 |
| Điểm cầu Bộ Ngoại giao Việt Nam tham gia Hội nghị đặc biệt lần thứ hai theo hình thức trực tuyến giữa các nước ASEAN để ứng phó trước tình hình phức tạp và nhanh chóng tại Trung Đông ngày 13/4. (Ảnh: Thành Long) |
Mặc dù là sự kiện “đến hẹn lại lên”, mỗi kỳ Hội nghị cấp cao đều có ý nghĩa riêng khi định hướng cho “con tàu” ASEAN tại mỗi thời có thể đi đúng lộ trình và đạt được nhiều thành tựu. Với kỳ Hội nghị cấp cao lần thứ 48, theo Đại sứ, ASEAN đang đứng trước những thách thức và cơ hội ra sao, từ đó nêu bật ý nghĩa của kỳ cấp cao lần này?
Quả đúng như vậy, mỗi kỳ Hội nghị cấp cao là dịp để “con tàu" ASEAN được tiếp thêm năng lượng, chuẩn bị bước vào hành trình tới điểm đến tiếp theo.
Các nước ASEAN có lợi thế nằm ở trung tâm của khu vực hội tụ nhiều nền kinh tế phát triển năng động, nơi có tuyến hàng hải quan trọng hàng đầu thế giới đi qua. Cùng với đó, khu vực này cũng phải hứng chịu lực tác động đan xen của xung đột, bất ổn trên thế giới, cạnh tranh địa chính trị, địa kinh tế và các thách thức an ninh cả truyền thống và phi truyền thống ở khu vực. Trong môi trường đầy biến động đó khi thế giới đang vận hành không theo quỹ đạo mong muốn, năm 2026 chính là thời điểm các nước ASEAN phải cùng nhau chèo lái “con tàu” vượt qua thách thức, đi tới tương lai.
Vượt qua được thách thức sẽ có thể nắm bắt được cơ hội đang mở ra. Cơ hội bứt phát tăng trưởng sẽ đến nếu ASEAN phát huy được các lợi thế từ nền tảng hợp tác gần 6 thập kỷ và tầm nhìn dài hạn được thống nhất tới 2045. Cùng với đó là quy mô kinh tế đứng thứ 5 thế giới và dự kiến vươn lên thứ 4 vào 2030, là mạng lưới các liên kết kinh tế khu vực đa tầng nấc, với ASEAN là trung tâm, là điểm giao thoa của các chuỗi cung ứng quan trọng của khu vực và thế giới, là những động lực tăng trưởng mới dựa vào kinh tế số, công nghệ, đổi mới sáng tạo, là lực lượng lao động trẻ, có tay nghề và tầng lớp trung lưu được mở rộng... Bên cạnh đó, việc Timor Leste gia nhập ASEAN là bước phát triển quan trọng giúp mở rộng không gian chiến lược của khối.
Năm 2026 là năm đầu tiên ASEAN triển khai cụ thể hoá Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 và các Kế hoạch chiến lược trên bốn trụ cột Chính trị-An ninh, Kinh tế, Văn hóa-Xã hội và Kết nối, bước vào một chu kỳ phát triển mới. Thử thách đến ngay từ những tháng đầu năm, khi các nước ASEAN phải phối hợp ứng phó các thách thức về an ninh năng lượng, gián đoạn chuỗi cung ứng, áp lực lạm phát đe dọa thành quả tăng trưởng. Nhiệm vụ đặt ra tuy không mới nhưng không đơn giản: giữ gìn môi trường hòa bình, ổn định để phát triển ở khu vực; đẩy mạnh liên kết kinh tế; duy trì đà tăng trưởng; thúc đẩy tiến trình đổi mới các động lực tăng trưởng; tăng cường kết nối và nâng cao đời sống người dân.
Trong bối cảnh đó, Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 48 là dịp quan trọng để Lãnh đạo 11 nước thành viên bàn thảo, thống nhất định hướng và lộ trình hợp tác cho giai đoạn mới; đề ra những quyết sách kịp thời ứng phó với môi trường đang biến động, đảm bảo thực hiện thành công các mục tiêu trong Tầm nhìn cộng đồng ASEAN 2045, đem lại các lợi ích thiết thực, thực chất cho người dân, doanh nghiệp và cộng đồng.
Đây cũng là dịp để ASEAN củng cố đoàn kết nội khối, khẳng định bản lĩnh và năng lực của mình như một mô hình hợp tác đa phương và liên kết khu vực hiệu quả, dựa trên đối thoại, tin cậy và hợp tác cùng có lợi; đồng thời tiếp tục củng cố vai trò trung tâm của ASEAN và giá trị của các cơ chế do ASEAN dẫn dắt, như EAS, ARF hay ADMM+, là những diễn đàn đối thoại quan trọng có sự tham gia của các nước lớn.
 |
| Các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN tham dự cuộc họp đặc biệt theo hình thức trực tuyến nhằm trao đổi về những diễn biến căng thẳng tại Trung Đông ngày 13/3. (Ảnh: Thành Long) |
Vừa qua, cung cấp thông tin cho báo chí về Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 48, Ngoại trưởng Philippines Theresa Lazaro đã nhấn mạnh bảo đảm an ninh năng lượng, an ninh lương thực, và bảo hộ công dân ASEAN là ba chủ điểm chính tại kỳ hội nghị lần này. Xin Đại sứ đánh giá về tính thời sự của chủ điểm và tinh thần “phản ứng nhanh” của ASEAN trong bối cảnh địa chính trị thời gian qua có nhiều biến động?
Các nội dung ưu tiên mà nước Chủ tịch ASEAN 2026 - Philippines đề xuất thảo luận tại Hội nghị cấp cao ASEAN 48 gồm: an ninh năng lượng, an ninh lương thực và bảo hộ công dân, là những vấn đề mang tính thời sự, cấp thiết đối với khu vực. Xung đột, bất ổn ở Trung Đông thời gian qua đã đặt ra những thách thức lớn đối với an ninh kinh tế và an toàn của người dân các nước thành viên ASEAN. Trước tình hình đó, nước Chủ tịch ASEAN 2026 đã tích cực, chủ động phát huy vai trò điều phối, các nước ASEAN đã khẩn trương phối hợp ứng phó kịp thời.
Ngay sau khi xung đột bùng phát, các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN đã ra Tuyên bố chung về tình hình Trung Đông ngày 4/3. Hai Hội nghị đặc biệt trực tuyến của các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN được tổ chức vào ngày 13/3 và 13/4 để phân tích tác động chính trị, an ninh, kinh tế và tìm kiếm các hướng phối hợp hành động phù hợp.
Trong kênh kinh tế, Hội nghị hẹp các Bộ trưởng Kinh tế ASEAN lần thứ 32 ngày 13/3 đã ra Tuyên bố chung về tăng cường tự cường kinh tế trước các biến động địa chính trị và kinh tế toàn cầu. Hội nghị Bộ trưởng Năng lượng ASEAN đặc biệt ngày 27/4 và Hội nghị Hội đồng Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AECC) đặc biệt ngày 30/4 cũng đã thông qua các Tuyên bố chung liên quan đến ứng phó với hệ lụy năng lượng và kinh tế của tình hình Trung Đông.
Tại Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 48, các nhà Lãnh đạo sẽ tiếp tục thảo luận, thống nhất các biện pháp phối hợp đồng bộ để đảm bảo an ninh năng lượng, an ninh lương thực và bảo vệ an ninh, an toàn cho người dân, cùng với đó là các định hướng dài hạn để nâng cao sức chống chịu, khả năng tự chủ của các nền kinh tế trong khu vực. Nhận diện thách thức, chủ động thích ứng và hành động kịp thời luôn là thế mạnh mà ASEAN đã và đang phát huy tốt thời gian qua để củng cố năng lực ứng phó và khả năng tự cường của Cộng đồng ASEAN trong các tình huống khó khăn, khủng hoảng.
 |
| Cuộc họp Ủy ban Hợp tác chung ASEAN-Anh lần thứ 5 tháng 3/2026. (Ảnh: Chu Văn) |
Tại Ủy ban các Đại diện Thường trực tại ASEAN, cơ quan quan trọng triển khai nhiều định hướng quan trọng của ASEAN, Đại sứ có thể chia sẻ bầu không khí chung trong việc thực thi các lộ trình phát triển của Cộng đồng ASEAN hiện nay, trong đó có sự đóng góp của Việt Nam?
Ủy ban các Đại diện Thường trực tại ASEAN (CPR) là một trong những cơ quan đóng vai trò quan trọng trong bộ máy của ASEAN, là đầu mối triển khai các lĩnh vực hợp tác liên ngành như kết nối và thu hẹp khoảng cách phát triển thông qua Sáng kiến liên kết ASEAN (IAI), vừa là kênh điều phối quan hệ với các đối tác bên ngoài, là cơ quan trực tiếp giám sát hoạt động của Ban thư ký ASEAN.
Trong năm đầu tiên triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, trước tình hình khu vực, quốc tế biến động phức tạp, yêu cầu đặt ra đối với CPR ngày càng cao. Khối lượng công việc điều phối, thúc đẩy hợp tác nội khối cũng như với các đối tác gia tăng đáng kể, số lượng các văn kiện cần đàm phán chuẩn bị cho các Hội nghị cấp cao và cấp Bộ trưởng với các đối tác liên tục tăng.
Về nội khối, CPR vừa hoàn tất đàm phán Kế hoạch triển khai Kế hoạch chiến lược về Kết nối ASEAN, một văn kiện quan trọng cụ thể hóa Tầm nhìn Cộng đồng 2045, trong đó xác định danh mục các dự án và hoạt động ưu tiên thúc đẩy kết nối ASEAN, đặc biệt là kết nối hạ tầng. CPR cũng đang đàm phán Kế hoạch triển khai Kế hoạch Công tác ASEAN về thu hẹp khoảng cách phát triển V, cho giai đoạn 2026-2030, bảo đảm các nỗ lực thu hẹp khoảng cách phát triển được cụ thể hóa, đi vào chiều sâu. Một nội dung quan trọng khác là bộ tiêu chí dành cho quan hệ Đối tác đối thoại, cơ sở then chốt để ASEAN xem xét mở rộng quan hệ với các đối tác tiềm năng một cách nhất quán và phù hợp với lợi ích chiến lược của khu vực.
 |
| Phái đoàn Việt Nam tại ASEAN cùng Phái đoàn New Zealand đồng chủ trì cuộc họp rà soát tiến trình hợp tác ASEAN-New Zealand ngày 24/4. (Nguồn: TTXVN) |
Bên cạnh đó, CPR đang thúc đẩy đàm phán nhiều văn kiện với các đối tác, như các Tuyên bố chung, Kế hoạch hành động, Khung hợp tác... nhằm khai thác hiệu quả các nguồn lực hỗ trợ cho các ưu tiên của ASEAN, triển khai Tầm nhìn Cộng đồng 2045, đồng thời tăng cường khả năng ứng phó của khu vực trước những biến động địa chính trị, địa kinh tế toàn cầu. CPR cũng duy trì trao đổi thường xuyên với các đối tác thông qua các cuộc họp của Ủy ban Hợp tác chung, Ủy ban Đối tác Đối thoại theo lĩnh vực/ Đối tác Phát triển, các cuộc họp cấp Đại sứ các nước tham gia Cấp cao Đông Á (EAS) để cập nhật và thảo luận về các vấn đề quốc tế và khu vực cùng quan tâm.
Trong tổng thể nỗ lực đó, Việt Nam tiếp tục là một thành viên chủ động, trách nhiệm và có đóng góp thực chất. Với vai trò điều phối quan hệ ASEAN-Anh giai đoạn 2024-2027, Phái đoàn thường trực Việt Nam tại ASEAN đang chủ trì đàm phán hai văn kiện quan trọng nhân dịp kỷ niệm 5 năm thiết lập quan hệ Đối tác Đối thoại ASEAN-Anh: Tuyên bố chung của Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN-Anh về hợp tác trong khuôn khổ AOIP nhằm tạo cơ sở thúc đẩy hợp tác trong bốn lĩnh vực ưu tiên; và Kế hoạch hành động ASEAN-Anh giai đoạn 2027-2031, định hướng hợp tác trong 5 năm tới.
Trong vai trò điều phối quan hệ ASEAN-New Zealand giai đoạn 2024-2027, Việt Nam đã chủ trì thông qua Điều khoản Tham chiếu, khởi động vận hành Quỹ Tầm nhìn ASEAN-New Zealand, nguồn lực quan trọng để triển khai các cam kết trong Kế hoạch hành động ASEAN-New Zealand 2026–2030, cụ thể hóa quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện thiết lập năm 2025.
Phái đoàn cũng đang phối hợp nỗ lực vận động, thúc đẩy các nước ASEAN và các đối tác tiếp tục ủng hộ, tham gia và đóng góp hiệu quả tại Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026, một sáng kiến quan trọng của Việt Nam từ năm 2024, được các nước đánh giá cao và hưởng ứng tích cực.
Trân trọng cảm ơn Đại sứ!
| Việt Nam mong muốn quan hệ ASEAN-EU phát triển bền vững, hiệu quả lâu dài, vì hòa bình, an ninh và phát triển Nhân dịp Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung tham dự Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN-EU lần thứ ... |
| Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN-EU lần thứ 25 chính thức khai mạc tại Brunei Darussalam Ngày 28/4, tại thủ đô Bandar Seri Begawan (Brunei Darussalam), Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN-Liên minh châu Âu (EU) lần thứ 25 đã ... |
| Thái Lan đẩy nhanh kết nối đường sắt với một thành viên khác trong ASEAN Thái Lan đang đẩy nhanh kế hoạch nâng cấp mạng lưới đường sắt phía Nam và khôi phục các tuyến đường xuyên biên giới với ... |
| Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng sẽ tham dự Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 48 Nhận lời mời của Tổng thống Philippines Ferdinand Romualdez Marcos Jr, Chủ tịch ASEAN năm 2026, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng sẽ dẫn ... |
| Việt Nam tiếp nhận cương vị Chủ tịch Ủy ban ASEAN tại Copenhagen Ngày 29/4, Đại sứ Việt Nam tại Đan Mạch đã chính thức tiếp nhận cương vị Chủ tịch Ủy ban ASEAN tại Copenhagen (ACC) từ ... |
