 |
| Một khu mua sắm tại Dương Châu, Trung Quốc, được trang hoàng dịp Tết Nguyên đán. (Nguồn: Nikkei Asia) |
Tiêu dùng trở thành trụ cột mới
Theo nhận định của Modern Diplomacy, thay vì chỉ tập trung vào việc tổng mức tiêu dùng dịp Tết Nguyên đán có “lập kỷ lục” hay không, có lẽ cần chú ý nhiều hơn tới những chuyển biến mang tính chất lượng đang diễn ra trong cơ cấu tiêu dùng của Trung Quốc: tiêu dùng dịch vụ nổi lên như một động lực tăng trưởng mới; tiêu dùng công nghệ, tiêu biểu là trí tuệ nhân tạo (AI), ngày càng gia tăng; và “nền kinh tế tóc bạc” đang được kích hoạt mạnh mẽ hơn.
Những chuyển biến này phản ánh xu hướng tổng thể của nền kinh tế Trung Quốc rõ nét hơn nhiều so với việc chỉ nhìn vào một con số thống kê đơn lẻ.
Cụ thể, trong dịp Tết Nguyên đán, trên nền tảng mạng xã hội phổ biến Xiaohongshu của Trung Quốc, nhiều chủ nuôi thú cưng đã đăng bài tìm dịch vụ cho ăn tại nhà trong những ngày nghỉ.
Theo các báo cáo, một cơ sở chăm sóc thú cưng với bốn nhân viên đã cung cấp 2.000 lượt dịch vụ cho ăn tại nhà chỉ trong hơn 20 ngày, thu về 160.000 Nhân dân tệ mỗi tháng. Tin tức này nhanh chóng “gây bão” trên các trang mạng xã hội Trung Quốc. Trong khi các phân tích thường tập trung vào xu hướng vĩ mô, thì chính những chuyển biến vi mô nhưng cụ thể như vậy lại càng đáng để phân tích.
Hiện nay, thế hệ trẻ Trung Quốc dường như sẵn sàng chi trả nhiều hơn cho “giá trị cảm xúc”, và những nhu cầu đa dạng đó đang thúc đẩy tiêu dùng dịch vụ phát triển.
Xu hướng này cũng tương đồng với khuyến nghị gần đây của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đối với kinh tế Trung Quốc. Cách đây không lâu, IMF kêu gọi Trung Quốc chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng do tiêu dùng dẫn dắt, giảm phụ thuộc quá mức vào xuất khẩu và đầu tư.
Có thể thấy, người tiêu dùng trẻ Trung Quốc đang đi đầu trong xu thế này, khi không chỉ chi tiêu cho hàng hóa vật chất, mà còn cho trải nghiệm, sự tiện lợi và sự thỏa mãn về mặt tinh thần. Đây là sự chuyển dịch cơ cấu cần thiết cho một nền kinh tế định hướng dịch vụ.
Bên cạnh xu hướng tiêu dùng dịch vụ gắn với giá trị cảm xúc, màn trình diễn võ thuật mượt mà của robot Unitree trên sân khấu Gala Xuân Vãn của Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CMG) cũng đưa tiêu dùng công nghệ trở thành một xu hướng mới, thu hút sự chú ý của khán giả.
Một số phương tiện truyền thông nhận định rằng, các màn trình diễn drone, robot chúc Tết và lời chúc do AI soạn thảo đã âm thầm trở thành “ba thứ thiết yếu mới” trong dịp lễ của người dân Trung Quốc.
Đằng sau đó là một câu chuyện với tiềm năng lớn hơn: khi các sản phẩm công nghệ bắt đầu xuất hiện trong danh mục chi tiêu dịp lễ, điều này cho thấy tiêu dùng công nghệ đang chuyển từ “thử nghiệm trong phạm vi hẹp” sang “đời sống thường nhật của đại chúng”.
Theo Tân Hoa xã, thị phần doanh số robot hình người của Trung Quốc trên toàn cầu đã vượt mức 80%. Điều này không chỉ phản ánh năng lực sản xuất của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, mà còn cho thấy thị trường nội địa rộng lớn đang tích lũy năng lượng cho bước phát triển tiếp theo.
Có thể hình dung rằng, khi hàng trăm triệu hộ gia đình Trung Quốc bắt đầu mua robot như mua sắm hàng Tết và sử dụng AI như cách gửi lì xì, đây sẽ không đơn thuần là sự gia tăng về số liệu tiêu dùng, mà là một cuộc cách mạng trong lối sống.
Hoàn toàn có cơ sở để kỳ vọng rằng, tại kỳ họp Lưỡng hội sắp tới, một bức tranh rõ nét hơn về định hướng bố trí công nghiệp trong tương lai của Chính phủ Trung Quốc sẽ được công bố.
 |
| Trung Quốc đặt mục tiêu xuất xưởng 20.000 robot hình người năm 2026. Đây được coi là một mặt hàng tiêu dùng mới trong kỳ nghỉ Tết Nguyên đán vừa qua. (Nguồn: Getty Images) |
"Kinh tế tóc bạc" lên ngôi
Bên cạnh đó, “kinh tế tóc bạc” của Trung Quốc cũng cho thấy đà tăng trưởng rõ rệt trong dịp Tết này.
Theo dữ liệu từ Qunar - một trong những nền tảng du lịch trực tuyến hàng đầu Trung Quốc, 20% hành khách bay đến Bắc Kinh trong kỳ nghỉ Tết Nguyên đán 2026 là những người ở độ tuổi từ 50 trở lên. Đáng chú ý hơn, số lượng hành khách từ 60 tuổi trở lên tăng 1,6 lần so với cùng kỳ năm 2025.
Sự chuyển dịch nhân khẩu học này không phải là ngẫu nhiên.
Ngày 24/2, Trung Quốc đã tổ chức hội nghị cấp cao về thúc đẩy phát triển kinh tế, trong đó, các nhà hoạch định chính sách nhấn mạnh việc các ngành kinh doanh liên quan đến kinh tế tóc bạc cần gắn kết chặt chẽ hơn với các ưu tiên chính sách đang được điều chỉnh. Quy mô cơ hội hiện đã rất đáng kể và đang tăng trưởng nhanh chóng.
Theo “Sách Xanh về kinh tế tóc bạc: Báo cáo Phát triển kinh tế tóc bạc Trung Quốc (năm 2024)”, quy mô nền kinh tế này của Trung Quốc hiện đạt khoảng 7.000 tỷ Nhân dân tệ, tương đương khoảng 6% GDP. Đến năm 2035, con số này được dự báo tăng lên 30.000 tỷ Nhân dân tệ, chiếm tỷ trọng khoảng 10% GDP.
Định hướng chính sách đã khá rõ ràng, theo đó Trung Quốc ưu tiên các lĩnh vực như chăm sóc người cao tuổi thông minh, du lịch thân thiện với người cao tuổi và giáo dục suốt đời, nhằm đáp ứng tốt hơn nhu cầu ngày càng đa dạng của dân số đang già hóa tại quốc gia đông dân này.
Thay vì là gánh nặng đối với đà tăng trưởng, quá trình chuyển đổi nhân khẩu học của Trung Quốc đang nổi lên như một động lực mới - kết hợp giữa ổn định xã hội và sức sống kinh tế dài hạn.
Nếu Tết Nguyên đán được ví như một lăng kính hiển vi kinh tế, thì điều nó cho thấy không còn đơn thuần là mức tăng hay giảm tiêu dùng, mà là một sự dịch chuyển cơ cấu sâu sắc đã và đang diễn ra.
Người tiêu dùng trẻ đang tái định nghĩa nhu cầu thông qua dịch vụ và giá trị cảm xúc; công nghệ chuyển từ tính mới lạ sang ứng dụng thường nhật; và một xã hội già hóa được nhìn nhận như một nguồn tăng trưởng mới, thay vì một gánh nặng.
Có thể một số nhà quan sát vẫn chờ đợi những con số “lập kỷ lục” trên mặt báo. Tuy nhiên, câu chuyện quan trọng hơn nằm ở khía cạnh khác. Vấn đề thực sự không phải Trung Quốc đã chi bao nhiêu trong một kỳ nghỉ lễ, mà là cách thức 1,4 tỷ người dân đang định hình lại phương thức sống, tiêu dùng và hoạch định tương lai.
Câu trả lời có thể không gây ấn tượng mạnh về mặt con số, nhưng ngày càng trở nên rõ ràng: tiêu dùng của Trung Quốc đang trở nên tinh tế và bền bỉ hơn. Và chính xu hướng đó, hơn bất kỳ chỉ số đơn lẻ nào, sẽ định hình quỹ đạo phát triển của quốc gia này trong những năm tới.
| Trung Quốc đưa 40 doanh nghiệp Nhật Bản vào danh sách kiểm soát xuất khẩu vì một lý do Ngày 24/2, Trung Quốc đã quyết định đưa một số thực thể của Nhật Bản vào danh sách quản lý và danh sách theo dõi, ... |
| Cài đặt lại quan hệ Canada-Trung Quốc: Điều chỉnh nhỏ nằm trong chiến lược lớn Học giả Vina Nadjibulla, Phó Viện trưởng phụ trách nghiên cứu và chiến lược của Quỹ Châu Á-Thái Bình Dương của Canada đã đăng bài ... |
| KIET: Trung Quốc vượt Hàn Quốc trong nhiều lĩnh vực công nghệ cao Ngày 23/2, Viện Nghiên cứu công nghiệp Hàn Quốc (KIET) đã công bố báo cáo "Phân tích năng lực cạnh tranh Hàn Quốc-Trung Quốc trong ... |
| Mỹ áp thuế nhập khẩu 10%, cân nhắc nâng lên 15%: Gia tăng rủi ro chính sách thương mại Chính quyền Tổng thống Donald Trump đã bắt đầu áp mức thuế nhập khẩu toàn cầu tạm thời 10% từ ngày 25/2, đồng thời phát ... |
| Korea Herald: Hàn Quốc cần làm điều này để cạnh tranh với Trung Quốc trong lĩnh vực công nghệ sinh học Trước lợi thế vượt trội về quy mô của Trung Quốc trong lĩnh vực công nghệ sinh học, Hàn Quốc đang thúc đẩy nới lỏng ... |
