ASEAN tăng tốc xây dựng lưới điện chung ứng phó rủi ro an ninh năng lượng

ASEAN tăng tốc xây dựng lưới điện chung ứng phó rủi ro an ninh năng lượng. (Nguồn: Asian-power)

Thông tin liên quan mới nhất là Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) vừa công bố thành lập Quỹ Kết nối năng lượng khu vực Đông Nam Á (Regional connectivity fund for energy) với quy mô 25 triệu USD, nhằm tăng tốc phát triển lưới điện ASEAN trong bối cảnh nhu cầu năng lượng của khu vực dự báo tăng mạnh.

Quỹ tín thác đa đối tác này tập trung tài trợ cho giai đoạn chuẩn bị ban đầu của các dự án năng lượng và truyền tải xuyên biên giới trong ASEAN.

Cụ thể, nguồn vốn sẽ hỗ trợ các nghiên cứu khả thi, thiết kế kỹ thuật, cấu trúc tài chính và đánh giá các tiêu chuẩn an toàn – môi trường. Đồng thời, quỹ cũng cung cấp hỗ trợ kỹ thuật, tư vấn chính sách và nâng cao năng lực nhằm cải thiện khung pháp lý và mức độ sẵn sàng của dự án.

Nguồn vốn ban đầu của quỹ đến từ Australia, Canada, Đức, Vương quốc Anh và Liên minh châu Âu. Quỹ hoạt động theo Quỹ Cơ sở hạ tầng ASEAN và sẽ do ADB quản lý, phối hợp cùng các quốc gia thành viên ASEAN.

Bối cảnh khu vực đang đối mặt với áp lực năng lượng ngày càng lớn là động lực chính của sáng kiến. Theo ADB, sáng kiến này sẽ giúp hình thành các dự án khả thi về mặt tài chính, phù hợp với các ưu tiên khu vực, đồng thời củng cố danh mục các dự án kết nối điện xuyên biên giới – một yếu tố then chốt để hiện thực hóa lưới điện ASEAN.

ADB cũng cam kết dành tới 10 tỷ USD trong vòng 10 năm cho các dự án liên quan đến lưới điện ASEAN, bao gồm cả hạ tầng truyền tải quốc gia và các dự án năng lượng tái tạo phục vụ thương mại điện xuyên biên giới.

Thời gian gần đây, các quốc gia ASEAN đang gia tăng động lực thúc đẩy kết nối lưới điện khu vực, với nhiều động thái chính sách và hợp tác mới. Tại Hội trưởng Kinh tế ASEAN hẹp lần thứ 32 (3/2026), một số nước thành viên cũng đã đề xuất thúc đẩy sáng kiến tăng cường liên kết năng lượng, trong đó nhấn mạnh vai trò của lưới điện ASEAN trong bảo đảm an ninh năng lượng và hỗ trợ chuyển dịch xanh của khu vực.

Xuất phát từ nhu cầu điện tăng nhanh trong quá trình công nghiệp hóa, các quốc gia thành viên ASEAN đang đối mặt với bài toán lớn về cân bằng cung – cầu năng lượng.

Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), Đông Nam Á có tiềm năng lớn về năng lượng tái tạo, nhưng nguồn này phân bố không đồng đều, trong khi hạ tầng truyền tải còn hạn chế. Hiện tại nhiều quốc gia vẫn phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu, đối mặt với rủi ro về giá cả, nguồn cung và phát thải gia tăng.

Trong bối cảnh đó, việc thúc đẩy lưới điện chung được xem là chìa khóa giúp ASEAN duy trì lợi thế cạnh tranh trong sản xuất. Khi doanh nghiệp có thể tiếp cận nguồn điện giá phải chăng và ổn định, họ có điều kiện mở rộng quy mô, nâng cao chất lượng và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh các ngành như điện tử, ô tô điện, năng lượng sạch hay bán dẫn đều yêu cầu nguồn điện liên tục và chi phí hợp lý.

Không dừng lại ở đó, lưới điện chung còn tạo cơ hội thúc đẩy các ngành mới như nông nghiệp công nghệ cao, sản xuất nhiên liệu sinh học hay các giải pháp chuyển đổi năng lượng khác. Những ngành này không chỉ hỗ trợ mục tiêu khí hậu mà còn góp phần giúp khu vực tăng khả năng chống chịu trước thời tiết cực đoan, một nguy cơ đang đe dọa sinh kế của hàng trăm triệu người làm nông nghiệp, thủy sản và khai thác ven biển.

Dù đòi hỏi nguồn vốn lớn và phải vượt qua nhiều rào cản kỹ thuật, chính sách... dự án vẫn được kỳ vọng sẽ giúp tối ưu hóa nguồn năng lượng tái tạo, nâng cao an ninh năng lượng và giảm chi phí dài hạn.

Sự tham gia thực chất của ADB và các định chế tài chính khác, như Ngân hàng thế giới (WB), cùng các tín hiệu hợp tác gần đây, cho thấy lưới điện ASEAN đang dần chuyển từ ý tưởng sang triển khai thực tế. Với lưới điện chung ASEAN, các chính phủ và doanh nghiệp không chỉ đang giải quyết bài toán kinh tế trước mắt mà còn chung tay xây dựng một di sản bền vững, hứa hẹn mang lại lợi ích to lớn cho các thế hệ tương lai.