Hà Nội 'mở cửa' kỷ nguyên mới

Phố phường Hà Nội trong dịp Đại lễ A80. (Ảnh: Ngô Minh Châu)

Trong thời gian qua, Hà Nội đã chú trọng phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị. Thành phố đang đứng trước nhiều yêu cầu mới để tạo đột phá trong lĩnh vực này.

Chú trọng đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số

Từ đầu nhiệm kỳ 2020-2025, Đảng bộ, chính quyền thành phố Hà Nội đặc biệt coi trọng phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Thành phố đã chủ động đưa các nội dung này vào Nghị quyết số 15-NQ/TW ngày 5/5/2022 của Bộ Chính trị về “Phương hướng, nhiệm vụ phát triển Thủ đô Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045” và Luật Thủ đô năm 2024 để thể chế hóa nhiệm vụ này.

Thành ủy Hà Nội cũng đã ban hành Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 30/12/2022 về “Chuyển đổi số, xây dựng thành phố thông minh đến năm 2023, định hướng đến năm 2030” để lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện cụ thể hóa. Trong hai năm liên tiếp (2023 và 2024), Hà Nội đã dẫn đầu về Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương, với ba trụ cột chính là Chính quyền số, Kinh tế số và Xã hội số.

Trên cơ sở hợp nhất 3 ban chỉ đạo (Ban Chỉ đạo Cải cách hành chính, Chuyển đổi số và Ban Chỉ đạo thực hiện Quyết định số 06/QĐ-TTg ngày 6/1/2022 của Thủ tướng Chính phủ), công tác cải cách hành chính, chuyển đổi số và thực hiện Đề án 06 đã được thành phố chỉ đạo, tổ chức thực hiện đồng bộ, thống nhất trong hệ thống chính trị và các ngành, lĩnh vực, địa phương. Thành phố đã tiên phong triển khai nhiều nhiệm vụ mới như Hồ sơ sức khỏe điện tử, Cấp phiếu lý lịch tư pháp qua VNeID...

Ngày 22/12/2024, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW về “Đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số”. Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội đã thành lập Ban Chỉ đạo 57 Thành ủy Hà Nội để thực hiện Nghị quyết này.

Ngày 7/3 vừa qua, Ban Chỉ đạo đã tiến hành họp phiên đầu tiên, thông qua phân công nhiệm vụ các thành viên, quy chế làm việc và thảo luận về chương trình hành động. Thành ủy Hà Nội một lần nữa thể hiện tinh thần tiên phong trong thực hiện Nghị quyết khi công bố 8 ứng dụng chuyển đổi số dùng chung 3 cấp trong cả hệ thống chính trị.

Cuộc cách mạng trong tư duy

Các chuyên gia, các nhà quản lý và doanh nghiệp đánh giá cao tiềm năng to lớn của Hà Nội về nguồn nhân lực và lợi thế phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo; đồng thời, đưa ra những phương hướng để tháo gỡ những vướng mắc trong chính sách, quy định cũng như sự quyết liệt và mạnh dạn trong việc vận dụng cơ chế ưu tiên khuyến khích doanh nghiệp, nghiên cứu sáng tạo vào thực tiễn phát triển.

GS. Lê Xuân Tùng, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Bí thư Thành ủy Hà Nội khẳng định, Hà Nội muốn tiên phong trong kỷ nguyên mới thì trước hết phải trở thành trung tâm khoa học, công nghệ; để trở thành trung tâm khoa học công nghệ, nhất định phải khai thác được “mỏ vàng” là đội ngũ trí thức đông đảo nhất cả nước.

Hà Nội có nhiều dư địa, nền tảng để phát triển đẩy mạnh chuyển đổi số. (Ảnh: Ngô Minh Châu)

Có chuyên gia cho rằng, việc ứng dụng công nghệ số không chỉ đơn giản là triển khai các phần mềm, ứng dụng, mà còn là một cuộc cách mạng trong tư duy, phương thức làm việc và cải cách hành chính; phải thay đổi từ bên trong, bắt đầu từ chính các cơ quan, tổ chức, từ mỗi cán bộ, đảng viên.

Bày tỏ góc nhìn của mình, ông Vũ Xuân Hùng, Trưởng ban Ban Quản lý Khu công nghệ cao và Khu công nghiệp TP. Hà Nội, Luật Thủ đô năm 2024 quy định cho phép thử nghiệm có kiểm soát. Đây là cơ chế riêng của Hà Nội.

"Tôi đề nghị thành phố sớm triển khai cụ thể hóa cơ chế thử nghiệm chính sách đặc thù nhằm thúc đẩy nghiên cứu phát triển, thử nghiệm, ứng dụng, chuyển giao khoa học, công nghệ chiến lược quốc gia, trọng điểm của thành phố. Thu hút nhân tài là yếu tố then chốt để tạo đột phá, được xác định rõ trong Nghị quyết số 57-NQ/TW. Cho nên, thành phố phải tập trung phát huy chất xám Việt mới có thể phát triển công nghệ nguồn. Doanh nghiệp nước ngoài hay các nhà nghiên cứu nước ngoài không bao giờ mang công nghệ nguồn sang nghiên cứu, nên chúng ta muốn có công nghệ nguồn thì phải tập trung phát triển ý tưởng của người Việt Nam... Như thế mới có thể tạo sức bật cho phát triển khoa học, công nghệ", ông Vũ Xuân Hùng nhấn mạnh.

Việc thực hiện nghị quyết không thể dàn trải mà cần lựa chọn những lĩnh vực, doanh nghiệp và nhà khoa học có năng lực nổi trội để tập trung hỗ trợ, phải có trọng tâm, trọng điểm thì mới tạo ra được những mô hình thành công. Bên cạnh đó, Hà Nội cần tạo dựng hình ảnh hấp dẫn, đẩy mạnh tuyên truyền mời gọi chuyên gia, trí thức, nhân tài về đóng góp cho sự phát triển Thủ đô.

Đưa ra góc nhìn của mình, PGS.TS. Bùi Thị An, Viện trưởng Viện Tài nguyên, môi trường và phát triển cộng đồng, Chủ tịch Hội Nữ trí thức TP. Hà Nội, đánh giá cao việc thành phố chỉ đạo lấy ý kiến ban hành một lúc 6 Nghị quyết. Điều đó thể hiện quyết tâm chính trị cao và sự chủ động của Hà Nội trong việc biến "chủ trương" thành "hành động thực tế".

GS.TSKH Nguyễn Đình Đức, Trường Đại học Công nghệ (Đại học Quốc gia Hà Nội) kiến nghị TP. Hà Nội cần ban hành văn bản chỉ đạo chi tiết, tạo sự gắn kết chặt chẽ giữa cơ sở và các trường đại học trong quá trình chuyển đổi số, đồng thời đưa các địa phương vào hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Còn TS. Phạm Đức Nghiệm, Phó Cục trưởng Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) nhấn mạnh, các nghị quyết được xây dựng theo phương châm "6 rõ" – rõ đối tượng, rõ phạm vi, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm, rõ nguồn lực và rõ hiệu quả. Đây chính là cơ sở để tạo sự minh bạch, khả thi trong quá trình thực hiện.

Theo TS. Nghiệm, để các nghị quyết đi vào đời sống, cần tập trung vào ba nhóm giải pháp chính, trong đó cần tăng cường giám sát, giảm thủ tục hành chính. Cơ chế giám sát phải được siết chặt, đồng thời cải cách thủ tục hành chính theo hướng ứng dụng công nghệ, tăng cường trực tuyến. Như vậy vừa giảm áp lực cho người dân, doanh nghiệp, vừa giúp chính sách được thực thi nhanh và hiệu quả hơn.

Việc thực hiện nghị quyết không thể dàn trải mà cần lựa chọn những lĩnh vực, doanh nghiệp và nhà khoa học có năng lực nổi trội để tập trung hỗ trợ, phải có trọng tâm, trọng điểm thì mới tạo ra được những mô hình thành công. Bên cạnh đó, Hà Nội cần tạo dựng hình ảnh hấp dẫn, đẩy mạnh tuyên truyên mời gọi chuyên gia, trí thức, nhân tài về đóng góp cho sự phát triển Thủ đô.

Tại hội thảo "Xây dựng các nghị quyết của HĐND thành phố phục vụ phát triển khoa học, công nghệ gắn với triển khai thi hành Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị và Luật Thủ đô số 39/2024/QH15", Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP. Hà Nội Lê Hồng Sơn cho biết, phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là nội dung được nhiều đại biểu, chuyên gia quan tâm với nhiều tâm huyết dành cho Thủ đô. Các nghị quyết được xây dựng với mục tiêu không chỉ dừng lại ở việc lấy ý kiến hay ban hành mà điều quan trọng là phải đi vào cuộc sống, tạo ra giá trị gia tăng để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế - xã hội của Thủ đô.

"Căn cứ các Nghị quyết để thành phố Hà Nội chuẩn bị đầy đủ về hạ tầng, nguồn nhân lực, kinh phí. Trong đó, cần có các tổng công trình sư, kiến trúc sư có đủ năng lực, kinh nghiệm để triển khai nghị quyết đi vào cuộc sống", ông Lê Hồng Sơn khẳng định.