Gabon – ‘Người khổng lồ xanh’ của châu Phi

Hà Trang
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Dưới thời Tổng thống Ali Bongo, Gabon đang là một trong những lá cờ đầu về phát triển xanh và bền vững tại châu Phi. Đâu là yếu tố dẫn đến thành công này?

Đầu tháng 12/2021, viết trên Twitter, Bộ trưởng Nguồn nước, Rừng, Biển và Môi trường Gabon Lee White cho biết nước này đang nghiên cứu cấm sử dụng túi nylon dùng một lần, với giải pháp thay thế đang được cân nhắc là các túi tự hủy sinh học.

Nếu thành công, dự án này sẽ khẳng định vai trò tiên phong của Gabon trong bảo vệ môi trường, thích ứng với các tác động nghiêm trọng của biến đổi khí hậu tại châu Phi.

(01.21) Tỷ lệ phá rừng ở Gabon rất thấp, chỉ khoảng 0,1%/năm theo ảnh giám sát vệ tinh. (Nguồn: Alamy)
Tỷ lệ phá rừng ở Gabon rất thấp, chỉ khoảng 0,1%/năm theo ảnh giám sát vệ tinh. (Nguồn: Alamy)

Chuyển đổi linh hoạt

Đất nước Trung Phi nằm bên bờ Đại Tây Dương với diện tích gần 270 km2 và dân số chỉ hơn 2 triệu người là một trong những nước có thu nhập bình quân đầu người cao nhất khu vực với 7.000 USD/năm.

Thành quả ấn tượng này có sự đóng góp lớn của dầu mỏ. Theo Business Insider, Gabon đứng thứ 9 với trữ lượng 2 tỷ thùng (2016) và thứ 5 về sản lượng dầu trên toàn châu Phi.

Trong 5 năm qua, lĩnh vực này chiếm tới 80% giá trị mặt hàng xuất khẩu, mang lại 45% GDP và 60% nguồn thu thuế cho ngân sách của Chính phủ.

Tuy nhiên, trữ lượng dầu khí giảm dần và hiệu ứng cánh bướm của biến đổi khí hậu đang đặt ra nhiều thách thức lớn với chính phủ Gabon. Các khu rừng ít trái cây hơn khiến 60.000 cá thể voi rừng phải ra ngoài kiếm ăn, đe dọa an toàn của người dân ở khu vực lân cận. Lượng mưa giảm mạnh khiến canh tác nông nghiệp gặp khó khăn, các hiện tượng thời tiết cực đoan như hạn hán, bão lũ trở nên phổ biến hơn.

Trong bối cảnh đó, chính phủ Gabon đang nỗ lực đa dạng hóa nền kinh tế, xây dựng và khẳng định vị thế hàng đầu về tăng trưởng xanh, bền vững tại châu Phi.

Gabon được thiên nhiên ưu đãi khi có tới 88% lãnh thổ bao phủ bởi rừng nhiệt đới (khoảng 23 triệu hecta), chiếm 20% diện tích rừng nhiệt đới ở lưu vực sông Congo, khu vực cùng với rừng Amazon được coi như hai “lá phổi xanh” của Trái đất.

Sớm ý thức rõ vai trò quan trọng của khu vực này, chính phủ Gabon đã triển khai nhiều chính sách bảo vệ môi trường thiết thực để thích ứng với biến đổi khí hậu.

Với diện tích gần 270 km2 và dân số hơn 2 triệu người, Gabon là một trong những nước có thu nhập bình quân đầu người cao nhất khu vực với 7.000 USD/năm.

Năm 1960, Quỹ bảo vệ rừng Gabon đã ra đời. 12 năm sau đó, Gabon thành lập Bộ Bảo vệ môi trường, đồng thời tích cực xây dựng các quy định trong lĩnh vực này.

Cụ thể, Luật Lâm nghiệp năm 2001 yêu cầu các công ty khai thác gỗ phải lập kế hoạch quản lý rừng sản xuất và khuyến khích chỉ khai thác quay vòng từ 15-25 năm thay vì 10 năm.

Ngoài ra, Tổng thống Omar Bongo đã lần lượt thành lập 13 vườn quốc gia từ đầu những năm 2000, giúp Gabon bảo tồn thành công 3 triệu hecta rừng, tương đương 11% lãnh thổ. Sau hai thập kỷ, con số này giờ đã là 17%.

Năm 2010, Tổng thống Ali Bongo đã ban hành lệnh cấm xuất khẩu gỗ tròn chưa qua chế biến nhằm bảo tồn và tăng giá trị của sản phẩm xuất khẩu.

Năm 2014, Gabon ban hành ba bộ luật quan trọng: lập Quỹ phát triển bền vững tài trợ cho các dự án và chương trình phù hợp với mục tiêu này; Luật Bảo vệ môi trường và thành lập Tổng cục môi trường trong mỗi bộ và cơ quan ngang bộ trực thuộc chính phủ.

Cũng trong năm 2010 và chỉ ít lâu sau Hội nghị Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu lần thứ 15 (COP 15) tại Copenhagen (Đan Mạch), chính phủ Gabon đã ban hành Kế hoạch Quốc gia về khí hậu (PNC), coi đây là một phần không thể tách rời của Chiến lược biến Gabon thành nước mới nổi.

Chính thức có hiệu lực từ năm 2013, PNC bao gồm chiến lược phát triển ngắn và trung hạn các lĩnh vực tác động mạnh tới biến đổi khí hậu, chiến lược kiểm soát phát thải khí gây hiệu ứng nhà kính theo lĩnh vực và chiến lược quản lý đất đai thích ứng với mực nước biển dâng.

Kế hoạch đột phá của Gabon đã nhận được trợ giúp tài chính từ Sáng kiến bảo tồn rừng ở khu vực Trung Phi (CAFI) của Na Uy và Quỹ Xanh (FV) của Liên hợp quốc.

Tháng 6/2021, Gabon trở thành nước châu Phi đầu tiên được trả tiền để bảo vệ rừng.

Chính quyền Libreville đã tiếp nhận khoản trợ cấp 17 triệu USD đầu tiên trên tổng mức hỗ trợ 150 triệu USD cam kết từ CAFI để bảo tồn diện tích 23 triệu hecta rừng và giảm 50% lượng khí phát thải gây hiệu ứng nhà kính đến năm 2025.

(01.21) Các chú khỉ đột gorilla trong Vườn quốc gia Ivindo, Gabon. Có khoảng 30.000 cá thể khỉ đột hiện đang sinh sống tại Gabon. (Nguồn: Lee White/The Times)
Khỉ đột gorilla trong Vườn quốc gia Ivindo, Gabon. Có khoảng 30.000 cá thể khỉ đột hiện đang sinh sống tại Gabon. (Nguồn: Lee White/The Times)

Thành tựu hiếm có

Nhờ các chính sách quyết liệt của chính phủ và sự hỗ trợ của cộng đồng quốc tế, Gabon trở thành một trong những nước hiếm hoi trên thế giới đạt mức phát thải âm, nghĩa là lượng CO2 được hấp thụ lớn hơn lượng CO2 giải phóng vào khí quyển.

Hằng năm, các khu rừng ở Gabon thải ra khoảng 20 triệu tấn carbon do quá trình phân hủy tự nhiên, hỏa hoạn và nạn phá rừng.

Hoạt động của con người như sản xuất công nghiệp, cung cấp điện, phương tiện giao thông phát thải thêm khoảng 15 triệu tấn.

Tuy nhiên, rừng nhiệt đới Gabon hấp thụ khoảng 140 triệu tấn carbon mỗi năm, giúp Gabon trở thành nước hấp thụ ròng hơn 100 triệu tấn carbon/năm.

Đặc biệt, các khu rừng ở Gabon được bảo tồn tốt hơn nhiều so với các nước láng giềng như Cameroon hay Cộng hòa Congo.

Tại Cộng hòa Dân chủ Congo, áp lực dân số tăng nhanh và nạn khai thác bừa bãi đã khiến 500.000 hecta rừng bị phá hủy mỗi năm. Tỷ lệ phá rừng ở nước này hiện cao thứ 2 thế giới, chỉ sau Brazil.

Trong thập kỷ qua, rừng Amazon ở Brazil đã không còn khả năng hấp thụ carbon ròng vì nạn cháy rừng và khai thác gỗ thải ra khí quyển nhiều carbon hơn mức có thể hấp thụ.

Một số nước Tây Phi khác như Ghana, Bờ Biển Ngà và Sierra Leone cũng đang chật vật khôi phục diện tích rừng, vốn từng bị phá hủy để nhường chỗ cho những loại cây trồng mang lại giá trị kinh tế cao hơn như ca cao, dầu cọ hay cao su.

Nhờ các chính sách quyết liệt của chính phủ và sự hỗ trợ của cộng đồng quốc tế, Gabon trở thành một trong những nước hiếm hoi trên thế giới đạt mức phát thải âm, nghĩa là lượng CO2 được hấp thụ lớn hơn lượng CO2 giải phóng vào khí quyển.

Cuộc chiến không khoan nhượng

Tuy nhiên, để có được “quả ngọt” này, Gabon đã và đang tiếp tục cuộc chiến không khoan nhượng để bảo vệ rừng, bởi lợi ích kinh tế từ các khu rừng là quá lớn.

Năm 2019, Phó Tổng thống Pierre Moussavou và Bộ trưởng Môi trường Gabon Guy Bertrand Mapangou đã bị cách chức sau chiến dịch trấn áp buôn lậu gỗ khi 300 container gỗ kevazingo, loại gỗ quý thuộc danh mục cấm xuất khẩu bị bắt giữ ở khu cảng thuộc thủ đô Libreville.

Chuyên gia sinh thái học và động vật học gốc Anh Lee White, người có nhiều năm công tác tại các tổ chức phi chính phủ bảo vệ môi trường tại châu Phi được bổ nhiệm vào vị trí Bộ trưởng Môi trường.

Chiếc ghế nóng này là nhiệm vụ không hề dễ dàng cho ông Lee White, khi Gabon đã có tới 10 Bộ trưởng Môi trường trong một thập kỷ qua.

Hy vọng rằng sự gắn bó với thiên nhiên châu Phi của Bộ trưởng Môi trường Lee White, cùng với những quyết sách đúng đắn của Tổng thống Ali Bongo sẽ giúp Gabon tiếp tục khẳng định vị thế lá cờ đầu về phát triển bền vững tại châu Phi.

Tăng trưởng xanh ở châu Phi: Đi sau về trước

Tăng trưởng xanh ở châu Phi: Đi sau về trước

Nhờ lợi thế đến sau cùng điều kiện thuận lợi, các quốc gia châu Phi đang có nhiều bước chuyển mình mạnh mẽ trong xây ...

Việt Nam – đối tác tin cậy về tăng trưởng xanh vì sự phát triển bền vững

Việt Nam – đối tác tin cậy về tăng trưởng xanh vì sự phát triển bền vững

Hôm nay (31/5), Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính dự Hội nghị Thượng đỉnh Đối tác về Tăng trưởng xanh và Mục tiêu toàn ...

Đọc thêm

Tập đoàn SpaceX của tỷ phú Elon Musk trên đà trở thành công ty khởi nghiệp lớn nhất nước Mỹ

Tập đoàn SpaceX của tỷ phú Elon Musk trên đà trở thành công ty khởi nghiệp lớn nhất nước Mỹ

Baoquocte.vn. Tập đoàn SpaceX của tỷ phú Elon Musk đã sẵn sàng trở thành công ty khởi nghiệp lớn nhất nước Mỹ khi định giá công ty tăng lên hơn 125 ...
Lò Thị Hoàng phá kỷ lục SEA Games, làm nên lịch sử cho điền kinh Việt Nam

Lò Thị Hoàng phá kỷ lục SEA Games, làm nên lịch sử cho điền kinh Việt Nam

Baoquocte.vn. Lò Thị Hoàng không phụ lòng những người yêu mến điền kinh Việt Nam khi cô đạt thành tích lên đến 56,37m phá kỷ lục SEA Games là 55,97m.
XSMB 19/5, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 19/5/2022. dự đoán XSMB 19/5

XSMB 19/5, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 19/5/2022. dự đoán XSMB 19/5

Baoquocte.vn. XSMB 19/5. kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 5 ngày 19/5/2022. xổ số hôm nay 5/5. xổ số miền Bắc thứ 5. xo so mien bac. SXMB ...
XSMT 19/5, kết quả xổ số miền Trung hôm nay ngày 19/5/2022. SXMT 19/5

XSMT 19/5, kết quả xổ số miền Trung hôm nay ngày 19/5/2022. SXMT 19/5

Baoquocte.vn. XSMT 19/5. xổ số hôm nay 19/5. trực tiếp xổ số miền Trung 19/5/2022. kết quả xổ số miền Trung hôm nay. xổ số miền Trung thứ 5. xo so ...
Thẩm mỹ viện Mỹ Nhân: ‘Sự hài lòng của khách hàng là thước đo thành công’

Thẩm mỹ viện Mỹ Nhân: ‘Sự hài lòng của khách hàng là thước đo thành công’

Baoquocte.vn. Sở hữu nhiều ưu điểm trong chất lượng sản phẩm và dịch vụ, Thẩm mỹ viện Mỹ Nhân được ví như “viên ngọc sáng” trong danh sách địa chỉ làm ...
Happy Women Network thăm và tặng quà người khuyết tật

Happy Women Network thăm và tặng quà người khuyết tật

Baoquocte.vn. Khối Ban hướng nghiệp Happy Women tổ chức thăm và tặng quạt chống nóng cho người khuyết tật tại Trung tâm nhân đạo Hoa Sen cơ sở 2.
Fado Go - đơn vị tiên phong cung cấp giải pháp ứng dụng công nghệ Blockchain vào thương mại điện tử

Fado Go - đơn vị tiên phong cung cấp giải pháp ứng dụng công nghệ Blockchain vào thương mại điện tử

Baoquocte.vn. Ngày 17/5/2022, tại Cung Văn hóa Lao động Hữu nghị Việt Xô, Hà Nội đã diễn ra triển lãm lớn nhất toàn ngành Blockchain mang tên “Khai mở kỷ nguyên ...
Đại sứ Phan Chí Thành thăm tỉnh Phichit - nơi ghi dấu bước chân Chủ tịch Hồ Chí Minh

Đại sứ Phan Chí Thành thăm tỉnh Phichit - nơi ghi dấu bước chân Chủ tịch Hồ Chí Minh

Baoquocte.vn. Hoan nghênh đoàn công tác của Đại sứ quán Việt Nam đến thăm, Tỉnh trưởng tỉnh Phichit bày tỏ mong muốn kết nghĩa với một tỉnh của Việt Nam.
Khi Triều Tiên không còn ‘miễn nhiễm’ Covid-19 sau hai năm phong tỏa biên giới

Khi Triều Tiên không còn ‘miễn nhiễm’ Covid-19 sau hai năm phong tỏa biên giới

Baoquocte.vn. Trước đại dịch Covid-19 bùng phát, chính phủ Triều Tiên đã triển khai nhiều biện pháp quyết liệt nhằm ngăn chặn tốc độ lây lan của SARS-CoV-2.
Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ hội đàm với Chủ tịch Quốc hội Singapore Tan Chuan-Jin

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ hội đàm với Chủ tịch Quốc hội Singapore Tan Chuan-Jin

Baoquocte.vn. Sau hội đàm, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ và Chủ tịch Quốc hội Singapore đã ký Thỏa thuận hợp tác giữa hai Quốc hội.
Thủ tướng Phạm Minh Chính thăm các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới

Thủ tướng Phạm Minh Chính thăm các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới

Baoquocte.vn. Thủ tướng Phạm Minh Chính cho biết Việt Nam tiếp tục tạo điều kiện thuận lợi mọi mặt, nhất là về thủ tục hành chính cho các doanh nghiệp.
Chuyên gia Đức: EVFTA là trợ lực giúp Việt Nam phục hồi kinh tế

Chuyên gia Đức: EVFTA là trợ lực giúp Việt Nam phục hồi kinh tế

Baoquocte.vn. Cùng với EVFTA, các FTA đang có giúp Việt Nam đa dạng hóa các đối tác thương mại, từ đó, tăng cường khả năng ứng phó và phục hồi kinh tế.
Doanh nghiệp cần 'gói hỗ trợ niềm tin'

Doanh nghiệp cần 'gói hỗ trợ niềm tin'

Baoquocte.vn. Nhiều chính sánh mà cộng đồng doanh nghiệp đang chờ, như gia hạn thời hạn nộp thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân...
Giá tiêu hôm nay 18/5, lý do khiến thị trường ảm đạm, còn nhiều thách thức với tiêu Việt xuất khẩu

Giá tiêu hôm nay 18/5, lý do khiến thị trường ảm đạm, còn nhiều thách thức với tiêu Việt xuất khẩu

Baoquocte.vn. Giá tiêu hôm nay tại thị trường trong nước tăng nhẹ ở một số địa phương, giao dịch từ 73.000 – 76.500 đ/kg.
Giá cà phê hôm nay 18/5: Duy trì đà tăng giá trên cả hai sàn, giới kinh doanh tài chính sục sôi với lạm phát

Giá cà phê hôm nay 18/5: Duy trì đà tăng giá trên cả hai sàn, giới kinh doanh tài chính sục sôi với lạm phát

Baoquocte.vn. May mắn kịch bản cũ "tăng vọt rồi giảm sốc" giá cà phê không lặp lại trong phiên giao dịch trên sàn phái sinh quốc tế trong phiên hôm qua.
Đơn hàng tỷ USD dồn dập, doanh nghiệp dệt may vẫn kêu khó

Đơn hàng tỷ USD dồn dập, doanh nghiệp dệt may vẫn kêu khó

Baoquocte.vn. Nhiều doanh nghiệp trong ngành dệt may đã có đơn hàng đến hết quý III/2022, thậm chí là đến hết năm.
Bất động sản mới nhất: Đất nền bất ngờ giảm giá, siết kê khai thuế chuyển nhượng, 80% sàn giao dịch hoạt động trở lại

Bất động sản mới nhất: Đất nền bất ngờ giảm giá, siết kê khai thuế chuyển nhượng, 80% sàn giao dịch hoạt động trở lại

Baoquocte.vn. Mức độ quan tâm tới đất nền bất ngờ giảm, sàn giao dịch địa ốc nhộn nhịp hoạt động trở lại… là những tin bất động sản (BĐS) mới nhất.
Bất động sản mới nhất: Cảnh báo bị ‘chôn vốn’ bởi sốt đất ảo, Vinhomes phát triển nhà ở xã hội full tiện ích, sự trỗi dậy của địa ốc Thanh Hóa

Bất động sản mới nhất: Cảnh báo bị ‘chôn vốn’ bởi sốt đất ảo, Vinhomes phát triển nhà ở xã hội full tiện ích, sự trỗi dậy của địa ốc Thanh Hóa

Baoquocte.vn. Nhiều địa phương cảnh báo hiện tượng sốt đất ảo, Vinhomes phát triển nhà ở xã hội, địa ốc Thanh Hóa cất cánh... là tin bất động sản (BĐS) mới nhất.
Hà Nội mạnh tay lập ‘barie’ chặn sốt đất ven đô, giao dịch giảm mạnh, xuất hiện bán cắt lỗ

Hà Nội mạnh tay lập ‘barie’ chặn sốt đất ven đô, giao dịch giảm mạnh, xuất hiện bán cắt lỗ

Baoquocte.vn. 'Lệnh' tạm dừng phân lô, tách thửa và ngân hàng thắt chặt cho vay kinh doanh bất động sản đã khiến thị trường địa ốc ven Hà Nội rơi vào trầm lắng.
Bất động sản mới nhất: Thị trường xuất hiện yếu tố khó, địa ốc khu Đông ‘ăn theo’ cầu Thủ Thiêm 2, thủ tục công chứng hợp đồng mua bán chung cư

Bất động sản mới nhất: Thị trường xuất hiện yếu tố khó, địa ốc khu Đông ‘ăn theo’ cầu Thủ Thiêm 2, thủ tục công chứng hợp đồng mua bán chung cư

Baoquocte.vn. Nhà thầu lo lắng trước quyết định siết tín dụng, cầu Thủ Thiêm 2 tạo sức bật cho địa ốc khu Đông TP.HCM... là những tin bất động sản (BĐS) mới nhất.
Bất động sản mới nhất: Địa ốc vẫn ‘siêu’ hút vốn, đã xảy ra hiện tượng bong bóng, Vân Đồn được ‘chắp thêm cánh’

Bất động sản mới nhất: Địa ốc vẫn ‘siêu’ hút vốn, đã xảy ra hiện tượng bong bóng, Vân Đồn được ‘chắp thêm cánh’

Baoquocte.vn. Tháo gỡ khó khăn cho địa ốc du lịch, ghi nhận hiện tượng bong bóng ở một số địa phương... là những tin bất động sản (BĐS) mới nhất.
Bất động sản mới nhất: Giá nhà gấp 20 lần thu nhập, phân khúc bán lẻ sẽ hút khách, tiền đổ nhiều nhất vào đâu?

Bất động sản mới nhất: Giá nhà gấp 20 lần thu nhập, phân khúc bán lẻ sẽ hút khách, tiền đổ nhiều nhất vào đâu?

Baoquocte.vn. Giá nhà tăng quá cao so với thu nhập, nhu cầu mặt bằng bán lẻ gia tăng sau đại dịch... là những tin bất động sản (BĐS) mới nhất.
Cổ phiếu rớt thảm, nhà đầu tư 'đứng ngồi không yên', Ủy ban Chứng khoán Nhà nước gửi thông điệp nóng

Cổ phiếu rớt thảm, nhà đầu tư 'đứng ngồi không yên', Ủy ban Chứng khoán Nhà nước gửi thông điệp nóng

Baoquocte.vn. Thị trường chứng khoán đang gây tâm lý chán nản cho nhà đầu tư khi hầu hết các nhóm ngành cổ phiếu đồng loạt lao dốc.
Gucci chấp nhận cho khách hàng thanh toán bằng Bitcoin và tiền mã hóa

Gucci chấp nhận cho khách hàng thanh toán bằng Bitcoin và tiền mã hóa

Baoquocte.vn. Thương hiệu thời trang Gucci vừa công bố sẽ chấp nhận cho khách hàng thanh toán bằng tiền mã hóa tại một số cửa hàng của hãng.
Go Finance 2022: Cuộc thi tài chính, chứng khoán hàng đầu cho sinh viên chính thức mở đơn đăng ký

Go Finance 2022: Cuộc thi tài chính, chứng khoán hàng đầu cho sinh viên chính thức mở đơn đăng ký

Baoquocte.vn. Sáng 22/4, tại Đại học Kinh tế Quốc dân đã diễn ra buổi họp báo khai mạc cuộc thi về tài chính chứng khoán dành cho sinh viên Go Finance 2022.
Lãi suất tiền gửi tăng, các ngân hàng thương mại huy động nguồn vốn ‘khủng’

Lãi suất tiền gửi tăng, các ngân hàng thương mại huy động nguồn vốn ‘khủng’

Baoquocte.vn. Lãi suất tiền gửi các kỳ hạn 6 tháng trở lên tăng 0,3%-0,7% nên nguồn tiền nhàn rỗi của người dân đã quay trở lại hệ thống ngân hàng thương mại.
Công ty chứng khoán BIDV (BSC) phát hành  hơn 65,73 triệu cổ phần cho Hana Financial Investment Co., Lpt

Công ty chứng khoán BIDV (BSC) phát hành hơn 65,73 triệu cổ phần cho Hana Financial Investment Co., Lpt

Baoquocte.vn. HFI đầu tư vào BSC với tư cách là nhà đầu tư chiến lược, cam kết đồng hành lâu dài cùng hỗ trợ, hợp tác về phát triển kinh doanh và quản trị điều hành.
Trước thềm Đại hội đồng cổ đông thường niên, hàng loạt ngân hàng thương mại đặt mục tiêu tăng mạnh lợi nhuận

Trước thềm Đại hội đồng cổ đông thường niên, hàng loạt ngân hàng thương mại đặt mục tiêu tăng mạnh lợi nhuận

Baoquocte.vn. Nhiều ngân hàng thương mại đã công bố tài liệu dự thảo với các mục tiêu kinh doanh lạc quan, đáng chú ý là kế hoạch tăng lợi nhuận được tính bằng lần.
Phiên bản di động