Hậu ám sát Tổng thống: Éo le chồng chất, lối đi nào cho Haiti?

Thu Hiền
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Sau vụ ám sát Tổng thống Jovenel Moise, tình hình Haiti vốn đã hỗn loạn nay càng trở nên phức tạp.
Các cường quốc loay hoay tìm giải pháp mới cho Haiti
Haiti, quốc gia vốn luôn chìm trong khó khăn và hỗn loạn, giờ đây lại phải đối mặt với tương lai bất định. (Nguồn: AP)

Bức tranh màu xám

Haiti, quốc gia vốn luôn chìm trong khó khăn và hỗn loạn, giờ đây lại phải đối mặt với tương lai bất định sau vụ Tổng thống Jovenel Moise bị ám sát vào rạng sáng 7/7. Trong cuộc đấu súng nổ ra sau đó, chính quyền cho biết cảnh sát đã giết chết 7 nghi phạm, bắt giữ 6 người khác và giải thoát 3 sĩ quan đang bị bắt làm con tin.

Các quan chức cam kết sẽ tìm ra tất cả những kẻ thực hiện cuộc đột kích vào rạng sáng 7/7 tại nhà riêng của Tổng thống Moise. Ông Jovenel Moise đã bị bắn chết, còn vợ ông bị thương nặng. Bà đã được chuyển đến Miami để điều trị.

Tối 7/7, khi thông báo về việc bắt giữ các nghi phạm, Leon Charles, Giám đốc Lực lượng Cảnh sát Quốc gia Haiti khẳng định: “Cuộc truy tìm những kẻ đánh thuê vẫn đang được thực hiện. Số phận của các tay súng đã được định sẵn: Hoặc sẽ chết trong cuộc đấu súng hoặc sẽ bị bắt giữ”.

Giới chức Haiti không cung cấp bất kỳ thông tin nào về các nghi phạm, như tuổi, tên hoặc quốc tịch, cũng không đề cập đến động cơ hoặc manh mối nào đã giúp cảnh sát bắt được các nghi phạm. Họ chỉ nói rằng cuộc tấn công, bị các đảng đối lập chính của Haiti và cộng đồng quốc tế lên án, được tiến hành bởi "một nhóm vũ trang được đào tạo bài bản”.

Thủ tướng lâm thời Claude Joseph lên nắm quyền lãnh đạo Haiti với sự trợ giúp của cảnh sát và quân đội. Ngày 8/7, ông kêu gọi người dân mở cửa kinh doanh và làm việc trở lại, đồng thời chỉ thị mở cửa trở lại sân bay quốc tế.

Ngày 7/7, ông Joseph đã ban hành tình trạng thiết quân luật kéo dài 2 tuần sau khi ông Moise bị ám sát. Việc Tổng thống Moise bị ám sát đã làm rung chuyển quốc gia vốn đang phải vật lộn với nghèo đói, bạo lực và bất ổn chính trị hàng đầu ở Tây Bán cầu này.

Tình trạng lạm phát và bạo lực băng đảng đang gia tăng do thực phẩm và nhiên liệu trở nên khan hiếm hơn tại Haiti, trong khi 60% công nhân Haiti kiếm được chưa đầy 2 USD/ngày. Tình hình ngày càng nghiêm trọng khi Haiti vẫn đang cố gắng phục hồi sau trận động đất kinh hoàng năm 2010 và cơn bão Matthew năm 2016 sau một quãng thời gian dài nước này hứng chịu những biến động chính trị.

Tin liên quan
Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc họp về tình hình Haiti Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc họp về tình hình Haiti

Marlene Bastien, Giám đốc điều hành của Family Action Network Movement, một nhóm chuyên giúp đỡ cộng đồng người Haiti ở Miami cho biết nhiều người đang thực sự lo ngại về số phận của người thân ở Haiti.

Bà hy vọng chính quyền của Tổng thống Mỹ Joe Biden sẽ tích cực hơn trong việc hỗ trợ nỗ lực tổ chức đối thoại quốc gia ở Haiti nhằm hướng đến các cuộc bầu cử tự do, công bằng và đáng tin cậy.

Khoảng trống nối tiếp khoảng trống

Quốc đảo Haiti ngày càng trở nên bất ổn dưới thời Tổng thống Moise, người đã cầm quyền thông qua sắc lệnh trong hơn một năm và phải đối mặt với sự phản đối dữ dội khi những người chỉ trích cáo buộc ông tham quyền cố vị, còn phe đối lập yêu cầu ông từ chức.

Theo hiến pháp của Haiti, ông Moise sẽ được thay thế bởi Chánh án Tòa án tối cao của Haiti, nhưng Chánh án này đã qua đời mới đây vì Covid-19, để lại một khoảng trống quyền lực tại Haiti.

Trong khi đó, Thủ tướng lâm thời Joseph được cho là sẽ được thay thế bởi ông Ariel Henry, một nhà giải phẫu thần kinh, người đã được ông Moise đề cử cho vị trí Thủ tướng trước khi ông bị ám sát 1 ngày.

Trong một cuộc trả lời phỏng vấn ngắn với AP, ông Henry cho biết đây là một tình huống ngoại lệ và khó hiểu.

Trong một cuộc trả lời phỏng vấn khác với Đài Zenith, ông khẳng định bản thân không mâu thuẫn với ông Joseph. Ông nói: “Tôi chỉ không đồng ý với việc mọi người đã đưa ra những quyết định vội vàng... vào thời điểm đang đòi hỏi sự chín chắn và bình tĩnh”.

Tổng thống Moise trước đó đã phải đối mặt với các cuộc biểu tình lớn, sau đó đã trở thành các cuộc bạo lực trong những tháng gần đây khi các nhà lãnh đạo đối lập và những người ủng hộ bác bỏ kế hoạch của ông về việc tổ chức một cuộc trưng cầu ý dân về hiến pháp, với các đề xuất nhằm củng cố chức vụ tổng thống.

Biến điều không thể thành có thể

Sau vụ ám sát tổng thống Haiti lần cuối cùng vào năm 1915, Mỹ đã chiếm đóng quốc gia Caribe này trong 19 năm. Sau một thế kỷ và nhiều cuộc can thiệp sau đó, một số nhà quan sát tình hình Haiti cho rằng đã đến lúc phải đưa ra những ý tưởng mới.

Tình trạng hỗn loạn xảy ra chưa đầy 4 năm sau khi sứ mệnh của Liên hợp quốc (LHQ) nhằm mục đích ổn định Haiti kết thúc và sau khi hàng tỷ USD được bơm vào để giúp quốc gia này tái thiết sau trận động đất kinh hoàng năm 2010.

Trong lần kêu gọi can thiệp quân sự mới nhất, LHQ đã điều động binh lính tới đó trong 13 năm, chi 7 tỷ USD, và khi rời Haiti, tình hình trở nên bạo lực hơn và kém dân chủ hơn cả một vài tháng trước khi lực lượng gìn giữ hòa bình được triển khai.

Tin liên quan
Haiti ngổn ngang trước Haiti ngổn ngang trước 'chu kỳ bạo lực', Liên hợp quốc lên tiếng

Sau vụ ám sát, chính quyền Tổng thống Joe Biden nhắc lại rằng Haiti nên tiến hành cuộc bầu cử vào tháng 9 tới để mang lại tính hợp pháp cho một nhà lãnh đạo mới.

Francois Pierre-Louis, người phục vụ trong nội các của Tổng thống dân cử đầu tiên Jean-Bertrand Aristide, người đã hai lần bị lật đổ trong các cuộc đảo chính, nói rằng sự ủng hộ của Mỹ đối với ông Moise là một “sai lầm khủng khiếp”.

Theo ông, sự quan tâm của Mỹ với Haiti rõ ràng đã suy yếu dưới thời cựu Tổng thống Donald Trump, nhưng ông Biden lẽ ra nên nhanh chóng cảm nhận được tình hình cấp bách.

Ông Pierre-Louis, Giáo sư tại Đại học Thành phố New York, nói: “Tôi biết rằng ông Biden đang phải xử lý quá nhiều vấn đề nhưng ông ta không hề chuyển hướng khỏi cách tiếp cận của chính quyền cựu Tổng thống Trump. Nếu ông Biden can thiệp sớm hơn, Tổng thống Jovenel Moise đã không bị bắn chết”.

Giáo sư Pierre-Louis cho rằng một cuộc can thiệp quân sự sẽ không giúp ích cho Haiti, nhưng một lệnh cấm vận vũ khí quốc tế có thể ngăn chặn dòng vũ khí chuyển tới các băng nhóm. Theo ông, các cường quốc quốc tế nên thuyết phục cảnh sát giải giáp các băng đảng, hối thúc trách nhiệm giải trình cao hơn về sử dụng viện trợ và phối hợp với phe đối lập để đưa ra một giải pháp.

Robert Fatton Jr, một chuyên gia về Haiti tại Đại học Virginia (Mỹ), đồng ý rằng một cuộc bầu cử mới sẽ là một "sai lầm lớn" và cho rằng mục tiêu tốt hơn sẽ là thúc đẩy một chính phủ bao gồm phe đối lập cũng như xã hội dân sự.

Ông Fatton nói: "Nếu cộng đồng quốc tế sử dụng sức mạnh của mình một cách khôn ngoan, họ có thể buộc chính phủ Haiti phải chấp nhận một chính phủ đoàn kết dân tộc”.

Ông thừa nhận rằng Haiti gần như không có tiền lệ thực thi các thỏa hiệp chia sẻ quyền lực như vậy. Tuy nhiên, ông khẳng định: "Thực tế cái chết của ông Jovenel Moise có thể là một cơ hội để hối thúc vấn đề đó”.

Haiti ngổn ngang trước 'chu kỳ bạo lực', Liên hợp quốc lên tiếng

Haiti ngổn ngang trước 'chu kỳ bạo lực', Liên hợp quốc lên tiếng

Ngày 22/6, Điều phối viên Liên hợp quốc (LHQ) về vấn đề nhân đạo tại Haiti Bruno Lemarquis đã lên tiếng kêu gọi chấm dứt ...

Việt Nam kêu gọi cộng đồng quốc tế tiếp tục ủng hộ tiến trình chính trị tại Haiti

Việt Nam kêu gọi cộng đồng quốc tế tiếp tục ủng hộ tiến trình chính trị tại Haiti

Chiều ngày 17/6, Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc (HĐBA LHQ) đã họp trực tuyến thảo luận về tình hình tại Haiti và hoạt ...

(theo AFP)

Đọc thêm

Dữ liệu của người dùng Việt trên mạng sẽ phải lưu trữ tại máy chủ trong nước từ tháng 10

Dữ liệu của người dùng Việt trên mạng sẽ phải lưu trữ tại máy chủ trong nước từ tháng 10

Baoquocte.vn. Nghị định 53/2022/NĐ-CP hiệu lực từ ngày 1/10/2022 yêu cầu nhiều loại dữ liệu internet của người dùng Việt Nam phải được lưu trữ ở các máy chủ đặt trong ...
Quân đội Nga phát triển 'siêu áo giáp'

Quân đội Nga phát triển 'siêu áo giáp'

Baoquocte.vn. Các chuyên gia Nga đang phát triển bộ trang phục chiến đấu bộ binh thế hệ thứ 3 'siêu hiện đại' mang tên 'Sotnik'.
Đức: Bụi hồng leo cánh đơn gần nghìn năm vẫn nở hoa hàng năm

Đức: Bụi hồng leo cánh đơn gần nghìn năm vẫn nở hoa hàng năm

Baoquocte.vn. Bụi hồng leo cao hơn 10m, trồng cách đây nhiều thế kỷ, vẫn trổ bông đều hàng năm và được ví như biểu tượng của TP. Hildesheim.
Việt Nam - nơi những 'ông lớn' công nghệ thế giới dừng chân

Việt Nam - nơi những 'ông lớn' công nghệ thế giới dừng chân

Baoquocte.vn. Apple, Google và Samsung là những 'gã khổng lồ' công nghệ đang mở rộng hoạt động tại Việt Nam - quốc gia Đông Nam Á đang phát triển nhanh chóng.
XSBTH 6/10, kết quả xổ số Bình Thuận hôm nay 6/10/2022. XSBTH thứ 5

XSBTH 6/10, kết quả xổ số Bình Thuận hôm nay 6/10/2022. XSBTH thứ 5

Baoquocte.vn. XSBTH 6/10 - Trực tiếp kết quả xổ số Bình Thuận nhanh nhất hôm nay - XSBTH 6/10/2022. XSBTH. xo so Binh Thuan. KQXSBTH.
Vietlott 6/10, Kết quả xổ số Vietlott Power thứ 5 ngày 6/10/2022. xổ số Power 655 hôm nay

Vietlott 6/10, Kết quả xổ số Vietlott Power thứ 5 ngày 6/10/2022. xổ số Power 655 hôm nay

Baoquocte.vn. Vietlott 6/10 - Trực tiếp kết quả xổ số Vietlott hôm nay 6/10/2022 nhanh và chính xác nhất từ trường quay. Power 655 hom nay. Vietlott Power 655
XSAG 6/10, kết quả xổ số An Giang hôm nay 6/10/2022. KQXSAG thứ 5

XSAG 6/10, kết quả xổ số An Giang hôm nay 6/10/2022. KQXSAG thứ 5

Baoquocte.vn. XSAG 6/10 - Trực tiếp kết quả xổ số An Giang nhanh nhất hôm nay - XSAG 6/10/2022. KQXSAG. xo so An Giang. KQXSAG.
XSTN 6/10, kết quả xổ số Tây Ninh hôm nay 6/10/2022. KQXSTN thứ 5

XSTN 6/10, kết quả xổ số Tây Ninh hôm nay 6/10/2022. KQXSTN thứ 5

Baoquocte.vn. XSTN 6/10 - Trực tiếp kết quả xổ số Tây Ninh nhanh nhất hôm nay - XSTN 6/10/2022. KQXSTN. ket qua xo so tay ninh.
Tử vi hôm nay, tử vi 12 con giáp ngày 7/10/2022: Tuổi Thìn tài chính có lúc bất ổn

Tử vi hôm nay, tử vi 12 con giáp ngày 7/10/2022: Tuổi Thìn tài chính có lúc bất ổn

Baoquocte.vn. Xem tử vi vui, tử vi hôm nay 7/10/2022 của 12 con giáp - Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, ...
Giá USD tăng nóng, doanh nghiệp 'méo mặt' vì tỷ giá

Giá USD tăng nóng, doanh nghiệp 'méo mặt' vì tỷ giá

Baoquocte.vn. Giá USD bán ra tại một số ngân hàng đã tăng gần 5% từ đầu năm khiến các doanh nghiệp bắt đầu 'ngấm đòn' tỷ giá.
Bầu cử Brazil: Cờ về tay ai?

Bầu cử Brazil: Cờ về tay ai?

Baoquocte.vn. Cuộc bầu cử sắp tới tại Brazil có thể chứng kiến sự trở lại của chính trị gia cánh tả lão làng, cựu Tổng thống Lula da Silva.
Chiến thắng của liên minh trung hữu: Cột mốc chấn động Italy

Chiến thắng của liên minh trung hữu: Cột mốc chấn động Italy

Baoquocte.vn. Chiến thắng của liên minh trung hữu, bao gồm đảng Anh em Italy, đảng Liên đoàn và đảng Tiến lên Italy đang được dư luận đặc biệt quan tâm.
Phó Tổng thống Mỹ tới Hàn Quốc: Để trấn an, thêm hàn gắn

Phó Tổng thống Mỹ tới Hàn Quốc: Để trấn an, thêm hàn gắn

Baoquocte.vn. Chuyến thăm của Phó Tổng thống Mỹ Kamala Harris tới Hàn Quốc sẽ có một vài điểm nhấn đáng chú ý.
Bầu cử ở Thụy Điển và Italy: Thế lưỡng phân tả-hữu trở lại châu Âu

Bầu cử ở Thụy Điển và Italy: Thế lưỡng phân tả-hữu trở lại châu Âu

Baoquocte.vn. Những gì diễn ra ở Thụy Điển và sắp tới là tại Italy có thể báo hiệu của sự xuất hiện của chủ nghĩa hậu dân túy ở châu Âu.
Cái giá của xung đột

Cái giá của xung đột

Baoquocte.vn. Nhìn tổng thể, xung đột Nga-Ukraine là đỉnh điểm của các tranh chấp, bạo lực trong không gian hậu Xô viết.
Thông điệp Liên minh châu Âu: Ukraine và hơn thế nữa

Thông điệp Liên minh châu Âu: Ukraine và hơn thế nữa

Baoquocte.vn. Xung đột Nga-Ukraine và hệ quả là chủ đề xuyên suốt, song không phải là duy nhất trong Thông điệp Liên minh châu Âu ngày 14/9.
Ngày Biên-Phiên dịch quốc tế: Đưa thế giới lại gần nhau hơn

Ngày Biên-Phiên dịch quốc tế: Đưa thế giới lại gần nhau hơn

Baoquocte.vn. Ngày 30/9 hàng năm được Liên hợp quốc ghi nhận là Ngày Biên-Phiên dịch quốc tế (International Translation Day).
Những quân vương trị vì lâu nhất thế giới

Những quân vương trị vì lâu nhất thế giới

Baoquocte.vn. Hãy cùng TG&VN nhìn lại một số vị quân vương có thời gian giữ ngai vàng lâu trong lịch sử thế giới.
Trận lũ lịch sử tại Pakistan

Trận lũ lịch sử tại Pakistan

Baoquocte.vn. Lũ lụt ở Pakistan cuốn trôi nhà cửa, đường sá, vật nuôi và hoa màu, cướp đi mạng sống của hơn 1.400 người, đẩy hàng triệu người vào cảnh khốn đốn.
Cuộc đời Nữ hoàng Anh: Những sự thật thú vị ít người biết

Cuộc đời Nữ hoàng Anh: Những sự thật thú vị ít người biết

Baoquocte.vn. Nữ hoàng Anh Elizabeth II (1926-2022) chưa bao giờ học trường công, cũng phải đóng thuế, rất yêu chó corgi...
Tiểu sử cố Nữ hoàng Anh Elizabeth II

Tiểu sử cố Nữ hoàng Anh Elizabeth II

Baoquocte.vn. Nữ hoàng Elizabeth II, vị quân vương tại vị lâu nhất của Vương quốc Anh, đã qua đời tại Balmoral ở tuổi 96 sau 70 năm trị vì.
Xung đột Nga-Ukraine: Xu hướng mới trong sử dụng năng lượng

Xung đột Nga-Ukraine: Xu hướng mới trong sử dụng năng lượng

Baoquocte.vn. Xung đột Nga-Ukraine buộc các nước tìm kiếm và có điều chỉnh phù hợp về chính sách sử dụng năng lượng.
Việt Nam - nơi những 'ông lớn' công nghệ thế giới dừng chân

Việt Nam - nơi những 'ông lớn' công nghệ thế giới dừng chân

Baoquocte.vn. Apple, Google và Samsung là những 'gã khổng lồ' công nghệ đang mở rộng hoạt động tại Việt Nam - quốc gia Đông Nam Á đang phát triển nhanh chóng.
Hội nghị thượng đỉnh không thể khắc phục các vấn đề của Mỹ ở quần đảo Thái Bình Dương

Hội nghị thượng đỉnh không thể khắc phục các vấn đề của Mỹ ở quần đảo Thái Bình Dương

Baoquocte.vn. Các quần đảo Thái Bình Dương sẽ không dễ thoả thuận trước những đề nghị mang tính biểu tượng từ Mỹ.
Lý do khiến châu Âu khó từ bỏ cam kết với Ukraine trong năm nay

Lý do khiến châu Âu khó từ bỏ cam kết với Ukraine trong năm nay

Baoquocte.vn. Liên minh châu Âu (EU) tiếp tục ủng hộ Ukraine trong 6 tháng tới, dù bất đồng giữa một số nước thành viên cùng khó khăn kinh tế đang đặt ra nhiều thách thức.
50 năm bình thường hóa quan hệ Trung Quốc-Nhật Bản: Gấu trúc, hoa anh đào và một 'lời nhắc' của lịch sử

50 năm bình thường hóa quan hệ Trung Quốc-Nhật Bản: Gấu trúc, hoa anh đào và một 'lời nhắc' của lịch sử

Baoquocte.vn. Quan hệ Trung Quốc-Nhật Bản 50 năm qua đã trải qua nhiều cung bậc và đang đối mặt với những khó khăn nhất định.
Không thể muộn hơn, Ấn Độ 'siết chặt tay' với Mông Cổ

Không thể muộn hơn, Ấn Độ 'siết chặt tay' với Mông Cổ

Baoquocte.vn. Ấn Độ có thể đóng một vai trò quan trọng trong việc bảo vệ Mông Cổ khỏi bị nước láng giềng lớn chà đạp.
Bộ tứ có nguy cơ mất trọng tâm chiến lược

Bộ tứ có nguy cơ mất trọng tâm chiến lược

Baoquocte.vn. Bộ tứ đang trở nên gần gũi hơn thông qua các gặp thường xuyên hơn, song nguồn lực của Mỹ lại đang đổ vào châu Âu và Trung Đông.
Phiên bản di động