Dự án kết nối nghệ thuật sơn mài Việt Nam và Nhật Bản

Theo Ban tổ chức, dự án không chỉ giới thiệu song song hai di sản thủ công mà hướng tới xây dựng một không gian đối thoại, nơi nghệ sĩ, nghệ nhân, nhà nghiên cứu và cộng đồng hai nước cùng chia sẻ tri thức, thực hành và những cách tiếp cận mới đối với chất liệu sơn mài trong bối cảnh đương đại.

Thông qua các chương trình nghiên cứu, lưu trú sáng tác, triển lãm và hoạt động giáo dục, dự án kỳ vọng góp phần gìn giữ các giá trị truyền thống, đồng thời mở ra những hướng sáng tạo mới cho thế hệ nghệ sĩ trẻ.

Việt Nam và Nhật Bản đều sở hữu những truyền thống sơn mài đặc sắc, được hình thành qua nhiều thế kỷ với hệ thống vật liệu, kỹ thuật và ngôn ngữ thẩm mỹ riêng. Tuy nhiên, trước những biến đổi của đời sống hiện đại, cả hai cũng đang đối mặt với nhiều thách thức như sự đứt gãy trong truyền nghề, sự thay đổi của thị trường và yêu cầu tìm kiếm những hình thức biểu đạt mới.

Từ những điểm tương đồng đó, Dự án Con đường Sơn mài Việt – Nhật được hình thành nhằm thúc đẩy trao đổi chuyên môn, nghiên cứu và sáng tạo giữa cộng đồng sơn mài hai nước, đồng thời lan tỏa giá trị của nghề thủ công truyền thống đến đông đảo công chúng.

Ông Uchiyama Ken, Giám đốc điều hành phụ trách IDEAL Company, TAKI Corporation, cho biết đây là khuôn khổ giao lưu văn hóa chính thức đầu tiên của doanh nghiệp với một đối tác nước ngoài.

Theo ông, TAKI Corporation mong muốn phát huy kinh nghiệm trong lĩnh vực quảng cáo, truyền thông và thiết kế để góp phần kiến tạo tương lai cho nghề thủ công truyền thống cũng như các giá trị xã hội.

"Hy vọng cuộc đối thoại giữa hai nền văn hóa sơn mài Việt Nam và Nhật Bản sẽ trở thành 'con đường' kết nối kỹ nghệ và mỹ cảm tới các thế hệ mai sau", ông Uchiyama Ken chia sẻ.

Giai đoạn đầu, dự án sẽ triển khai nhiều hoạt động như giao lưu giữa nghệ nhân và nghệ sĩ hai nước; chương trình lưu trú sáng tác tại xưởng; workshop kỹ thuật; đối thoại chuyên môn; sáng tác và triển lãm các tác phẩm kết hợp chất liệu, kỹ thuật của Việt Nam và Nhật Bản; hợp tác nghiên cứu về truyền thừa tri thức truyền thống; chương trình dành cho sinh viên, nghệ sĩ trẻ; xây dựng kho lưu trữ số và xuất bản tư liệu về sơn mài.

Theo kế hoạch, từ mùa Thu năm 2026, dự án sẽ triển khai hai hợp phần đầu tiên. Trong tháng 9, ba nghệ sĩ Việt Nam gồm Trương Hoàng Hải, Đinh Công Đạt và Trần Thảo Miên sẽ tham gia chương trình nghiên cứu tại thành phố Wajima (tỉnh Ishikawa, Nhật Bản), làm việc cùng các nghệ nhân địa phương, tham dự workshop kỹ thuật và các buổi đối thoại chuyên môn.

Đến tháng 11/2026, dự án dự kiến tham gia Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, giới thiệu các tác phẩm và sản phẩm được sáng tác từ quá trình hợp tác giữa nghệ sĩ hai nước, đồng thời trưng bày các sản phẩm sơn mài Wajima.

Triển lãm sẽ là một phần của dự án "Đình trong phố", do nghệ sĩ Nguyễn Thế Sơn giám tuyển, cùng nhiều hoạt động giao lưu, trải nghiệm dành cho công chúng.

Thông qua chuỗi hoạt động nghiên cứu, sáng tạo và trao đổi học thuật, Dự án Con đường Sơn mài Việt – Nhật được kỳ vọng sẽ góp phần tăng cường giao lưu văn hóa giữa Việt Nam và Nhật Bản, đồng thời tạo động lực mới cho việc bảo tồn, phát huy và đổi mới nghệ thuật sơn mài trong bối cảnh hội nhập quốc tế.