Hậu bầu cử Mỹ 2020: Với ông Biden, Mỹ sẽ trở lại làm bá chủ 'thân thiện’?

Hoài Sa
Theo dõi TGVN trên
TGVN. Nếu trở thành Tổng thống Mỹ, chính quyền ông Biden có thể sẽ tiếp nối truyền thống bá quyền vì lợi ích chung, nhưng phải đối mặt với sự suy yếu quyền lực chưa từng có.
Nếu trở thành Tổng tống Mỹ, chính quyền ông Joe Biden sẽ cố gắng tiếp nối truyền thống bá quyền? (Nguồn: The Times)
Nếu trở thành Tổng tống Mỹ, chính quyền ông Joe Biden sẽ cố gắng tiếp nối truyền thống bá quyền? (Nguồn: The Times)

Một thực tế trong chính sách đối ngoại của Mỹ là khi Mỹ chỉ hành động vì bản thân, quyền lực của họ sẽ bị suy giảm. Trong khi đảng Cộng hòa nhìn nhận thực tế này là thách thức thì đảng Dân chủ lại xem đây là cơ hội.

Khái niệm về bá chủ và quyền lực

"Đứng số một trong những người đồng cấp", nước Mỹ đã từng bước trở thành bá chủ trong giai đoạn giữa Thế chiến thứ nhất và Thế chiến thứ hai.

Mốc đầu tiên là việc thành lập Hội Quốc liên (SDN) vào năm 1919 và việc ký kết Hiệp ước Versailles trước sự chứng kiến ​​của Tổng thống Mỹ Wilson. Sự kiện này đánh dấu lần đầu tiên Mỹ tham gia một cuộc chiến trên đất châu Âu và nhắc nhở chúng ta rằng trong quan hệ quốc tế, người thắng sẽ là người viết các quy tắc hòa bình.

Mốc thứ hai là việc các chủ ngân hàng Mỹ đàm phán lại các khoản bồi thường của Đức do Pháp áp đặt. Đây được coi là một trong những tác nhân gây ra khủng hoảng kinh tế ở Đức và sau đó là sự trỗi dậy của chủ nghĩa Quốc xã. Hệ quả là vào 1931, đồng Bảng Anh mất vị thế là đồng tiền dự trữ có thể chuyển đổi thành vàng để nhường chỗ cho đồng Đô la Mỹ.

Mốc thứ ba là Thế chiến thứ hai. Việc Bộ Ngoại giao Mỹ soạn thảo Hiến chương Liên hợp quốc (LHQ) là một biểu tượng chiến thắng của Mỹ. Một lần nữa, bên chiến thắng lại là người viết ra các quy tắc của trật tự quốc tế.

Trong cuốn “Thế giới trong giai đoạn suy thoái 1929-1939”, nhà kinh tế học Charles Kindleberger cho rằng khủng hoảng những năm 1930 đã trở nên trầm trọng hơn do thiếu vắng một cường quốc “bá chủ thân thiện” có khả năng duy trì hệ thống tài chính và thương mại thế giới vì lợi ích của tất cả các nước tham gia. Người bá chủ là người hành động trước khi khủng hoảng diễn ra nhưng làm điều đó vì lợi ích tập thể, và Mỹ dường như đã trực tiếp bị ảnh hưởng khi thoái lui khỏi vai trò bá chủ trong chính hệ thống mình tạo ra.

Mặt khác, lực của một quốc gia được tạo thành từ hai yếu tố. Thứ nhất, sức mạnh cứng bao gồm tất cả mọi thứ có thể tính toán được như GDP, cán cân thương mại, thanh khoản, vốn hóa thị trường, nguồn tiền, mức sống, tiềm lực quân sự, tài nguyên thiên nhiên,... Thứ hai, sức mạnh mềm bao gồm các tài sản phi vật chất như nghệ thuật, văn hóa, giá trị, hệ tư tưởng, biểu tượng, thương hiệu, truyền thông, giáo dục, điện ảnh (đối với Mỹ), ngành công nghiệp xa xỉ và di sản (đối với Pháp),...

Do đó, lực bao gồm sức mạnh có thể đong đếm và sức mạnh mềm. Tuy nhiên, sự sụp đổ của Đế chế La Mã nhắc nhở chúng ta rằng lực không phải là yếu tố chính của quyền lực.

Trong cuốn sách “Nghệ thuật quyền lực: quản lý nhà nước và ngoại giao”, nhà ngoại giao Mỹ Chas W. Freeman đã định nghĩa quyền lực, bao gồm 3 yếu tố là lực, tiềm năng và ý chí, được thúc đẩy bởi một nhà lãnh đạo.

Về tiềm năng, ông nêu tính bền vững của sức mạnh quốc gia, tính thích ứng của nó, tính quy mô, tác động của một quốc gia khi quốc gia đó hành động trong hệ thống quốc tế, và tính không thể cưỡng lại của hành động đó.

Ý chí có lẽ là yếu tố quan trọng nhất và hay bị lãng quên nhất của sức mạnh quốc gia. Theo ông Freeman, ý chí bao gồm khả năng chấp nhận hy sinh, chấp nhận rủi ro của quốc gia, lòng dũng cảm và quyết tâm của họ khi đối mặt với nghịch cảnh. Đặc biệt, ông Freeman nhấn mạnh, danh tiếng của giới lãnh đạo về khả năng ra quyết định được nhìn nhận đánh giá bởi các cường quốc khác ra sao?

Theo ông Freeman, giới lãnh đạo có vai trò biến ý chí thành hiện thực. Ý chí được ví với một cánh cửa, để vào, bạn phải vặn tay nắm. Người lãnh đạo là người có khả năng đưa quốc gia vận hành thông qua đòn bẩy để thúc đẩy ý chí quốc gia.

Hậu bầu cử Mỹ 2020: Với ông Biden, Mỹ sẽ trở lại làm bá chủ 'thân thiện’?
"Đứng số một trong những người đồng cấp", nước Mỹ đã từng bước trở thành bá chủ trong giai đoạn giữa Thế chiến thứ nhất và Thế chiến thứ hai. (Nguồn: Vox)

Sự suy thoái quyền lực của Mỹ

Kể từ 2001, sự thoái lui của Mỹ được thể hiện dưới hai hình thức.

Thứ nhất, cuộc chiến tranh Iraq năm 2003 không những không phục vụ lợi ích toàn cầu mà còn không phục vụ lợi ích riêng của nước Mỹ. Để phục vụ cho chiến tranh, nợ của Mỹ ngày càng tăng trong bối cảnh khủng hoảng tài chính 2007-2008 bắt đầu manh nha.

Thứ hai, tuyên bố tranh cử của ông Donald Trump với khẩu hiệu "Nước Mỹ là trên hết" dường như đã đi ngược lại một cách trực diện với sứ mệnh bá chủ của Mỹ là "hành động vì bản thân trong khi hành động vì mọi người".

Sự suy giảm sức mạnh quốc tế của Mỹ thể hiện trước hết ở việc rút khỏi Thỏa thuận Khí hậu Paris, tiếp theo là tình trạng nguội lạnh trong quan hệ với Liên minh châu Âu (EU), việc đình chỉ Thỏa thuận hạt nhân Iran và cuối cùng là xung đột thương mại với Trung Quốc.

Ngay cả khi khoảng cách về GDP giữa Mỹ và Trung Quốc dần thu hẹp, không thể phủ nhận rằng cho đến nay Mỹ vẫn giữ được ưu thế về sức mạnh. Tuy nhiên, sức mạnh mềm của Mỹ dựa trên các giá trị tự do đã liên tiếp bị tấn công kể từ 2001.

Ở trong nước, tình trạng sử dụng vũ khí cá nhân gia tăng tại Mỹ, bạo lực vì phân biệt sắc tộc, sự chia rẽ đảng phái, đại dịch bùng phát,... những tia sáng của "ngọn hải đăng" Mỹ giờ đang biến thành các khoảng tối.

Với bên ngoài, tiềm lực sức mạnh của Mỹ cũng bị phân tán. Tuy xét về quy mô Mỹ vẫn chiếm ưu thế trong nhiều lĩnh vực, nhưng sự tác động và tính không thể cưỡng lại của quyền lực Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump đã bị thu hẹp nhiều. Mặt khác, xung đột thương mại với Trung Quốc đã không cản trở được sự trỗi dậy của Trung Quốc trên nhiều lĩnh vực.

Đặc biệt, ý chí người Mỹ dường như bị gục ngã và ngày càng bị phân cực, chia rẽ. Trong bối cảnh Tổng thống Trump phản đối kết quả bầu cử, sự chia rẽ này có nguy cơ gây ra tình trạng hỗn loạn trên quy mô lớn.

Cơ hội từ thách thức

Hai nhiệm kỳ của Tổng thống Barack Obama từng đem lại hy vọng và hiện thực sau nhiều giai đoạn khủng hoảng. Giống như ông Obama, nếu đắc cử, ông Joe Biden sẽ bước vào Nhà Trắng trong bối cảnh khủng hoảng quốc gia và toàn cầu, đặc biệt về y tế và khí hậu.

Sự kết hợp cả hai cuộc khủng hoảng này có thể chính là cơ hội đưa Mỹ trở lại vị trí trung tâm trong các hoạt động đa phương. Hiện ông Biden đã thành lập một ê-kíp cố vấn để giải quyết đại dịch Covid-19 và cho biết ông sẽ nêu ý tưởng tổ chức một hội nghị thượng đỉnh nguyên thủ các nước để tái khởi động các chương trình vì khí hậu toàn cầu. Riêng với Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), vấn đề không chỉ nằm ở việc Mỹ sẽ quay lại mà cần phải làm tổ chức này hoạt động hiệu quả hơn.

Khủng hoảng kép cũng sẽ cho phép nối lại đối thoại với Trung Quốc với điều kiện ông Biden được công nhận chiến thắng. Thay vì bắt đầu nhiệm kỳ với những hồ sơ gây chia rẽ, ông Biden có thể sẽ đi theo hướng ngược lại. Bằng cách đặt Trung Quốc trước trách nhiệm hành động chung trong các vấn đề liên quan đến Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, ông Biden sẽ buộc Trung Quốc phải hành xử như một cường quốc.

Ông Biden từng nhấn mạnh trong bài diễn văn của mình rằng tập hợp và thống nhất sẽ là mối ưu tiên hàng đầu. Đây cũng chính là định hướng bá quyền truyền thống cho nước Mỹ. Theo đường lối mà ông Barack Obama từng hoạch định, ông Biden sẽ giúp Mỹ lấy lại vị trí trung tâm của thế giới.

Tuy nhiên, Mỹ đang trở lại trên tâm thế đã bị suy yếu bởi nhiều rạn nứt trong lòng nước Mỹ. Trong bối cảnh mới, Mỹ sẽ đối diện với một khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương đang trên đà thịnh vượng, có khả năng tự tổ chức và tin tưởng vào tương lai của mình.

Châu Âu tranh thủ, ông Biden nỗ lực 'hàn gắn' quan hệ xuyên Đại Tây Dương

Châu Âu tranh thủ, ông Biden nỗ lực 'hàn gắn' quan hệ xuyên Đại Tây Dương

TGVN. Ngày 23/11, văn phòng của ông Joe Biden, người được truyền thông Mỹ đưa tin giành chiến thắng trong cuộc đua vào Nhà Trắng ...

Hải quân Mỹ nhận được máy bay không người lái phóng từ tàu ngầm

Hải quân Mỹ nhận được máy bay không người lái phóng từ tàu ngầm

TGVN. Hải quân Mỹ đã nhận được các máy bay không người lái phóng từ tàu ngầm, có tên là Submarine-Launched Unmanned Aerial System (SLUAS), ...

Cố vấn An ninh Quốc gia Mỹ Robert O'Brien nói chuyện cùng sinh viên Học viện Ngoại giao Việt Nam

Cố vấn An ninh Quốc gia Mỹ Robert O'Brien nói chuyện cùng sinh viên Học viện Ngoại giao Việt Nam

TGVN. Ngày 22/11, Cố vấn An ninh Quốc gia Mỹ Robert O'Brien đã có buổi gặp gỡ, trò chuyện truyền cảm hứng với những sinh ...

(theo Asialyst)

Có thể bạn quan tâm

Bài viết cùng chủ đề

Bầu cử Tổng thống Mỹ 2020

Đọc thêm

XSKG 24/1 - SXKG 24/1 - Kết quả xổ số Kiên Giang hôm nay - XSKG chủ Nhật - dự đoán XSKG 24/1

XSKG 24/1 - SXKG 24/1 - Kết quả xổ số Kiên Giang hôm nay - XSKG chủ Nhật - dự đoán XSKG 24/1

XSKG 24/1 . KQXSKG chủ Nhật. Trực tiếp kết quả xổ số Kiên Giang nhanh nhất hôm nay ngày 24 tháng 1 năm 2020. KQSXKG. SXKG 24/1.
Người Việt tại Indonesia: Đại hội Đảng lần thứ XIII nâng cao vị thế Việt Nam trên trường quốc tế

Người Việt tại Indonesia: Đại hội Đảng lần thứ XIII nâng cao vị thế Việt Nam trên trường quốc tế

Đảng viên, cộng đồng người Việt tại Indonesia đặt trọn niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước, mong muốn đóng góp cho sự phát triển của ...
Đức khẳng định cần tiếp tục xây dựng đường ống dẫn khí trong dự án Dòng chảy phương Bắc 2

Đức khẳng định cần tiếp tục xây dựng đường ống dẫn khí trong dự án Dòng chảy phương Bắc 2

Bộ trưởng Bộ Bảo vệ Môi trường và An toàn Hạt nhân Đức Svenja Schulze ủng hộ việc tiếp tục dự án xây dựng đường ống dẫn khí Dòng chảy ...
Hội nghị Thượng đỉnh về Thích ứng với Biến đổi khí hậu năm 2021

Hội nghị Thượng đỉnh về Thích ứng với Biến đổi khí hậu năm 2021

Hội nghị Thượng đỉnh về Thích ứng với biến đổi khí hậu năm 2021 được được Hà Lan đăng cai tổ chức liên tục trong vòng hơn 24 giờ, theo ...
Tổng thống Mỹ Joe Biden cam kết tăng cường quan hệ với Anh và đồng minh NATO

Tổng thống Mỹ Joe Biden cam kết tăng cường quan hệ với Anh và đồng minh NATO

Tổng thống Mỹ Joe Biden cam kết tăng cường mối quan hệ giữa Mỹ và Anh, cũng như với các đồng minh trong NATO.
Đại hội Đảng lần thứ XIII: Báo chí Iran đặt kỳ vọng cao về tầm nhìn trung và dài hạn của Việt Nam

Đại hội Đảng lần thứ XIII: Báo chí Iran đặt kỳ vọng cao về tầm nhìn trung và dài hạn của Việt Nam

Tờ asianews.ir nhấn mạnh những thành tựu Việt Nam đã đạt được trong nhiệm kỳ Đại hội Đảng XII và đặt kỳ vọng cao về Đại hội Đảng XIII.
Đại hội XIII của Đảng: Viện nghiên cứu Đức đánh giá cao thành tựu chống dịch Covid-19, phát triển kinh tế của Việt Nam

Đại hội XIII của Đảng: Viện nghiên cứu Đức đánh giá cao thành tựu chống dịch Covid-19, phát triển kinh tế của Việt Nam

Các viện, quỹ nghiên cứu lớn của Đức đã có các bài báo cáo đánh giá cao thành quả chống dịch Covid-19 và phát triển kinh tế của Việt Nam.
Ấn Độ coi an ninh thông tin là thách thức lớn nhất của an ninh quốc gia

Ấn Độ coi an ninh thông tin là thách thức lớn nhất của an ninh quốc gia

Tư lệnh Lục quân Ấn Độ, Tướng Manoj Mukund Naravane nói rằng, an ninh thông tin là thách thức lớn nhất với an ninh quốc gia trong tình hình hiện ...
‘Chợ đen’ vaccine Covid-19 tại Philippines

‘Chợ đen’ vaccine Covid-19 tại Philippines

Hiện tại, chính phủ Philippines vẫn chưa thông qua việc sử dụng đại trà bất cứ loại vaccine Covid-19 nào.
Gia hạn New START: Tin tốt hay sự lãng phí ưu thế của Mỹ?

Gia hạn New START: Tin tốt hay sự lãng phí ưu thế của Mỹ?

Đề xuất gia hạn New START với Nga thêm 5 năm của Tổng thống Biden là 1 trong những quyết sách chính trị quan trọng đầu tiên của chính quyền ...
Đức khẳng định cần tiếp tục xây dựng đường ống dẫn khí trong dự án Dòng chảy phương Bắc 2

Đức khẳng định cần tiếp tục xây dựng đường ống dẫn khí trong dự án Dòng chảy phương Bắc 2

Bộ trưởng Bộ Bảo vệ Môi trường và An toàn Hạt nhân Đức Svenja Schulze ủng hộ việc tiếp tục dự án xây dựng đường ống dẫn khí Dòng chảy phương Bắc 2.
Tổng thống Mỹ Joe Biden cam kết tăng cường quan hệ với Anh và đồng minh NATO

Tổng thống Mỹ Joe Biden cam kết tăng cường quan hệ với Anh và đồng minh NATO

Tổng thống Mỹ Joe Biden cam kết tăng cường mối quan hệ giữa Mỹ và Anh, cũng như với các đồng minh trong NATO.
Ấn Độ coi an ninh thông tin là thách thức lớn nhất của an ninh quốc gia

Ấn Độ coi an ninh thông tin là thách thức lớn nhất của an ninh quốc gia

Tư lệnh Lục quân Ấn Độ, Tướng Manoj Mukund Naravane nói rằng, an ninh thông tin là thách thức lớn nhất với an ninh quốc gia trong tình hình hiện nay.
‘Chợ đen’ vaccine Covid-19 tại Philippines

‘Chợ đen’ vaccine Covid-19 tại Philippines

Hiện tại, chính phủ Philippines vẫn chưa thông qua việc sử dụng đại trà bất cứ loại vaccine Covid-19 nào.
Nhật Bản và Mỹ tăng cường liên minh để đối phó với sự quyết đoán trên biển của Trung Quốc

Nhật Bản và Mỹ tăng cường liên minh để đối phó với sự quyết đoán trên biển của Trung Quốc

Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản và Mỹ đã nhất trí tăng cường liên minh giữa hai nước.
Thủ tướng Anh Boris Johnson kỳ vọng về sự hợp tác với tân Tổng thống Mỹ Joe Biden nhằm thúc đẩy ưu tiên chung

Thủ tướng Anh Boris Johnson kỳ vọng về sự hợp tác với tân Tổng thống Mỹ Joe Biden nhằm thúc đẩy ưu tiên chung

Thủ tướng Anh Boris Johnson mong đợi được hợp tác với tân Tổng thống Mỹ Joe Biden để đạt được những mục tiêu chung.
Tân Tổng thống Joe Biden 'chữa lành vết thương' cho nước Mỹ như thế nào?

Tân Tổng thống Joe Biden 'chữa lành vết thương' cho nước Mỹ như thế nào?

Máu đã đổ, nước mắt đã rơi, nhưng những thời khắc khó khăn nhất vẫn đang chờ đón Tổng thống Joe Biden sau ngày 20/1.
Ngày cuối của Tổng thống Trump: Dương đông, kích tây

Ngày cuối của Tổng thống Trump: Dương đông, kích tây 1

Hai động thái của Tổng thống Trump trong những ngày cuối nhiệm kỳ đang đẩy Tổng thống đắc cử Joe Biden vào tình trạng khó xử. TG&VN bình luận.
Bầu cử Đức: Vắng bà Angela Merkel, thách thức nào chờ Berlin?

Bầu cử Đức: Vắng bà Angela Merkel, thách thức nào chờ Berlin?

Người chiến thắng trong bầu cử Đức tháng 9 sẽ phải đưa Berlin và EU vượt cơn sóng dữ đến bến bờ mới, một kỷ nguyên hậu Brexit, vắng bà Angela Merkel.
Cục diện hòa giải mới ở vùng Vịnh: Goliath thua David

Cục diện hòa giải mới ở vùng Vịnh: Goliath thua David

Tại vùng Vịnh đang mở ra cục diện hòa giải. Saudi Arabia đi đầu và ba nước khác là UAE, Bahrain và Ai cập lần lượt theo sau trong chuyện hoà giải với Qatar.
Bạo loạn Điện Capitol và ba câu hỏi lớn của nước Mỹ

Bạo loạn Điện Capitol và ba câu hỏi lớn của nước Mỹ 1

Máu đã đổ, khói đã tan trên Điện Capitol, Quốc hội Mỹ xác nhận ông Joe Biden sẽ làm Tổng thống, nhưng rối ren ở Washington sẽ khó mà chấm dứt.
Vaccine Covid-19: Ngoại giao thời dịch bệnh

Vaccine Covid-19: Ngoại giao thời dịch bệnh

Vaccine Covid-19 không chỉ là biện pháp ứng phó dịch bệnh mà còn được sử dụng làm công cụ trong chính trị ngoại giao quốc tế. Bình luận của TG&VN.
Sức mạnh quân sự quốc gia từ những góc nhìn khác nhau trên thế giới (Kỳ cuối)

Sức mạnh quân sự quốc gia từ những góc nhìn khác nhau trên thế giới (Kỳ cuối)

Để gìn giữ hòa bình, bảo vệ Tổ quốc, phải tiếp tục xây dựng quân đội tinh, gọn, mạnh cả về tổ chức lực lượng, nguồn nhân lực, vũ khí trang bị,...
Sức mạnh quân sự quốc gia từ những góc nhìn khác nhau trên thế giới (Kỳ I)

Sức mạnh quân sự quốc gia từ những góc nhìn khác nhau trên thế giới (Kỳ I)

Sức mạnh quân sự không chỉ là con số, mà phụ thuộc nhiều vào sự chuyển hóa tiềm năng thành sức mạnh thực chất, khả năng thực chiến, yếu tố tinh thần...
Muôn màu ngày nhậm chức Tổng thống Mỹ

Muôn màu ngày nhậm chức Tổng thống Mỹ

Ngày 20/1, ứng viên đảng Dân chủ Joe Biden chính thức đọc lời tuyên thệ để trở thành Tổng thống Mỹ thứ 46
Tương lai vũ khí hạt nhân Mỹ dưới thời ông Joe Biden

Tương lai vũ khí hạt nhân Mỹ dưới thời ông Joe Biden

Tương lai của vũ khí hạt nhân, thứ được coi là vũ khí chiến lược, “bảo vật” của xứ cờ hoa, sẽ đi về đâu dưới thời Tổng thống Mỹ đắc cử Joe Biden?
Qatar 'mạnh tay' chi hàng tỷ USD hiện đại hóa quân đội

Qatar 'mạnh tay' chi hàng tỷ USD hiện đại hóa quân đội

Qatar đang triển khai một trong những chiến lược trang bị vũ khí tham vọng nhất tại khu vực Trung Đông trị giá hàng tỷ USD để tăng cường an ninh quốc gia
Không riêng Việt Nam, Uruguay cũng vững vàng vượt qua thách thức Covid-19

Không riêng Việt Nam, Uruguay cũng vững vàng vượt qua thách thức Covid-19

Bất chấp thách thức từ đại dịch Covid-19, Uruguay là một trong số ít quốc gia chứng tỏ được 'sức bền' trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe và nền kinh tế.
Phiên bản di động