Chiến sĩ giao liên Việt Nam ở Trung Quốc

Nhã Anh
Là thiếu niên yêu nước được Bác Hồ đưa sang Quảng Châu (Trung Quốc) đào tạo, bà Lý Phương Đức đã trở thành chiến sĩ giao liên, đóng góp hết mình cho cách mạng cũng như tình hữu nghị Việt Nam-Trung Quốc.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Chiến sĩ giao liên Việt Nam ở Trung Quốc
Bà Lý Phương Đức (mặc áo dài phía sau) cùng đoàn học sinh Việt Nam học Trường quân sự Hoàng Phố và một số hội viên Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên đến viếng mộ liệt sĩ Phạm Hồng Thái khoảng năm 1925-1927. (Nguồn: Sách ảnh Bác Hồ với Quảng Đông - Trung Quốc)

Bà Lý Phương Đức (Nguyễn Thị Đức) sinh năm 1909 tại Thái Lan (Xiêm), là con gái của cụ Cựu Tuấn. Được bố mẹ dạy bảo, giáo dục từ nhỏ nên đã có lòng yêu nước cộng thêm sự thông minh, hiếu học, bà Đức lớn lên trong khu làng người Việt Nam yêu nước tại Xiêm.

Người cha nơi đất khách

Năm 1924, Bác Hồ hoạt động tại miền Đông Bắc Xiêm, gặp các cụ Cựu Tuấn và cụ Đặng Thúc Hứa là hai người đứng đầu bản làng người Việt, Bác đề nghị bà con yêu nước cho con em mình sang Quảng Châu (Trung Quốc) học tập rèn luyện và hoạt động trong phong trào cách mạng. Lời hiệu triệu này của Bác Hồ được bà con Việt Nam hưởng ứng.

Năm 1925, Bác Hồ phái cán bộ đưa sáu thiếu niên sang Quảng Châu tham gia hoạt động. Khi đến Quảng Châu do Bác Hồ đang dùng tên Lý Thụy, bác đổi họ các cháu sang họ “Lý” để theo Bác làm cách mạng. Sáu thiếu niên, bao gồm Lý Phương Đức, Lý Phương Thuận, Lý Tự Trọng, Lý Trí Thông, Lý Thúc Chắt, Lý Thúc Tợ, đều sinh hoạt trong Tổng bộ Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên, tiền thân của Đảng Cộng sản Việt Nam, được Bác Hồ trực tiếp bồi dưỡng và giao nhiệm vụ.

Trong hồi ký viết tại Hà Nội năm 1979, bà Lý Phương Đức kể về lần đầu gặp Bác Hồ như gặp một người cha hiền hậu với dáng người thanh thanh, gầy, trán cao, mắt sáng tinh anh, niềm nở, miệng cứ tủm tỉm cười hóm hỉnh. Bà vẫn nhớ như in, Bác rất quan tâm, lo lắng, hỏi tỉ mỉ các thiếu niên về sức khỏe, chuyến đi và cảm nhận khi mới tới Quảng Châu.

“Bác đặc biệt thương mến trẻ em. Chúng tôi vừa chân ướt chân ráo đến nơi đất khách quê người vẫn còn bao tình cảm lưu luyến gia đình. Nhưng may thay được gặp Bác, Bác đã cho chúng tôi cảm nhận được lòng thương yêu vô hạn, làm chúng tôi rất phấn khởi”, bà Đức viết.

Sau khi thu xếp nơi ăn chốn nghỉ cho các em. Ít ngày sau, Bác liên hệ với các đồng chí ở Quảng Châu đưa cả nhóm vào học tại Trường Trung Sơn đại học phụ tiểu, lớp dành cho các em thiếu nhi vừa học vừa rèn luyện, trong thực tế để đào tạo cán bộ tương lai cho cách mạng.

Bà Lý Phương Đức nhớ lại mỗi ngày cuối tuần, Bác lại cho lớp thiếu niên Cộng sản đi thăm các bạn quốc tế và câu lạc bộ quốc tế, nghe lời dạy bảo của các bậc lãnh đạo. Càng gần Bác, các em thiếu niên càng học được nhiều nếp sống và tư tưởng của Bác. Thông qua học tập và thực tiễn tham gia các hoạt động chính trị trong quần chúng, chính trị tư tưởng của bà Lý Phương Đức cũng như các thiếu niên tiến bộ rất nhanh.

Trưởng thành nhờ cách mạng

Tháng 5/1926, bà Lý Phương Đức cùng một số bạn khác được kết nạp vào Đoàn Thanh niên Cộng sản Trung Quốc. Vừa học tập, bà vừa được Bác giao thêm nhiệm vụ tham gia in và phân phát báo Thanh Niên, cơ quan ngôn luận của Tổng bộ Hội, do Bác Hồ chủ biên. Bên cạnh đó, bà còn tham gia phân phát truyền đơn, treo cờ, dán biểu ngữ, tham dự mít tinh, tuần hành thị uy trong không khí sôi sục ở Quảng Châu.

Tháng 1/1927, bà Lý Phương Đức được Bác giới thiệu vào Đảng Cộng sản Trung Quốc, Đảng bộ tỉnh Quảng Đông, phân bộ Quảng Châu. Năm 1928, cơ sở Đảng chuyển sang Hong Kong. Bà Lý Phương Đức được tổ chức giao nhiệm vụ đặc biệt làm giao liên cho Bác Hồ.

Hàng ngày, với bộ đồng phục nữ sinh trung học, tóc cắt ngắn, nói thạo tiếng Quảng Đông và một ít tiếng Anh, bà Lý Phương Đức, dưới cái mác một “cô gái xinh đẹp lười học”, rong ruổi trên đường bộ cho đến ngồi thuyển sang sông, trong cặp sách đầy tài liệu bí mật. Suốt quá trình công tác bí mật dưới sự chỉ đạo của Bác Hồ, bà Lý Phương Đức đã gặp nhiều tình huống khó khăn, nguy hiểm, nhưng bà vẫn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.

Năm 1930, bà Lý Phương Đức được Bác phái đến Thượng Hải phụ trách công vận, phụ vận và binh vận. Nhiệm vụ giao liên của bà ở Hong Kong được bàn giao lại cho bà Nguyễn Thị Minh Khai.

Thỉnh thoảng, Bác đến Thượng Hải kiểm tra công tác và chỉ thị cho bà Lý Phương Đức những nhiệm vụ tiếp theo. Đầu năm 1931, Bác đi cùng đồng chí Trần Phú đến Thượng Hải. Đây là lần cuối cùng bà Lý Phương Đức được gặp Bác…

“Mỗi lần Bác đến, tôi đều tự tay nấu cơm mời Bác ăn no. Càng thương nhớ, kính trọng Bác, tôi càng quyết tâm phấn đấu cho lý tưởng của Bác”, bà Lý Phương Đức viết trong hồi ký.

Tháng 5/1931, bà bị địch bắt tại Thượng Hải. Trải qua mọi cực hình tra tấn, kẻ địch vẫn không thể lay chuyển được ý chí cách mạng của bà. Cuối cùng, do không đủ tội danh, bà được thả tự do. Sau đó, bà làm giáo viên dạy học. Năm 1949, Cách mạng Trung Quốc thành công, bà Lý Phương Đức về Quảng Châu dạy học. Đồng thời, bà nhiệt tình tham gia và phụ trách công tác Việt kiều, làm cầu nối giữa Tổng lãnh sự quán và bà con Việt kiều tại Quảng Châu, chăm lo cho bà con, giúp họ tìm người thân trong nước, giới thiệu việc làm, tổ chức sinh hoạt giao lưu thông tin về Tổ quốc Việt Nam, qua đó góp phần vun đắp tình hữu nghị giữa hai nước.

Năm 1976, bà Lý Phương Đức cùng con cháu hồi hương về nước, sống những năm tháng cuối đời ấp áp, trọn vẹn tại Hà Nội. Năm 1986 bà về cõi vĩnh hằng để gặp lại người cha Lý Thụy đáng kính. Trong cuốn hồi ký, bà lấy tên Lý Phương Đức, con cháu Lý Thụy - Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Bộ Ngoại giao và tỉnh Cao Bằng tổ chức Hội nghị đẩy mạnh triển khai Hiệp định hợp tác bảo vệ và khai thác tài nguyên du lịch thác Bản Giốc - Đức Thiên

Bộ Ngoại giao và tỉnh Cao Bằng tổ chức Hội nghị đẩy mạnh triển khai Hiệp định hợp tác bảo vệ và khai thác tài nguyên du lịch thác Bản Giốc - Đức Thiên

Sáng 9/4, tại Hà Nội, Bộ Ngoại giao phối hợp với UBND tỉnh Cao Bằng tổ chức Hội nghị đẩy mạnh triển khai Hiệp định ...

Việt Nam cử hai tàu chiến đấu mặt nước hiện đại nhất tuần tra liên hợp ở Vịnh Bắc Bộ với Trung Quốc

Việt Nam cử hai tàu chiến đấu mặt nước hiện đại nhất tuần tra liên hợp ở Vịnh Bắc Bộ với Trung Quốc

Sáng nay (9/4), Bộ Quốc phòng gặp mặt báo chí giới thiệu giao lưu hữu nghị Quốc phòng biên giới Việt Nam – Trung Quốc ...

Nhân sĩ hữu nghị hy vọng Việt Nam và Trung Quốc tăng cường hợp tác cùng tiến lên

Nhân sĩ hữu nghị hy vọng Việt Nam và Trung Quốc tăng cường hợp tác cùng tiến lên

Nhân sĩ hữu nghị Lâm Lập Văn cho rằng, trong Năm giao lưu nhân văn Việt-Trung 2025, hai nước cần đẩy mạnh giao lưu, trao ...

Thúc đẩy 'ngoại giao kênh 2' giữa các trường đại học và trung tâm nghiên cứu của Việt Nam với tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc

Thúc đẩy 'ngoại giao kênh 2' giữa các trường đại học và trung tâm nghiên cứu của Việt Nam với tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc

Ngày 3/4, Tổng Lãnh sự Việt Nam tại Quảng Châu Nguyễn Việt Dũng đã làm việc với Giáo sư Đào Nhất Đào, Giám đốc Trung ...

Hợp tác truyền thông Việt Nam-Trung Quốc trong kỷ nguyên số

Hợp tác truyền thông Việt Nam-Trung Quốc trong kỷ nguyên số

Tọa đàm với chủ đề “Thanh niên Việt-Trung trong thời đại truyền thông số” giúp các nhà báo trẻ có góc tiếp cận tốt hơn ...

(theo Hồi ký “Theo Bác Hồ làm cách mạng”)

Đọc thêm

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp hôm nay ngày 22/11/2026: Tuổi Thân tài lộc bền vững

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp hôm nay ngày 22/11/2026: Tuổi Thân tài lộc bền vững

Xem tử vi 22/11 - tử vi 12 con giáp hôm nay 22/11/2026 - Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, ...
Lịch âm hôm nay 2026: Xem lịch âm 22/11/2026, Lịch vạn niên ngày 22 tháng 11 năm 2026

Lịch âm hôm nay 2026: Xem lịch âm 22/11/2026, Lịch vạn niên ngày 22 tháng 11 năm 2026

Lịch âm 22/11. Lịch âm 22/11/2026? Âm lịch hôm nay 22/11. Lịch vạn niên 22/11/2026. Ngày hôm nay tốt hay xấu? Xem ngày giờ, hướng tốt xấu...
Phát triển nguồn nhân lực trí tuệ nhân tạo và bán dẫn: Nền tảng cho các ngành công nghệ chiến lược

Phát triển nguồn nhân lực trí tuệ nhân tạo và bán dẫn: Nền tảng cho các ngành công nghệ chiến lược

Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực AI và công nghiệp bán dẫn đang được Việt Nam xác định là một trong những nhiệm vụ quan ...
Doanh nghiệp Nhật Bản cam kết đồng hành cùng Việt Nam phát triển năng lượng và kinh tế

Doanh nghiệp Nhật Bản cam kết đồng hành cùng Việt Nam phát triển năng lượng và kinh tế

Tổng Giám đốc kiêm Giám đốc điều hành Mitsubishi Power Asia Pacific khẳng định cam kết đồng hành cùng Việt Nam trong quá trình phát triển năng lượng và kinh ...
Giá vàng hôm nay 22/11/2026 ‘bốc hơi’ gần 10%, đáy 3.500 USD bị đe dọa, nhu cầu mua vào bất ngờ tăng mạnh tại hai thị trường lớn nhất thế giới

Giá vàng hôm nay 22/11/2026 ‘bốc hơi’ gần 10%, đáy 3.500 USD bị đe dọa, nhu cầu mua vào bất ngờ tăng mạnh tại hai thị trường lớn nhất thế giới

Giá vàng hôm nay 22/11/2026 'bốc hơi' gần 10%, đáy 3.500 USD bị đe dọa, nhu cầu mua vào bất ngờ tăng mạnh tại hai thị trường lớn nhất thế ...
Lan tỏa tình yêu tiếng Việt và vun đắp tình hữu nghị tại Savannakhet

Lan tỏa tình yêu tiếng Việt và vun đắp tình hữu nghị tại Savannakhet

Hội người Việt Nam tỉnh Savannakhet, Trường Phổ thông Hữu nghị Lào - Việt của tỉnh phối hợp tổ chức Hội thi ‘Em yêu tiếng Việt’ lần thứ V, năm ...
Ngày Văn hóa ẩm thực Việt Nam tại Luang Prabang năm 2026

Ngày Văn hóa ẩm thực Việt Nam tại Luang Prabang năm 2026

Ngày 20/11, Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Luang Prabang (Lào) tổ chức sự kiện ‘Ngày Văn hóa ẩm thực Việt Nam tại Luang Prabang năm 2026’.
Đại sứ Trịnh Đức Hải thăm và làm việc tại thành phố Châteauroux (Pháp)

Đại sứ Trịnh Đức Hải thăm và làm việc tại thành phố Châteauroux (Pháp)

Đại sứ Việt Nam tại Pháp Trịnh Đức Hải cùng đoàn công tác Đại sứ quán Việt Nam tại Pháp đã có chuyến thăm và làm việc tại thành phố Châteauroux.
Ngoại giao văn hóa vun đắp tình hữu nghị Việt Nam – Bulgaria

Ngoại giao văn hóa vun đắp tình hữu nghị Việt Nam – Bulgaria

Tối 19/11, Đại sứ quán Việt Nam tại Bulgaria tổ chức chương trình gặp mặt Nhóm nghị sĩ hữu nghị Bulgaria – Việt Nam kết hợp giao lưu văn hóa, ẩm thực.
Tổng kết khóa bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ các bộ, ngành và địa phương phía Bắc, Bắc Trung Bộ giáp Lào

Tổng kết khóa bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ các bộ, ngành và địa phương phía Bắc, Bắc Trung Bộ giáp Lào

Ngày 19/11 đã diễn ra Lễ bế giảng ‘Khóa bồi dưỡng nghiệp vụ, kỹ năng đối ngoại cho cán bộ các bộ, ngành và địa phương phía Bắc và Bắc Trung Bộ giáp Lào’ đã ...
Thúc đẩy hợp tác Việt Nam – Nhật Bản trong các lĩnh vực mới thông qua JICA

Thúc đẩy hợp tác Việt Nam – Nhật Bản trong các lĩnh vực mới thông qua JICA

Thứ trưởng Ngoại giao Lê Anh Tuấn tiếp Trưởng đại diện Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) tại Việt Nam và Đoàn tình nguyện viên cao cấp Nhật Bản (JOCVs).
Lan tỏa hương vị phở Việt Nam, gắn kết tình hữu nghị Việt Nam - Campuchia tại Sihanoukville

Lan tỏa hương vị phở Việt Nam, gắn kết tình hữu nghị Việt Nam - Campuchia tại Sihanoukville

Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Sihanoukville cùng Nhà hàng Special Combo Phở tổ chức sự kiện 'Ngày của Phở', nhân dịp Ngày Văn hóa Việt Nam.
Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tăng cường hợp tác bảo hộ công dân tại Đông Bắc Thái Lan

Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tăng cường hợp tác bảo hộ công dân tại Đông Bắc Thái Lan

Tổng Lãnh sự Việt Nam tại Khon Kaen (Thái Lan) đã tiếp và làm việc với Thiếu tướng Phairach Pookcharoen, Tư lệnh cảnh sát Hoàng gia Thái Lan.
Việt Nam phản đối tấn công dân thường, kêu gọi giải quyết hòa bình xung đột tại Saudi Arabia

Việt Nam phản đối tấn công dân thường, kêu gọi giải quyết hòa bình xung đột tại Saudi Arabia

Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng khẳng định Việt Nam mạnh mẽ lên án các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng dân sự tại Saudi Arabia.
Tìm hiểu và xác minh thông tin một công dân Việt Nam mất tích trong thảm họa Nepal

Tìm hiểu và xác minh thông tin một công dân Việt Nam mất tích trong thảm họa Nepal

Đại sứ quán Việt Nam tại Ấn Độ kiêm nhiệm Nepal và Bhutan đang phối hợp với các bên liên quan tại Nepal tiến hành tìm hiểu và xác minh thông tin.
Tin bảo hộ công dân ngày 27/8 về tình hình lũ quét, sạt lở đất tại khu vực biên giới Nepal và Trung Quốc

Tin bảo hộ công dân ngày 27/8 về tình hình lũ quét, sạt lở đất tại khu vực biên giới Nepal và Trung Quốc

Bộ Ngoại giao Việt Nam đang khẩn trương xác minh tình hình công dân Việt Nam sau vụ lũ quét, sạt lở tại khu vực biên giới Nepal - Trung Quốc.
Xu hướng chống tội phạm xuyên quốc gia, lừa đảo trực tuyến tại Đông Nam Á và kinh nghiệm cho người lao động Việt Nam tại Philippines

Xu hướng chống tội phạm xuyên quốc gia, lừa đảo trực tuyến tại Đông Nam Á và kinh nghiệm cho người lao động Việt Nam tại Philippines

Việc nhiều người Việt Nam bị phát hiện trong các cơ sở lừa đảo hoặc bị trục xuất do vi phạm nhập cư gây tác động tiêu cực tới hình ảnh cộng đồng người Việt ...
Toàn bộ công dân Việt Nam ở Colombia đều an toàn sau động đất

Toàn bộ công dân Việt Nam ở Colombia đều an toàn sau động đất

Toàn bộ cộng đồng người Việt ở Colombia đều an toàn sau trận động đất tại địa bàn sáng ngày 10/8.
Hương vị ASEAN: 11 quốc gia, muôn sắc ẩm thực

Hương vị ASEAN: 11 quốc gia, muôn sắc ẩm thực

Mỗi món ăn là một câu chuyện văn hóa, đưa thực khách khám phá bản sắc, phong tục và những nét độc đáo trong đời sống của 11 quốc gia Đông Nam Á.
Đại sứ Lào tại Việt Nam: Đa dạng văn hóa là sức mạnh của Cộng đồng ASEAN

Đại sứ Lào tại Việt Nam: Đa dạng văn hóa là sức mạnh của Cộng đồng ASEAN

Đại sứ Khamphao Ernthavanh kỳ vọng những hương vị truyền thống của Lào sẽ vun đắp tình hữu nghị giữa hai dân tộc và lan tỏa tinh thần đoàn kết ASEAN.
Mỗi vị khách đến Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026 đều mang về ‘một hương vị để nhớ và một việc tốt để tự hào’

Mỗi vị khách đến Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026 đều mang về ‘một hương vị để nhớ và một việc tốt để tự hào’

Cục trưởng Ngô Phương Nghị kỳ vọng, Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026 sẽ lan tỏa bản sắc Việt, tinh thần sẻ chia và tình hữu nghị giữa các dân tộc.
Argentina gửi lời chào từ bên kia bán cầu qua ngôn ngữ ẩm thực

Argentina gửi lời chào từ bên kia bán cầu qua ngôn ngữ ẩm thực

Qua những hương vị đặc trưng, Argentina mong muốn đưa văn hóa Nam Mỹ đến gần hơn với công chúng Việt Nam, vun đắp tình hữu nghị giữa hai dân tộc.
Khám phá Palestine giàu bản sắc văn hóa qua Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026

Khám phá Palestine giàu bản sắc văn hóa qua Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026

Đại sứ Shadi Abu Zarqa mong muốn lan tỏa vẻ đẹp văn hóa dân tộc, gửi gắm thông điệp hữu nghị và hòa bình tới công chúng Việt Nam qua ẩm thực.
Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026: Đặc sắc những màn quảng diễn ẩm thực

Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026: Đặc sắc những màn quảng diễn ẩm thực

Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026 giới thiệu tinh hoa ẩm thực Việt qua những màn quảng diễn đặc sắc, quy tụ nghệ nhân và đầu bếp trong, ngoài nước.
Phiên bản di động