Khám phá di sản Hà Nội qua nền tảng số mới

Nền tảng “Hành trình du lịch di sản Hà Nội” giúp người dân và du khách tiếp cận các di tích tiêu biểu của Thủ đô qua điện thoại thông minh, đồng thời mở rộng ứng dụng công nghệ số trong quảng bá di sản.

'Danh thiếp văn hóa': Cầu nối mới cho hợp tác văn hóa và giáo dục Việt Nam - Nga Giao lưu văn hóa quốc tế tại ngôi nhà chung của các dân tộc Việt Nam Phía sau những khoảnh khắc Áo dài rực rỡ tại London

Ngày 18/10, tại đình Kim Ngân (44 Hàng Bạc, phường Hoàn Kiếm, Hà Nội), Đại sứ quán Pháp – Viện Pháp tại Việt Nam phối hợp với Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức lễ ra mắt nền tảng “Hành trình du lịch di sản Hà Nội”.

Sự kiện diễn ra nhân chuyến thăm chính thức Việt Nam từ ngày 17–19/10 của bà Éléonore Caroit, Bộ trưởng ủy nhiệm đặc trách Pháp ngữ, Đối tác quốc tế và Pháp kiều, Bộ châu Âu và Ngoại giao Pháp.

Khám phá di sản Hà Nội qua nền tảng số mới

Không gian sự kiện tại đình Kim Ngân. (Ảnh: Phương Ngọc)

Dự án “Hành trình du lịch di sản Hà Nội” do Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội chủ trì, phối hợp với Viện Viễn Đông Bác cổ Pháp (EFEO) và Tổ chức Đại học Pháp ngữ (AUF), với nguồn tài trợ từ Quỹ Équipe France của Bộ châu Âu và Ngoại giao Pháp thông qua Đại sứ quán Pháp và Viện Pháp tại Việt Nam.

Trong khoảng một năm triển khai, gần 40 chuyên gia cùng khoảng 100 sinh viên đã khảo sát hơn 100 di tích tại Hà Nội, lựa chọn 28 địa điểm để xây dựng hồ sơ tư liệu. Công việc bao gồm chụp ảnh, sưu tầm bản dập văn bia, dịch văn bản Hán Nôm, lập bản vẽ kiến trúc và quay video tại di tích.

Đại biểu tham dự sự kiện. (Nguồn: BTC)

Nền tảng số này được thiết kế để có thể truy cập thuận tiện trực tiếp bằng điện thoại thông minh. Đưa ứng dụng vào phục vụ cộng đồng sẽ giúp người dân Thủ đô, du khách cùng lực lượng học sinh, sinh viên dễ dàng tiếp cận, tìm hiểu và khám phá giá trị của các di tích tiêu biểu tại Hà Nội.

Phát biểu chào mừng sự kiện, ông Phạm Tuấn Long, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội chia sẻ: “Di sản Hà Nội hiện diện qua từng di tích, từng ngôi nhà, từng con phố và những nghi thức thực hành văn hóa được cộng đồng gìn giữ, trao truyền qua nhiều thế hệ.

Mỗi di tích lưu giữ một phần ký ức của thành phố, gắn liền với đời sống tín ngưỡng và sinh kế của nhân dân. Bảo tồn di sản cần đi đôi với việc giúp công chúng hiểu và trân trọng những giá trị ấy”.

Ông Phạm Tuấn Long cũng cho biết việc ra mắt nền tảng số “Hành trình du lịch di sản Hà Nội” và hệ thống mã QR tại các điểm di tích là bước đi thiết thực trong việc kết nối bảo tồn di sản với giáo dục văn hóa, phát triển du lịch và ứng dụng công nghệ số.

Ông Phạm Tuấn Long, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội phát biểu tại sự kiện. (Nguồn: BTC)

Thông qua các hành trình khám phá theo chủ đề và hệ thống thuyết minh đa ngôn ngữ, dự án góp phần giúp người dân, du khách trong nước và quốc tế tiếp cận, tìm hiểu sâu hơn về lịch sử, văn hóa Thủ đô.

Đề cập địa điểm tổ chức sự kiện, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội nhấn mạnh giá trị của đình Kim Ngân trong việc lưu giữ dấu ấn nghề kim hoàn trên phố Hàng Bạc, đồng thời thể hiện sự gắn kết giữa nghề thủ công truyền thống với tín ngưỡng thờ tổ nghề và đời sống cộng đồng.

Trong thời gian tới, Hà Nội mong muốn tiếp tục mở rộng hợp tác quốc tế trong nghiên cứu, đào tạo, bảo tồn và ứng dụng công nghệ; đồng thời chú trọng cập nhật nội dung, tiếp nhận phản hồi và phát huy vai trò của cộng đồng nhằm bảo đảm hiệu quả bền vững trong công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản.

GS.TS. Hoàng Anh Tuấn, Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội phát biểu. (Nguồn: BTC)

Tại buổi lễ, GS.TS. Hoàng Anh Tuấn, Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, cho biết nền tảng số “Hành trình du lịch di sản Hà Nội” là kết quả hợp tác giữa Nhà trường với các đối tác Pháp và cơ quan, đơn vị tại Hà Nội, tiếp nối quá trình hợp tác lâu dài trong nghiên cứu, đào tạo và bảo tồn di sản.

Những dự án hợp tác trước đó, tiêu biểu là Vietnamica giai đoạn 2019-2025, đã kết hợp nghiên cứu lịch sử với số hóa văn bia Việt Nam, xây dựng nguồn dữ liệu phục vụ nghiên cứu và đào tạo nhân lực trẻ.

Kế thừa kinh nghiệm này, dự án “Hành trình du lịch di sản Hà Nội” giai đoạn 2024-2026 vận dụng phương pháp nghiên cứu di sản, xây dựng hành trình và công nghệ số để đưa tri thức đến gần hơn với công chúng.

Sau hai năm triển khai, dự án đã xây dựng các hành trình khám phá di sản theo chủ đề trên nền tảng đa ngôn ngữ, cho phép người dân và du khách truy cập thông tin về di tích thông qua mã QR.

Không dừng ở việc phục vụ du lịch văn hóa và giáo dục, dự án còn tạo cơ hội để sinh viên trực tiếp khảo sát, kiểm chứng tư liệu, biên soạn nội dung, qua đó nâng cao kỹ năng nghiên cứu và thực hành nghề nghiệp.

Theo GS.TS. Hoàng Anh Tuấn, từ kết quả bước đầu tại Hà Nội, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn đang phối hợp với các chuyên gia, giảng viên nghiên cứu mở rộng mô hình sang những địa phương khác, đồng thời thúc đẩy hợp tác với Pháp trong lĩnh vực di sản, nhân văn số và đổi mới đào tạo.

Bà Éléonore Caroit, Bộ trưởng ủy nhiệm phụ trách Pháp ngữ, Đối tác quốc tế và Pháp kiều, Bộ châu Âu và Ngoại giao Pháp phát biểu. (Nguồn: BTC)

Bà Éléonore Caroit, Bộ trưởng ủy nhiệm phụ trách Pháp ngữ, Đối tác quốc tế và Pháp kiều, Bộ châu Âu và Ngoại giao Pháp, đánh giá nền tảng là minh chứng thiết thực cho hợp tác Việt Nam – Pháp trong bảo tồn và phát huy giá trị di sản.

Bà nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết phải bảo vệ di sản Hà Nội trước tốc độ đô thị hóa nhanh và áp lực từ các dự án bất động sản, trong khi một phần di sản vẫn chưa được kiểm kê, nghiên cứu đầy đủ.

Theo bà Éléonore Caroit, muốn bảo vệ hiệu quả, trước hết cần hiểu rõ những giá trị cần gìn giữ. Việc khảo sát thực địa, thu thập tư liệu, số hóa và phổ biến thông tin giúp các công trình kiến trúc, không gian văn hóa và ký ức lịch sử của Thủ đô được nhận diện, tiếp cận rộng rãi hơn.

Với hệ thống mã QR và nội dung bằng ba ngôn ngữ, nền tảng đưa tri thức từ kho lưu trữ đến với người dân, du khách ngay tại điểm tham quan, đồng thời góp phần tăng cường giao lưu văn hóa, trong đó có việc quảng bá tiếng Pháp.

Các đại biểu thực hiện nghi lễ ra mắt nền tảng. (Nguồn: BTC)

Các ấn phẩm nghiên cứu về di sản văn hóa và tài liệu giới thiệu hành trình du lịch di sản Hà Nội được trưng bày tại sự kiện (Ảnh: Phương Ngọc)

Bà Éléonore Caroit cũng ghi nhận sự phối hợp giữa Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, các cơ quan Hà Nội, EFEO, Expertise France và AUF; đồng thời bày tỏ mong muốn dự án sẽ truyền cảm hứng cho những sáng kiến tiếp theo, góp phần khám phá, gìn giữ và trao truyền di sản cho các thế hệ tương lai.

Sự kiện thành công tốt đẹp, đặt dấu mốc về việc nền tảng số “Hành trình du lịch di sản Hà Nội” được tối ưu hóa cho điện thoại thông minh, giúp người dùng tra cứu thông tin nhanh chóng, sinh động. Việc đưa ứng dụng vào hoạt động thực tế hứa hẹn sẽ mang di sản Thủ đô đến gần hơn với thế hệ trẻ, học sinh, sinh viên cũng như du khách trong và ngoài nước.

Bà Éléonore Caroit trải nghiệm nền tảng số. (Nguồn: BTC)

Nền tảng “Hành trình du lịch di sản Hà Nội” giới thiệu 28 di tích tiêu biểu, được tổ chức thành 4 hành trình theo chủ đề gồm Thăng Long tứ trấn, tín ngưỡng thờ Mẫu, đình thờ Tổ nghề và chùa Hà Nội.

Thông qua bản đồ số và mã QR tại các điểm tham quan, người dùng có thể chủ động lựa chọn hành trình, tra cứu hồ sơ khoa học, hình ảnh xưa và nay, video, văn bia, tư liệu Hán Nôm, bản vẽ kiến trúc và tài liệu tham khảo ngay trên điện thoại thông minh.

Hành trình Thăng Long tứ trấn giới thiệu 4 ngôi đền Bạch Mã, Voi Phục, Quán Thánh và Kim Liên, gắn với tín ngưỡng trấn giữ bốn phương kinh thành xưa. Hành trình tín ngưỡng thờ Mẫu kết nối 8 địa điểm, trong đó có đền Bà Kiệu và Phủ Tây Hồ, phản ánh tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt, được UNESCO ghi danh là di sản văn hóa phi vật thể.

Hành trình đình thờ Tổ nghề giới thiệu 8 di tích, trong đó có đình Kim Ngân, Đồng Lạc và Ngũ Xã, gắn với lịch sử các nghề thủ công truyền thống. Hành trình chùa Hà Nội tập trung vào các di tích liên quan đến Hòa thượng An Thiền (Phúc Điền), gồm các ngôi chùa: Báo Thiên, Liên Trì, Hàm Long và Liên Phái.