ASEAN - Biến khủng hoảng thành động lực liên kết

Ths. Hoàng Thanh Tâm,
Viện Nghiên cứu Chiến lược, Học viện Ngoại giao
Trong bối cảnh khủng hoảng năng lượng toàn cầu ngày càng trở nên gay gắt, ASEAN đang nỗ lực biến áp lực từ khủng hoảng thành động lực thúc đẩy liên kết năng lượng khu vực.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Các Bộ trưởng kinh tế của ASEAN dự Hội nghị Bộ trưởng Kinh tế ASEAN lần thứ 32 (AEM) tại khách sạn Shangri-La The Fort ở thành phố Taguig vào ngày 13/3. (Ảnh: PNA)
Các Bộ trưởng kinh tế của ASEAN dự Hội nghị Bộ trưởng Kinh tế ASEAN lần thứ 32 (AEM) tại khách sạn Shangri-La The Fort ở thành phố Taguig (Philippines) ngày 13/3. (Nguồn: PNA)

Ngày 24/3, Chủ tịch Thượng viện Philippines Francis Escudero chính thức lên tiếng kêu gọi chính phủ tận dụng các hội nghị trong khuôn khổ ASEAN để thúc đẩy hoàn tất Thỏa thuận An ninh Dầu mỏ ASEAN (APSA), hướng tới xây dựng cơ chế chia sẻ nhiên liệu trong nội khối để ứng phó kịp thời khi một thành viên rơi vào tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng. Sáng kiến này được thúc đẩy trong bối cảnh giá dầu và nguồn cung toàn cầu tiếp tục biến động mạnh do những bất ổn kéo dài từ cuộc khủng hoảng Trung Đông, đặc biệt là các nguy cơ gián đoạn tại eo biển Hormuz - huyết mạch vận chuyển phần lớn dầu thô và LNG nhập khẩu vào Đông Nam Á.

Về bản chất, APSA là khuôn khổ an ninh dầu mỏ khu vực, cho phép các nước ASEAN cung cấp dầu mỏ hoặc sản phẩm dầu mỏ cho một thành viên đang ở trong tình trạng "thiếu hụt nghiêm trọng" - được định nghĩa là thiếu ít nhất 10% nhu cầu nội địa bình thường trong tối thiểu 30 ngày liên tục do khủng hoảng.

Với các biện pháp ứng phó khẩn cấp được nêu trong dự thảo, quy trình được tiến hành như sau: Thứ nhất, nước thành viên gặp khó khăn gửi thông báo khẩn cấp lên Ban thư ký Hội đồng Dầu khí ASEAN; thứ hai, các thành viên còn lại nỗ lực cung cấp lượng nhiên liệu tương đương 10% nhu cầu bình thường của nước đó, với điều kiện và giá cả được thương lượng trong tinh thần hỗ trợ, không trục lợi, song vẫn dựa trên cơ sở tự nguyện và thương mại. APSA đặt nền móng cho tấm lưới an toàn về nguồn cung mang tính tập thể, có khả năng giảm thiểu sự gián đoạn trong những thời điểm căng thẳng.

Ông Escudero nhấn mạnh rằng việc Manila đảm nhận vai trò Chủ tịch ASEAN năm nay có "vị trí then chốt" để dẫn dắt nỗ lực tăng cường an ninh năng lượng khu vực. Ông lập luận rằng một cơ chế chia sẻ nhiên liệu tương tự các cơ chế dự trữ và hoán chuyển dầu trong khuôn khổ Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) sẽ mang lại cho ASEAN hai lợi thế chiến lược căn bản: Một là khả năng ổn định nguồn cung và hạn chế gián đoạn kinh tế trong các giai đoạn khủng hoảng; hai là nâng cao vị thế tập thể của khu vực trong việc ứng phó với những biến động địa chính trị mà từng quốc gia đơn lẻ không thể tự mình xử lý.

Theo Manila, các quốc gia có thế mạnh sản xuất dầu trong ASEAN gồm Brunei, Indonesia và Malaysia sẽ là những trụ cột cung ứng nhiên liệu khẩn cấp khi APSA được kích hoạt, bổ sung cho các biện pháp ứng phó trong nước như tiết giảm nhu cầu, chuyển đổi nhiên liệu, chia sẻ thông tin và bảo vệ người tiêu dùng. Tuy nhiên, phần lớn xuất khẩu dầu khí của các nước này đã gắn với các hợp đồng thương mại dài hạn, do đó, APSA dựa trên cơ chế tự nguyện đóng vai trò như tấm lưới an toàn về nguồn cung và kênh phối hợp chính sách, chứ không phải công cụ kiểm soát giá nhiên liệu trong khu vực. Hiệu quả thực tế vì thế sẽ phụ thuộc không nhỏ vào ý chí của từng thành viên tại từng thời điểm cụ thể.

Động thái của Philippines phản ánh nỗ lực của ASEAN trong việc bảo đảm an ninh năng lượng chung, thay vì chỉ trông đợi vào chính sách năng lượng đơn lẻ của từng quốc gia, nhất là khi khu vực vẫn nhập khẩu phần lớn dầu mỏ từ Trung Đông. Nếu được hoàn tất và vận hành hiệu quả, APSA có thể trở thành một lớp bảo đảm chiến lược quan trọng bên cạnh các sáng kiến ổn định tài chính ASEAN+3, góp phần nâng cao khả năng chống chịu của khu vực trước những bất ổn địa chính trị trong tương lai.

ASEAN họp đặc biệt về tình hình Trung Đông, kêu gọi kiềm chế và thúc đẩy giải pháp hòa bình

Ngày 13/3, các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN đã tiến hành cuộc họp đặc biệt theo hình thức trực tuyến nhằm trao đổi về những ...

Thương hiệu cà phê Đông Nam Á tìm đường ra biển lớn

Trong khi các “ông lớn” toàn cầu như Starbucks hay Luckin Coffee tăng tốc mở rộng tại Đông Nam Á, nhiều thương hiệu cà phê ...

Liên kết thương mại Việt Nam-ASEAN ngày càng chặt chẽ

Với chủ trương tăng cường hợp tác nhiều mặt trong nội khối ASEAN, thương mại giữa Việt Nam và các đối tác trong cùng khu ...

Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang tiếp Đại sứ Anh Iain Frew, trao đổi thúc đẩy hợp tác ASEAN - Anh

Chiều 24/3, tại Trụ sở Bộ Ngoại giao, Thứ trưởng Ngoại giao Đặng Hoàng Giang, Trưởng SOM ASEAN Việt Nam đã tiếp Đại sứ Vương ...

Thắt chặt hơn nữa mối quan hệ Ba Lan-ASEAN, tăng cường khả năng phục hồi chiến lược trước những thách thức toàn cầu

Ngày 23/3, Hội thảo “Đối thoại Ba Lan-ASEAN: Cộng đồng lợi ích và phát triển an toàn” đã diễn ra tại Hạ viện Ba Lan.

Đọc thêm

Việt Nam - Brazil tăng cường hợp tác trong lĩnh vực năng lượng tái tạo

Việt Nam - Brazil tăng cường hợp tác trong lĩnh vực năng lượng tái tạo

Đại sứ quán Việt Nam tại Brazil đã tổ chức thành công Hội thảo 'Việt Nam-Brazil 2026: Tăng cường hợp tác trong lĩnh vực năng lượng tái tạo'.
Bộ Ngoại giao đồng hành cùng nữ lãnh đạo doanh nghiệp trong chuyển đổi số và hội nhập quốc tế

Bộ Ngoại giao đồng hành cùng nữ lãnh đạo doanh nghiệp trong chuyển đổi số và hội nhập quốc tế

Ngày 17/6, Thứ trưởng Ngoại giao Nguyễn Minh Hằng tham dự và phát biểu tại Diễn đàn Nữ lãnh đạo doanh nghiệp 2026 với chủ đề ‘Phụ nữ và niềm ...
Kết nối Thái Lan tại Phú Thọ 2026: Nâng tầm hợp tác, khơi nguồn nội lực vùng Đất Tổ

Kết nối Thái Lan tại Phú Thọ 2026: Nâng tầm hợp tác, khơi nguồn nội lực vùng Đất Tổ

Chiều 17/6, Bộ Ngoại giao, Đại sứ quán Thái Lan tại Việt Nam và UBND tỉnh Phú Thọ phối hợp tổ chức chương trình ‘Kết nối Thái Lan tại Phú ...
Giá vàng hôm nay 18/6/2026 neo cao, điều gì đang nâng đỡ mặt bằng mới? nghịch lý thị trường sau thỏa thuận hòa bình Mỹ-Iran

Giá vàng hôm nay 18/6/2026 neo cao, điều gì đang nâng đỡ mặt bằng mới? nghịch lý thị trường sau thỏa thuận hòa bình Mỹ-Iran

Giá vàng hôm nay 18/6/2026 neo cao, điều gì đang nâng đỡ thị trường? nghịch lý giá sau thỏa thuận hòa bình Mỹ-Iran.
Tiếp tục tuyên truyền sâu rộng hoạt động nổi bật của quân sự, quốc phòng

Tiếp tục tuyên truyền sâu rộng hoạt động nổi bật của quân sự, quốc phòng

Đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa đề nghị các cơ quan báo chí tiếp tục quan tâm tuyên truyền sâu rộng về các hoạt động nổi bật trong lĩnh vực quân ...
Lan toả tinh thần báo chí Việt Nam: Trung thành, sáng tạo, trách nhiệm trong kỷ nguyên mới

Lan toả tinh thần báo chí Việt Nam: Trung thành, sáng tạo, trách nhiệm trong kỷ nguyên mới

Trung thành, sáng tạo, trách nhiệm là phẩm chất của nhà báo hiện nay mà Hội Nhà báo Việt Nam đang đặt ra để cùng thực hiện.
Vì sao khủng hoảng nhân khẩu học của Nhật Bản không thể giải quyết chỉ bằng khía cạnh tài chính?

Vì sao khủng hoảng nhân khẩu học của Nhật Bản không thể giải quyết chỉ bằng khía cạnh tài chính?

Bất chấp việc thực hiện các chính sách hỗ trợ gia đình và lao động nhập cư, Nhật Bản vẫn tiếp tục đối mặt với tình trạng dân số giảm.
Anh-EU tái kết nối sau Brexit: Tín hiệu cải thiện quan hệ nhưng đột phá còn xa

Anh-EU tái kết nối sau Brexit: Tín hiệu cải thiện quan hệ nhưng đột phá còn xa

Liên minh châu Âu (EU) và Anh nhất trí tổ chức hội nghị thượng đỉnh song phương lần thứ hai vào ngày 22/7 tại Brussels, Bỉ.
Kinh tế Mỹ: Liệu 'cơn sốt' World Cup có đưa thành phố Kansas trở thành trung tâm du lịch toàn cầu?

Kinh tế Mỹ: Liệu 'cơn sốt' World Cup có đưa thành phố Kansas trở thành trung tâm du lịch toàn cầu?

Theo nhận định của CNN, thành phố Kansas nằm ở khu vực Trung Tây của nước Mỹ đang đặt cược một ván bài lớn vào hy vọng này.
Cạnh tranh địa chính trị AI: Từ công nghệ mới đến tài sản chiến lược quốc gia

Cạnh tranh địa chính trị AI: Từ công nghệ mới đến tài sản chiến lược quốc gia

Sự phát triển nhanh chóng của AI đã dẫn đến việc coi năng lực AI như một tài sản chiến lược quốc gia.
Các nước G7 kỳ vọng điều gì tại Hội nghị thượng đỉnh Evian sau thỏa thuận Mỹ-Iran?

Các nước G7 kỳ vọng điều gì tại Hội nghị thượng đỉnh Evian sau thỏa thuận Mỹ-Iran?

Đây là câu hỏi do Modern Diplomacy đặt ra trước thềm Hội nghị Thượng đỉnh G7.
Người dân Trung Quốc theo dõi World Cup 2026 qua kênh nào?

Người dân Trung Quốc theo dõi World Cup 2026 qua kênh nào?

Nền tảng mạng Xiaohongshu giành được quyền phát trực tuyến miễn phí các trận đấu World Cup cho tất cả người dùng Trung Quốc.
Phiên bản di động