Bầu cử Armenia: Sự lựa chọn giữa Nga và EU?

Cuộc bầu cử Armenia vào ngày 7/6 sẽ quyết định tương lai chính phủ của Thủ tướng Nikol Pashinyan. (Nguồn: dts-Agentur)

Theo bài viết được đăng trên tờ báo Đức Deutsche Well (DW) ngày 3/6 có nhan đề Cuộc bầu cử ở Armenia mang đến sự lựa chọn giữa Nga và EU, lá phiếu lần này không chỉ quyết định tương lai chính phủ của Thủ tướng Nikol Pashinyan, mà còn phản ánh lựa chọn lớn hơn: tiếp tục tiến gần Liên minh châu Âu (EU) hay quay lại quỹ đạo gần với Nga.

More from WVR
Armenia ‘dò đường’ giữa các cực quyền lực: Mô hình chuyển hướng địa chính trị khác biệt

Theo khảo sát trước bầu cử của Viện Cộng hòa Quốc tế (IRI), tổ chức phi chính phủ có trụ sở tại Washington, đảng Khế ước Dân sự cầm quyền của ông Pashinyan đang dẫn đầu với khoảng 32% cử tri tuyên bố sẽ bỏ phiếu ủng hộ.

Trong khi đó, phe đối lập thân Nga đang bị bỏ lại khá xa. Cụ thể, liên minh Armenia hùng mạnh của tỷ phú Samvel Karapetyan chỉ nhận được khoảng 7% ủng hộ. Ông Karapetyan hiện bị quản thúc tại gia ở Yerevan với cáo buộc kích động cưỡng đoạt quyền lực sau khi công khai ủng hộ Giáo hội Tông đồ Armenia trong cuộc đối đầu gay gắt với chính phủ.

Liên minh Armenia của cựu Tổng thống Robert Kocharyan, người có quan hệ thân thiết với Tổng thống Nga Vladimir Putin, được dự báo giành khoảng 4% phiếu bầu. Đảng Armenia thịnh vượng của doanh nhân Gagik Tsarukyan, lực lượng có quan hệ chính thức với đảng Nước Nga Thống nhất cầm quyền ở Nga, chỉ đạt khoảng 2%.

Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý, cần nhìn nhận những con số này một cách thận trọng. Tỷ lệ chấp nhận tham gia khảo sát chỉ đạt 16%, thấp hơn đáng kể so với cuộc bầu cử sớm năm 2021. Đáng chú ý, gần một nửa số người được hỏi từ chối nêu lựa chọn hoặc cho biết vẫn chưa quyết định bỏ phiếu cho ai.

Dù vậy, các khảo sát khác cũng cho thấy đảng cầm quyền vẫn duy trì lợi thế nhất định, với tỷ lệ ủng hộ dao động từ 26-34%.

EU hay Nga?

Theo tác giả bài viết, chính sách đối ngoại đang trở thành chủ đề trung tâm của chiến dịch tranh cử năm nay. Trong những năm gần đây, chính phủ của Thủ tướng Pashinyan từng bước thúc đẩy quan hệ với EU, đồng thời tạo khoảng cách với Nga và Tổ chức Hiệp ước An ninh Tập thể (CSTO), liên minh quân sự do Moscow dẫn dắt.

Tháng 5/2025, Quốc hội Armenia đã thông qua đạo luật khởi động tiến trình gia nhập EU. Trong chiến dịch tranh cử hiện nay, ông Pashinyan tiếp tục cam kết sẽ đưa Armenia đạt chế độ miễn thị thực với châu Âu trong vòng hai năm tới.

Hồi đầu tháng 5 năm nay, Armenia còn đăng cai Hội nghị Cộng đồng Chính trị châu Âu tại Yerevan. Sau hội nghị, ông Pashinyan tuyên bố Armenia “không phải là đồng minh của Nga” trong cuộc xung đột tại Ukraine. Phát biểu này nhanh chóng vấp phải phản ứng mạnh từ Moscow.

Đối với Nga, đảng cầm quyền Khế ước dân sự hiện mô tả quan hệ song phương là đang trong quá trình “chuyển đổi”, thay vì duy trì mô hình liên minh truyền thống. Sự thay đổi này bắt đầu từ năm 2022, khi Armenia cho rằng CSTO và Nga đã không đáp ứng kỳ vọng hỗ trợ an ninh của Yerevan trong các cuộc đụng độ biên giới với Azerbaijan.

Ở chiều ngược lại, phe đối lập cho rằng, Armenia không thể đánh đổi quan hệ với Nga, đối tác an ninh và kinh tế quan trọng nhất của nước này, trong bối cảnh tiến trình hòa giải với Azerbaijan vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Armenia khẳng định không đi theo con đường 'thoát Nga'

Nga phát đi tín hiệu cứng rắn

Trong khi Armenia từng bước xích lại gần EU, Nga cũng bắt đầu phát đi những tín hiệu cứng rắn hơn nhằm nhắc nhở Yerevan về cái giá của một cuộc xoay trục địa chính trị.

Cuối tháng 5 vừa qua, Tổng thống Nga Vladimir Putin cảnh báo có thể áp thêm thuế đối với hàng hóa Armenia và siết các điều kiện pháp lý với lao động Armenia tại Nga. Moscow đồng thời đề nghị Yerevan tổ chức trưng cầu dân ý để lựa chọn giữa việc tiếp tục ở lại Liên minh Kinh tế Á-Âu hay theo đuổi con đường hội nhập với EU.

Những cảnh báo này đặc biệt đáng chú ý, bởi Nga hiện vẫn là thị trường xuất khẩu nông sản lớn nhất của Armenia, đồng thời giữ vai trò then chốt về năng lượng và việc làm đối với nền kinh tế quốc gia Kavkaz này.

Ngay trước thềm bầu cử, Cơ quan Kiểm dịch Thú y và Thực vật Liên bang Nga đã áp thêm nhiều hạn chế đối với hàng nhập khẩu từ Armenia, gồm rau củ, trái cây, rượu vang, hoa và cá, với lý do không đáp ứng tiêu chuẩn vệ sinh.

Moscow cũng phát tín hiệu có thể xem xét lại các thỏa thuận ưu đãi về khí đốt và nhiên liệu dành cho Yerevan.

Ông Putin thậm chí còn so sánh tình hình hiện nay ở Armenia với Ukraine giai đoạn năm 2014, đồng thời cảnh báo rằng, nếu Yerevan lựa chọn các tiêu chuẩn châu Âu, quan hệ hợp tác kinh tế giữa hai nước có thể chịu tác động nghiêm trọng.

Hướng đi mới với Mỹ

Song song với việc xích lại gần EU, chính phủ Armenia cũng đang mở rộng hợp tác với Mỹ. Hai nước gần đây đã ký Hiến chương quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện cùng một biên bản ghi nhớ về hợp tác khoáng sản đất hiếm.

Tháng 8/2025, Armenia và Azerbaijan còn đạt được tiến triển đối với dự án logistics do Tổng thống Mỹ Donald Trump làm trung gian, thường được gọi không chính thức là “Tuyến đường Trump”.

Ngay trong ngày 4/6, Ngoại trưởng Armenia Ararat Mirzoyan đã ký thỏa thuận khung về hợp tác chiến lược với Mỹ trong khuôn khổ dự án này và văn kiện hiện chỉ cần chờ hai bên phê chuẩn.

Dự án này nhằm kết nối Azerbaijan với vùng lãnh thổ Nakhchivan thông qua miền Nam Armenia, đồng thời mở ra triển vọng mở rộng liên kết với các đối tác trong khu vực và trên thế giới.

Dù kết quả bầu cử ra sao, cuộc bỏ phiếu lần này nhiều khả năng sẽ đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong hành trình định hình bản sắc chiến lược của Armenia - một quốc gia đang cố gắng cân bằng giữa di sản an ninh gắn với Nga và khát vọng hội nhập sâu hơn với châu Âu trong bối cảnh khu vực Nam Kavkaz tiếp tục biến động khó lường.

Armenia ‘dò đường’ giữa các cực quyền lực: Mô hình chuyển hướng địa chính trị khác biệt

Những diễn biến mới trong quan hệ với Nga cho thấy, Armenia đang bước vào giai đoạn nhạy cảm nhất kể từ khi bắt đầu ...