ASEAN - Biến khủng hoảng thành động lực liên kết

Ths. Hoàng Thanh Tâm,
Viện Nghiên cứu Chiến lược, Học viện Ngoại giao
Trong bối cảnh khủng hoảng năng lượng toàn cầu ngày càng trở nên gay gắt, ASEAN đang nỗ lực biến áp lực từ khủng hoảng thành động lực thúc đẩy liên kết năng lượng khu vực.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Các Bộ trưởng kinh tế của ASEAN dự Hội nghị Bộ trưởng Kinh tế ASEAN lần thứ 32 (AEM) tại khách sạn Shangri-La The Fort ở thành phố Taguig vào ngày 13/3. (Ảnh: PNA)
Các Bộ trưởng kinh tế của ASEAN dự Hội nghị Bộ trưởng Kinh tế ASEAN lần thứ 32 (AEM) tại khách sạn Shangri-La The Fort ở thành phố Taguig (Philippines) ngày 13/3. (Nguồn: PNA)

Ngày 24/3, Chủ tịch Thượng viện Philippines Francis Escudero chính thức lên tiếng kêu gọi chính phủ tận dụng các hội nghị trong khuôn khổ ASEAN để thúc đẩy hoàn tất Thỏa thuận An ninh Dầu mỏ ASEAN (APSA), hướng tới xây dựng cơ chế chia sẻ nhiên liệu trong nội khối để ứng phó kịp thời khi một thành viên rơi vào tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng. Sáng kiến này được thúc đẩy trong bối cảnh giá dầu và nguồn cung toàn cầu tiếp tục biến động mạnh do những bất ổn kéo dài từ cuộc khủng hoảng Trung Đông, đặc biệt là các nguy cơ gián đoạn tại eo biển Hormuz - huyết mạch vận chuyển phần lớn dầu thô và LNG nhập khẩu vào Đông Nam Á.

Về bản chất, APSA là khuôn khổ an ninh dầu mỏ khu vực, cho phép các nước ASEAN cung cấp dầu mỏ hoặc sản phẩm dầu mỏ cho một thành viên đang ở trong tình trạng "thiếu hụt nghiêm trọng" - được định nghĩa là thiếu ít nhất 10% nhu cầu nội địa bình thường trong tối thiểu 30 ngày liên tục do khủng hoảng.

Với các biện pháp ứng phó khẩn cấp được nêu trong dự thảo, quy trình được tiến hành như sau: Thứ nhất, nước thành viên gặp khó khăn gửi thông báo khẩn cấp lên Ban thư ký Hội đồng Dầu khí ASEAN; thứ hai, các thành viên còn lại nỗ lực cung cấp lượng nhiên liệu tương đương 10% nhu cầu bình thường của nước đó, với điều kiện và giá cả được thương lượng trong tinh thần hỗ trợ, không trục lợi, song vẫn dựa trên cơ sở tự nguyện và thương mại. APSA đặt nền móng cho tấm lưới an toàn về nguồn cung mang tính tập thể, có khả năng giảm thiểu sự gián đoạn trong những thời điểm căng thẳng.

Ông Escudero nhấn mạnh rằng việc Manila đảm nhận vai trò Chủ tịch ASEAN năm nay có "vị trí then chốt" để dẫn dắt nỗ lực tăng cường an ninh năng lượng khu vực. Ông lập luận rằng một cơ chế chia sẻ nhiên liệu tương tự các cơ chế dự trữ và hoán chuyển dầu trong khuôn khổ Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) sẽ mang lại cho ASEAN hai lợi thế chiến lược căn bản: Một là khả năng ổn định nguồn cung và hạn chế gián đoạn kinh tế trong các giai đoạn khủng hoảng; hai là nâng cao vị thế tập thể của khu vực trong việc ứng phó với những biến động địa chính trị mà từng quốc gia đơn lẻ không thể tự mình xử lý.

Theo Manila, các quốc gia có thế mạnh sản xuất dầu trong ASEAN gồm Brunei, Indonesia và Malaysia sẽ là những trụ cột cung ứng nhiên liệu khẩn cấp khi APSA được kích hoạt, bổ sung cho các biện pháp ứng phó trong nước như tiết giảm nhu cầu, chuyển đổi nhiên liệu, chia sẻ thông tin và bảo vệ người tiêu dùng. Tuy nhiên, phần lớn xuất khẩu dầu khí của các nước này đã gắn với các hợp đồng thương mại dài hạn, do đó, APSA dựa trên cơ chế tự nguyện đóng vai trò như tấm lưới an toàn về nguồn cung và kênh phối hợp chính sách, chứ không phải công cụ kiểm soát giá nhiên liệu trong khu vực. Hiệu quả thực tế vì thế sẽ phụ thuộc không nhỏ vào ý chí của từng thành viên tại từng thời điểm cụ thể.

Động thái của Philippines phản ánh nỗ lực của ASEAN trong việc bảo đảm an ninh năng lượng chung, thay vì chỉ trông đợi vào chính sách năng lượng đơn lẻ của từng quốc gia, nhất là khi khu vực vẫn nhập khẩu phần lớn dầu mỏ từ Trung Đông. Nếu được hoàn tất và vận hành hiệu quả, APSA có thể trở thành một lớp bảo đảm chiến lược quan trọng bên cạnh các sáng kiến ổn định tài chính ASEAN+3, góp phần nâng cao khả năng chống chịu của khu vực trước những bất ổn địa chính trị trong tương lai.

ASEAN họp đặc biệt về tình hình Trung Đông, kêu gọi kiềm chế và thúc đẩy giải pháp hòa bình

Ngày 13/3, các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN đã tiến hành cuộc họp đặc biệt theo hình thức trực tuyến nhằm trao đổi về những ...

Thương hiệu cà phê Đông Nam Á tìm đường ra biển lớn

Trong khi các “ông lớn” toàn cầu như Starbucks hay Luckin Coffee tăng tốc mở rộng tại Đông Nam Á, nhiều thương hiệu cà phê ...

Liên kết thương mại Việt Nam-ASEAN ngày càng chặt chẽ

Với chủ trương tăng cường hợp tác nhiều mặt trong nội khối ASEAN, thương mại giữa Việt Nam và các đối tác trong cùng khu ...

Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang tiếp Đại sứ Anh Iain Frew, trao đổi thúc đẩy hợp tác ASEAN - Anh

Chiều 24/3, tại Trụ sở Bộ Ngoại giao, Thứ trưởng Ngoại giao Đặng Hoàng Giang, Trưởng SOM ASEAN Việt Nam đã tiếp Đại sứ Vương ...

Thắt chặt hơn nữa mối quan hệ Ba Lan-ASEAN, tăng cường khả năng phục hồi chiến lược trước những thách thức toàn cầu

Ngày 23/3, Hội thảo “Đối thoại Ba Lan-ASEAN: Cộng đồng lợi ích và phát triển an toàn” đã diễn ra tại Hạ viện Ba Lan.

Đọc thêm

Xe máy, xe thô sơ, người đi bộ lưu thông trở lại trên cầu Long Biên

Xe máy, xe thô sơ, người đi bộ lưu thông trở lại trên cầu Long Biên

Sau gần hai tháng thi công, dự án sửa chữa đột xuất phần đường đi bộ, đường xe máy và xe thô sơ hai bên cầu Long Biên (Hà Nội) ...
Campuchia-Trung Quốc tái khẳng định cam kết tăng cường quan hệ Đối tác chiến lược và ổn định khu vực

Campuchia-Trung Quốc tái khẳng định cam kết tăng cường quan hệ Đối tác chiến lược và ổn định khu vực

Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị và người đồng cấp Campuchia Prak Sokhonn đã gặp nhau tại New York và nhất trí thúc đẩy quan hệ song phương.
Điện mừng ngày Độc lập Cộng hòa Azerbaijan

Điện mừng ngày Độc lập Cộng hòa Azerbaijan

Các lãnh đạo Việt Nam đã gửi điện mừng nhân dịp kỷ niệm 108 năm ngày Độc lập Cộng hòa Azerbaijan.
Hội nghị HĐND toàn quốc nhiệm kỳ 2026-2031: Tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế ở địa phương

Hội nghị HĐND toàn quốc nhiệm kỳ 2026-2031: Tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế ở địa phương

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp là thước đo đối với hoạt động của HĐND các cấp ở địa ...
Ireland hỗ trợ cộng đồng thích ứng với biến đổi khí hậu tại Quảng Trị

Ireland hỗ trợ cộng đồng thích ứng với biến đổi khí hậu tại Quảng Trị

Chương trình “Tiến về phía trước” là sáng kiến hợp tác hỗ trợ các cộng đồng dễ bị tổn thương nâng cao khả năng thích ứng và phục hồi trước ...
Enzo Fernandez muốn rời đi, Chelsea ‘hét’ giá cao kỷ lục

Enzo Fernandez muốn rời đi, Chelsea ‘hét’ giá cao kỷ lục

Chelsea sẽ yêu cầu mức phí kỷ lục lên tới 120 triệu Bảng, nếu Enzo Fernandez kiên quyết đòi ra đi trong kỳ chuyển nhượng Hè này.
Hàn Quốc tăng tốc khai thác tuyến hàng hải Bắc Cực tới châu Âu vì lý do này

Hàn Quốc tăng tốc khai thác tuyến hàng hải Bắc Cực tới châu Âu vì lý do này

Hàn Quốc đang tăng tốc kế hoạch khai thác tuyến vận tải Bắc Cực như một hành lang thương mại chiến lược tới châu Âu.
Truyền thông Thái Lan đưa tin đậm nét, tích cực về chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm

Truyền thông Thái Lan đưa tin đậm nét, tích cực về chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm

Truyền thông Thái Lan đã đưa tin đậm nét, tích cực các hoạt động của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trong ngày làm việc đầu tiên 27/5.
Khi châu Âu học cách tự bảo vệ: Cuộc chuyển mình quân sự lớn nhất từ Chiến tranh Lạnh

Khi châu Âu học cách tự bảo vệ: Cuộc chuyển mình quân sự lớn nhất từ Chiến tranh Lạnh

Châu Âu ngày càng tin rằng họ không thể tiếp tục phụ thuộc hoàn toàn vào Mỹ về quốc phòng và an ninh.
Doanh nghiệp Trung Quốc sẽ phải đối mặt với những thách thức mới nào từ thị trường Mỹ?

Doanh nghiệp Trung Quốc sẽ phải đối mặt với những thách thức mới nào từ thị trường Mỹ?

Các doanh nghiệp Trung Quốc vẫn phải vượt qua nhiều thách thức về thương hiệu và bảo mật dữ liệu trong quá trình tiếp cận thị trường Mỹ.
Du lịch Mỹ lao dốc: Khi sức mạnh mềm bất ngờ bị 'bào mòn' bởi chính sách đối nội và đối ngoại

Du lịch Mỹ lao dốc: Khi sức mạnh mềm bất ngờ bị 'bào mòn' bởi chính sách đối nội và đối ngoại

Đây là nhận định của CNN Travel khi nói về ngành du lịch Mỹ thời gian qua.
Quan hệ Thái Lan-Việt Nam bước vào 'kỷ nguyên mới'

Quan hệ Thái Lan-Việt Nam bước vào 'kỷ nguyên mới'

Khi Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Việt Nam Tô Lâm tới Bangkok từ ngày 27/5, ông sẽ chứng kiến một Thái Lan đang ngày càng sẵn sàng đồng hành cùng quỹ đạo chiến lược ...
Phiên bản di động