Hội vật cầu nước làng Vân - lễ hội ‘độc nhất vô nhị’ miền Kinh Bắc

Hoàng Trung Hiếu
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Chiều 12/5, tại xã Vân Hà, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang, đại diện Cục Di sản Văn hóa-Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã trao chứng nhận Lễ hội vật cầu nước làng Vân là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Lễ hội vật cầu nước làng Vân (xã Vân Hà, huyện Việt Yên, Bắc Giang) được tổ chức vào các ngày 12,13 và 14 tháng Tư âm lịch. Lễ hội là nét tín ngưỡng thờ Thần Mặt Trời của người dân làm nông nghiệp từ thời cổ xưa, mang tính lịch sử, độc đáo, vui vẻ, kịch tính và "độc nhất vô nhị".

Hội vật Cầu nước làng Vân - lễ hội ‘độc nhất vô nhị’ miền Kinh Bắc
Với giá trị "độc bản", lễ hội vật cầu nước làng Vân vừa được Bộ Văn hóa, Thể Thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. (Ảnh: Trung Hiếu)

Lễ hội vật cầu nước làng Vân được tổ chức trong 3 ngày liên tiếp (từ ngày 12 đến 15/5). Theo các cụ già trong làng, đây là một trong những giá trị văn hóa tâm linh mang đặc trưng của nền văn hóa lúa nước, thể hiện niềm khao khát của cư dân nông nghiệp cầu mong một năm mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu.

Hội vật Cầu nước làng Vân - lễ hội ‘độc nhất vô nhị’ miền Kinh Bắc
Trước khi các trận cầu nước được diễn ra, nhà đền tổ chức lễ xin Ngài chuyển đồ tế rước từ đền thờ Thánh Tam Giang (xóm 4, thôn Yên Viên, xã Vân Hà, Việt Yên, Bắc Giang) lên đền Trung. (Ảnh: Trung Hiếu)
Hội vật Cầu nước làng Vân - lễ hội ‘độc nhất vô nhị’ miền Kinh Bắc
Sau đó làm lễ xin rước sắc phong của Vua ban cho đức Thánh và dân làng về lại đền thờ Thánh Tam Giang để chính thức khai hội. (Ảnh: Trung Hiếu)
Ông Đỗ Viết Thành, chủ lễ đền Vân Hà cho biết: “Lễ xin rước sắc phong của Vua là một phần không thể thiếu của Lễ hội vật cầu nước làng Vân, qua đó thể hiện sự trân trọng và lòng biết ơn của nhân dân”.
Hội vật Cầu nước làng Vân - lễ hội ‘độc nhất vô nhị’ miền Kinh Bắc
Tương truyền rằng, khi xưa có bốn anh em Trương Hống, Trương Hát, Trương Lừng, Trương Lẫy đi theo Triệu Quang Phục đánh đuổi giặc Lương. Khi họ đánh thắng quân Lương trở về đầm Dạ Trạch thì bị bọn quỷ đen ở đầm ra quấy phá. Bọn quỷ ra điều kiện nếu chúng thắng, chúng phải được thưởng còn nếu thua, chúng sẽ quy phục theo hầu nhà thánh. (Ảnh: Trung Hiếu)
Hội vật Cầu nước làng Vân - lễ hội ‘độc nhất vô nhị’ miền Kinh Bắc
Trận chiến nổ ra quyết liệt giữa quân nhà thánh và bọn quỷ. Cuối cùng bọn quỷ đen thua trận, chịu quy phục Đức thánh Tam Giang (danh hiệu chung chỉ bốn anh em Trương Hống, Trương Hát, Trương Lừng, Trương Lẫy). Từ đó, tại đền chính của làng Vân, nơi thờ Đức thánh Tam Giang, người dân tổ chức lễ vật cầu nước nhằm ca ngợi công lao đánh giặc, thu phục quỷ đen của Đức thánh Tam Giang. (Ảnh: Trung Hiếu)
Hội vật Cầu nước làng Vân - lễ hội ‘độc nhất vô nhị’ miền Kinh Bắc
Màn trống hội tại Lễ công bố Quyết định công nhận Lễ hội vật cầu nước làng Vân là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. (Ảnh: Trung Hiếu)

Lễ hội vật cầu nước được tổ chức trên sân chính của đền thờ Thánh Tam Giang, có diện tích khoảng 200m2, mặt sân là bùn nhão, ở hai đầu sân có hai hố để đẩy cầu xuống.

Lễ hội là nét đặc trưng của văn hóa lúa nước, thể hiện niềm khao khát của cư dân nông nghiệp cầu cho một năm mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. Lễ hội “độc nhất vô nhị” này thu hút rất đông du khách.

Các thanh niên khỏe mạnh tham gia hội vật cầu được gọi là "quan cầu". Họ được chia làm hai giáp (mỗi giáp tám người), gọi là giáp trên và giáp dưới. Trước khi ra sân đấu, các "quan cầu" phải vào đền Thánh làm lễ, họ được uống bát rượu trắng và ăn dưa hấu, theo phong tục cổ truyền.

Hội vật Cầu nước làng Vân - lễ hội ‘độc nhất vô nhị’ miền Kinh Bắc
Các "quan cầu" làm nghi lễ bái lạy về đền Thánh trước khi thi đấu. (Ảnh: Trung Hiếu)
Hội vật Cầu nước làng Vân - lễ hội ‘độc nhất vô nhị’ miền Kinh Bắc
Sau đó, các thành viên của hai giáp lần lượt lên đấu vật với nhau theo từng đôi, trước khi quả cầu được đưa ra sân đấu. (Ảnh: Trung Hiếu)
Hội vật Cầu nước làng Vân - lễ hội ‘độc nhất vô nhị’ miền Kinh Bắc
Các đấu thủ của hai giáp tranh cướp rất quyết liệt quả cầu lớn được làm bằng gỗ mít trên mặt sân bùn nhão. Mỗi lần đẩy được cầu xuống hố là kết thúc một hiệp. (Ảnh: Trung Hiếu)
Hội vật Cầu nước làng Vân - lễ hội ‘độc nhất vô nhị’ miền Kinh Bắc
Theo thông lệ xưa, hội vật cầu nước làng Vân được tổ chức thường xuyên theo điều lệ và quy ước của làng. Trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp giai đoạn 1945-1954, lễ hội vật cầu nước ít được tổ chức. (Ảnh: Trung Hiếu)
Hội vật Cầu nước làng Vân - lễ hội ‘độc nhất vô nhị’ miền Kinh Bắc
Tranh đấu rất quyết liệt trong tiếng reo hò cổ vũ của đông đảo khán giả. (Ảnh: Trung Hiếu)
Hội vật Cầu nước làng Vân - lễ hội ‘độc nhất vô nhị’ miền Kinh Bắc
Phải rất vất vả mới đưa được quả cầu xuống hố do sự ngăn cản quyết liệt của "đội bạn". (Ảnh: Trung Hiếu)

Năm 2002, được Nhà nước hỗ trợ kinh phí tổ chức, lễ hội đã được khôi phục.

Hương ước của làng hiện nay quy định, 4 năm sẽ tổ chức lễ hội vật cầu nước một lần. Nhưng sắp tới làng sẽ tổ chức lễ hội này 2 năm một lần, đáp ứng nguyện vọng của nhân dân địa phương và đông đảo du khách.

Liên hoan nghệ thuật múa Rồng bên hồ Hoàn Kiếm

Liên hoan nghệ thuật múa Rồng bên hồ Hoàn Kiếm

TGVN. Sáng ngày 3/10, nhân kỷ niệm 1010 năm Thăng Long - Hà Nội và chào mừng Đại hội Đảng bộ các cấp, Sở Văn ...

Những hình ảnh nên thơ về làng nghề truyền thống Quảng Phú Cầu

Những hình ảnh nên thơ về làng nghề truyền thống Quảng Phú Cầu

TGVN. Làng nghề truyền thống Quảng Phú Cầu đã hình thành hơn 100 năm nay, là làng nghề truyền thống làm chân hương (tăm hương) ...

Đọc thêm

Nhiều nước ghi nhận các ca mắc bệnh đậu mùa khỉ

Nhiều nước ghi nhận các ca mắc bệnh đậu mùa khỉ

Baoquocte.vn. Ngày 28/5, các cơ quan y tế Ireland và Malta cho biết đã ghi nhận những trường hợp đầu tiên mắc bệnh đậu mùa khỉ.
Fado Group, DC Media và Theanh28 ký kết hợp tác tại 'TikTok Blue Ocean - Vạn đơn không khó'

Fado Group, DC Media và Theanh28 ký kết hợp tác tại 'TikTok Blue Ocean - Vạn đơn không khó'

Baoquocte.vn. Theo đó, Fado Group, DC Media và Theanh28 sẽ tăng cường hợp tác toàn diện trên nhiều lĩnh vực như truyền thông, thương mại điện tử, khai thác doanh thu ...
Hãng nội y Victoria's Secret đền bù hơn 8 triệu USD cho công nhân bị thôi việc

Hãng nội y Victoria's Secret đền bù hơn 8 triệu USD cho công nhân bị thôi việc

Baoquocte.vn. Ngày 28/5, hơn 1.000 công nhân may mặc Thái Lan bị sa thải được hãng nội y lớn nhất nước Mỹ Victoria's Secret đền bù 8,3 triệu USD.
Gen Z Trung Quốc - thế hệ lười kết hôn, ngại sinh con, sẵn sàng theo đuổi đam mê cá nhân

Gen Z Trung Quốc - thế hệ lười kết hôn, ngại sinh con, sẵn sàng theo đuổi đam mê cá nhân

Baoquocte.vn. Gen Z Trung Quốc đang ngày càng lười kết hôn và ngại sinh con. Họ muốn tập trung cho công việc, sự nghiệp hoặc theo đuổi những sở thích, đam ...
Nhóm nghị sĩ Đức kêu gọi chính phủ từ bỏ trừng phạt Nga, thêm nước nhận được 'vàng đen' của Moscow

Nhóm nghị sĩ Đức kêu gọi chính phủ từ bỏ trừng phạt Nga, thêm nước nhận được 'vàng đen' của Moscow

Baoquocte.vn. Nhóm nghị sĩ Đức kêu gọi chính phủ từ bỏ trừng phạt Nga do lo ngại hậu quả. Sri Lanka đã nhận được dầu thô từ Nga giữa lúc khủng ...
Trường Đại học Nội vụ Hà Nội ký Biên bản ghi nhớ hợp tác với các trường đại học tại Hy Lạp

Trường Đại học Nội vụ Hà Nội ký Biên bản ghi nhớ hợp tác với các trường đại học tại Hy Lạp

Baoquocte.vn. Ngày 24-25/5, Đại học Nội vụ Hà Nội đã có buổi làm việc và ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác với hai trường đại học của Hy Lạp.
Chuyên gia: Thế giới không nên lặp lại sai lầm ban đầu trong đại dịch Covid-19 với bệnh đậu mùa khỉ

Chuyên gia: Thế giới không nên lặp lại sai lầm ban đầu trong đại dịch Covid-19 với bệnh đậu mùa khỉ

Baoquocte.vn. Các chuyên gia nổi tiếng về bệnh truyền nhiễm kêu gọi hệ thống y tế thế giới hành động sớm để ngăn chặn bệnh đậu mùa khỉ, rút kinh nghiệm ...
Thủ tướng Fiji: Biến đổi khí hậu là mối quan tâm lớn nhất

Thủ tướng Fiji: Biến đổi khí hậu là mối quan tâm lớn nhất

Baoquocte.vn. Fiji không phải là sân sau của bất kỳ nước nào, mà là một phần của gia đình Thái Bình Dương.
Tử vi 12 cung hoàng đạo Chủ Nhật 29/5/2022: Cự Giải xích mích với đồng nghiệp

Tử vi 12 cung hoàng đạo Chủ Nhật 29/5/2022: Cự Giải xích mích với đồng nghiệp

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 29/5/2022 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Link xem trực tiếp Liverpool vs Real Madrid (02h00 ngày 29/5) chung kết Cúp C1

Link xem trực tiếp Liverpool vs Real Madrid (02h00 ngày 29/5) chung kết Cúp C1

Baoquocte.vn. Cập nhật mới nhất các link xem trực tiếp Liverpool vs Real Madrid chung kết cúp C1 châu Âu 02h00 ngày 29/5 trên tivi, điện thoại, máy tính, internet, website...
Tổng thống Mỹ Joe Biden công du Đông Bắc Á: Chuyến đi đa mục tiêu

Tổng thống Mỹ Joe Biden công du Đông Bắc Á: Chuyến đi đa mục tiêu

Baoquocte.vn. Trong bối cảnh xung đột Nga-Ukraine chưa có hồi kết, Tổng thống Mỹ Joe Biden thực hiện chuyến công du ba ngày đến Đông Bắc Á thăm Nhật Bản và Hàn Quốc.
Hàng loạt vụ đánh bom tại Afghanistan: Lạc lối giữa Kabul

Hàng loạt vụ đánh bom tại Afghanistan: Lạc lối giữa Kabul

Baoquocte.vn. Hàng loạt vụ đánh bom đã xảy ra tại Afghanistan, hàng trăm dân thường thiệt mạng. Nhà nước Hồi giáo Khorasan đã nhận trách nhiệm trong một số vụ việc.
Vì sao đàm phán hòa bình Nga-Ukraine bị bế tắc?

Vì sao đàm phán hòa bình Nga-Ukraine bị bế tắc?

Baoquocte.vn. Những khác biệt lớn không chỉ giữa Nga và Ukraine mà còn giữa nội bộ mỗi bên khiến cho hy vọng đàm phán hòa bình trở nên mong manh...
Nam Thái Bình Dương nổi sóng

Nam Thái Bình Dương nổi sóng

Baoquocte.vn. Việc quần đảo Solomon ký hiệp ước an ninh với Trung Quốc đang làm khu vực Nam Thái Bình Dương nổi sóng.
Xung đột Nga-Ukraine và hệ quả với an ninh châu Âu

Xung đột Nga-Ukraine và hệ quả với an ninh châu Âu

Baoquocte.vn. Xung đột Nga-Ukraine rồi cũng sẽ đi đến hồi kết. Như mọi xung đột khác, giao tranh càng kéo dài thì hệ quả an ninh càng lớn và khốc liệt.
Ẩn khuất sau cuộc chiến ở Ukraine

Ẩn khuất sau cuộc chiến ở Ukraine

Baoquocte.vn. Chiến sự ở Ukraine mới chỉ vài ngày, nhưng đã động chạm đến những vấn đề lớn, quan điểm trái ngược và nhiều hệ lụy, không chỉ với Ukraine, Nga...
'Vỗ về' đảo quốc Thái Bình Dương, Australia 'ngầm' đối đầu với Trung Quốc

'Vỗ về' đảo quốc Thái Bình Dương, Australia 'ngầm' đối đầu với Trung Quốc

Baoquocte.vn. Tân Ngoại trưởng Australia Penny Wong tuyên bố về một chính phủ Australia khác biệt trong hành động trách nhiệm về biến đối khí hậu.
Mỹ 'bắt bài' Trung Quốc, nêu bật phương châm 3 'từ khóa'

Mỹ 'bắt bài' Trung Quốc, nêu bật phương châm 3 'từ khóa'

Baoquocte.vn. Bài phát biểu dài 45 phút của Ngoại trưởng Mỹ đã cho thấy đầy đủ cách tiếp cận mới của chính quyền Tổng thống Biden với Trung Quốc.
Hợp tác ba bên Mỹ-Nhật-Hàn: 'Hãy đập mạnh thanh sắt khi còn nóng'

Hợp tác ba bên Mỹ-Nhật-Hàn: 'Hãy đập mạnh thanh sắt khi còn nóng'

Baoquocte.vn. Chuyến công du củaTổng thống Mỹ Joe Biden tới Hàn Quốc và Nhật Bản là cơ hội để kết nối Seoul-Tokyo lại gần nhau hơn.
Tổng thống Joe Biden gửi thông điệp 4 chữ, Triều Tiên đáp lại bằng 3 tên lửa đạn đạo

Tổng thống Joe Biden gửi thông điệp 4 chữ, Triều Tiên đáp lại bằng 3 tên lửa đạn đạo

Baoquocte.vn. Vài giờ sau khi Tổng thống Mỹ kết thúc chuyến công du châu Á, Triều Tiên đã phóng 3 tên lửa đạn đạo ra vùng biển phía Đông vào rạng sáng 25/5.
Mỹ chẳng còn vội vã trong việc khôi phục thỏa thuận hạt nhân Iran, vì sao?

Mỹ chẳng còn vội vã trong việc khôi phục thỏa thuận hạt nhân Iran, vì sao?

Baoquocte.vn. Dường như đã có một sự thay đổi của Mỹ rằng việc khôi phục thỏa thuận hạt nhân Iran 2015 sẽ tốt hơn những lựa chọn thay thế khác.
Thượng đỉnh nhóm Bộ tứ: Trật tự quốc tế là luật pháp quốc tế, tranh chấp phải được giải quyết hòa bình

Thượng đỉnh nhóm Bộ tứ: Trật tự quốc tế là luật pháp quốc tế, tranh chấp phải được giải quyết hòa bình

Baoquocte.vn. Các nước thành viên nhóm Bộ tứ đã thể hiện được tiếng nói chung trong nhiều vấn đề khu vực và quốc tế.