Hội nghị Ngoại trưởng EU: Vững vàng giữa thời cuộc

Bà Kaja Kallas đứng chờ đến lượt phát biểu với truyền thông khi tới dự cuộc họp của các ngoại trưởng EU tại tòa nhà Hội đồng châu Âu ở Luxembourg ngày 21/4. (Nguồn: Euronews)

Ngày 21/4, Cao ủy Liên minh châu Âu (EU) về chính sách đối ngoại và an ninh Kaja Kallas cùng 27 Ngoại trưởng các nước thành viên đã tề tựu ở Luxembourg để dự phiên họp định kỳ của Hội đồng Đối ngoại EU.

Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, khi mà tình hình thế giới biến động nhanh chóng theo từng tuần, từng ngày, thậm chí là từng giờ, mọi phiên họp như vậy đều đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong định hình chính sách đối ngoại chung của EU giữa “một trật tự thế giới đang thay đổi” như bà Kallas khẳng định. Quan chức này đánh giá: “Khó đoán định là từ khóa đã định hình năm 2025 và sẽ tiếp tục là yếu tố chủ chốt trong năm 2026".

Nếu nhìn vào những gì nền ngoại giao châu Âu đang phải đối mặt, nhận định này là có cơ sở: Xung đột tại Ukraine bước vào năm thứ 5, “lò lửa” Trung Đông với tình hình Iran nóng lên từng ngày, “thảm họa nhân đạo tồi tệ nhất” tại Sudan và tất nhiên, không thể thiếu sóng gió ngày một lớn trong quan hệ hai bờ Đại Tây Dương.

Bảo đảm lợi ích sát sườn

Trong đó, Ukraine tiếp tục là trọng tâm và được đề cập ngay đầu phiên họp, phản ánh sự ưu tiên của khối về vấn đề này kể từ khi xung đột nổ ra năm 2022. Tham dự trực tuyến với tư cách khách mời, Ngoại trưởng nước này, Andrii Sybiha, đã cập nhật tình hình thực địa và nêu những ưu tiên hàng đầu của Kiev ở thời điểm hiện tại.

Một mặt, các cuộc thảo luận tập trung vào duy trì và mở rộng sự ủng hộ cho Ukraine, bao gồm khoản vay hỗ trợ Ukraine trị giá 90 tỷ Euro, trong bối cảnh chính phủ mới của Hungary đã bày tỏ lập trường ủng hộ đề xuất tài chính này. Mặt khác, Hội đồng Đối ngoại EU cũng tìm kiếm các biện pháp nhằm gia tăng áp lực với Nga.

Tại khu vực Trung Đông, dù thỏa thuận ngừng bắn ngày 9/4 giữa Tehran và Washington vừa được Tổng thống Mỹ Donald Trump gia hạn, song Ngoại trưởng các nước EU đều nhận thức rõ sự mong manh của văn bản này, cũng như những nguy cơ tiềm ẩn xung quanh thực trạng ở eo biển Hormuz.

Những tháng vừa qua, lập trường của khối về vấn đề này đã trở nên cứng rắn hơn, nổi bật trong số đó là đưa Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran vào danh sách các tổ chức tài trợ khủng bố, đồng thời liên tục chỉ trích Tehran. Tuy nhiên, gay gắt là vậy, song phần lớn các nước thành viên vẫn duy trì thái độ dè dặt khi không ủng hộ chiến dịch quân sự của Mỹ và từ chối tham dự các sáng kiến bảo đảm an ninh tại eo biển Hormuz.

Ngoài ra, Hội đồng Đối ngoại EU cũng đề cập tới xung đột Israel-Palestine, tình hình Syria, đồng thời dành thời gian nghe ông Nawaf Salam, Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Lebanon trình bày về tình hình nhân đạo nghiêm trọng tại quốc gia này.

Phiên họp của Hội đồng Đối ngoại EU ngày 16/3/2026. (Nguồn: Europa Consilium)

Khẳng định giá trị cốt lõi

Nếu như Ukraine là bài toán an ninh sát sườn, tình hình Trung Đông tác động trực tiếp tới giá năng lượng và theo đó nền kinh tế của toàn khối, câu chuyện Sudan và Nam Caucasus lại phản ánh hai mối quan tâm khác của Hội đồng Đối ngoại EU.

Xung đột giữa Lực lượng Phản ứng nhanh (RSF) và Quân đội vũ trang Sudan (SAF) bước sang năm thứ ba, gây nên thảm kịch di cư lớn nhất lịch sử với 13 triệu người sơ tán, 60% dân số cần hỗ trợ nhân đạo khẩn cấp. Trước tình hình đó, Hội đồng Đối ngoại EU đã triển khai lệnh trừng phạt tới cả hai lực lượng này.

Thừa nhận rằng chỉ từng đó là không đủ để chấm dứt xung đột, song Cao ủy EU Kaja Kallas tin tưởng rằng nó sẽ khiến các bên liên quan cân nhắc kỹ hơn cái giá phải trả nếu tiếp tục xung đột. Trong câu chuyện này, EU muốn tái khẳng định giá trị nhân đạo, củng cố vai trò kiến tạo hòa bình tại châu Phi cũng như các điểm nóng khác trên thế giới.

Khép lại chương trình là nội dung thảo luận về Nam Caucasus, với sự chú ý dành cho quan hệ với Armenia, trước thềm thượng đỉnh giữa khối và nước này tại Yerevan ngày 4-5/5 tới. Hội đồng Đối ngoại cũng xem xét quan hệ với Azerbaijan và tình hình hiện nay tại Georgia sau khi quốc gia này thông qua đạo luật về tài trợ của nước ngoài, điều có thể tác động đáng kể tới bộ máy chính quyền của Tbilisi. Mối quan tâm này phản ánh lập trường của EU về duy trì quan hệ với các nước cùng hệ giá trị dân chủ và ngăn cản các nỗ lực can thiệp vào nội bộ của các quốc gia này.

Tuy nhiên, dù là trong vấn đề nào, EU luôn cần duy trì một quan điểm chung, thống nhất, bởi như bà Kaja Kallas nêu: “Khi chúng ta chia rẽ, chúng ta sẽ trở nên yếu ớt. Khi chúng ta yếu ớt, chúng ta sẽ dễ bị lay chuyển”. Chỉ khi 27 quốc gia thành viên có chung nhịp đập, tiếng nói EU mới có “cân lượng” để tạo nên thay đổi cần thiết mà khối này mong muốn, từ Ukraine, Trung Đông, Sudan tới Nam Caucasus.