn Dạ Quyên cho rằng, Việt Nam cần xây dựng chiến lược phù hợp với đặc thù từng ngành, qua đó nâng cao mức độ tham gia vào chuỗi giá trị và gia tăng phần giá trị được giữ lại trong nước.
Trong bối cảnh các nhà mua hàng quốc tế liên tục điều chỉnh địa điểm sản xuất và nguồn cung ứng, doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động đổi mới tư duy và phương thức hợp tác.
Thay vì chỉ tập trung vào việc đáp ứng đơn hàng, doanh nghiệp cần tăng cường phối hợp với đối tác để cùng nghiên cứu, phát triển các giải pháp mới.
Theo bà, năng lực đồng sáng tạo và đổi mới sáng tạo ngày càng giữ vai trò quan trọng trong quá trình hợp tác với các tập đoàn quốc tế.
Bên cạnh năng lực sản xuất, minh bạch dữ liệu là điều kiện thiết yếu để doanh nghiệp đáp ứng tiêu chuẩn và yêu cầu của thị trường toàn cầu.
Bà Nguyễn Dạ Quyên cho biết, các nhà mua hàng ngày càng quan tâm đến thông tin về chuỗi cung ứng, điều kiện lao động, hàm lượng tái chế và mức tiêu thụ nhiên liệu.
Đây là những dữ liệu doanh nghiệp có thể chủ động ghi chép, chuẩn hóa và cung cấp, qua đó nâng cao khả năng đáp ứng yêu cầu của đối tác quốc tế.
Về chính sách hỗ trợ, bà Nguyễn Dạ Quyên nhấn mạnh vai trò của hệ sinh thái doanh nghiệp cùng hệ thống hạ tầng và dịch vụ dùng chung tại các khu công nghiệp.
Theo bà, các chính sách hiện hành đã tạo khuôn khổ cho sự hình thành hệ sinh thái này.
Trọng tâm hiện nay là cụ thể hóa các giải pháp dùng chung, qua đó giảm gánh nặng vận hành và tạo điều kiện để doanh nghiệp đáp ứng hiệu quả hơn các yêu cầu của chuỗi cung ứng toàn cầu.
Xem toàn bộ bài phỏng vấn:
Mở rộng hợp tác với Hàn Quốc
 |
| Ông Trần Hải Linh, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp và Đầu tư Việt Nam-Hàn Quốc (VKBIA), đề cập tiềm năng mở rộng hợp tác Việt Nam-Hàn Quốc trong chuỗi giá trị bán dẫn và AI. (Ảnh: Thành Long) |
Ông Trần Hải Linh, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nhân và Đầu tư Việt Nam - Hàn Quốc (VKBIA), nhận định, hợp tác Việt Nam - Hàn Quốc đang mở rộng sang các lĩnh vực công nghệ cao, đặc biệt là bán dẫn và AI.
Tiếp nối những kết quả đạt được từ chuyến thăm cấp Nhà nước tới Hàn Quốc của Tổng Bí thư Tô Lâm vào tháng 8/2025 và chuyến thăm cấp Nhà nước tới Việt Nam của Tổng thống Lee Jae-myung vào tháng 4/2026, hai nước tiếp tục khẳng định quyết tâm mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ cao, bán dẫn và AI.
Tại AEF 2026, các đối tác Hàn Quốc cũng tăng cường trao đổi với TP. Hồ Chí Minh nhằm tìm kiếm cơ hội hợp tác trong những lĩnh vực này.
Theo ông Trần Hải Linh, chuỗi giá trị bán dẫn mở ra cơ hội hợp tác trên nhiều công đoạn, từ nghiên cứu và phát triển (R&D), thiết kế vi mạch đến đóng gói, kiểm thử và phát triển phần mềm liên quan.
Với lợi thế về đội ngũ kỹ sư, năng lực công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao, TP. Hồ Chí Minh có thể tập trung phát triển những công đoạn phù hợp với năng lực của thành phố và nhu cầu của doanh nghiệp Hàn Quốc.
Theo đó, Việt Nam cần từng bước chuyển dịch từ lợi thế chi phí thấp và nhân công giá rẻ sang tham gia những khâu có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao hơn trong chuỗi giá trị.
Bên cạnh hợp tác công nghệ, Chủ tịch VKBIA nhấn mạnh vai trò của doanh nhân và chuyên gia trí thức kiều bào trong kết nối nguồn lực, thúc đẩy đầu tư và tăng cường hợp tác giữa doanh nghiệp hai nước.
Từ năm 2019, VKBIA đã đồng hành cùng TP. Hồ Chí Minh trong các hoạt động hợp tác với doanh nghiệp và địa phương Hàn Quốc, trong đó có hỗ trợ các tập đoàn như Samsung mở rộng sản xuất sau đại dịch COVID-19.
Hiệp hội cũng triển khai các chương trình kết nối hai chiều, tổ chức đoàn công tác của TP. Hồ Chí Minh sang Hàn Quốc, đồng thời hỗ trợ đối tác Hàn Quốc tìm hiểu cơ hội hợp tác và đầu tư tại thành phố.
Để nâng cao hiệu quả thu hút đầu tư quốc tế, ông Trần Hải Linh cho rằng, TP. Hồ Chí Minh cần tiếp tục cải thiện thủ tục hành chính và củng cố các đầu mối hỗ trợ nhà đầu tư.
Theo Chủ tịch VKBIA, doanh nghiệp Hàn Quốc đánh giá cao khả năng tiếp cận và xử lý công việc của TP. Hồ Chí Minh.
Tuy nhiên, một số doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn do thủ tục liên quan đến nhiều cơ quan, trong khi cơ chế một cửa chưa thực sự thông suốt.
Vì vậy, Thành phố cần phát huy các cơ chế đặc thù được Quốc hội và Chính phủ trao quyền, tăng cường minh bạch thông tin đầu tư và đẩy mạnh phát triển chính quyền số.
Những giải pháp này sẽ góp phần rút ngắn thời gian xử lý thủ tục, giúp nhà đầu tư nắm rõ chính sách và thuận lợi hơn trong quá trình triển khai dự án.
Xem toàn bộ cuộc phỏng vấn:
 | Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng: Tương lai thuộc về các quốc gia biết kết nối nguồn lực, khơi dậy sáng tạo và hợp tác hiệu quả vì lợi ích chung Sáng 28/10, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng tham dự và phát biểu chỉ đạo tại phiên khai mạc Diễn đàn Kinh tế mùa ... |
| Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đề nghị WEF hỗ trợ Việt Nam thu hút đầu tư và chuyển giao công nghệ Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đề nghị WEF tiếp tục đồng hành, làm cầu nối hỗ trợ chia sẻ tri thức, chuyển giao ... |
| AEF 2026: Chuyên gia quốc tế gợi mở hướng nâng cao năng lực cạnh tranh của Việt Nam trong kỷ nguyên số Muốn duy trì đà tăng trưởng, Việt Nam cần chuyển từ gia công, lắp ráp sang sản xuất giá trị cao hơn, đồng thời chuẩn ... |
| Việt Nam mong muốn thành công của cộng đồng các nhà đầu tư sẽ song hành cùng sự phát triển của đất nước Sáng 28/10, tại phiên toàn thể cấp cao trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế mùa Thu 2026, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng ... |
| 10 thành viên đầu tiên của Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh Sáng 28/10, trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế mùa Thu 2026, TP. Hồ Chí Minh đã công bố 10 thành viên đầu tiên của ... |
