 |
| Ngân sách Nga đang ngày càng ít phụ thuộc vào dầu khí. (Nguồn: RT) |
Xét cho cùng, việc tuyến huyết mạch vận chuyển năng lượng ở Trung Đông xảy ra chuyện, trên thực tế đã làm gián đoạn khoảng một phần năm nguồn cung dầu toàn cầu, buộc các quốc gia phải gấp rút tìm kiếm nguồn cung thay thế và chuyển hướng chú ý sang dầu thô của Nga.
Kinh tế Nga vẫn đối mặt với sụt giảm nguồn thu
Tuy nhiên, sau hơn 6 tháng xung đột quân sự tại Trung Đông, khoản thu về của Nga lại không được như giới quan sát dự đoán, theo The Moscow Times.
Trong 7 tháng đầu năm, ngân sách liên bang đã thu được 4,6 nghìn tỷ Ruble (khoảng 55,2 tỷ USD) từ thuế dầu khí. Dù con số này chắc chắn là rất lớn, nhưng nó chỉ vượt mức dự toán ngân sách ban đầu là 127,6 tỷ Ruble (1,52 tỷ USD).
So với các năm trước, kinh tế Nga vẫn đối mặt với sự sụt giảm mạnh nguồn thu. Doanh thu từ năng lượng trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 7/2026 đã giảm 20% so với cùng kỳ năm ngoái và giảm 35% so với khoản thu đột biến của năm 2022 – thời điểm trước khi các lệnh trừng phạt của phương Tây bị siết chặt.
Một phần nguyên nhân khiến doanh thu thấp hơn kỳ vọng là do thị trường năng lượng toàn cầu đã ổn định nhanh hơn mọi cảnh báo.
Việc Iran đóng cửa eo biển Hormuz ban đầu đã làm tăng sức hút đối với dầu thô của Nga, đẩy giá loại dầu chủ lực Urals từ mức 56,60 USD/thùng vào tháng 2 lên 94,50 USD vào tháng 3 và 112,30 USD vào tháng 4, theo số liệu từ Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và không khí sạch (CREA).
Tuy nhiên, áp lực cạnh tranh mua dầu nhanh chóng giảm bớt khi các nhà cung cấp năng lượng tìm được giải pháp thay thế và đẩy mạnh chuyển hướng khỏi tuyến vận chuyển huyết mạch qua eo biển Hormuz – nơi trở thành một trong những điểm căng thẳng gay gắt giữa Mỹ và Iran. Đồng thời, việc các tuyến đường vận chuyển khác qua Vịnh Oman, Biển Đỏ và Kênh đào Suez được kích hoạt mạnh đã góp phần duy trì và ổn định chuỗi cung ứng năng lượng.
Cùng lúc đó, Trung Quốc, nhà tiêu thụ năng lượng hàng đầu thế giới đã cắt giảm mạnh lượng dầu thô nhập khẩu và sử dụng nguồn dự trữ khổng lồ của mình, qua đó giảm bớt đáng kể áp lực lên thị trường toàn cầu.
Một số quốc gia khác cũng gấp rút chuyển sang sử dụng các nguồn năng lượng thay thế như năng lượng tái tạo, năng lượng hạt nhân… thậm chí quay về với than đá.
Khi tâm lý hoảng loạn trên thị trường lắng xuống, mức chênh lệch giá của dầu thô của Nga cũng thu hẹp lại, giá dầu Urals đã giảm xuống còn 63 USD/thùng vào tháng 6 và 60 USD/thùng vào tháng 7.
Nga bán dầu bằng ngoại tệ và tính thuế năng lượng dựa trên các mức giá tham chiếu bằng USD. Vì vậy, khi giá dầu thế giới tăng nhưng đồng Ruble cùng lên giá, mỗi USD doanh thu từ xuất khẩu dầu khi quy đổi sang Ruble sẽ tạo ra ít tiền hơn cho ngân sách Nga.
Ngân sách năm 2026 của Nga được xây dựng dựa trên tỷ giá giả định là 92,2 Ruble đổi 1 USD. Tuy nhiên, tỷ giá trung bình thực tế trong 7 tháng đầu năm lại mạnh hơn nhiều, ở mức 76,5 Ruble đổi 1 USD. Do đồng Ruble mạnh hơn khiến lượng nội tệ thu được trên mỗi USD ngoại tệ giảm xuống, nên dù doanh thu tính bằng đồng USD cao hơn, chính phủ vẫn không đạt được tổng doanh thu bằng đồng Ruble như đã dự toán.
Trong khi đó, các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine nhắm vào các nhà máy lọc dầu và tuyến đường cung ứng của Nga trong mùa Xuân và mùa Hè vừa qua cũng có khả năng làm sụt giảm nguồn thu từ năng lượng.
Như Ngân hàng Trung ương Nga đã thừa nhận trong một báo cáo gần đây, thiệt hại đối với các nhà máy lọc dầu và cơ sở hạ tầng vận tải đã dẫn đến sự sụt giảm sản lượng các sản phẩm dầu khí, cũng như giảm nhu cầu đối với dầu thô.
Nhìn về tương lai, các nhà phân tích dự báo lợi nhuận từ năng lượng cả năm của Nga sẽ vẫn ở mức thấp. Chuyên gia phân tích năng lượng độc lập người Nga Kirill Rodionov, người vốn nổi tiếng với các nghiên cứu và nhận định chuyên sâu về thị trường dầu mỏ, LNG và các chính sách năng lượng của Liên bang Nga cũng như khu vực Đông Âu, cho rằng ngay cả khi căng thẳng giữa Iran và Mỹ tiếp diễn, giá dầu khó có khả năng quay lại mức đỉnh khoảng 110 USD/thùng như hồi mùa Xuân.
Ở kịch bản khả quan nhất, doanh thu từ dầu khí của ngân sách sẽ chỉ ngang bằng với năm ngoái“, chuyên gia Rodionov nhận định. ”Còn theo kịch bản dễ xảy ra nhất, con số này sẽ thấp hơn mức của năm 2025".
Điều gì đang xảy ra với ngân sách liên bang?
Nhà phân tích kinh tế Pavel Ryabov của kênh tài chính Spydell Finance đưa ra cảnh báo mạnh mẽ hơn, cho rằng doanh thu từ năng lượng của Nga trong năm 2026 có thể tụt xuống mức thấp chưa từng thấy kể từ năm 2020. Trong khi đó, chi tiêu lớn cho chiến dịch quân sự tại Ukraine đã đẩy thâm hụt ngân sách lên 6,5 nghìn tỷ Ruble (78 tỷ USD), gần gấp đôi mục tiêu cả năm. Điều này sẽ khiến Moscow phải dựa nhiều hơn vào các nguồn thu từ khu vực kinh tế nội địa ngoài ngành năng lượng.
“Ngân sách đang ngày càng ít phụ thuộc vào dầu khí và ngày càng phụ thuộc nhiều hơn vào khả năng thu thuế của nhà nước từ nền kinh tế trong nước”, ông Ryabov khẳng định.
Thực tế đang cho thấy nhận định này là có cơ sở, tờ Kommersant ngày 10/9 dẫn dữ liệu từ Bộ Tài chính Nga cho hay, trong tháng 8, ngân sách liên bang Nga đạt thặng dư 660 tỷ Ruble, mức cao nhất kể từ đầu năm 2026. Tổng thu ngân sách trong tháng đạt khoảng 3,82 nghìn tỷ Ruble, trong khi chi tiêu ở mức 3,16 nghìn tỷ Ruble.
Đây là tháng thứ hai kể từ đầu năm ngân sách Nga ghi nhận thặng dư, sau mức khoảng 280 tỷ Ruble hồi tháng 6. Diễn biến này cũng giúp mức thâm hụt ngân sách lũy kế của Nga thu hẹp đáng kể. Sau 7 tháng đầu năm, mức thâm hụt từng lên khoảng 6,5 nghìn tỷ Ruble, tương đương 2,8% GDP. Đến hết tháng 8, con số này giảm xuống còn khoảng 5,8 nghìn tỷ Ruble, tương đương 2,5% GDP.
Trực tiếp lên tiếng về tình trạng thâm hụt ngân sách, tại Diễn đàn Kinh tế Phương Đông vừa qua (3/9), Tổng thống Vladimir Putin thừa nhận, Nga đang có thâm hụt ngân sách, song khẳng định tình hình “không nghiêm trọng”. Tổng thống cho biết, một trong những yếu tố giúp Moscow có dư địa xử lý vấn đề này là mức nợ công vẫn ở mức thấp so với nhiều nền kinh tế lớn trên thế giới.
Số liệu thu ngân sách thực tế cho thấy, một phần quan trọng của khoản thặng dư tháng 8 đến từ cổ tức do các doanh nghiệp có vốn nhà nước chi trả. Tổng số tiền cổ tức chuyển về ngân sách đạt khoảng 691 tỷ Ruble. Kommersant cũng lưu ý một chi tiết, ngay cả nếu loại bỏ hoàn toàn khoản cổ tức mang tính thời điểm này, cán cân thu – chi tháng 8 của Nga vẫn gần như cân bằng.
Điều này cho thấy sự cải thiện của ngân sách Nga không hoàn toàn dựa vào một khoản thu bất thường. Bên cạnh đó, nguồn thu ngoài dầu khí cũng đang ghi nhận mức tăng đáng kể, cho thấy cơ cấu nguồn thu ngân sách đang có thêm những yếu tố hỗ trợ.
Đây là tín hiệu tích cực đối với Moscow trong bối cảnh nguồn thu từ dầu khí vẫn chịu sức ép. Trong nhiều năm, dầu và khí đốt vốn là một trong những trụ cột quan trọng nhất của ngân sách Nga. Việc nguồn thu ngoài dầu khí tiếp tục tăng hai chữ số cho thấy phần còn lại của nền kinh tế đang đóng góp ngày càng lớn hơn vào nguồn thu Liên bang.
Tự tin về kinh tế Nga và vấn đề cân bằng ngân sách, Tổng thống Putin nhấn mạnh rằng vấn đề không chỉ nằm ở việc cắt giảm chi tiêu, mà quan trọng hơn là phải xác định đúng ưu tiên và sử dụng ngân sách hiệu quả.
| Giá nông sản hôm nay 17/9/2026: Giá cà phê 'giằng co' trước trạng thái dư cung; Thái Lan có cách tránh nguy cơ tăng thuế từ Mỹ? Báo Thế giới và Việt Nam cập nhật giá nông sản hôm nay 17/9/2026, giá cà phê, giá tiêu, giá gạo xuất khẩu... giao dịch ... |
| Mỹ tăng cấp độ trừng phạt, Ấn Độ khó xoay xở với 'bài toán Nga' Quan hệ Mỹ-Ấn Độ có thể phải chịu áp lực lớn khi các nhà lập pháp Mỹ xem xét dự luật trừng phạt Nga. |
| Fed thắt chặt tiền tệ, Tổng thống Trump gửi thông điệp: Hạ lãi suất cho Mỹ và hãy làm nhanh! Sau quyết định thắt chặt tiền tệ lần đầu tiên kể từ năm 2023 của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) ngày 16/9, Tổng ... |
| Cập nhật bảng giá vàng hôm nay 17/9 phủ sắc xanh, thị trường 'nín thở' chờ tin Fed, dự báo một đợt tăng giá dạng 'mua theo tin tức' Giá vàng hôm nay 17/9/2026 phủ sắc xanh trên thị trường thế giới, trong nước gây bất ngờ khi bật tăng hơn 1 triệu đồng/lượng. ... |
| Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 17/9: Đồng USD tăng mạnh sau động thái cứng rắn của Fed Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 17/9 ghi nhận đà tăng mạnh của đồng USD sau khi Cục Dự trữ Liên bang ... |
