Cha mẹ là những "nhà giáo không cầm phấn"

Chia sẻ với TG&VN nhân dịp 20/11, Thạc sĩ Lê Thị Lan Anh (Viện trưởng Viện Giáo dục IEDV) cho rằng, gia đình chính là "trường học" đầu tiên và cha mẹ chính là những người thầy đầu tiên của con mình.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
TIN LIÊN QUAN
cha me la nhung nha giao khong cam phan Học viện Ngoại giao tri ân các nhà giáo nhân ngày 20/11
cha me la nhung nha giao khong cam phan Hội thảo về giáo dục Việt Nam tại Australia nhân ngày 20/11

Nghề giáo là một nghề đặc biệt bởi tạo ra sản phẩm là những con người không chỉ giỏi giang về năng lực mà còn phải có nhân cách. Do đó, xã hội đòi hỏi ở người giáo viên một phẩm chất đạo đức và năng lực tương đối cao. Từ quan điểm cá nhân, chị suy nghĩ thế nào về vai trò của nhà giáo trong thời đại ngày nay?

Vai trò của người thầy trong thời kỳ nào cũng vô cùng quan trọng. Đúng như câu "không thầy đố mày làm nên", dù ít hay nhiều, trong suốt cuộc đời mình, trong chúng ta, ai cũng bị ảnh hưởng bởi những người thầy giỏi. Có người học trò bị ảnh hưởng bởi cái tâm của thầy; có người thuyết phục ta ở cái tầm, cũng có những người thầy ghi dấu ấn mãi với học trò ở tài thao lược. Ở lăng kính nào, người thầy hội đủ tâm, tầm, tài mãi mãi được học trò kính quý, yêu thương. 

Ngày nay, khi giáo dục nhân loại đang phát triển ở tầm cao mới, hơn bao giờ hết, những người thầy lại càng bị áp lực từ nhiều phía, trọng trách nghề trên vai càng nặng. Làm sao để xoay sở cuộc sống gia đình với đồng lương quá thấp mà áp lực lại quá nhiều? Làm sao để cân đối thời gian giữa dạy trò, chăm con và kiếm thêm tiền trang trải cuộc sống? Làm sao để yên tâm công tác khi cứ phải "kiễng chân" đón những thay đổi của ngành giáo dục?

cha me la nhung nha giao khong cam phan
Thạc sĩ Lê Thị Lan Anh. (Ảnh: NVCC)

Trong lịch sử đất nước, tôi cho rằng đây là một trong những giai đoạn khó khăn nhất của nghề giáo. Một mặt phải học để đáp ứng nhu cầu thời đại. Một mặt vẫn phải lo toan cơm áo gạo tiền khi mà lương tăng cấp số cộng mà mọi thứ khác tăng theo cấp số nhân.

Áp lực xã hội, áp lực thời cuộc, áp lực từ phụ huynh, áp lực từ trong dồn ra, từ ngoài táp vào nhà giáo. Khó khăn là thế, nhưng tôi cũng như hàng chục triệu người cha, người mẹ khác vẫn luôn nhìn vào giá trị tích cực của các chính sách đổi mới, các thế hệ thầy cô tài năng - những người sẽ góp phần kiến tạo nền giáo dục đất nước hưng long, thịnh vượng. 

Bên cạnh giáo dục nhà trường thì giáo dục gia đình hết sức quan trọng. Vậy các bậc cha mẹ cũng chính là những “nhà giáo không cầm phấn”?

Không phải bây giờ chúng ta mới thấy tầm quan trọng của giáo dục gia đình. Từ xưa, trong thế "chân vạc" giáo dục con trẻ bao gồm: "Gia đình - nhà trường - cộng đồng", thì gia đình đã được nhắc đến và trở thành một nhân tố tất yếu.

Gia đình chính là "trường học đầu tiên" và cha mẹ là những người thầy đầu tiên của con. Trong "trường học gia đình", chúng ta được học từ cha mẹ cách ăn, cách nói, cách đi đứng nói cười, học văn hóa, hành xử, định hình thói quen, nếp nghĩ... Điều này được ngầm mặc định trong cách xưng hô xưa, bên cạnh cách gọi cha là bố/ba, thì có một thời kỳ, con thường gọi cha là thầy. Hoặc như quan điểm, dạy con làm sao để "con hơn cha là nhà có phúc" cũng khẳng định vai trò của gia đình trong giáo dục con.

Cũng nhờ giáo dục gia đình, nhiều người hiền tài được dung dưỡng, kế thừa và có tư duy phát triển hơn các bạn đồng lứa. Nhìn vào hành xử của một đứa trẻ, ta có thể thấy một phần văn hóa gia đình đó.

Nhưng nói như thế không có nghĩa là phủ nhận vai trò của giáo dục trường học và cộng đồng. Tôi muốn nhấn mạnh lại một lần nữa, để kiến tạo một "sản phẩm" giáo dục, đặc biệt là con người, chúng ta không thể phó mặc toàn bộ cho nhà trường.

Việt Nam có truyền thống "tôn sư trọng đạo". Vì thế, câu nói "trăm sự nhờ thầy" khiến nhiều người lầm tưởng rằng, 100% thành công của học trò là "nhờ thầy, nhờ trường". Con có lỗi là ngay lập tức đổ lỗi cho thầy, cho cô, cho trường mà quên mất rằng, đâu đó trong sai lầm của con, có một phần không nhỏ trách nhiệm của cha mẹ. Có một cuốn sách mang tên "Người mẹ tốt hơn người thầy tốt" phản ảnh khá rõ quan điểm này.

Chị có thể kể cụ thể về phương pháp giáo dục ngay trong gia đình mình?

Đối với tôi, cha mẹ là những người thầy đầu tiên. Mẹ tôi được ông bà ngoại dạy bảo rất chỉn chu nên từ bé, chúng tôi đã được mẹ uốn nắn cực kỳ nghiêm cẩn. Mẹ chỉ dạy từ điệu ngồi, dáng đứng, nếp đi, ăn phải từ tốn, nói phải có kính ngữ. Mẹ dạy đối nhân xử thế sao cho chan hòa, ấm êm từ gia đình nhỏ đến đến bà con làng xóm, từ nội tộc họ hàng đến quan hệ trên dưới, thân sơ.

Mẹ tôi thường bảo: "Ngay cả bây giờ, khi con đã là Viện trưởng thì trước mẹ, con vẫn chỉ là đứa trẻ. Nhất định không được thỏa mãn với danh vị, phải luôn học hỏi để trưởng thành, sống chan hòa với những người xung quanh".

Mỗi lần có thời gian, mẹ lại to nhỏ: "Con người là vốn quý. Con nhớ giúp đỡ các anh chị em đồng nghiệp, giúp họ phát triển cũng chính là giúp mình". Mẹ tôi chưa từng làm lãnh đạo, mẹ chỉ dạy bằng sự chiêm nghiệm, giản dị đời thường vậy mà thấm từng câu, từng chữ.

Những điều bố mẹ dạy, chắt chiu theo tháng ngày, không biết đã thẩm thấu trong tôi tự bao giờ, nó trở thành mạch nguồn văn hóa, lối sống và kết tụ thành tôi của ngày hôm nay. Bất cứ khi nào tĩnh tâm ngồi ngẫm, tôi luôn thấy trong mỗi hành xử của mình, mỗi bước ngoặt cuộc đời đều có đâu đó sự hòa quyện của cả mẹ và cha.

Không chỉ cho tôi một gia đình trọn vẹn, bố mẹ còn gom góp bao yêu thương để chúng tôi ước mơ kiến tạo cuộc đời, cho chúng tôi sống trong cái nôi văn hóa hòa ái. Hơn hết, cho chúng tôi được học cách làm người.

Đâu có món quà nào đáp đền đủ ơn nghĩa sinh thành và công lao của người thầy lớn? Đóa hoa lớn nhất dâng thầy không phải hướng dương hay cẩm tú cầu, món quà khiến người thầy hạnh phúc và tự hào nhất chính là sự trưởng thành của học trò. Bài học làm người bắt đầu từ những điều gần gũi, trải bao thăng trầm, tôi thấy vẫn luôn cần phải học...

cha me la nhung nha giao khong cam phan
Trong bất kỳ thời đại nào, vai trò của người thầy luôn quan trọng và không thay đổi. (Nguồn: giaoduc)

Theo chị, trách nhiệm của gia đình ra sao để giúp trẻ trở thành những cá nhân sống tự lập, tự chủ trong tương lai?

Tôi đã từng chứng kiến nhiều bậc cha mẹ, ông bà than thở rằng con cháu họ lười làm, ỉ lại, sống luộm thuộm, hời hợt và vô trách nhiệm. Tìm hiểu ra thì thấy, lỗi đó không hoàn toàn do trẻ gây ra, có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến một em bé như vậy. Một trong số đó là bố mẹ hoặc ông bà từ nhỏ thường làm hộ trẻ, chưa hướng dẫn trẻ tự làm đến mức thành thục, hay quát mắng.

Tôi được biết nhiều bậc phụ huynh còn "oánh đòn phủ đầu" kiểu như: “sao con luộm thuộm thế?”; “con chẳng biết làm gì cả”; “sao con hay quên vậy?”; “mẹ chán con lắm. con là đứa trẻ hậu đậu, làm đâu hỏng đấy”; “suốt ngày ipad với tivi, không được tích sự gì”; “con nhà tôi nhát lắm, nó chẳng có đứa bạn thân nào, suốt ngày ru rú trong nhà”...

Có khi nào chúng ta - những người làm cha, làm mẹ nhìn lại xem mình đã sai ở đâu trong quy trình, phương pháp dạy con? Những câu "oánh đòn phủ đầu" kia có phải là sự phủ nhận sạch trơn mọi nỗ lực của con không? Nếu không có ipad, iphone thì làm sao con nghiện game? Chúng ta đã kiên trì khích lệ, ghi nhận từng nỗ lực nhỏ của con để giúp con tự tin hay chưa? Chúng ta mất bao nhiêu thời gian để thành thục một kỹ năng rửa bát, cớ sao bắt con dăm ba lần phải làm sạch ngay?

Tôi rất ấn tượng với quan điểm của Jean Jacques Rousseau (Pháp) rằng: "Dạy dỗ trẻ nhỏ là một nghề nghiệp mà chúng ta phải biết cách lãng phí thời gian để tiết kiệm nó". Vì vậy, muốn một đứa trẻ sống độc lập ở ngày mai, ngay từ hôm nay, hơn ai hết, gia đình cần giúp con tự làm từng việc nhỏ nhất trong gia đình. 

Xin cảm ơn Thạc sĩ!

cha me la nhung nha giao khong cam phan Thủ tướng dự Lễ kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam tại ĐHQG TP. Hồ Chí Minh

Ngày 20/11, trong không khí cả nước chào mừng 34 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11/1982 - 20/11/2016), Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã ...

cha me la nhung nha giao khong cam phan Tập trung xây dựng môi trường văn hoá giáo dục lành mạnh

Nhân kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11), chiều 18/11, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Trương Hoà ...

cha me la nhung nha giao khong cam phan Học sinh, sinh viên Việt ở Australia tri ân thầy, cô giáo

Nhân Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Perth, bang Tây Australia đã phối hợp với Hội Sinh viên ...

Phi Khanh (thực hiện)

Đọc thêm

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Tư ngày 22/7/2026: Sư Tử tình cảm ngọt ngào

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Tư ngày 22/7/2026: Sư Tử tình cảm ngọt ngào

Tử vi hôm nay 22/7/2026 của 12 cung hoàng đạo – Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Lịch âm hôm nay 2026: Xem lịch âm 22/7/2026, Lịch vạn niên ngày 22 tháng 7 năm 2026

Lịch âm hôm nay 2026: Xem lịch âm 22/7/2026, Lịch vạn niên ngày 22 tháng 7 năm 2026

Lịch âm 22/7. Lịch âm hôm nay 22/7/2026? Âm lịch hôm nay 22/7. Lịch vạn niên 22/7/2026. Ngày hôm nay tốt hay xấu? Xem ngày giờ, hướng tốt xấu...
Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp hôm nay ngày 22/7/2026: Tuổi Mão tài chính có khởi sắc

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp hôm nay ngày 22/7/2026: Tuổi Mão tài chính có khởi sắc

Xem tử vi 22/7 - tử vi 12 con giáp hôm nay 22/7/2026 - Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, ...
Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng sắp công tác làm việc tại Thụy Sỹ và Hà Lan

Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng sắp công tác làm việc tại Thụy Sỹ và Hà Lan

Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng sẽ có chuyến công tác làm việc tại Thụy Sỹ và Hà Lan.
Triển lãm 'Lăng kính Ngoại giao' kể câu chuyện 50 năm quan hệ Việt Nam-Thái Lan

Triển lãm 'Lăng kính Ngoại giao' kể câu chuyện 50 năm quan hệ Việt Nam-Thái Lan

Triển lãm ảnh 'Lăng kính Ngoại giao' tái hiện hành trình 50 năm quan hệ Việt Nam-Thái Lan qua những dấu mốc hợp tác và hữu nghị tiêu biểu.
Bầu cử giữa kỳ Mỹ năm 2026 và 'những khoảng trống tín nhiệm'

Bầu cử giữa kỳ Mỹ năm 2026 và 'những khoảng trống tín nhiệm'

Đây là nhận định của CNN về cục diện bầu cử giữa kỳ tại nước Mỹ diễn ra vào tháng 11 tới.
‘Bếp cơm 0 đồng’ của TikToker trẻ Phạm Ngọc Dũng

‘Bếp cơm 0 đồng’ của TikToker trẻ Phạm Ngọc Dũng

‘Bếp cơm 0 đồng’ do Hội Liên hiệp Phụ nữ xã An Phước phối hợp cùng TikToker Phạm Ngọc Dũng (Dũng Bánh Mì) hiện phục vụ khoảng 500 suất ăn miễn phí mỗi tuần.
Xây dựng hệ giá trị con người TP. Hồ Chí Minh

Xây dựng hệ giá trị con người TP. Hồ Chí Minh

Từ nếp ứng xử nơi công cộng đến trách nhiệm khi phát ngôn trên mạng, hệ giá trị con người TP. Hồ Chí Minh cần được cụ thể hóa thành những chuẩn mực gần gũi.
Đại hội Hội Chữ thập đỏ Việt Nam lần thứ XII: Dấu mốc mở ra chặng đường mới

Đại hội Hội Chữ thập đỏ Việt Nam lần thứ XII: Dấu mốc mở ra chặng đường mới

Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Chữ thập đỏ Việt Nam lần thứ XII nhiệm kỳ 2026-2031 sẽ diễn ra ngày 27-28/7, là sự kiện chính trị quan trọng.
Phát hiện nhiều di vật và hai vị trí mộ tập thể liệt sĩ tại Đồng Nai

Phát hiện nhiều di vật và hai vị trí mộ tập thể liệt sĩ tại Đồng Nai

Kết quả bước đầu này tiếp thêm động lực để lực lượng chức năng tiếp tục mở rộng phạm vi tìm kiếm, quyết tâm đưa các anh hùng liệt sĩ trở về.
TP. Hồ Chí Minh tri ân gia đình liệt sĩ, thương binh: Hơn 16.500 thương binh đang hưởng trợ cấp hàng tháng

TP. Hồ Chí Minh tri ân gia đình liệt sĩ, thương binh: Hơn 16.500 thương binh đang hưởng trợ cấp hàng tháng

Sáng 20/7, TP. Hồ Chí Minh tổ chức gặp mặt, tri ân các gia đình liệt sĩ và thương binh tiêu biểu nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ.
Tỉnh Tuyên Quang triển khai điểm thu nhận mẫu ADN với thân nhân liệt sĩ chưa xác định danh tính

Tỉnh Tuyên Quang triển khai điểm thu nhận mẫu ADN với thân nhân liệt sĩ chưa xác định danh tính

Triển khai điểm thu nhận mẫu ADN thể hiện đạo lý 'Uống nước nhớ nguồn', 'Đền ơn đáp nghĩa', góp phần xác định danh tính các Anh hùng liệt sĩ.
Dịch Ebola ở CHDC Congo: 2.344 ca mắc, hơn 270.000 người trong vùng nguy cơ

Dịch Ebola ở CHDC Congo: 2.344 ca mắc, hơn 270.000 người trong vùng nguy cơ

LHQ cảnh báo các trại tị nạn quá tải ở miền Đông CHDC Congo đang làm gia tăng nguy cơ lây lan Ebola giữa lúc dịch tiếp tục diễn biến phức tạp.
5 thói quen giúp tăng trao đổi chất, giữ dáng sau tuổi 40

5 thói quen giúp tăng trao đổi chất, giữ dáng sau tuổi 40

Duy trì khối cơ, ngủ đủ giấc và ăn đủ protein có tác động lớn hơn nhiều so với dùng thực phẩm chức năng được quảng cáo là đốt mỡ.
Sri Lanka triển khai UAV quân sự ứng phó đợt bùng phát sốt xuất huyết nghiêm trọng

Sri Lanka triển khai UAV quân sự ứng phó đợt bùng phát sốt xuất huyết nghiêm trọng

Sri Lanka đang đối mặt với đợt bùng phát sốt xuất huyết nghiêm trọng, buộc chính quyền huy động cả lực lượng vũ trang để hỗ trợ kiểm soát dịch.
Cụ ông 100 tuổi đón sinh nhật tại phòng gym

Cụ ông 100 tuổi đón sinh nhật tại phòng gym

Ngoài duy trì tập luyện đều đặn suốt 83 năm qua, cụ ông Dave Keaggy hạn chế cà phê, rượu bia, ăn uống cân bằng và mục tiêu sống đến 132 tuổi.
Hong Kong (Trung Quốc) đón cơ hội từ làn sóng già hóa dân số

Hong Kong (Trung Quốc) đón cơ hội từ làn sóng già hóa dân số

Trong bối cảnh dân số châu Á già hóa nhanh chóng, Hong Kong (Trung Quốc) tận dụng cơ hội này biến nhu cầu chăm sóc sức khỏe thành một ngành kinh tế giá trị cao.
Libya phát hiện mỏ dầu mới có trữ lượng khổng lồ

Libya phát hiện mỏ dầu mới có trữ lượng khổng lồ

Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Libya ngày 17/7 thông báo phát hiện một mỏ dầu mới với trữ lượng ước tính khoảng 195 triệu thùng.
Phiên bản di động