Chúng tôi ăn rừng – nhật ký sống về lưu trú ở vùng cao nguyên Việt Nam

An Lê
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. TGVN. ‘Chúng tôi ăn rừng’ là công trình nghiên cứu dân tộc học mang tính kinh điển của Georges Condominas dựa trên tư liệu ông ghi chép, quan sát và tìm hiểu tại chỗ về người Mnông Gar ở Sar Luk, những người bán du mục ở vùng cao nguyên Việt Nam.

Chúng tôi ăn rừng (tên gốc Nous avons mangé la forêt de la Pierre-Génie Gôo) về vùng cao nguyên Việt Nam xuất bản lần đầu trên tạp chí Mercure de France năm 1957. Ngay lập tức, tác phẩm được các nhà dân tộc học vĩ đại như Claude Lévi-Strauss và các nhà phê bình văn học như Maurice Nadeau, Édouard Glissant… khen ngợi khi mang đến một góc nhìn mới về cuộc sống cũng như bản mô tả cấu trúc xã hội của người Mnông vào giữa thế kỷ thứ XX..

Tác phẩm được Nhà xuất bản Thế giới phát hành tại Việt Nam vào năm 2017. Xuất bản lần này, Công ty Omega+ đã kết hợp tác phẩm bút ký của tác giả và in kèm gần 100 trang phụ lục ảnh in màu, với hơn 200 bức ảnh từ buổi triển lãm trưng bày hiện vật, phim ảnh, ghi chép "Chúng tôi ăn rừng... Georges Condominas ở Sar Luk" diễn ra vào năm 2007 tại Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam.

Chúng tôi ăn rừng – nhật ký sống về lưu trú ở vùng cao nguyên Việt Nam
Bìa sách Chúng tôi ăn rừng. (Nguồn: Omega+)

Tác giả với thời thơ ấu ở Việt Nam

Georges Condominas (1921-2011) là người Pháp sinh ra tại Hải Phòng. Sau khi học trung học tại Pháp, cử nhân Luật và Mỹ thuật tại Hà Nội, Văn học và Dân tộc học tại Paris, ông quay trở lại Việt Nam thực hiện chuyến điền dã đầu tiên ở vùng người Mnông Gar. Đề tài nghiên cứu chính: dân tộc học và từ vựng học những nhóm Nam Á thuộc Tây Đông Dương, đặc biệt người Mnông Gar ở Trung bộ; Xã hội học về tôn giáo dân gian Lào; Dân tộc học về Madagascar.

Khác với nhiều nhà Dân tộc học phương Tây đương thời, những nghiên cứu của Georges Condominas (Condo) ở Việt Nam xuất phát từ đam mê khoa học thuần túy và ông kịch liệt phản đối việc sử dụng các kết quả nghiên cứu của mình vào mục đích phục vụ chính quyền thực dân cai trị, trấn áp có hiệu quả hơn các dân tộc thiểu số.

Chúng tôi ăn rừng – nhật ký sống về lưu trú ở vùng cao nguyên Việt Nam
Tác giả Georges Condominas. (Nguồn: Vanhien)

Từng là Tiến sĩ văn học và khoa học nhân văn, Giám đốc Trung tâm tư liệu và nghiên cứu về Đông Nam Á và khu vực Nam đảo, thỉnh giảng tại một số trường Đại học ở Mỹ, Nhật Bản..., ông được đánh giá là một trong những nhà dân tộc học xuất sắc nửa sau thế kỷ 20, là người đại diện cho một thế hệ, một trường phái "điền dã" kinh điển trong nghiên cứu khoa học xã hội.

Hành trình thú vị với lưu trú dài ngày

Trong tác phẩm kinh điển Chúng tôi ăn rừng, Georges Condominas mang đến cho độc giả cuốn sách về một cộng đồng Mnông Gar. Không chỉ trình bày những khía cạnh khác nhau trong đời sống của nhóm người này, tác giả còn dựng lên một mô hình cấu trúc xã hội của người Mnông. Cuốn sách là một bản sưu tập những tư liệu thô thu nhặt được và rút ra từ các sổ tay ghi chép của chính tác giả trong thời gian lưu trú dài ngày tại Sar Luk, ở phía Nam tỉnh Ðăk Lăk.

Hii saa bri… (Chúng tôi đã ăn rừng…) được người Mnông Gar hay Phii Brêe dùng để chỉ một năm nào đó. Những người làm rẫy bán du cư này của vùng Tây Nguyên Việt Nam không có cách xác định thời gian nào khác ngoài việc căn cứ vào khoảng không gian được đánh dấu bởi những vạt rừng do họ phát và đốt để gieo trồng hàng năm. Ở Sar Luk, “Chúng tôi đã ăn rừng Đá Thần Gôo” là cách nói để chỉ năm 1949, hay chính xác hơn, năm trồng trọt kéo dài từ cuối tháng 11/1948 đến đầu tháng 12/1949. Và cuốn sách của Condominas mô tả những sự việc diễn ra tại Sar Luk trong chu kỳ nông nghiệp ấy.

Kirkus Reviews: “Condominas là một phóng viên xuất sắc, không chỉ ghi lại các thủ tục nghi lễ và nhiều sự kiện trong đời sống thường ngày mà còn cả những lo lắng và sự kháng cự nhất thời của họ".

Với Chúng tôi ăn rừng, đời sống của người Mnông hiện lên qua những ví dụ cụ thể rút ra từ thực tế hàng ngày. Chẳng hạn, Condominas trình bày một Lễ Trao đổi hiến sinh trâu cụ thể có ngày tháng, cũng như không phác thảo một lược đồ hôn nhân điển hình của người Mnông Gar, mà kể lại đám cưới của Srae và Jaang đã diễn ra như thế nào với mọi tình tiết cụ thể.

Mục đích của cuốn sách này là trình bày những tư liệu thô về cuộc sống một làng Mnông Gar hiện tại. Một làng, bởi vì đơn vị chính trị cổ truyền của bộ lạc này không vượt quá phạm vi đó và qua đây ta có thể cảm nhận ra quá trình thích nghi với đời sống hiện đại. Ngoài ra, các tư liệu được thu thập trong diễn biến của một chu kỳ nông nghiệp trọn vẹn trong một năm.

Bên cạnh một công trình nghiên cứu lý thuyết về cấu trúc của một xã hội, Condaminas mong muốn cung cấp một bức tranh càng chính xác và tỉ mỉ càng tốt về cách sống của những con người cấu thành xã hội đó và cái cách họ thực hiện sự tồn tại của chính “mẫu hình” văn hóa đó. Đây có thể là cơ sở quan sát để nhiều nhà nghiên cứu khác tìm ra những khía cạnh mới cho một nội dung đã nghiên cứu.

Claude-Lévi Strauss: “Chúng tôi ăn rừng đã đánh dấu sự đăng quang trong nền văn học dân tộc học của một thể loại hoàn toàn mới, nổi bật vì sự gắn bó và hiện thực bản địa, sâu sắc hơn tất cả những gì đã từng có trước nay”.
Cuốn sách với hành trình khám phá thú vị về lịch sử của năng lượng

Cuốn sách với hành trình khám phá thú vị về lịch sử của năng lượng

TGVN. ‘Năng lượng: Lịch sử nhân loại từ than củi tới hạt nhân’ của Richard Rhodes – tác giả nổi tiếng với dòng sách lịch ...

Tái bản có bổ sung cuốn sách '45 năm đời tổng thống Hoa Kỳ'

Tái bản có bổ sung cuốn sách '45 năm đời tổng thống Hoa Kỳ'

TGVN. Ấn bản mới nhất '45 đời tổng thống Hoa Kỳ' đã bổ sung nội dung về Tổng thống Donald Trump ở chương 45 và ...

Tại sao ‘Bản sắc’ là cuốn sách chính trị hay nhất năm 2018?

Tại sao ‘Bản sắc’ là cuốn sách chính trị hay nhất năm 2018?

TGVN. 'Bản sắc', tác phẩm mới nhất của tác giả Francis Fukuyama, từng đạt giải Sách hay nhất năm 2018 của tờ The Times (Anh) ...

Đọc thêm

Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn trao đổi về thúc đẩy ngoại giao vaccine

Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn trao đổi về thúc đẩy ngoại giao vaccine

Baoquocte.vn. Bên hành lang Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Bùi Thanh Sơn đã trao đổi với phóng viên về thúc đẩy ngoại giao vaccine.
Bộ trưởng Ngoại giao Lào chúc mừng Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn

Bộ trưởng Ngoại giao Lào chúc mừng Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn

Baoquocte.vn. Nhân dịp đồng chí Bùi Thanh Sơn được bổ nhiệm giữ chức Bộ trưởng Ngoại giao Việt Nam, Bộ trưởng Ngoại giao Lào Saleumxay Kommasith gửi thư chúc mừng.
Covid-19 phức tạp, Hà Nội sẽ không tổ chức thi tốt nghiệp THPT đợt 2

Covid-19 phức tạp, Hà Nội sẽ không tổ chức thi tốt nghiệp THPT đợt 2

Baoquocte.vn. Sở GD&ĐT Hà Nội vừa có văn bản về việc không tổ chức đợt 2 kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2021.
Covid-19:  Tối 28/7, Sở Y tế Hà Nội thông tin về 12 ca mắc mới

Covid-19: Tối 28/7, Sở Y tế Hà Nội thông tin về 12 ca mắc mới

Baoquocte.vn. Tính từ 12 ến 18 giờ ngày 28/7, Hà Nội ghi nhận 12 trường hợp mắc mới, trong đó 7 ca tại cộng đồng và 5 ca tại khu cách ...
Lịch âm 29/7- Xem âm lịch hôm nay thứ 5 ngày 29/7/2021 chính xác nhất - Lịch vạn niên 29/7/2021

Lịch âm 29/7- Xem âm lịch hôm nay thứ 5 ngày 29/7/2021 chính xác nhất - Lịch vạn niên 29/7/2021

Baoquocte.vn. Lịch âm 29/7. Âm lịch hôm nay 29/7. Xem âm lịch hôm nay ngày 29/7/2021 chính xác nhất. Lịch vạn niên ngày 29 tháng 7 năm 2021 hôm nay.
Tử vi hôm nay - Xem tử vi 12 con giáp 29/7/2021: Tuổi Dần nên bình tĩnh, tuổi Ngọ phát tài nhanh chóng

Tử vi hôm nay - Xem tử vi 12 con giáp 29/7/2021: Tuổi Dần nên bình tĩnh, tuổi Ngọ phát tài nhanh chóng

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 29/7/2021, tử vi 12 con giáp - tuổi Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi.
Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Năm ngày 29/7/2021: Xử Nữ đào hoa, Sư Tử khó khăn trong công việc

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Năm ngày 29/7/2021: Xử Nữ đào hoa, Sư Tử khó khăn trong công việc

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 29/7 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Tin thế giới 28/7: Mỹ cảnh báo con đường dẫn tới chiến tranh; Nga tuyên bố sứ mệnh của Mỹ-NATO thất bại; tàu Anh tiến vào Biển Đông

Tin thế giới 28/7: Mỹ cảnh báo con đường dẫn tới chiến tranh; Nga tuyên bố sứ mệnh của Mỹ-NATO thất bại; tàu Anh tiến vào Biển Đông

Baoquocte.vn. Quan hệ Nga-Mỹ, Mỹ-Trung Quốc, tình hình Afghanistan, Ukraine, Armenia-Azerbaijan và vấn đề Biển Đông là một số tin thế giới nổi bật 24 giờ qua.
Covid-19 ngày 28/7:  Hơn 5 triệu liều vaccine được tiêm, các tỉnh có ca mắc mới nhiều nhất

Covid-19 ngày 28/7: Hơn 5 triệu liều vaccine được tiêm, các tỉnh có ca mắc mới nhiều nhất

Baoquocte.vn. 6.559 ca mắc Covid-19 mới, TP. Hồ Chí Minh có 4449 ca, trong ngày có 4.511 bệnh nhân khỏi, tổng số liều vaccine đã được tiêm là 5.013.175 liều.
Thủ tướng Nội các nước CHDCND Triều Tiên gửi điện chúc mừng Thủ tướng Phạm Minh Chính

Thủ tướng Nội các nước CHDCND Triều Tiên gửi điện chúc mừng Thủ tướng Phạm Minh Chính

Baoquocte.vn. Thủ tướng Nội các nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Triều Tiên Kim Tok Hun đã gửi điện chúc mừng Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính.
Lo biến thể Delta, Đức chuẩn bị thắt chặt nhập cảnh đối với du khách

Lo biến thể Delta, Đức chuẩn bị thắt chặt nhập cảnh đối với du khách

Baoquocte.vn. Số các ca nhiễm Covid-19 tại nền kinh tế lớn nhất châu Âu liên tục gia tăng kể từ đầu tháng Bảy, chủ yếu do sự lây lan nhanh của biến thể Delta.
Sự kiện kỷ niệm 200 năm Quốc khánh Peru: Từ quá khứ đến hiện tại

Sự kiện kỷ niệm 200 năm Quốc khánh Peru: Từ quá khứ đến hiện tại

Baoquocte.vn. Ngày 27/7, tại thủ đô Lima diễn ra sự kiện 'Đoàn kết vì 200 năm Độc lập' nhân dịp kỷ niệm 200 năm Quốc khánh Peru trong bối cảnh dịch Covid-19.
Trung Quốc: Phượng Hoàng cổ trấn phun sương làm sạch không khí, phục vụ khách 'sống ảo'

Trung Quốc: Phượng Hoàng cổ trấn phun sương làm sạch không khí, phục vụ khách 'sống ảo'

Baoquocte.vn. Hệ thống phun sương nhân tạo được lắp hai bên bờ sông Đà Giang, làm sạch không khí và phục vụ du khách sống ảo khi đến với Phượng Hoàng cổ trấn.
Sau 9 tháng đóng cửa do dịch Covid-19, tháp Eiffel đón du khách trở lại với điều kiện mới

Sau 9 tháng đóng cửa do dịch Covid-19, tháp Eiffel đón du khách trở lại với điều kiện mới

Baoquocte.vn. Tháp Eiffel tại thủ đô Paris, Pháp mở cửa trở lại đón du khách vào ngày 16/7, sau 9 tháng dừng hoạt động do các biện pháp phòng dịch Covid-19.
Thái Lan: Vừa mở cửa du lịch, vừa cấp tập chống ‘bão' Covid-19

Thái Lan: Vừa mở cửa du lịch, vừa cấp tập chống ‘bão' Covid-19

Baoquocte.vn. Thử nghiệm mở cửa du lịch ở đảo Phuket và mở cửa nền kinh tế hoàn toàn vào giữa tháng 10 là bước đi táo bạo của Thái Lan khi số ca nhiễm Covid-19 tăng ...
Độc đáo hình thức du lịch trực tuyến qua... smartphone

Độc đáo hình thức du lịch trực tuyến qua... smartphone

Baoquocte.vn. Lê Hoàng đã thực hiện các tour du lịch trực tuyến bằng smartphone để giới thiệu hình ảnh Việt Nam đến du khách quốc tế ngay giữa đại dịch.
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Tây Ban Nha (kỳ 4)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Tây Ban Nha (kỳ 4)

Baoquocte.vn. Văn học Tây Ban Nha bao gồm các thể loại văn học như thơ, văn xuôi và kịch, trong đó nhiều tác giả, tác phẩm nổi tiếng thế giới.
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Tây Ban Nha (kỳ 3)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Tây Ban Nha (kỳ 3)

Baoquocte.vn. Văn học Tây Ban Nha có nhiều tác giả, tác phẩm nổi tiếng thế giới.
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Tây Ban Nha (kỳ 2)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Tây Ban Nha (kỳ 2)

Baoquocte.vn. Văn học Tây Ban Nha bao gồm các thể loại văn học như thơ, văn xuôi và kịch, trong đó nhiều tác giả, tác phẩm nổi tiếng thế giới.
Tiếng Arab: Từ ngôn ngữ của kinh sách tới văn học nghệ thuật

Tiếng Arab: Từ ngôn ngữ của kinh sách tới văn học nghệ thuật

Baoquocte.vn. Trải qua 14 thế kỷ thăng trầm, chữ viết và ngữ pháp Arab, ngôn ngữ được gần hơn 460 triệu người sử dụng thường xuyên, dường như vẫn vẹn nguyên với thời gian.
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Tây Ban Nha (kỳ 1)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Tây Ban Nha (kỳ 1)

Baoquocte.vn. Văn học Tây Ban Nha bao gồm các thể loại văn học như thơ, văn xuôi và kịch, trong đó nhiều tác giả đoạt giải Nobel văn học, nhiều tác phẩm nổi tiếng.
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Italy (Kỳ 16)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Italy (Kỳ 16)

Baoquocte.vn. Văn học Italy chiếm một vị trí quan trọng trong văn hóa của châu Âu. Thời kỳ này bao gồm một số tên tuổi nổi tiếng thế giới.
Phiên bản di động