Dấu hiệu điểm tới hạn khí hậu

Hiệp hội vì sự tiến bộ của khoa học Mỹ (AAAS) vừa công bố kết quả nghiên cứu cho thấy năm 2023, các đại dương trên thế giới đã trải qua những đợt nóng bất thường trên biển, còn gọi là sóng nhiệt biển (MHW), khắc nghiệt và kéo dài nhất trong lịch sử quan sát. Một số kéo dài hơn 500 ngày và bao phủ gần như toàn bộ địa cầu.

Tòa án Công lý quốc tế Liên hợp quốc ban hành ý kiến tư vấn về nghĩa vụ của quốc gia liên quan đến biến đổi khí hậu Tổng thư ký LHQ hoan nghênh 'chiến thắng cho Trái đất và cho công lý khí hậu' Biến đổi khí hậu và dịch bệnh khiến cuộc sống ở Bỉ đắt đỏ hơn Động lực mới cho cuộc chiến chống biến đổi khí hậu

Năm 2023, sóng nhiệt biển bao phủ 96% đại dương, phá kỷ lục về thời gian, cường độ và quy mô. (Nguồn: Shutterstock)

Theo phân tích, sóng nhiệt biển là giai đoạn nhiệt độ nước biển tăng cao bất thường so với mức trung bình trong nhiều ngày hoặc nhiều tháng. Hiện tượng này có thể gây thiệt hại nghiêm trọng cho sinh vật biển, dẫn tới tẩy trắng san hô diện rộng và tác động tiêu cực tới kinh tế thông qua việc gián đoạn đánh bắt, nuôi trồng thủy sản. Biến đổi khí hậu do con người gây ra được xác định là nguyên nhân khiến cả tần suất lẫn mức độ nghiêm trọng của hiện tượng này gia tăng.

Năm 2023, các vùng rộng lớn ở Bắc Đại Tây Dương, Thái Bình Dương nhiệt đới (khu vực gần xích đạo), Nam Thái Bình Dương và Bắc Thái Bình Dương đều chịu ảnh hưởng. Nhóm nghiên cứu do nhà khoa học Tianyun Dong chủ trì đã sử dụng dữ liệu vệ tinh kết hợp phân tích lại các yếu tố của đại dương với độ phân giải cao từ dự án ECCO2 (Ước tính lưu thông và khí hậu của đại dương - giai đoạn II), qua đó ghi nhận các chỉ số kỷ lục về cường độ, thời gian và phạm vi tác động.

Các đợt nóng bất thường trên biển năm 2023 kéo dài gấp bốn lần mức trung bình lịch sử, bao phủ tới 96% diện tích đại dương toàn cầu. Nhiệt độ cao nhất được ghi nhận tại Bắc Đại Tây Dương, Đông Thái Bình Dương, Bắc Thái Bình Dương và Tây Nam Thái Bình Dương, chiếm 90% tổng số bất thường nhiệt độ.

Đáng chú ý, đợt nóng Bắc Đại Tây Dương bắt đầu từ giữa năm 2022 kéo dài tới 525 ngày. Ở Tây Nam Thái Bình Dương, quy mô và thời gian ảnh hưởng vượt xa mọi hiện tượng trước đó, trong khi ở Đông Thái Bình Dương nhiệt đới, nhiệt độ nước tăng tới 1,63°C trong giai đoạn đầu của El Niño.

Phân tích cân bằng nhiệt ở lớp nước mặt đại dương (khu vực chịu tác động trực tiếp của gió và ánh nắng) cho thấy nguyên nhân biến động khác nhau tùy khu vực, bao gồm lượng bức xạ mặt trời gia tăng do ít mây, gió yếu hơn và sự thay đổi bất thường của các dòng hải lưu.

Các nhà khoa học cảnh báo quy mô và đặc điểm của sóng nhiệt biển năm 2023 có thể là tín hiệu sớm cho thấy Trái đất đang tiến gần tới điểm tới hạn khí hậu.