Đồng USD mất dần sức hút tại Trung Đông - Lo bị trừng phạt, muốn thay đổi hay chỉ là 'đi trước đón đầu'?

Linh Chi
Trong nhiều thập niên, USD là loại tiền tệ tốt nhất và thường xuyên được sử dụng ở Trung Đông. Nhưng điều đó có thể đang bắt đầu thay đổi.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
(Nguồn: Shutterstock)
Sự thống trị của đồng USD trong khu vực Trung Đông có thể đang mất dần. (Nguồn: Shutterstock)

Trong vài tháng qua, các chính trị gia cấp cao ở một số quốc gia Trung Đông đã đưa ra những tuyên bố cho thấy, sự thống trị của đồng USD trong khu vực có thể đang mất dần.

Chính phủ Iraq đã ban hành lệnh cấm sử dụng đồng USD trong các giao dịch kinh doanh vào ngày 14/5. Lệnh cấm được ban hành nhằm thúc đẩy việc sử dụng đồng Dinar, giảm ảnh hưởng của đồng USD và hạn chế việc khai thác đồng tiền này ở thị trường chợ đen.

Trước đó, tháng 2/2023, Iraq tuyên bố sẽ cho phép giao dịch thương mại với Trung Quốc bằng đồng Nhân dân tệ thay vì USD.

Ngân hàng Trung ương Iraq đã tuyên bố sẽ cho phép các giao dịch với Trung Quốc được thực hiện bằng đồng Nhân dân tệ. Đây cũng là lần đầu tiên Iraq chấp nhận giao dịch thương mại xuyên biên giới không cần đồng USD.

Trung Đông 'xa lánh' USD

Đầu năm nay, Bộ trưởng Tài chính Saudi Arabia cho biết, đất nước "sẵn sàng" bán dầu bằng các loại tiền tệ khác nhau, bao gồm cả đồng Euro và đồng Nhân dân tệ. Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) cũng tiết lộ sẽ làm việc với Ấn Độ để sử dụng đồng Rupee trong giao dịch thương mại.

Năm ngoái, Ai Cập đã công bố kế hoạch phát hành trái phiếu bằng Nhân dân tệ của Trung Quốc. Nước này đã phát hành trái phiếu bằng đồng Yen.

Ngoài ra, một số quốc gia Trung Đông khác như Ai Cập, Saudi Arabia, UAE, Algeria và Bahrain cho rằng, họ muốn tham gia Nhóm các nền kinh tế mới nổi hàng đầu thế giới (BRICS) bao gồm các nước: Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc và Nam Phi.

Nhóm này dự định thảo luận về tính khả thi của việc giới thiệu một đồng tiền chung tại hội nghị thượng đỉnh ở Nam Phi vào cuối năm nay. Ý tưởng này được Tổng thống Nga Vladimir Putin đưa ra vào đầu tháng 6/2022.

Bloomberg đưa tin, BRICS sẽ thảo luận về vấn đề nói trên vào ngày 22/8.

Kể từ năm 2021, UAE cũng là một phần của dự án thí điểm do Ngân hàng Thanh toán quốc tế có trụ sở tại Thụy Sỹ điều hành. Dự án này xem xét các khoản thanh toán kỹ thuật số xuyên biên giới và có thể bỏ qua đồng USD.

Theo Bloomberg, hiện tại, đồng USD chiếm khoảng 58% dự trữ ngoại hối chính thức trên toàn cầu, giảm từ mức 73% vào năm 2001. Vào cuối những năm 1970, tỷ lệ này là 85%.

USD vẫn thống trị vùng Vịnh

Tuy nhiên, hầu hết các chuyên gia khẳng định, việc rời xa đồng USD đang diễn ra chậm và điều này chắc chắn đúng với Trung Đông.

Kể từ những năm 1970, các quốc gia vùng Vịnh sản xuất dầu mỏ đã có quan hệ đối tác với Mỹ. Hầu hết trong số họ, ngoại trừ Kuwait, đã "gắn chặt" đồng nội tệ với USD.

Ông Hasan Alhasan, một nhà nghiên cứu về chính sách Trung Đông của Viện Nghiên cứu Chiến lược quốc tế có trụ sở tại London (Anh) lưu ý: “Một trong những dấu hiệu lớn nhất cho thấy việc phi USD đang diễn ra mạnh mẽ là phá giá đồng tiền tại các nước vùng Vịnh. Nhưng đến bây giờ, chúng tôi vẫn chưa thấy điều đó".

Còn theo ông Daniel McDowell, giáo sư khoa học chính trị tại Đại học Syracuse ở New York (Mỹ) nhận thấy: “Từ khóa ở đây là 'tuyên bố', 'có khả năng', 'sẵn sàng' khi nhắc đến vấn đề thay thế USD. Tuy nhiên, tuyên bố thì dễ, hành động thì khó hơn nhiều.

Đối với các quốc gia sản xuất dầu mỏ, như Saudi Arabia, những tuyên bố như vật cũng là một cách để thu hút sự chú ý của Mỹ".

Ông McDowell không loại trừ khả năng một ngày nào đó sự thống trị của đồng USD sẽ mất dần. Nhưng ngay bây giờ, "phần lớn cuộc nói chuyện này mang tính biểu tượng. Bất kỳ thay đổi nào đều rất nhỏ và chậm" - vị chuyên gia này khẳng định.

Đồng USD mất dần sức hút tại Trung Đông. (Nguồn: Shutterstock)
Đồng USD mất dần sức hút tại Trung Đông. (Nguồn: AP)

Hai lý do chính

Theo DW, các chuyên gia đồng ý rằng, có thể có hai lý do chính khiến người Trung Đông tìm kiếm các loại tiền tệ khác, thay vì chỉ sử dụng USD.

Thứ nhất, liên quan đến chiến dịch quân sự đặc biệt của Nga ở Ukraine.

Ông McDowell nghĩ rằng, các biện pháp trừng phạt là một phần rất quan trọng của cuộc tranh luận có nên "rời xa" đồng nội tệ Mỹ hay không.

Vị chuyên gia này lập luận rằng, "Mỹ càng sử dụng đồng USD như một vũ khí trong chính sách đối ngoại, thì các đối thủ sẽ càng có nhiều động thái rời xa đồng tiền này. Hiện tại, có rất nhiều tiền của Nga chảy qua các nước ở Trung Đông và châu Á. Về cơ bản, đó là những quốc gia đã chọn không tuân thủ hoặc không thực thi các biện pháp trừng phạt của Mỹ hoặc châu Âu".

Nhưng nếu các biện pháp trừng phạt đối với Nga được tăng cường hơn nữa, biến thành các biện pháp trừng phạt thứ cấp, thì những quốc gia đó sẽ gặp khó khăn hơn nhiều trong việc "né" trừng phạt.

Ông McDowell giải thích: “Vì vậy, các chính phủ lo ngại về các biện pháp trừng phạt của Mỹ nên thực hiện các bước 'đi trước đón đầu', ngay cả khi họ chưa sẵn sàng hoặc chưa quan tâm đến việc thực hiện một sự thay đổi triệt để khỏi đồng USD”.

Thứ hai, theo ông Alhasan, các nước đang nhận thấy, Mỹ cố gắng viết lại các quy tắc của thị trường dầu mỏ toàn cầu, nhằm nhắm vào lợi ích của Nga và điều đó gây ra mối đe dọa chiến lược đối với Saudi Arabia.

Vào tháng 3, Bộ trưởng Năng lượng Saudi Arabia Abdulaziz bin Salman nói rằng, nếu bất kỳ quốc gia nào cố gắng áp đặt giá trần đối với xuất khẩu dầu của nước này - giống như cách đã làm với Nga - Saudi Arabia sẽ không giao dịch với nước này nữa.

Ông Maria Demertzis, giáo sư về chính sách kinh tế tại Viện Đại học châu Âu ở Florence (Italy) cho rằng, vấn đề nói trên là lý do tại sao xu hướng tránh xa USD có vẻ sẽ tiếp tục, chừng nào các lệnh trừng phạt vẫn còn.

Tuy nhiên, phi USD hóa hay xa lánh đồng bạc xanh sẽ không thể ngay lập tức được thực hiện.

Ông Demertzis chỉ rõ, ngay cả khi một số quốc gia muốn bỏ qua đồng USD như một loại tiền tệ, thì việc thay thế cơ sở hạ tầng thanh toán được cung cấp bởi hệ thống định hướng bằng đồng tiền này là điều vô cùng khó khăn.

Mỹ và đồng minh chặn mọi đường né trừng phạt của Nga, đâu là 'thiên đường' cho Moscow?

Mỹ và đồng minh chặn mọi đường né trừng phạt của Nga, đâu là 'thiên đường' cho Moscow?

Trong bối cảnh Nga đang "khát" nguyên liệu để sản xuất vũ khí, Mỹ và phương Tây đang tìm mọi cách để ngăn chặn tối ...

Mỹ thừa nhận đồng USD bị 'liên lụy' vì trừng phạt Nga, G7 bàn cách đối phó với Moscow

Mỹ thừa nhận đồng USD bị 'liên lụy' vì trừng phạt Nga, G7 bàn cách đối phó với Moscow

Trong chương trình “Fareed Zakaria GPS” trên kênh truyền hình CNN, khi được hỏi liệu các biện pháp trừng phạt Nga có thể làm suy ...

Đòn trả đũa khẩn cấp của Tổng thống Nga - Moscow thiếu tiền hay chỉ đơn giản là ‘chơi đẹp’

Đòn trả đũa khẩn cấp của Tổng thống Nga - Moscow thiếu tiền hay chỉ đơn giản là ‘chơi đẹp’

Mở đầu văn kiện, Nga nhấn mạnh, sắc lệnh do Tổng thống Nga Vladimir Putin đã ký do “cần phải thực hiện các biện pháp ...

Né lệnh trừng phạt Nga, không muốn bị Mỹ áp luật chơi, nhiều quốc gia quay lưng với USD, NDT Trung Quốc có thể là ‘bức tường thành’?

Né lệnh trừng phạt Nga, không muốn bị Mỹ áp luật chơi, nhiều quốc gia quay lưng với USD, NDT Trung Quốc có thể là ‘bức tường thành’?

Gần đây, nhiều khách hàng sẵn sàng thanh toán các hóa đơn bằng đồng Nhân dân tệ, bởi lý do khủng hoảng kinh tế, lệnh ...

Những 'cơn gió ngược' từ thế giới khiến kinh tế Trung Quốc ảm đạm thêm

Những 'cơn gió ngược' từ thế giới khiến kinh tế Trung Quốc ảm đạm thêm

Theo hãng tin Bloomberg, sự phục hồi kinh tế của Trung Quốc đang mất đà, sau đợt bùng nổ trong hoạt động kinh doanh và ...

(theo DW)

Đọc thêm

Tổng duyệt chương trình Khai mạc Liên hoan Văn hóa Ẩm thực Quốc tế lần thứ 14

Tổng duyệt chương trình Khai mạc Liên hoan Văn hóa Ẩm thực Quốc tế lần thứ 14

Thứ trưởng Ngoại giao Lê Anh Tuấn chủ trì buổi tổng duyệt chương trình khai mạc và rà soát công tác chuẩn bị cho Liên hoan Văn hóa Ẩm thực ...
Sứ mệnh trung gian của Thổ Nhĩ Kỳ

Sứ mệnh trung gian của Thổ Nhĩ Kỳ

Thổ Nhĩ Kỳ đang đẩy mạnh vai trò trung gian hòa giải nhờ khả năng tiếp xúc với các bên xung đột tại khu vực.
Dự báo thời tiết đêm hôm nay và ngày mai (21/11): Bắc Bộ trời rét, vùng núi cao có nơi dưới 9 độ C; TP. Huế, TP. Đà Nẵng mưa vừa, mưa to

Dự báo thời tiết đêm hôm nay và ngày mai (21/11): Bắc Bộ trời rét, vùng núi cao có nơi dưới 9 độ C; TP. Huế, TP. Đà Nẵng mưa vừa, mưa to

Thông tin dự báo thời tiết các khu vực trong đêm hôm nay và ngày mai (21/11) từ Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia.
Củng cố nền tảng hợp tác, mở rộng không gian phát triển

Củng cố nền tảng hợp tác, mở rộng không gian phát triển

Chuyến công tác dự Tuần lễ cấp cao APEC 2026 và làm việc song phương tại Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã thành công ...
Việt Nam ghi dấu ấn đậm nét tại APEC 2026, tự tin tiếp nhận trọng trách chủ nhà APEC 2027

Việt Nam ghi dấu ấn đậm nét tại APEC 2026, tự tin tiếp nhận trọng trách chủ nhà APEC 2027

Bộ trưởng Lê Hoài Trung trả lời phỏng vấn sau chuyến Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự APEC 2026 và làm việc song phương tại Trung Quốc.
Công tác Lãnh sự: Tiếp tục nâng cao hiệu quả, trách nhiệm, tinh thần phục vụ

Công tác Lãnh sự: Tiếp tục nâng cao hiệu quả, trách nhiệm, tinh thần phục vụ

Báo cáo chính trị Đại hội lần thứ XIV của Đảng đã chỉ đạo: Tiếp tục đổi mới nội dung, phương pháp, nâng cao hiệu quả công tác lãnh sự, ...
Củng cố nền tảng hợp tác, mở rộng không gian phát triển

Củng cố nền tảng hợp tác, mở rộng không gian phát triển

Chuyến công tác dự Tuần lễ cấp cao APEC 2026 và làm việc song phương tại Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã thành công tốt đẹp.
Đà Nẵng: Khơi thông nguồn lực chiến lược, định hình cực tăng trưởng mới

Đà Nẵng: Khơi thông nguồn lực chiến lược, định hình cực tăng trưởng mới

Gần một thập kỷ kể từ thành công của Tuần lễ cấp cao APEC 2017, Đà Nẵng đang bước vào giai đoạn mới với không gian kinh tế mở rộng, dư địa phát triển ngày ...
Dấu ấn hợp tác bứt phá với các nền kinh tế APEC

Dấu ấn hợp tác bứt phá với các nền kinh tế APEC

Các nền kinh tế thành viên APEC đóng vai trò hạt nhân trong việc thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế và hiện đại hóa hạ tầng tại Vĩnh Long.
Khắc họa đậm nét dấu ấn Việt Nam

Khắc họa đậm nét dấu ấn Việt Nam

Đồng hành cùng APEC gần 30 năm qua, Việt Nam đã thể hiện vai trò thành viên tích cực, chủ động, góp phần thúc đẩy hòa bình, ổn định, hợp tác.
EVN nỗ lực bảo đảm hạ tầng năng lượng, sẵn sàng cho APEC 2027

EVN nỗ lực bảo đảm hạ tầng năng lượng, sẵn sàng cho APEC 2027

Với quyết tâm cao và sự vào cuộc quyết liệt, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đã nỗ lực đẩy nhanh tiến độ các dự án, sẵn sàng cho APEC 2027.
Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026: Khát vọng đưa nông sản Việt vươn xa

Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026: Khát vọng đưa nông sản Việt vươn xa

Mang đặc sản quê hương đến Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026, Thái Nguyên và Sơn La kỳ vọng nâng tầm giá trị nông sản, mở rộng thị trường.
Siam Piwat: Kiến tạo những điểm đến, thúc đẩy động lực tăng trưởng mới

Siam Piwat: Kiến tạo những điểm đến, thúc đẩy động lực tăng trưởng mới

Với di sản tiên phong trong việc xây dựng các công trình nổi tiếng toàn cầu, nhà phát triển bất động sản hàng đầu Thái Lan tiếp tục thách thức các quy ước, tạo ra ...
Mỗi đối tượng chỉ được mua, thuê một căn nhà ở xã hội, hạn chế chuyển nhượng trong 5 năm đầu

Mỗi đối tượng chỉ được mua, thuê một căn nhà ở xã hội, hạn chế chuyển nhượng trong 5 năm đầu

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Hồng Vinh thông tin, dự kiến đến hết năm 2026, cả nước sẽ hoàn thành 87.601 căn nhà ở xã hội, đạt 90% so với kế hoạch đề ra.
Capital Square Đà Nẵng - Tổ hợp căn hộ ven sông Hàn tại phường An Hải

Capital Square Đà Nẵng - Tổ hợp căn hộ ven sông Hàn tại phường An Hải

Capital Square Đà Nẵng là tổ hợp căn hộ và thương mại dịch vụ nằm tại phường An Hải, bờ đông sông Hàn. Tổ hợp thuộc hệ sinh thái phát triển của BRG, với sự ...
Dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi): Đề xuất cắt giảm 7 điều kiện kinh doanh, tăng phân cấp, phân quyền cho địa phương

Dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi): Đề xuất cắt giảm 7 điều kiện kinh doanh, tăng phân cấp, phân quyền cho địa phương

Bộ Xây dựng đề xuất sửa đổi toàn diện Luật Kinh doanh bất động sản năm 2023, trong đó dự kiến cắt giảm 7 điều kiện đầu tư kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục ...
Penthouse The Nelson Private Residences: Chốn riêng tư – Đặc quyền xa xỉ

Penthouse The Nelson Private Residences: Chốn riêng tư – Đặc quyền xa xỉ

Giữa nhịp sống sôi động của Hà Nội, khi sự riêng tư và chất lượng sống ngày càng trở thành những tiêu chí quan trọng của giới thượng lưu, Penthouse không đơn thuần là một ...
Phân khu Vịnh Mây tại Vinhomes Hải Vân Bay có gì đặc biệt?

Phân khu Vịnh Mây tại Vinhomes Hải Vân Bay có gì đặc biệt?

Vinhomes Hải Vân Bay, Làng Vân Đà Nẵng, thu hút sự quan tâm nhờ định hướng phát triển không gian sống gắn liền với thiên nhiên và cảnh quan ven biển Đà Nẵng. Trong đó, ...
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 20/11: Đồng USD tăng nhẹ so với rổ các đồng tiền chủ chốt

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 20/11: Đồng USD tăng nhẹ so với rổ các đồng tiền chủ chốt

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 20/11 ghi nhận đồng USD tăng nhẹ so với rổ các đồng tiền chủ chốt khác.
MB - Ngân hàng Việt Nam duy nhất vào Top 10 thương hiệu tăng trưởng nhanh nhất ASEAN (2023 – 2026)

MB - Ngân hàng Việt Nam duy nhất vào Top 10 thương hiệu tăng trưởng nhanh nhất ASEAN (2023 – 2026)

Với giá trị thương hiệu tăng trưởng 152% trong giai đoạn 2023-2026, MB là đại diện duy nhất ngành Ngân hàng Việt Nam và đứng thứ 8 trong danh sách 10 thương hiệu tăng trưởng ...
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 19/11: Đồng USD chạm mức cao mới trong vòng 19 tháng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 19/11: Đồng USD chạm mức cao mới trong vòng 19 tháng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 19/11 cho thấy đồng USD đã chạm mức cao mới trong vòng 19 tháng.
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 18/11: Đà giảm của đồng USD chưa cho thấy xu hướng suy yếu trên diện rộng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 18/11: Đà giảm của đồng USD chưa cho thấy xu hướng suy yếu trên diện rộng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 18/11 cho thấy đà giảm của đồng USD chưa phải dấu hiệu khởi đầu cho một xu hướng suy yếu trên diện rộng.
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 17/11: Kinh tế Mỹ tăng trưởng tốt giúp đồng USD duy trì sức hấp dẫn

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 17/11: Kinh tế Mỹ tăng trưởng tốt giúp đồng USD duy trì sức hấp dẫn

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 17/11 cho thấy tăng trưởng kinh tế Mỹ và thị trường chứng khoán khởi sắc giúp khôi phục sức hấp dẫn của đồng USD.
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 16/11: Kỳ vọng Fed tăng lãi suất trở thành động lực hỗ trợ đồng USD

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 16/11: Kỳ vọng Fed tăng lãi suất trở thành động lực hỗ trợ đồng USD

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 16/11 cho thấy kỳ vọng Fed tăng lãi suất trong tháng 12 đang trở thành động lực hỗ trợ đồng USD.
Phiên bản di động