Đường cơ sở của Việt Nam trong Vịnh Bắc Bộ: Ý nghĩa và sự phù hợp với luật pháp quốc tế

Hương Thảo
Ngày 21/2, Chính phủ Việt Nam đã ra Tuyên bố về đường cơ sở của Việt Nam trong Vịnh Bắc Bộ. Đây là hoạt động chính đáng, thực hiện quyền và nghĩa vụ của Việt Nam theo quy định của Công ước Liên hợp quốc về Luật biển năm 1982 (UNCLOS) và phù hợp với Luật Biển Việt Nam năm 2012.
Theo dõi Baoquocte.vn trên

Đường cơ sở dùng để tính chiều rộng lãnh hải Việt Nam trong Vịnh Bắc Bộ là căn cứ để xác định ranh giới và phạm vi các vùng biển của Việt Nam theo quy định của UNCLOS và Hiệp định phân định Vịnh Bắc Bộ giữa Việt Nam và Trung Quốc ký năm 2000.

Việc xác định rõ đường cơ sở tại Vịnh Bắc Bộ tạo thêm cơ sở pháp lý để bảo vệ và thực thi chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán của Việt Nam, góp phần phục vụ phát triển kinh tế, quản lý biển và thúc đẩy hợp tác quốc tế trong thời gian tới.

Phạm vi đường cơ sở của Việt Nam trong Vịnh Bắc Bộ

Hệ thống đường cơ sở trong Vịnh Bắc Bộ gồm hai phần:

Thứ nhất là hệ thống đường cơ sở thẳng xuất phát từ điểm A11 tại Đảo Cồn Cỏ, đi qua các điểm cơ sở nằm dọc 10 tỉnh thành ven biển trong cả nước (Quảng Ninh, Hải Phòng, Thái Bình, Nam Định, Ninh Bình, Thanh Hoá, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị);

Thứ hai là đường cơ sở thông thường bao quanh đảo Bạch Long Vĩ.

Đường cơ sở sẽ là căn cứ để Việt Nam xác định các vùng biển thuộc chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán của mình phù hợp với UNCLOS. Tuy nhiên, vào năm 2000, Việt Nam đã hoàn thành Hiệp định phân định Vịnh Bắc Bộ với Trung Quốc, do vậy ranh giới lãnh hải tại khu vực cửa sông Bắc Luân và ranh giới vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa trong Vịnh Bắc Bộ còn được xác định phù hợp với quy định của Hiệp định Phân định Vịnh Bắc Bộ năm 2000 giữa Việt Nam và Trung Quốc (xem bản đồ sau đây).

Đường cơ sở của Việt Nam trong Vịnh Bắc Bộ: Ý nghĩa và sự phù hợp với luật pháp quốc tế

Bản đồ minh hoạ đường cơ sở dùng để tính chiều rộng lãnh hải Việt Nam trong Vịnh Bắc Bộ. (Nguồn: Bộ Ngoại giao)

Sự cần thiết của việc xác định đường cơ sở trong Vịnh Bắc Bộ

Vịnh Bắc Bộ, được bao bọc bởi bờ biển của Việt Nam và Trung Quốc, không chỉ là tuyến đường biển giao thương huyết mạch quan trọng tại Đông Nam Á, mà còn là khu vực giàu tài nguyên khoáng sản, có vị trí chiến lược quan trọng về an ninh, quốc phòng.

Việt Nam và Trung Quốc đã hoàn tất đàm phán và ký Hiệp định Phân định Vịnh Bắc Bộ vào ngày 25/12/2000 và có hiệu lực từ ngày 30/6/2004 để xác định ranh giới lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa. Hiệp định tạo ra khuôn khổ pháp lý và hợp tác thuận lợi cho việc bảo vệ, quản lý, sử dụng, khai thác tài nguyên, đồng thời cũng tạo điều kiện cho hai bên có cơ sở thúc đẩy hợp tác nhằm phát triển bền vững trong Vịnh Bắc Bộ, góp phần xây dựng lòng tin và củng cố quan hệ giữa hai nước.

Trước khi công bố đường cơ sở trong Vịnh Bắc Bộ, đường cơ sở ven bờ lục địa của Việt Nam được xác định theo Tuyên bố Chính phủ ngày 12/11/1982 về đường cơ sở, nối liền 11 điểm tại các điểm nhô ra xa nhất của các đảo ven bờ và bờ biển Việt Nam, từ Điểm 0 đến Điểm A11. Trong đó, điểm “0” nằm trên ranh giới phía Tây Nam của vùng nước lịch sử giữa Việt Nam và Campuchia; điểm cuối cùng là điểm A11 nằm ở đảo Cồn Cỏ, tỉnh Quảng Trị. Vào thời điểm ra Tuyên bố năm 1982, Việt Nam chưa xác định đường cơ sở trong Vịnh Bắc Bộ. Theo Điều 8 của Luật biển năm 2012, Chính phủ sẽ xác định và công bố đường cơ sở ở những khu vực chưa có đường cơ sở.

Trong thực tiễn, đối với quốc gia ven biển nói chung và Việt Nam nói riêng, việc không quy định cụ thể đường cơ sở dẫn đến nhiều hạn chế, khó khăn. Việc không quy định đường cơ sở dẫn tới việc chưa xác định ranh giới và phạm vi các vùng biển, gây khó khăn cho công tác quản lý và thực thi pháp luật trên biển trong xử lý các vụ việc liên quan đến xuất nhập cảnh, dịch tễ, buôn lậu, đặc biệt đối với các vụ việc có yếu tố nước ngoài. Với việc xác định đường cơ sở, quốc gia ven biển có thể xác lập rõ phạm vi của các vùng biển, vừa đảm bảo quyền lợi chính đáng của quốc gia đó, vừa tôn trọng quyền của các quốc gia khác trên cơ sở phù hợp với luật pháp quốc tế (ví dụ như quyền đi lại không gây hại trong lãnh hải, tránh tình trạng tàu thuyền nước ngoài đi sát vào nội thuỷ của quốc gia ven biển).

Trong bối cảnh nhu cầu quản lý và phát triển kinh tế biển ngày càng tăng, việc Việt Nam hoàn thiện hệ thống đường cơ sở là cần thiết và sẽ góp phần hoàn thiện và làm rõ ranh giới và phạm vi các vùng biển của Việt Nam theo luật pháp quốc tế.

Sự phù hợp của đường cơ sở Việt Nam trong Vịnh Bắc Bộ

Đường cơ sở trong Vịnh Bắc Bộ được xác định trên cơ sở các quy định của UNCLOS, phù hợp với đặc điểm địa lý và tự nhiên của Vịnh Bắc Bộ. Hệ thống đường cơ sở của Việt Nam trong Vịnh Bắc Bộ được xác định theo hai phương pháp là đường cơ sở thẳng và đường cơ sở thông thường.

Đường cơ sở của lãnh thổ đất liền, ven biển trong Vịnh Bắc Bộ được xác định theo phương pháp đường cơ sở thẳng. Thật vậy, địa hình tự nhiên ven bờ biển Vịnh Bắc Bộ ở phía biển của Việt Nam có hình dạng khúc khuỷu, lồi lõm, có các đảo chạy dọc bờ biển; cùng với các đảo, đá nhỏ ngoài cùng của Vịnh Hạ Long tạo thành chuỗi đảo. Đường cơ sở xác định theo Tuyên bố Chính phủ ngày 21/2/2025 đi theo xu hướng chung của bờ biển. Với đặc điểm địa lý và tự nhiên của Vịnh Bắc Bộ, các vùng biển ở bên trong đường cơ sở gắn bó mật thiết với đất liền để được hưởng chế độ nội thuỷ. Do vậy, đường cơ sở của lãnh thổ đất liền của Việt Nam trong Vịnh Bắc Bộ được xác định phù hợp với quy định của UNCLOS.

Ở Bạch Long Vĩ, Việt Nam áp dụng đường cơ sở thông thường bằng việc xác định ngấn nước thấp nhất khi thuỷ triều xuống. Việc áp dụng hai phương pháp đường cơ sở thẳng và đường cơ sơ thông thường phù hợp với luật pháp quốc tế vì UNCLOS cho phép áp dụng một hay nhiều phương pháp đường cơ sở. Cách tiếp cận của Việt Nam thể hiện lập trường nhất quán của Việt Nam trong việc tuân thủ, tôn trọng UNCLOS như “Hiến pháp của biển và đại dương”.

Bên cạnh đó, ranh giới ngoài lãnh hải của Việt Nam tại khu vực cửa sông Bắc Luân tuân thủ đường phân định lãnh hải, trên cơ sở của Hiệp định phân định Vịnh Bắc Bộ giữa Việt Nam và Trung Quốc năm 2000. Vị trí của đường cơ sở cũng như ranh giới ngoài lãnh hải ở khu vực cửa sông Bắc Luân được xác định chính xác để không ảnh hưởng đến đường phân định Vịnh Bắc Bộ. Nhìn tổng thể, đường cơ sở trong Vịnh Bắc Bộ của Việt Nam phù hợp với các cam kết của Việt Nam, không ảnh hưởng đến các điều ước quốc tế mà Việt Nam tham gia hoặc là thành viên, bao gồm UNCLOS và Hiệp định Phân định Vịnh Bắc Bộ.

Cơ sở pháp lý từ quy định của UNCLOS về đường cơ sở và thực tiễn quốc tế

- Điều 5 UNCLOS: Đường cơ sở thông thường dùng để tính chiều rộng lãnh hải là ngấn nước triều thấp nhất dọc bờ biển.

- Theo Điều 7 UNCLOS, phương pháp đường cơ sở thẳng có thể áp dụng đối với địa hình bờ biển không ổn định, hoặc ở bờ biển khoét sâu, lồi lõm hoặc nếu có chuỗi đảo nằm sát ngay hoặc chạy dọc bờ biển; tuyến các đường cơ sở không được đi chệch quá xa hướng chung của bờ biển, và các vùng biển ở bên trong các đường cơ sở này phải gắn với đất liền đủ đến mức đạt được chế độ nội thuỷ.

- Điều 14 UNCLOS: Quốc gia ven biển, tuỳ theo hoàn cảnh khác nhau, có thể vạch ra các đường cơ sở theo một hay nhiều phương pháp được trù định ở các điều nói trên.

Thực tiễn quốc tế và khu vực áp dụng đường cơ sở khá đa dạng. Cho đến nay, nhiều quốc gia ven biển Châu Á áp dụng phương pháp đường cơ sở thẳng như Trung Quốc, Nhật Bản, Triều Tiên, Hàn Quốc, Malaysia, Myanmar, Thái Lan. Tại Đông Nam Á, Philippines và Indonesia là hai quốc gia áp dụng hệ thống đường cơ sở quần đảo.

Việt Nam chính thức hoàn thiện toàn bộ đường cơ sở dùng để tính chiều rộng lãnh hải Việt Nam từ Bắc xuống Nam

Việt Nam chính thức hoàn thiện toàn bộ đường cơ sở dùng để tính chiều rộng lãnh hải Việt Nam từ Bắc xuống Nam

Việc Chính phủ Việt Nam xác định và công bố đường cơ sở dùng để tính chiều rộng lãnh hải trong Vịnh Bắc Bộ là ...

Việt Nam-Trung Quốc thúc đẩy bàn bạc về phân định vùng biển ngoài cửa Vịnh Bắc Bộ

Việt Nam-Trung Quốc thúc đẩy bàn bạc về phân định vùng biển ngoài cửa Vịnh Bắc Bộ

Ngày 26/12, tại thành phố Bắc Kinh, Trung Quốc đã diễn ra Cuộc họp Vòng 17 Nhóm công tác về vùng biển ngoài cửa Vịnh ...

Chi bộ Vụ Luật pháp và Điều ước quốc tế, Đảng bộ Bộ Ngoại giao tổ chức Đại hội điểm nhiệm kỳ 2025-2027

Chi bộ Vụ Luật pháp và Điều ước quốc tế, Đảng bộ Bộ Ngoại giao tổ chức Đại hội điểm nhiệm kỳ 2025-2027

Hòa chung không khí toàn Đảng hướng tới Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Đảng bộ Bộ Ngoại giao triển khai đại ...

Quyền tiếp cận nước sạch trong pháp luật quốc tế và Việt Nam

Quyền tiếp cận nước sạch trong pháp luật quốc tế và Việt Nam

Nước là một nhu cầu thiết yếu của con người, nhưng phải đến tháng 7/2010, quyền tiếp cận nước sạch mới được Liên hợp quốc ...

Tuyên bố về đường cơ sở dùng để tính chiều rộng lãnh hải Việt Nam trong Vịnh Bắc Bộ

Tuyên bố về đường cơ sở dùng để tính chiều rộng lãnh hải Việt Nam trong Vịnh Bắc Bộ

Ngày 21/02/2025, căn cứ Nghị quyết số 68/NQ-UBTVQH15 ngày 14/02/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ nước Cộng hoà xã hội chủ ...

Bài viết cùng chủ đề

Biển Đông

Đọc thêm

Giá heo hơi hôm nay 21/11: Thị trường cả nước xuất hiện những diễn biến trái chiều, dao động trong khoảng 52.000 - 57.000 đồng/kg

Giá heo hơi hôm nay 21/11: Thị trường cả nước xuất hiện những diễn biến trái chiều, dao động trong khoảng 52.000 - 57.000 đồng/kg

Giá heo hơi hôm nay 21/11, thị trường cả nước đã xuất hiện những diễn biến trái chiều trong sáng nay, dao động trong khoảng 52.000 - 57.000 đồng/kg.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hội đàm với Tổng thống Azerbaijan Ilham Aliyev

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hội đàm với Tổng thống Azerbaijan Ilham Aliyev

Sáng 21/11, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chủ trì Lễ đón chính thức Tổng thống Azerbaijan Ilham Aliyev và đã tiến hành hội đàm.
Cơm độn khoai lang: Món ngon bổ dưỡng nhưng người bệnh thận cần thận trọng

Cơm độn khoai lang: Món ngon bổ dưỡng nhưng người bệnh thận cần thận trọng

Thêm khoai lang vào nấu cùng gạo giúp món cơm có vị ngọt tự nhiên, bổ sung chất xơ, kali và beta-carotene nhưng người mắc bệnh thận nên lưu tâm.
Top 5 xe SUV hạng C bán chạy nhất tháng 10/2026: Mazda CX-5 tiếp tục dẫn đầu

Top 5 xe SUV hạng C bán chạy nhất tháng 10/2026: Mazda CX-5 tiếp tục dẫn đầu

Top 5 xe SUV hạng C bán chạy nhất tháng 10/2026 tại Việt Nam, Mazda CX-5 tiếp tục dẫn đầu với 1.617 chiếc bán ra, xếp thứ 2 là VinFast ...
U17 Việt Nam gây ấn tượng dù lỡ hẹn chiến thắng trước U17 Bỉ

U17 Việt Nam gây ấn tượng dù lỡ hẹn chiến thắng trước U17 Bỉ

Đội tuyển U17 Việt Nam có màn chào sân ở đấu trường thế giới U17 World Cup 2026 (tổ chức tại Qatar) bằng hai siêu phẩm vào lưới đối thủ ...
Top 4 xe sedan cỡ C bán chạy nhất tháng 10/2026: Mazda3 tiếp tục dẫn đầu

Top 4 xe sedan cỡ C bán chạy nhất tháng 10/2026: Mazda3 tiếp tục dẫn đầu

Top 4 xe sedan cỡ C bán chạy nhất tháng 10/2026 tại Việt Nam, Mazda3 vẫn tiếp tục dẫn đầu với 168 chiếc bán ra, xếp thứ 2 là Honda ...
Việt Nam-Azerbaijan: Bền chặt tình hữu nghị, rộng mở đường tương lai

Việt Nam-Azerbaijan: Bền chặt tình hữu nghị, rộng mở đường tương lai

Hơn sáu thập niên vun đắp tình hữu nghị đang tạo nền tảng vững chắc để Việt Nam và Azerbaijan đưa quan hệ Đối tác Chiến lược đi vào chiều sâu.
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình thăm Triều Tiên: Tái định vị giữa thế giới phân cực

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình thăm Triều Tiên: Tái định vị giữa thế giới phân cực

Chuyến thăm của ông Tập Cận Bình khẳng định, Trung Quốc vẫn là nhân tố không thể thiếu trên con đường hướng tới bán đảo Triều Tiên hòa bình và ổn định lâu dài.
Thượng đỉnh Mỹ-Trung: Hướng tới ổn định chiến lược và thể chế hóa khuôn khổ hợp tác thực chất

Thượng đỉnh Mỹ-Trung: Hướng tới ổn định chiến lược và thể chế hóa khuôn khổ hợp tác thực chất

Cuộc gặp thượng đỉnh giữa hai nhà lãnh đạo Mỹ và Trung Quốc thể hiện nhu cầu lớn của cả hai về ổn định chiến lược và thúc đẩy hợp tác.
Những vấn đề phức tạp của xung đột Trung Đông

Những vấn đề phức tạp của xung đột Trung Đông

Sau hơn hai tháng bom đạn bao phủ vùng Vịnh, cuộc xung đột ở Trung Đông vẫn mờ mịt, nhưng hậu họa thì đã rõ.
Myanmar: Cuộc chuyển giao quyền lực

Myanmar: Cuộc chuyển giao quyền lực

Quá trình chuyển giao quyền lực tại Myanmar từ chính quyền quân sự sang chính phủ dân sự chính danh đã bắt đầu.
Hội nghị Ngoại trưởng G7: Ngăn cú sốc năng lượng toàn cầu

Hội nghị Ngoại trưởng G7: Ngăn cú sốc năng lượng toàn cầu

Việc G7 tổ chức cuộc họp khẩn cấp về nguồn cung dầu mỏ tại Paris là để khẳng định vai trò trung tâm của nhóm trong định hình kinh tế và quản trị toàn cầu.
Thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc-Nga: Phép thử đối thoại giữa các cường quốc

Thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc-Nga: Phép thử đối thoại giữa các cường quốc

Cuộc gặp ba bên giữa các nhà lãnh đạo Nga, Mỹ và Trung Quốc tại Thâm Quyến ngày 19/11 được đánh giá là dấu mốc ngoại giao đáng chú ý.
Học giả Malaysia đánh giá cao vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam tại tiểu vùng Mekong

Học giả Malaysia đánh giá cao vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam tại tiểu vùng Mekong

Học giả Awang Azman Awang Pawi người Malaysia đã trả lời phỏng vấn về Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49, diễn ra từ 14-17/11 tại Manila, Philippines.
EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc
Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California

Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California

Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California
Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31
Na Uy xây dựng hầm đường bộ dưới biển sâu và dài nhất thế giới

Na Uy xây dựng hầm đường bộ dưới biển sâu và dài nhất thế giới

Na Uy đang xây dựng đường hầm Rogfast dài 27 km dưới đáy biển, được kỳ vọng trở thành đường hầm đường bộ dưới biển dài và sâu nhất thế giới.
Phiên bản di động