Con người là tài nguyên quý giá nhất của Việt Nam

Theo ông, bên cạnh tiếp nhận và ứng dụng công nghệ, Việt Nam cần đầu tư cho nghiên cứu, phát triển nhân lực chất lượng cao và tăng sự hiện diện trong các diễn đàn công nghệ quốc tế, qua đó từng bước chuyển từ vị thế người sử dụng sang người tạo ra công nghệ và đóng góp vào việc hình thành các tiêu chuẩn toàn cầu.

TS. Trần Xuân Tường tham gia Hội nghị mạng truy cập vô tuyến (Radio Access Networks) 3GPP về tiêu chuẩn hóa 6G tại Bangalore, Ấn Độ, từ ngày 25-29/8/2025. (Ảnh NVCC)

Nhìn lại hành trình từ những năm du học tại Nga đến khi tham gia xây dựng các tiêu chuẩn 5G, 5G-Advanced và 6G, đâu là những dấu mốc có ý nghĩa quyết định đối với con đường nghiên cứu khoa học của ông?

Tôi cho rằng dấu mốc quan trọng nhất không phải là một bằng sáng chế hay một vị trí công việc cụ thể, mà là những cơ hội được tiếp cận với các môi trường học tập và nghiên cứu hàng đầu thế giới.

Từ học bổng của Chính phủ Việt Nam tại Nga, đến nghiên cứu tiến sĩ tại Singapore, rồi tham gia 3GPP*, mỗi chặng đường đều giúp tôi nhận ra rằng tri thức là tài sản chiến lược của một quốc gia.

Khi tham gia xây dựng các tiêu chuẩn 5G và hiện nay là 6G, tôi càng thấy rõ rằng năng lực cạnh tranh của một đất nước không chỉ nằm ở việc sử dụng công nghệ, mà ở khả năng tạo ra công nghệ và đóng góp vào các tiêu chuẩn công nghệ toàn cầu.

Điều tôi trân trọng nhất từ hành trình của mình là cơ hội được góp phần chứng minh rằng người Việt Nam hoàn toàn có thể tham gia vào những lĩnh vực công nghệ cốt lõi và cạnh tranh ở sân chơi quốc tế.

3GPP* (3rd Generation Partnership Project) là tổ chức tiêu chuẩn hóa quốc tế chịu trách nhiệm xây dựng các tiêu chuẩn kỹ thuật cho các hệ thống thông tin di động toàn cầu, từ 3G, 4G LTE, 5G NR cho đến hiện nay là 5G-Advanced và 6G. Hiểu một cách đơn giản, nếu các hãng hay các nhà mạng trên thế giới muốn thiết bị và mạng viễn thông hoạt động tương thích với nhau, họ cần tuân theo các tiêu chuẩn chuẩn kỹ thuật của 3GPP.

Theo ông, Việt Nam cần chuẩn bị sớm những gì để có thể tham gia định hình các công nghệ và tiêu chuẩn của tương lai?

Theo tôi, muốn tham gia định hình tương lai thì phải đầu tư cho năng lực đổi mới sáng tạo từ hôm nay. Điều quan trọng nhất là xây dựng đội ngũ chuyên gia có khả năng nghiên cứu công nghệ lõi, tạo ra sở hữu trí tuệ và tham gia vào các diễn đàn công nghệ toàn cầu. Đây cũng là tinh thần rất rõ của Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị khi xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực phát triển hàng đầu của đất nước.

Nhìn về 5-10 năm tới, tôi cho rằng thế giới đang bước vào một giai đoạn hội tụ rất quan trọng giữa trí tuệ nhân tạo (AI), mạng viễn thông thế hệ mới (6G và xa hơn nữa) và các hệ thống robot tự hành. Trí tuệ nhân tạo sẽ không còn chỉ tồn tại trong các trung tâm dữ liệu hay ứng dụng phần mềm, mà sẽ đi vào thế giới vật lý, hình thành cái gọi là trí tuệ nhân tạo vật lý (Physical AI). Nếu Internet kết nối con người với thông tin, thì trí tuệ nhân tạo vật lý sẽ giúp máy móc có khả năng nhìn, suy nghĩ, ra quyết định và hành động trong thế giới thực.

Trong xu hướng đó, hạ tầng viễn thông sẽ không còn đơn thuần là hệ thống truyền dữ liệu. Mạng viễn thông sẽ trở thành“hệ thần kinh” của thế giới số và thế giới vật lý, đảm nhiệm việc kết nối cảm nhận, ra quyết định và điều khiển theo thời gian thực cho hàng tỷ thiết bị thông minh. Các yêu cầu như độ trễ thấp, độ tin cậy cao, đồng bộ thời gian chính xác và trí tuệ phân tán giữa thiết bị, biên mạng và đám mây sẽ trở thành nền tảng của nền kinh tế tương lai.

Vì vậy, Việt Nam cần tập trung phát triển năng lực quốc gia ở các lĩnh vực chiến lược như AI, viễn thông thế hệ mới, bán dẫn, điện toán hiệu năng cao và robot thông minh. Riêng đối với lĩnh vực viễn thông, tôi cho rằng Việt Nam cần hiện diện nhiều hơn tại các tổ chức tiêu chuẩn quốc tế, đặc biệt là 3GPP. Đây là nơi các công nghệ tương lai được thảo luận, đánh giá và lựa chọn để trở thành tiêu chuẩn toàn cầu.

Tôi luôn tin rằng quốc gia nào tham gia xây dựng tiêu chuẩn sẽ có cơ hội lớn hơn trong việc tạo ra giá trị kinh tế, phát triển công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Nếu muốn trở thành một quốc gia đổi mới sáng tạo trong tương lai, Việt Nam cần không chỉ là người sử dụng công nghệ, mà phải từng bước trở thành người đóng góp công nghệ và cùng tham gia viết nên những “luật chơi” mới của thế giới.

Từ thực tiễn nghiên cứu và làm việc trong môi trường quốc tế, ông nhìn nhận cơ hội nào đang mở ra cho đội ngũ trí thức, nhà khoa học Việt Nam ở nước ngoài trong việc đồng hành cùng quá trình này?

Tôi cho rằng đây là một cơ hội rất lớn. Trong nhiều năm qua, Việt Nam đã có một cộng đồng trí thức ở nước ngoài ngày càng đông đảo và trưởng thành, đang làm việc tại các trường đại học, trung tâm nghiên cứu và tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới.

Nghị quyết số 57-NQ/TW cho thấy đất nước đang đặt khoa học công nghệ vào vị trí trung tâm của chiến lược phát triển. Điều đó mở ra không gian để các chuyên gia người Việt ở khắp nơi cùng tham gia đóng góp.

Theo tôi, giá trị lớn nhất không chỉ nằm ở chuyển giao công nghệ, mà là chuyển giao kinh nghiệm, phương pháp nghiên cứu, tư duy đổi mới sáng tạo và kết nối các mạng lưới hợp tác quốc tế. Đây là những yếu tố có thể giúp Việt Nam phát triển nhanh hơn và bền vững hơn trong dài hạn.

Việt Nam đang có những lợi thế và hạn chế nào về nguồn nhân lực công nghệ cao?

Tôi đánh giá cao tiềm năng của nguồn nhân lực Việt Nam. Các kỹ sư Việt Nam có nền tảng toán học tốt, khả năng học hỏi nhanh và tinh thần vượt khó. Đây là những lợi thế rất quan trọng trong các lĩnh vực công nghệ cao.

Tuy nhiên, thách thức lớn nhất hiện nay là chúng ta vẫn cần nhiều hơn các chuyên gia có khả năng dẫn dắt nghiên cứu, tạo ra công nghệ lõi và xây dựng sở hữu trí tuệ ở quy mô toàn cầu. Nếu phải lựa chọn một ưu tiên, tôi sẽ chọn phát triển con người. Công nghệ có thể mua, nhưng nhân tài cần nhiều năm để đào tạo, tích lũy kinh nghiệm và trưởng thành qua những bài toán thực tế.

More from WVR
Việt Nam-Nhật Bản mở rộng hợp tác công nghệ, đào tạo nhân lực chất lượng cao

Bởi vậy, Việt Nam cần tiếp tục đầu tư cho giáo dục STEM, nghiên cứu cơ bản, đào tạo tiến sĩ và các chương trình phát triển nhân lực dài hạn.

Bên cạnh đó, cần khuyến khích mạnh mẽ hơn các doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp FDI đầu tư vào R&D, đồng thời tạo môi trường để kỹ sư và nhà khoa học Việt Nam được làm việc cùng các chuyên gia quốc tế hàng đầu. Đây cũng là một trong những yếu tố quan trọng đã giúp Singapore xây dựng được năng lực cạnh tranh công nghệ và thu hút nhân tài toàn cầu.

Tôi tin rằng khi người Việt được tiếp cận với các dự án công nghệ tiên tiến, các bài toán quy mô lớn và mạng lưới chuyên gia quốc tế, chúng ta sẽ không chỉ đào tạo được nhiều kỹ sư giỏi mà còn hình thành một thế hệ nhà nghiên cứu, nhà sáng chế và nhà công nghệ có khả năng dẫn dắt đổi mới sáng tạo, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong dài hạn.

Triết lý “Clear thinking produces definite results” - tư duy mạch lạc tạo ra những kết quả xác đáng, đã được ông vận dụng như thế nào trong những bài toán nghiên cứu công nghệ. Ông muốn nhắn gửi điều gì tới thế hệ trẻ Việt Nam đang theo đuổi lĩnh vực này?

Trong nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, những vấn đề khó thường được ngụy trang dưới rất nhiều lớp phức tạp. Tôi luôn cố gắng quay về câu hỏi cơ bản nhất: Vấn đề thực sự cần giải quyết là gì và đâu là dữ liệu để chứng minh điều đó. Tư duy mạch lạc giúp chúng ta tập trung vào bản chất thay vì bị cuốn theo sự phức tạp bề mặt.

Với các bạn trẻ, tôi muốn nhắn gửi rằng hãy đầu tư vào năng lực tư duy nhiều hơn là chỉ học kiến thức. Công nghệ sẽ thay đổi liên tục, nhưng khả năng học hỏi, tư duy phản biện và giải quyết vấn đề sẽ luôn là nền tảng để thành công trong bất kỳ giai đoạn nào.

Nghị quyết số 23-NQ/TW của Bộ Chính trị về công tác người Việt Nam ở nước ngoài đặt yêu cầu phát huy mạnh mẽ nguồn lực kiều bào, trong đó có nguồn lực tri thức. Vậy Việt Nam cần có những cơ chế, chính sách cụ thể nào để thu hút và kết nối hiệu quả nguồn chất xám này?

Tôi rất đồng tình với tinh thần của Nghị quyết khi xem cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài là một nguồn lực chiến lược của đất nước. Theo tôi, trọng tâm không phải là tất cả chuyên gia đều phải trở về nước, mà là làm sao để họ có thể đóng góp một cách thuận lợi và hiệu quả.

Chúng ta cần xây dựng các mạng lưới chuyên gia theo từng lĩnh vực trọng điểm, tạo cơ chế tham gia linh hoạt vào các chương trình nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và đào tạo nhân lực trong nước.

Quan trọng hơn, cần có những dự án đủ lớn và đủ ý nghĩa để kết nối trí tuệ Việt Nam toàn cầu cùng hướng tới các mục tiêu phát triển quốc gia. Khi có cơ chế phù hợp, tôi tin rằng rất nhiều chuyên gia người Việt sẽ sẵn sàng đóng góp cho đất nước.

TS. Trần Xuân Tường tham gia sự kiện hoàn thành giải pháp trí tuệ nhân tạo/máy học (AI/ML) cho 5G-Advanced trong 3GPP Release 20, mở đường cho 6G tại Malta, tháng 5/2025. (Ảnh NVCC)

Sau nhiều năm học tập, nghiên cứu và làm việc tại nước ngoài, ông mong muốn đóng góp điều gì cho Việt Nam trong chặng đường phía trước?

Tôi mong muốn đóng góp vào việc nâng cao năng lực công nghệ quốc gia và phát triển thế hệ chuyên gia công nghệ tiếp theo của Việt Nam. Nếu được lựa chọn một ưu tiên, tôi sẽ tập trung vào việc xây dựng cầu nối giữa hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Việt Nam và Singapore, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược tương lai như 6G.

Thực tế cho thấy, những nền kinh tế phát triển bền vững đều dựa trên đổi mới sáng tạo, năng suất lao động và khả năng chuyển tri thức thành giá trị kinh tế. Công nghệ không chỉ tạo ra ngành nghề mới mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và chất lượng cuộc sống của người dân.

Tôi luôn tin rằng tài nguyên quý giá nhất của Việt Nam là con người. Nếu chúng ta kết nối hiệu quả trí tuệ Việt Nam toàn cầu, đầu tư đúng cho khoa học công nghệ và phát triển nhân tài, Việt Nam hoàn toàn có thể chuyển từ quốc gia ứng dụng công nghệ sang quốc gia sáng tạo công nghệ, đóng góp các sáng chế, sản phẩm và tiêu chuẩn công nghệ mới cho thế giới. Đó cũng là con đường để tạo ra tăng trưởng kinh tế bền vững và giá trị lâu dài cho xã hội.

Trân trọng cảm ơn ông!

Những cầu nối tri thức Việt Nam - Australia Ngày 10/8 tại Sydney, trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước tới Australia, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tham dự và ...

Nghị quyết số 23-NQ/TW mở rộng không gian phát huy nguồn lực người Việt Nam ở nước ngoài Nghị quyết số 23-NQ/TW ngày 2/8/2026 của Bộ Chính trị về công tác người Việt Nam ở nước ngoài đánh dấu bước phát triển mới ...

Kết nối những người gìn giữ tiếng Việt ở nước ngoài Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài (NVNONN), Bộ Ngoại giao vừa tổ chức hoạt động giao lưu giữa các Sứ ...

Kỳ vọng vào nhịp cầu mới kết nối với quê hương Nghị quyết số 23-NQ/TW ngày 2/8/2026 của Bộ Chính trị đang tạo thêm niềm tin và động lực trong cộng đồng kiều bào. Mong muốn ...

Giải bóng đá cộng đồng người Việt tại Nhật Bản chào mừng Quốc khánh 2/9 Ngày 30/8, tại sân vận động Koshido, thành phố Toyota, tỉnh Aichi, Nhật Bản, giải bóng đá cộng đồng người Việt Nam tại khu vực ...