"Chiến lược" nào để trẻ tự bảo vệ mình trên mạng xã hội?

PGS. TS. Trần Thành Nam
(Đại học Quốc gia Hà Nội)
TGVN. Với sự lên ngôi của mạng xã hội, việc một đứa trẻ sở hữu chiếc điện thoại thông minh trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết. Và vì thế, hàng ngày, không ít trẻ đang hoặc có nguy cơ bị bắt nạt trên mạng nhưng cha mẹ không hề hay biết.      
Theo dõi Baoquocte.vn trên
TIN LIÊN QUAN
chien luoc nao de tre tu bao ve minh tren mang xa hoi Đại biểu Quốc hội Nguyễn Lân Hiếu: Kết quả thẩm định không thuyết phục!
chien luoc nao de tre tu bao ve minh tren mang xa hoi Chuyên gia giáo dục: 'Cách đào tạo của chúng ta đang quá xa rời thực tế'

Nguy cơ bị "bắt nạt" trên mạng

Một nghiên cứu của chúng tôi đã chỉ ra rằng, có đến 47% các em học sinh độ tuổi THCS và THPT truy cập Internet hàng ngày, thời gian truy cập trung bình là 2,5h/ngày, tương đương với 17,5h/tuần. Phần lớn các em truy cập để tán gẫu với bạn bè, chơi game online, nghe nhạc, gửi thư điện tử cho bạn, đọc tin tức, xem phim và tìm kiếm các thông tin mà bạn bè mình quan tâm.

Có thể nói, Internet là một phần không thể thiếu và mang lại nhiều lợi ích cho giới trẻ như tạo cơ hội học tập, tìm kiếm thông tin thú vị, kết nối với bạn bè và giải trí.

Tuy nhiên, cũng có rất nhiều nguy cơ trên mạng, trong đó phải kể đến quấy rối trực tuyến, bắt nạt trực tuyến; tiếp xúc với hình ảnh khiêu dâm, bạo lực không phù hợp; gặp người xấu trên mạng; tiếp cận với các thông tin giả gây thù hận hoặc hoang mang; bị đánh cắp thông tin cá nhân; bị dính các phầm mềm gián điệp hoặc virus…

chien luoc nao de tre tu bao ve minh tren mang xa hoi
PGS. TS. Trần Thành Nam. (Ảnh: NVCC)

Do thiếu kiến thức và kỹ năng sử dụng mạng xã hội, nhiều em bất cẩn điền thông tin cá nhân vào các hồ sơ trên mạng, vô tình tạo mảnh đất màu mỡ để kẻ xấu có cơ hội biết được tên tuổi, số điện thoại, địa chỉ, tên trường lớp… để tìm thấy các em ở ngoài đời thực.

Cùng với đó, khi tải các hình ảnh video không rõ nguồn gốc có thể khiến máy tính hoặc điện thoại bị dính virus, mất dữ liệu, hacker đánh cắp thông tin, hình ảnh cá nhân. Theo phản xạ, các em phản hồi các tin tức gây hấn hoặc quấy rối người khác có thể vô tình tiếp tay cho kẻ xấu, làm vấn đề càng trở nên nghiêm trọng hơn. Thực tế, nhiều em "dở khóc, dở mếu" chỉ vì những thông tin của mình bị đánh cắp và trở thành "con mồi" của những trò lừa đảo, nhưng vì sợ nên giấu nhẹm đi và âm thầm chịu đựng.

Thực tế, nhiều em sống "ảo" nên thường xuyên khoe ảnh lên mạng để hút like, để thấy mình là người quan trọng. Từ đó, kẻ xấu có thể chế giễu bằng các bình luận hoặc có thể cắt ghép, chế ảnh của em để làm trò đùa, để bôi nhọ hình ảnh trên mạng của em. Đồng thời, việc nói chuyện chat với người lạ trong các nhóm chat có thể tạo điều kiện để kẻ xấu lợi dụng thu thập thông tin cá nhân, dẫn dụ rồi tiến đến xâm hại. Nhất là hiện nay phụ huynh bận rộn, không có nhiều thời gian quan tâm, ở bên và chia sẻ với con, nên khó nhận biết việc con sử dụng mạng xã hội có lành mạnh không, có "bộ lọc" nào không?

Thậm chí, nhiều em còn hồn nhiên để lộ nơi mình sống, nơi mình học. Từ đó, kẻ xấu sẽ dụ dỗ thực hiện các hành vi không lành mạnh, lưu lại và lấy video đó đe dọa, đăng tải cho mọi người xem. Đặc biệt, nhiều em cả tin hẹn "người quen trên mạng" đã dấn đến các vụ việc bắt cóc, trộm cướp, lừa đảo và xâm hại.

"Chiến lược" nào để trẻ tự giải thoát mình?

Khi bị bắt nạt trực tuyến, theo tôi cần có một số cách thức để “giải thoát mình”. Có một số chiến lược chung như không phản hồi; chặn thủ phạm; lập một tài khoản mới và đảm bảo chỉ có những người bạn tin tưởng biết; báo cáo với người quản lý trang mạng; nói với người lớn mà các em tin tưởng về sự việc để tìm giải pháp.

Nếu nhận được email hay tin nhắn, thông tin bắt nạt, hãy lưu lại ở máy tính hoặc điện thoại của em bằng cách chụp ảnh màn hình. Nếu kẻ bắt nạt vẫn tiếp tục, em có thể cần những thông tin này như là bằng chứng. Nhớ là, mỗi khi có điều gì đó xảy ra, hãy lưu lại ngày giờ, xảy ra như thế nào, ghi chép lại những bằng chứng em có.

Quan trọng hơn cả, các em hãy chia sẻ về việc mình bị bắt nạt. Bắt nạt trực tuyến có thể gây rất nhiều tổn thương, do vậy cần cho người lớn mà em tin tưởng như giáo viên hoặc phụ huynh biết để kịp thời giải quyết, ngăn thông tin ngày càng lan rộng.

chien luoc nao de tre tu bao ve minh tren mang xa hoi
Thiếu sự quan tâm đúng lúc của cha mẹ sẽ khiến trẻ bị lạc trong ma trận bị bắt nạt trên mạng ảo. (Nguồn: Internet)

Chứng kiến hành vi bắt nạt cũng có thể gây ra những ảnh hưởng xấu. Theo tôi, các em cần hiểu để không tham gia vào việc bắt nạt, cũng như hùa theo đám đông. Hãy tử tế với người bạn bị bắt nạt, cho họ thấy rằng, mình quan tâm tới họ, để họ không đơn độc. Việc nói chuyện, chia sẻ với phụ huynh, giáo viên sẽ giúp người lớn biết khi nào những điều xấu xảy ra để có thể giúp đỡ, hỗ trợ đúng lúc, tránh tình trạng "đơn thương độc mã", không biết đối phó với tình trạng bị bắt nạt trực tuyến như thế nào.

Tất nhiên, để ứng phó hiệu quả với bắt nạt trực tuyến, các em cần học kỹ năng sử dụng mạng internet an toàn. Cụ thể, trước khi đăng, chia sẻ hay làm bất cứ điều gì trên mạng, hãy xác định xem hành vi này có khiến em có thể gặp phải bất kỳ một rủi ro nào không? Bố mẹ, họ hàng, giáo viên, những người xung quanh có nghĩ thông tin này là phù hợp? Thông tin đó có thể khiến mình gặp rắc rối với luật pháp? Ai có thể bị tổn thương hoặc xấu hổ vì những thông tin đó? Điều ta chia sẻ có chứa thông tin của cá nhân mình hoặc người khác không? Những gì ta chia sẻ có thể ảnh hưởng đến các cơ hội tương lai của chính mình như học bổng, việc làm không?

Hãy kiểm soát thông tin cá nhân như địa chỉ, số điện thoại, tên của các thành viên trong gia đình, thông tin tài sản, tình trạng tài chính… Đồng thời, các em nên cân nhắc khi chia sẻ cảm xúc cá nhân riêng tư.

Có thể nói, hành động bắt nạt trên mạng có thể gây tổn thương về tinh thần nhiều hơn hành động bạo lực ngoài đời. Do vậy, việc dạy trẻ những kỹ năng cơ bản để ứng phó với những nguy cơ tiềm ẩn trên mạng ảo là vô cùng cần thiết. Để làm được điều này, phụ huynh phải có trách nhiệm quản lý, giám sát, hãy làm "bộ lọc" thông minh và "làm bạn" với con ngay cả trong đời thực lẫn trên mạng xã hội để tránh những câu chuyện buồn, đáng tiếc từ việc trẻ bị bắt nạt trên mạng xảy ra.

chien luoc nao de tre tu bao ve minh tren mang xa hoi Đại biểu Quốc hội Nguyễn Lân Hiếu: Kết quả thẩm định không thuyết phục!

Chia sẻ với TG&VN, ĐBQH Nguyễn Lân Hiếu cho rằng, lý thuyết Công nghệ giáo dục của GS. Hồ Ngọc Đại được nghiên cứu, đưa ...

chien luoc nao de tre tu bao ve minh tren mang xa hoi Để ngày khai trường chạm đến từng đứa trẻ…

TS. Nguyễn Khánh Trung (Tổ chức Giáo dục Emile Việt) chia sẻ, ngày đầu tiên đến trường là sự khởi đầu của một chặng đường ...

chien luoc nao de tre tu bao ve minh tren mang xa hoi GS. Trương Nguyện Thành: Loạn trường quốc tế - Nhập nhằng thật giả

TGVN. Theo GS. Trương Nguyện Thành, đã là trường quốc tế thì vấn đề kiểm định chất lượng phải do một tổ chức quốc tế ...

Đọc thêm

Châu Âu tính chi 10 tỷ Euro để tự đưa phi hành gia lên vũ trụ

Châu Âu tính chi 10 tỷ Euro để tự đưa phi hành gia lên vũ trụ

Cơ quan Vũ trụ châu Âu đề xuất đầu tư 10 tỷ Euro trong 10 năm để tự đưa phi hành gia lên vũ trụ, qua đó giảm phụ thuộc ...
‘Ngoại giao gấu trúc’ của Trung Quốc trở lại

‘Ngoại giao gấu trúc’ của Trung Quốc trở lại

‘Ngoại giao gấu trúc’ tiếp tục được Trung Quốc áp dụng tại Hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Trung Quốc vừa qua tại Washington.
Từng bước xây dựng Bắc Ninh trở thành thành phố điều hành bằng dữ liệu

Từng bước xây dựng Bắc Ninh trở thành thành phố điều hành bằng dữ liệu

Trong 9 tháng năm 2026, chuyển đổi số của Bắc Ninh đã bước đầu chuyển từ xây dựng hệ thống sang khai thác dữ liệu và đổi mới quản trị.
Trợ giúp pháp lý Ninh Bình: Đưa dịch vụ pháp lý đến gần người dân

Trợ giúp pháp lý Ninh Bình: Đưa dịch vụ pháp lý đến gần người dân

9 tháng đầu năm 2026, Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Ninh Bình đã triển khai đồng bộ nhiều nhiệm vụ, đạt kết quả tích cực.
Cập nhật bảng giá xe Yamaha YZF-R15 mới nhất tháng 10/2026

Cập nhật bảng giá xe Yamaha YZF-R15 mới nhất tháng 10/2026

Bảng giá xe Yamaha YZF-R15 mới nhất tháng 10/2026 tại các đại lý trên cả nước được cập nhật chi tiết trong bài viết dưới đây.
Tổng thống Trump để ngỏ phương án quân sự sau vụ tấn công tại sân bay King Khalid

Tổng thống Trump để ngỏ phương án quân sự sau vụ tấn công tại sân bay King Khalid

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết, nước này có thể tham gia các cuộc không kích của Saudi Arabia nhằm vào lực lượng Houthi sau vụ tấn công sân ...
Cửa hàng tiện lợi Hàn Quốc bất ngờ rẽ hướng, nhu cầu khách hàng được đặt làm ưu tiên hàng đầu

Cửa hàng tiện lợi Hàn Quốc bất ngờ rẽ hướng, nhu cầu khách hàng được đặt làm ưu tiên hàng đầu

Cửa hàng tiện lợi tại Hàn Quốc đang chuyển từ mở rộng mạng lưới đại trà sang phát triển mô hình chuyên biệt theo đặc điểm khu vực và nhóm khách hàng.
Chữ thập đỏ Việt Nam hưởng ứng Ngày quốc tế Giảm nhẹ rủi ro thiên tai

Chữ thập đỏ Việt Nam hưởng ứng Ngày quốc tế Giảm nhẹ rủi ro thiên tai

Trung ương Hội Chữ thập đỏ Việt Nam phối hợp với Hội Chữ thập đỏ tỉnh Nghệ An tổ chức Chương trình hưởng ứng Ngày quốc tế Giảm nhẹ rủi ro thiên tai năm 2026.
Nhiều động vật hoang dã bị đe dọa tuyệt chủng được phục hồi thành công

Nhiều động vật hoang dã bị đe dọa tuyệt chủng được phục hồi thành công

Những thành công trong bảo tồn những loài động vật như hổ, cá ngừ vây xanh và rùa biển cho thấy các nỗ lực bảo vệ thiên nhiên đang mang lại kết quả tích cực.
Bình dân học vụ số: Học để làm chủ không gian số

Bình dân học vụ số: Học để làm chủ không gian số

'Bình dân học vụ số' là quá trình phổ cập tri thức, hình thành năng lực làm chủ công nghệ và giúp mỗi người tự tin tham gia đời sống số.
Công bố Báo cáo Nâng tầm nhân lực Việt Nam 2026 giúp sinh viên chuẩn bị cho thị trường lao động đang thay đổi

Công bố Báo cáo Nâng tầm nhân lực Việt Nam 2026 giúp sinh viên chuẩn bị cho thị trường lao động đang thay đổi

Trong 7 nhóm năng lực của sinh viên mới ra trường, các doanh nghiệp đánh giá năng lực áp dụng công nghệ là nhóm duy nhất các em nhìn chung đạt yêu cầu.
Ngày 10/10 là ngày gì? Những sự kiện diễn ra vào ngày 10 tháng 10 năm 2026

Ngày 10/10 là ngày gì? Những sự kiện diễn ra vào ngày 10 tháng 10 năm 2026

Ngày 10/10 là ngày Giải phóng Thủ đô, ngày Chuyển đổi số quốc gia, ngày truyền thống Luật sư Việt Nam, ngày Tết Trùng Thập...
Thử nghiệm mới: Xạ phẫu định vị giúp bệnh nhân ung thư phổi tăng gần gấp đôi thời gian sống

Thử nghiệm mới: Xạ phẫu định vị giúp bệnh nhân ung thư phổi tăng gần gấp đôi thời gian sống

Phương pháp xạ phẫu định vị được đánh giá là một lựa chọn đầy triển vọng trong điều trị cho bệnh nhân ung thư phổi tế bào nhỏ có di căn lên não.
Ăn mực nhất định phải lưu ý 4 điều này

Ăn mực nhất định phải lưu ý 4 điều này

Mực là món hải sản quen thuộc được nhiều gia đình yêu thích, chứa nhiều chất dinh dưỡng, protein. Tuy nhiên không phải ai cũng nên ăn loại thực phẩm này.
Ăn sáng như thế nào để giảm cân mà vẫn tỉnh táo

Ăn sáng như thế nào để giảm cân mà vẫn tỉnh táo

Chuyên gia khuyến cáo nguyên tắc "4 đủ" giúp ăn sáng nhằm duy trì sự tỉnh táo và kiểm soát vóc dáng hiệu quả.
Lưu ý quan trọng và liều lượng an toàn khi bổ sung kẽm cùng vitamin C

Lưu ý quan trọng và liều lượng an toàn khi bổ sung kẽm cùng vitamin C

Kẽm và vitamin C hỗ trợ tăng miễn dịch, lành vết thương nhưng chưa có bằng chứng cho thấy kết hợp chúng cùng nhau mang lại hiệu quả vượt trội.
Ăn bao nhiêu quả trứng một tuần là đủ?

Ăn bao nhiêu quả trứng một tuần là đủ?

Trứng thường được xem là thực phẩm lành mạnh nhưng nhiều người vẫn băn khoăn ăn bao nhiêu trứng mỗi tuần là phù hợp.
Tổng thống Trump mở lời sẵn sàng hỗ trợ Nga trước ca nghi mắc dịch hạch phổi ở Siberia

Tổng thống Trump mở lời sẵn sàng hỗ trợ Nga trước ca nghi mắc dịch hạch phổi ở Siberia

Tổng thống Donald Trump cho biết, Mỹ sẵn sàng hỗ trợ Nga khi giới chức nước này điều tra một ca tử vong nghi mắc dịch hạch phổi tại Siberia.
Phiên bản di động