Vai trò trung tâm của ASEAN - xương sống cho một khu vực ổn định, không bị kẹt thế 'chọn bên'

Australia coi các cơ chế do ASEAN dẫn dắt là thiết yếu để duy trì ổn định và cân bằng khu vực trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị ngày càng phức tạp.

Nhật Bản tuyên bố ý định 'làm sâu sắc hơn' quan hệ với một quốc gia Đông Nam Á Trung Quốc-Philippines dùng kênh ngoại giao xử lý bất đồng trên biển Philippines tìm cách gỡ nút thắt để đẩy nhanh tiến trình COC tại Biển Đông

Đại sứ Australia tại ASEAN Tiffany McDonald chia sẻ với nhóm phóng viên ASEAN trong Chương trình báo chí hàng hải Đông Nam Á tại Manila, Philippines. (Ảnh: Phương Hà)

Trong khuôn khổ chương trình báo chí Hàng hải Đông Nam Á do Bộ Ngoại giao và Thương mại Australia phối hợp với Đại học La Trobe (Australia) tổ chức đầu tháng 2 vừa qua tại Philippines, Đại sứ Australia tại ASEAN Tiffany McDonald đã chia sẻ với các phóng viên báo chí từ các quốc gia ASEAN về sự ủng hộ của Australia đối với những định hướng chiến lược của ASEAN, bao gồm cả vấn đề Biển Đông.

Kiên định ủng hộ vai trò trung tâm của ASEAN

“Chúng tôi đang tích cực phối hợp với ASEAN nhằm định hình một khu vực tiếp tục được điều chỉnh bởi các luật lệ và chuẩn mực, nơi mỗi quốc gia được lựa chọn cách thức theo đuổi lợi ích quốc gia của mình”, Đại sứ Australia tại ASEAN Tiffany McDonald cho biết.

Australia coi các cơ chế do ASEAN dẫn dắt là thiết yếu để duy trì ổn định và cân bằng khu vực trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị ngày càng phức tạp.

Phát biểu từ góc độ khu vực, bà Tiffany McDonald cho rằng các cơ chế của ASEAN cho phép Australia hợp tác với toàn bộ 11 quốc gia thành viên ASEAN – bao gồm cả thành viên mới nhất của Hiệp hội là Timor-Leste.

Đại sứ Australia nhấn mạnh chính sách khu vực của Australia luôn đề cao tầm quan trọng của vai trò trung tâm của ASEAN.

“Các bạn thường nghe các nhà ngoại giao Australia, Ngoại trưởng và Thủ tướng của chúng tôi nói về mong muốn xây dựng một khu vực nơi vai trò trung tâm của ASEAN được duy trì”, bà McDonald nói.

Canberra coi ASEAN là động lực trong việc định hình các luật lệ và chuẩn mực áp dụng trong khu vực, đặc biệt trong bối cảnh xu hướng ảnh hưởng đối ngoại đang thay đổi.

Bà nhấn mạnh, Australia cam kết ủng hộ một trật tự khu vực nơi sự cân bằng được duy trì và chủ quyền được tôn trọng.

“Điều chúng tôi kiên định thúc đẩy và đầu tư duy trì – thông qua các cơ chế của ASEAN – là một khu vực nơi không một quốc gia nào có quyền thống trị và cũng không quốc gia nào bị chi phối”, bà nói. Mục tiêu là bảo đảm các quốc gia có thể theo đuổi lợi ích của chính quốc gia mình.

Khi ASEAN chuẩn bị kỷ niệm 60 năm thành lập vào năm tới, Australia kỳ vọng vai trò của ASEAN trong việc định hình trật tự khu vực sẽ càng trở nên nổi bật, đặc biệt khi cạnh tranh địa chính trị gia tăng. Tuy nhiên, bà McDonald nhấn mạnh Australia không mong muốn các quốc gia phải đứng trước bài toán chọn bên.

“Chúng tôi không muốn một khu vực nơi bất kỳ quốc gia nào phải lựa chọn”, bà nói.

Bà liên hệ cách tiếp cận này với khuôn khổ chính sách của Australia được xây dựng dựa trên ba "chữ R”, bao gồm “rules" - (luật lệ), "relationships" - (quan hệ) và "resilience" - (khả năng chống chịu).

Dù không nêu đích danh các xu hướng ảnh hưởng đối ngoại cụ thể, nữ đại sứ thừa nhận cạnh tranh chiến lược đang gia tăng trên khắp Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.

“Điều đó không trực tiếp trả lời câu hỏi về xu hướng ảnh hưởng đối ngoại là gì”, bà nói, “nhưng tôi cho rằng xu hướng thế giới trở nên cạnh tranh – một không gian cạnh tranh – có nghĩa là chúng ta phải tái khẳng định và tăng cường cam kết duy trì các luật lệ và chuẩn mực vì khả năng chống chịu của khu vực".

Bà cho biết thêm, việc tăng cường hợp tác do ASEAN dẫn dắt vẫn là trọng tâm nhằm bảo đảm thịnh vượng lâu dài cho cả các quốc gia thành viên ASEAN và Australia.

Đại sứ Australia tại ASEAN Tiffany McDonald cùng nhóm phóng viên báo chí ASEAN. (Ảnh: Phương Hà)

Thượng tôn luật pháp quốc tế

Liên quan đến Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) đang được trông đợi, trong bối cảnh Philippines với tư cách Chủ tịch ASEAN năm nay đang thúc đẩy sớm hoàn tất đàm phán giữa Trung Quốc và ASEAN, các nhà ngoại giao Canberra một lần nữa nhấn mạnh khía cạnh thượng tôn pháp luật.

“Dù chúng tôi không tham gia trực tiếp vào tiến trình đàm phán và cũng không nắm được chi tiết về tình hình hiện tại của các cuộc đàm phán, song rõ ràng chúng tôi hết sức quan tâm. Nhìn chung, chúng tôi kỳ vọng các thỏa thuận sẽ tăng cường việc tuân thủ các luật lệ và chuẩn mực quốc tế; chúng tôi mong đó sẽ là một thỏa thuận có chất lượng cao và hy vọng nó củng cố vai trò trung tâm của ASEAN trong việc giải quyết các vấn đề trên biển”, Đại sứ Australia tại Philippines Marc Innes-Brown PSM phát biểu với báo chí.

Về phần mình, Đại sứ McDonald cho biết trong các cuộc làm việc với các đối tác ASEAN, bà tiếp tục thúc đẩy một Bộ Quy tắc ứng xử có chất lượng cao, tái khẳng định lợi ích của ASEAN, và quan trọng nhất là tái khẳng định tính tối thượng của Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) – khuôn khổ pháp lý nền tảng điều chỉnh các hoạt động trên biển toàn cầu.

“Chúng tôi biết rằng ASEAN đang đàm phán với Trung Quốc về một Bộ Quy tắc ứng xử, và một trong những mục tiêu hàng đầu của Australia trong hợp tác với ASEAN là ủng hộ và khuyến khích một gia đình ASEAN đoàn kết”, bà nói.

Bà McDonald nhấn mạnh tầm quan trọng kinh tế ngày càng gia tăng của quan hệ ASEAN-Australia, cho biết ASEAN đã trở thành đối tác thương mại lớn thứ hai của Australia.

“Kim ngạch thương mại hai chiều đã vượt 195 tỷ AUD trong năm 2024”, bà nói, đồng thời nhấn mạnh rằng ổn định trên biển vẫn giữ vai trò then chốt để duy trì mối quan hệ kinh tế đó.

Bà cho biết thương mại hàng hải đặc biệt quan trọng đối với nền kinh tế Australia. “Cứ bốn việc làm tại Australia thì có một việc làm bắt nguồn từ thương mại, vì vậy việc Biển Đông và các đại dương, vùng biển khác tiếp tục được điều chỉnh bởi Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển là điều vô cùng quan trọng đối với Australia".