Chúng tôi ăn rừng – nhật ký sống về lưu trú ở vùng cao nguyên Việt Nam

An Lê
Theo dõi TGVN trên
TGVN. ‘Chúng tôi ăn rừng’ là công trình nghiên cứu dân tộc học mang tính kinh điển của Georges Condominas dựa trên tư liệu ông ghi chép, quan sát và tìm hiểu tại chỗ về người Mnông Gar ở Sar Luk, những người bán du mục ở vùng cao nguyên Việt Nam.

Chúng tôi ăn rừng (tên gốc Nous avons mangé la forêt de la Pierre-Génie Gôo) về vùng cao nguyên Việt Nam xuất bản lần đầu trên tạp chí Mercure de France năm 1957. Ngay lập tức, tác phẩm được các nhà dân tộc học vĩ đại như Claude Lévi-Strauss và các nhà phê bình văn học như Maurice Nadeau, Édouard Glissant… khen ngợi khi mang đến một góc nhìn mới về cuộc sống cũng như bản mô tả cấu trúc xã hội của người Mnông vào giữa thế kỷ thứ XX..

Tác phẩm được Nhà xuất bản Thế giới phát hành tại Việt Nam vào năm 2017. Xuất bản lần này, Công ty Omega+ đã kết hợp tác phẩm bút ký của tác giả và in kèm gần 100 trang phụ lục ảnh in màu, với hơn 200 bức ảnh từ buổi triển lãm trưng bày hiện vật, phim ảnh, ghi chép "Chúng tôi ăn rừng... Georges Condominas ở Sar Luk" diễn ra vào năm 2007 tại Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam.

Chúng tôi ăn rừng – nhật ký sống về lưu trú ở vùng cao nguyên Việt Nam
Bìa sách Chúng tôi ăn rừng. (Nguồn: Omega+)

Tác giả với thời thơ ấu ở Việt Nam

Georges Condominas (1921-2011) là người Pháp sinh ra tại Hải Phòng. Sau khi học trung học tại Pháp, cử nhân Luật và Mỹ thuật tại Hà Nội, Văn học và Dân tộc học tại Paris, ông quay trở lại Việt Nam thực hiện chuyến điền dã đầu tiên ở vùng người Mnông Gar. Đề tài nghiên cứu chính: dân tộc học và từ vựng học những nhóm Nam Á thuộc Tây Đông Dương, đặc biệt người Mnông Gar ở Trung bộ; Xã hội học về tôn giáo dân gian Lào; Dân tộc học về Madagascar.

Khác với nhiều nhà Dân tộc học phương Tây đương thời, những nghiên cứu của Georges Condominas (Condo) ở Việt Nam xuất phát từ đam mê khoa học thuần túy và ông kịch liệt phản đối việc sử dụng các kết quả nghiên cứu của mình vào mục đích phục vụ chính quyền thực dân cai trị, trấn áp có hiệu quả hơn các dân tộc thiểu số.

Chúng tôi ăn rừng – nhật ký sống về lưu trú ở vùng cao nguyên Việt Nam
Tác giả Georges Condominas. (Nguồn: Vanhien)

Từng là Tiến sĩ văn học và khoa học nhân văn, Giám đốc Trung tâm tư liệu và nghiên cứu về Đông Nam Á và khu vực Nam đảo, thỉnh giảng tại một số trường Đại học ở Mỹ, Nhật Bản..., ông được đánh giá là một trong những nhà dân tộc học xuất sắc nửa sau thế kỷ 20, là người đại diện cho một thế hệ, một trường phái "điền dã" kinh điển trong nghiên cứu khoa học xã hội.

Hành trình thú vị với lưu trú dài ngày

Trong tác phẩm kinh điển Chúng tôi ăn rừng, Georges Condominas mang đến cho độc giả cuốn sách về một cộng đồng Mnông Gar. Không chỉ trình bày những khía cạnh khác nhau trong đời sống của nhóm người này, tác giả còn dựng lên một mô hình cấu trúc xã hội của người Mnông. Cuốn sách là một bản sưu tập những tư liệu thô thu nhặt được và rút ra từ các sổ tay ghi chép của chính tác giả trong thời gian lưu trú dài ngày tại Sar Luk, ở phía Nam tỉnh Ðăk Lăk.

Hii saa bri… (Chúng tôi đã ăn rừng…) được người Mnông Gar hay Phii Brêe dùng để chỉ một năm nào đó. Những người làm rẫy bán du cư này của vùng Tây Nguyên Việt Nam không có cách xác định thời gian nào khác ngoài việc căn cứ vào khoảng không gian được đánh dấu bởi những vạt rừng do họ phát và đốt để gieo trồng hàng năm. Ở Sar Luk, “Chúng tôi đã ăn rừng Đá Thần Gôo” là cách nói để chỉ năm 1949, hay chính xác hơn, năm trồng trọt kéo dài từ cuối tháng 11/1948 đến đầu tháng 12/1949. Và cuốn sách của Condominas mô tả những sự việc diễn ra tại Sar Luk trong chu kỳ nông nghiệp ấy.

Kirkus Reviews: “Condominas là một phóng viên xuất sắc, không chỉ ghi lại các thủ tục nghi lễ và nhiều sự kiện trong đời sống thường ngày mà còn cả những lo lắng và sự kháng cự nhất thời của họ".

Với Chúng tôi ăn rừng, đời sống của người Mnông hiện lên qua những ví dụ cụ thể rút ra từ thực tế hàng ngày. Chẳng hạn, Condominas trình bày một Lễ Trao đổi hiến sinh trâu cụ thể có ngày tháng, cũng như không phác thảo một lược đồ hôn nhân điển hình của người Mnông Gar, mà kể lại đám cưới của Srae và Jaang đã diễn ra như thế nào với mọi tình tiết cụ thể.

Mục đích của cuốn sách này là trình bày những tư liệu thô về cuộc sống một làng Mnông Gar hiện tại. Một làng, bởi vì đơn vị chính trị cổ truyền của bộ lạc này không vượt quá phạm vi đó và qua đây ta có thể cảm nhận ra quá trình thích nghi với đời sống hiện đại. Ngoài ra, các tư liệu được thu thập trong diễn biến của một chu kỳ nông nghiệp trọn vẹn trong một năm.

Bên cạnh một công trình nghiên cứu lý thuyết về cấu trúc của một xã hội, Condaminas mong muốn cung cấp một bức tranh càng chính xác và tỉ mỉ càng tốt về cách sống của những con người cấu thành xã hội đó và cái cách họ thực hiện sự tồn tại của chính “mẫu hình” văn hóa đó. Đây có thể là cơ sở quan sát để nhiều nhà nghiên cứu khác tìm ra những khía cạnh mới cho một nội dung đã nghiên cứu.

Claude-Lévi Strauss: “Chúng tôi ăn rừng đã đánh dấu sự đăng quang trong nền văn học dân tộc học của một thể loại hoàn toàn mới, nổi bật vì sự gắn bó và hiện thực bản địa, sâu sắc hơn tất cả những gì đã từng có trước nay”.
Cuốn sách với hành trình khám phá thú vị về lịch sử của năng lượng

Cuốn sách với hành trình khám phá thú vị về lịch sử của năng lượng

TGVN. ‘Năng lượng: Lịch sử nhân loại từ than củi tới hạt nhân’ của Richard Rhodes – tác giả nổi tiếng với dòng sách lịch ...

Tái bản có bổ sung cuốn sách '45 năm đời tổng thống Hoa Kỳ'

Tái bản có bổ sung cuốn sách '45 năm đời tổng thống Hoa Kỳ'

TGVN. Ấn bản mới nhất '45 đời tổng thống Hoa Kỳ' đã bổ sung nội dung về Tổng thống Donald Trump ở chương 45 và ...

Tại sao ‘Bản sắc’ là cuốn sách chính trị hay nhất năm 2018?

Tại sao ‘Bản sắc’ là cuốn sách chính trị hay nhất năm 2018?

TGVN. 'Bản sắc', tác phẩm mới nhất của tác giả Francis Fukuyama, từng đạt giải Sách hay nhất năm 2018 của tờ The Times (Anh) ...

Có thể bạn quan tâm

Đọc thêm

Cường Khuê Các: Ông chủ vườn lan 8X nổi tiếng giữa Tây Nguyên

Cường Khuê Các: Ông chủ vườn lan 8X nổi tiếng giữa Tây Nguyên

Cường Khuê Các là một trong những ông chủ vườn lan trẻ được nhiều người biết đến ở ngay chính mảnh đất được coi là thiên đuòng của hoa lan ...
EMS Now: Việt Nam tái định vị để thống lĩnh trong ngành công nghiệp vi điện tử toàn cầu

EMS Now: Việt Nam tái định vị để thống lĩnh trong ngành công nghiệp vi điện tử toàn cầu

Theo EMS Now, ngành công nghiệp điện tử của Việt Nam hiện chiếm khoảng 40% kim ngạch xuất khẩu và mọi thứ dường như chỉ mới bắt đầu.
Thách thức nào 'cản đường' mục tiêu tăng trưởng kinh tế mới của Trung Quốc?

Thách thức nào 'cản đường' mục tiêu tăng trưởng kinh tế mới của Trung Quốc?

Mục tiêu tăng trưởng kinh tế hơn 6% trong năm 2021 của Trung Quốc được các chuyên gia kinh tế đánh giá là quá thận trọng.
Tin thế giới 5/3: Mỹ ‘dàn trận’ tên lửa đối phó Trung Quốc; Nga cáo buộc Ukraine có ‘âm mưu diệt chủng’; Sắp diễn ra Thượng đỉnh Bộ tứ?

Tin thế giới 5/3: Mỹ ‘dàn trận’ tên lửa đối phó Trung Quốc; Nga cáo buộc Ukraine có ‘âm mưu diệt chủng’; Sắp diễn ra Thượng đỉnh Bộ tứ?

TGVN. Mỹ dự định triển khai tên lửa, căng thẳng Mỹ-Trung Quốc, Nga-Ukraine, Mỹ-Nga, Mỹ-Iran, tình hình Myanmar... là một số sự kiện thế giới nổi bật 24 giờ qua.
XSMN 6/3 - Kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 7 ngày 6/3/2021 - SXMN 6/3 - dự đoán XSMN 7/3

XSMN 6/3 - Kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 7 ngày 6/3/2021 - SXMN 6/3 - dự đoán XSMN 7/3

XSMN 6/3. Kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 7 ngày 6 tháng 3 năm 2021. xo so mien nam. XSMN thứ 7. SXMN 6/3. KQSXMN.
XSHCM 6/3 - Kết quả xổ số Hồ Chí Minh hôm nay 6/3/2021 - SXHCM 6/3 - KQXSHCM thứ 7

XSHCM 6/3 - Kết quả xổ số Hồ Chí Minh hôm nay 6/3/2021 - SXHCM 6/3 - KQXSHCM thứ 7

XSHCM 6/3. KQXSHCM 6/3. Xổ số Hồ Chí Minh hôm nay ngày 6 tháng 3 năm 2021. Xo so Ho Chi Minh. KQXSHCM.
XSMB 6/3 - Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 7 ngày 6/3/2021 - SXMB 6/3 - dự đoán XSMB 7/3

XSMB 6/3 - Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 7 ngày 6/3/2021 - SXMB 6/3 - dự đoán XSMB 7/3

XSMB 6/3. Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 7 ngày 6 tháng 3 năm 2021. xo so mien bac. XSMB thứ 7. SXMB 6/3. KQSXMB.
XSMT 6/3 - Kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 7 ngày 6/3/2021 - SXMT 6/3 - dự đoán XSMT 7/3

XSMT 6/3 - Kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 7 ngày 6/3/2021 - SXMT 6/3 - dự đoán XSMT 7/3

XSMT 6/3. Kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 7 ngày 6 tháng 3 năm 2021. xo so mien trung. XSMT thứ 7. SXMT 6/3. KQSXMT.
Lịch âm 6/3 - Xem âm lịch hôm nay thứ 7 ngày 6/3/2021 chính xác nhất - Lịch vạn niên 6/3/2021

Lịch âm 6/3 - Xem âm lịch hôm nay thứ 7 ngày 6/3/2021 chính xác nhất - Lịch vạn niên 6/3/2021

Lịch âm 6/3. Âm lịch hôm nay 6/3. Lich am 6/3. Xem âm lịch hôm nay ngày 6/3/2021 chính xác nhất. Lịch vạn niên ngày 6 tháng 3 năm 2021 ...
Tử vi 12 cung hoàng đạo thứ 7 ngày 6/3/2021: Bạch Dương ứng xử thông minh, Kim Ngưu tình cảm tốt đẹp

Tử vi 12 cung hoàng đạo thứ 7 ngày 6/3/2021: Bạch Dương ứng xử thông minh, Kim Ngưu tình cảm tốt đẹp

Tử vi hôm nay 6/3 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Du lịch Huế: Lạ miệng món chè heo quay nổi tiếng ở cố đô

Du lịch Huế: Lạ miệng món chè heo quay nổi tiếng ở cố đô

Sự kết hợp tưởng chừng lạ lùng giữa thịt quay và chè lại sáng tạo nên một món ăn có hương vị độc đáo, níu chân du khách khi đi đến Huế.
Giới nhà giàu chi hàng tỷ đồng du lịch nước ngoài để kết hợp tiêm vaccine Covid-19

Giới nhà giàu chi hàng tỷ đồng du lịch nước ngoài để kết hợp tiêm vaccine Covid-19

Do phải chờ lâu để được tiêm vaccine Covid-19, giới nhà giàu nhiều nơi ở châu Âu quyết định đăng ký các tour ra nước ngoài để được tiêm sớm hơn.
Du lịch Bhutan: Những điều lạ lùng ở quốc gia 'hạnh phúc nhất thế giới'

Du lịch Bhutan: Những điều lạ lùng ở quốc gia 'hạnh phúc nhất thế giới'

Tận hưởng cuộc sống bình yên cùng gia đình chồng ở miền Đông Bhutan, cô gái Việt đã được trải nghiệm những điều lạ lùng không phải ở đâu cũng có.
Ngắm hoa ban nở trắng núi rừng Điện Biên

Ngắm hoa ban nở trắng núi rừng Điện Biên

Những ngày này, hoa ban nở trắng núi rừng Điện Biên, tạo nên khung cảnh tuyệt đẹp, làm say đắm lòng người bởi vẻ đẹp trong trắng, thuần khiết.
Quảng Ninh mở lại hoạt động du lịch từ 0h ngày 2/3, không đón khách ngoại tỉnh

Quảng Ninh mở lại hoạt động du lịch từ 0h ngày 2/3, không đón khách ngoại tỉnh

Tỉnh Quảng Ninh mở lại các hoạt động du lịch nội tỉnh phù hợp với các mức nguy cơ đối với từng khu vực, địa điểm và chỉ đón khách nội tỉnh.
Giới thiệu vẻ đẹp của hoa ban trong chuỗi hoạt động 'Mùa Xuân nho nhỏ'

Giới thiệu vẻ đẹp của hoa ban trong chuỗi hoạt động 'Mùa Xuân nho nhỏ'

Đặc biệt, trong tháng 3 này, hình ảnh hoa ban sẽ được tôn vinh thông qua nhiều hoạt động cụ thể.
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Italy (Kỳ 1)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Italy (Kỳ 1)

Alfieri Vittorio là nhà thơ, nhà viết kịch. Tác phẩm kịch tiêu biểu nhất của ông là Filippo. Ông là ông tổ của bi kịch cổ điển và ái quốc Italy.
Phần Lan: Ngày văn hóa quốc gia bắt nguồn từ một sử thi - Kalevala

Phần Lan: Ngày văn hóa quốc gia bắt nguồn từ một sử thi - Kalevala

Trên thế giới hiếm có nước như Phần Lan: Lấy ngày ra đời của một tác phẩm văn học làm ngày lễ lớn của dân tộc.
Ý nghĩa hình tượng con trâu ít người biết trong đời sống văn hóa đại chúng phương Đông

Ý nghĩa hình tượng con trâu ít người biết trong đời sống văn hóa đại chúng phương Đông

Trong văn hóa đại chúng phương Đông, hình tượng con trâu phổ biến và gắn bó với cuộc sống lao động của người dân.
Euripidés và các bi kịch cổ Hy Lạp

Euripidés và các bi kịch cổ Hy Lạp

Herakles mainomenos là bi kịch cổ Hy Lạp, có tính chất chính trị, được coi là nơi dung thân của những người khốn cùng và những kẻ lưu vong.
Sokrates - Bậc thầy của triết học cổ Hy Lạp

Sokrates - Bậc thầy của triết học cổ Hy Lạp

Sokrates (470-399 TCN) được coi là bậc thầy của triết học cổ Hy Lạp. Ông cũng là sư phụ của Platon.
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Văn học Hy Lạp hiện đại (Kỳ 2)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Văn học Hy Lạp hiện đại (Kỳ 2)

Seferis Giorgos, nhà thơ trào lưu mới; Solomos Dionysios, nhà thơ lớn đầu tiên của văn học Hy Lạp hiện đại; Varnalis Kostas, theo chính kiến phe tả.
Phiên bản di động