'Danh thiếp văn hóa': Cầu nối mới cho hợp tác văn hóa và giáo dục Việt Nam - Nga

Chiều 7/10, Hội thảo quốc tế với chủ đề "‘Thẻ danh thiếp văn hóa’ - Công cụ trong chính sách văn hóa và giáo dục quốc tế" đã được tổ chức tại Trung tâm Khoa học và Văn hóa Nga (Hà Nội), nhằm thảo luận về mô hình hợp tác văn hóa - giáo dục đa phương diện, hướng tới việc xây dựng nhận thức sâu sắc và toàn diện về giá trị truyền thống của Việt Nam và Nga.

Sân khấu Việt Nam đến Paris bằng những cuộc gặp gỡ văn hóa Phía sau những khoảnh khắc Áo dài rực rỡ tại London Bổ sung cơ sở khoa học xây dựng hồ sơ UNESCO về danh nhân Lý Công Uẩn

Tham dự sự kiện có ông Valery Alexandrovich Fadeev, Cố vấn cho Tổng thống Liên bang Nga; ông Gennady Stepanovich Bezdetko, Đại sứ Liên bang Nga tại Việt Nam; ông Vladimir Vladimirovich Murashkin, Trưởng văn phòng đại diện Rossotrudniceshvo tại Việt Nam, Giám đốc Trung tâm Khoa học và Văn hóa Nga tại Hà Nội.

Danh thiếp văn hóa: Cầu nối mới cho hợp tác văn hóa và giáo dục Việt Nam - Nga

Ông Valery Alexandrovich Fadeev nhấn mạnh tầm quan trọng của việc mở rộng hiểu biết lẫn nhau về văn hóa.(Ảnh: Minh Hằng)

Về phía đại diện Việt Nam có PGS.TS. Tạ Minh Tuấn, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam; TS. Bùi Phương Đình, Phó Giám đốc Viện Hành chính và Quản trị công; bà Nguyễn Thị Phương Châm, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Văn hóa (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam); bà Lê Thị Ánh Mai, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao và Du lịch Hà Nội; ông Nguyễn Nam Hải, Phó Chủ tịch Liên hiệp các tổ chức hữu nghị thành phố Hà Nội cùng các nhà khoa học, trí thức, nhà hoạt động chính trị - xã hội và đại diện nhiều cơ sở giáo dục đại học hàng đầu của hai nước.

Thúc đẩy đối thoại nhân văn nhân “Năm Hợp tác Nga - Việt”

Hội thảo diễn ra trong bối cảnh đặc biệt khi Lãnh đạo cấp cao hai nước đã tuyên bố năm 2026 là Năm Hợp tác Nga - Việt trong lĩnh vực khoa học và giáo dục .

Dự án “Danh thiếp văn hóa” do Viện Di sản và Xã hội Hiện đại thuộc Trường Đại học Nhân văn Quốc gia Nga (RGGU) khởi xướng, nhận được sự phối hợp và hỗ trợ từ Trung tâm Khoa học và Văn hóa Nga tại Hà Nội.

Các đại biểu, khách mời chăm chú lắng nghe trình bày về dự án.(Ảnh: Minh Hằng)

Phát biểu khai mạc, ông Valery Alexandrovich Fadeev - Cố vấn Tổng thống Liên bang Nga, Giám đốc Khoa học Viện Di sản và Xã hội Hiện đại (RGGU) - nhấn mạnh rằng quan hệ đối tác giữa hai nước đã có bề dày lịch sử gần một thế kỷ, khởi nguồn từ nửa đầu thế kỷ XX.

Trong một thế giới đang trải qua nhiều biến động sâu sắc, việc mở rộng hiểu biết lẫn nhau về văn hóa chính là nền tảng cốt lõi để xây dựng một trật tự thế giới công bằng, ổn định và tôn trọng sự đa dạng của các dân tộc.

Đồng quan điểm, Đại sứ Liên bang Nga tại Việt Nam Gennady Stepanovich Bezdetko khẳng định hợp tác văn hóa - nhân văn là thành tố quan trọng trong quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước.

Đại sứ đánh giá cao các hoạt động giao lưu văn hóa sôi nổi gần đây như chương trình biểu diễn của Nhà hát Dân ca Nga Yar, các chuyến lưu diễn của Đoàn Ballet Boris Eifman, cùng việc duy trì 100% chỉ tiêu học bổng của Chính phủ Nga dành cho sinh viên Việt Nam.

Đại sứ Liên bang Nga tại Việt Nam Gennady Stepanovich Bezdetko phát biểu về yếu tố quan trọng trong ngoại giao giữa hai nước.(Ảnh: Minh Hằng)

Xóa bỏ các khuôn mẫu đơn sơ, hướng tới sự thấu hiểu sâu sắc

Một trong những trọng tâm được hội thảo thảo luận là thực trạng nhận thức về văn hóa của nhau giữa công chúng hai nước vẫn còn bị giới hạn bởi một số khuôn mẫu đơn giản.

Qua khảo sát, ông Valery Alexandrovich Fadeev chỉ ra rằng, hiểu biết về lịch sử Việt Nam trước nửa sau thế kỷ XX hầu như hoàn toàn không có.

“Hình dung của người dân Nga về Việt Nam còn rất hạn chế và bao gồm một tập hợp các khuôn mẫu đơn sơ: Chợ - Chiến tranh - Bãi biển - Phở. Nhiều người Nga thậm chí không biết thủ đô của Việt Nam là Hà Nội, mà lầm tưởng thủ đô là TP. Hồ Chí Minh hay Nha Trang, đơn giản vì có các chuyến bay charter từ Nga đến đó”, Cố vấn cho Tổng thống Liên bang Nga nói.

Các bạn sinh viên lắng nghe tham luận về dự án. (Ảnh: Minh Hằng)

Trong khi đó, nền văn hóa lâu đời, các kiệt tác văn học như Truyện Kiều của Nguyễn Du, nghệ thuật múa rối nước độc đáo hay triết lý tôn trọng quê hương và thờ cúng tổ tiên của người Việt vẫn chưa được công chúng Nga biết đến một cách đầy đủ.

Để khắc phục khoảng cách này, dự án “Danh thiếp văn hóa” đặt mục tiêu tạo ra mô hình không gian văn hóa - giáo dục chung, chọn lọc các tác phẩm văn học, âm nhạc, nghệ thuật, lịch sử và địa lý xuất sắc nhất để kiến nghị đưa vào hệ thống giáo dục, chính sách văn hóa và phát triển du lịch của các nước tham gia.

Đây là sự kiện quốc tế thứ tư của dự án sau các hoạt động đã triển khai với nhiều quốc gia đối tác như Ethiopia, Trung Quốc, Ấn Độ, Brazil và Iran.

Phác thảo “Danh thiếp văn hóa” Việt Nam

PGS.TS. Taras Alexandrovich Varkhotov, Phó Giám đốc Viện Di sản và Xã hội hiện đại RGGU, đã giới thiệu bản phác thảo về những “mã văn hóa” có thể trở thành thành tố trong “danh thiếp văn hóa” Việt Nam.

PGS.TS. Taras Alexandrovich Varkhotov giới thiệu về các biểu tượng.(Ảnh: Minh Hằng)

Trong đó có những biểu tượng gắn với không gian và truyền thuyết như đòn gánh, Lạc Long Quân - Âu Cơ, hoa sen, cây tre; hệ thống linh vật Long - Lân - Quy - Phượng; hình ảnh con trâu trong nền văn minh lúa nước; các di sản như Hội An, Mỹ Sơn.

Bên cạnh đó là những dấu ấn trong đời sống xã hội như cấu trúc “Gia đình - Làng - Quốc gia”, đình làng, 36 phố phường Hà Nội, áo dài, nón lá; văn hóa ẩm thực với phở; Tết Nguyên đán cùng những giá trị gia đình, dòng họ và đạo lý truyền thống.

Ở phương diện ngôn ngữ và nghệ thuật, bản phác thảo đề cập tới hành trình từ chữ Nôm đến chữ Quốc ngữ, Truyện Kiều của Nguyễn Du, tranh dân gian Đông Hồ, đàn bầu, kèn, tuồng, chèo… cùng hệ giá trị được hình thành từ sự giao thoa giữa Tam giáo và tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên.

Những yếu tố này, khi được đặt trong một chỉnh thể, không chỉ đơn thuần là danh sách các biểu tượng văn hóa. Đó còn là cách kể một câu chuyện về Việt Nam - một đất nước có lịch sử, ký ức, hệ giá trị và đời sống tinh thần phong phú.

Trở thành cầu nối giữa thế hệ trẻ hai nước

Một điểm đáng chú ý của hội thảo là sự hiện diện của đông đảo sinh viên, những người được kỳ vọng sẽ trở thành cầu nối giữa văn hóa Việt Nam với bạn bè quốc tế trong tương lai.

Chia sẻ với TG&VN, bạn Phạm Thùy Trang, sinh viên năm nhất, Học viện Phụ nữ Việt Nam, không giấu được sự hào hứng khi lần đầu tìm hiểu về dự án “Danh thiếp văn hóa”.

Bạn Phạm Thùy Trang chia sẻ cảm nghĩ của mình về dự án.(Ảnh: Minh Hằng)

“Trước hết, em muốn khám phá và tìm hiểu nhiều hơn về nước Nga. Khi nghe các chuyên gia trình bày, em cảm thấy rất vui và hào hứng. Dự án không chỉ giúp thế hệ trẻ Việt hiểu sâu hơn về văn hóa Nga, mà còn nhắc nhở bản thân em về trách nhiệm đóng góp nội dung để giới thiệu văn hóa nước mình”, Thùy Trang chia sẻ.

Trang cũng bày tỏ mong muốn danh thiếp văn hóa không chỉ là một tấm thẻ trên giấy, mà những biểu tượng văn hóa trên đó phải tạo ra tiếng nói lan tỏa mạnh mẽ, từ đó tạo sự gắn kết sâu sắc hơn giữa thế hệ trẻ của hai nước.

Trong bối cảnh Việt Nam và Nga tiếp tục triển khai nhiều chương trình hợp tác văn hóa giai đoạn 2025-2027, đồng thời hướng tới “Mùa Văn hóa Nga tại Việt Nam” năm 2027, sáng kiến “Danh thiếp văn hóa” được kỳ vọng sẽ trở thành một điểm kết nối mới, góp phần đưa những giá trị đặc sắc của hai nền văn hóa đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.