Khi lớp học mở cửa đón nghệ nhân, nghệ sĩ

Từ năm học 2025–2026, dạy học 2 buổi/ngày mở rộng “không gian giáo dục thứ hai” linh hoạt. Sự tham gia của nghệ nhân, nghệ sĩ, vận động viên và các tổ chức xã hội giúp lớp học vượt khỏi khuôn khổ sách vở, tăng cường trải nghiệm và phát triển toàn diện cho học sinh.

Sôi động giải bóng đá cộng đồng người Việt tại khu vực Kyushu, Nhật Bản Chính thức ra mắt Mạng lưới Tài năng Việt Nam-Australia Tăng cường gắn kết cộng đồng người Việt vùng Tây nước Đức

Ở Hà Tĩnh, mô hình này đang tạo nên những giờ học sống động, nơi học sinh hào hứng, chủ động và trưởng thành từ chính trải nghiệm thực tiễn.

Khi lớp học mở cửa đón nghệ nhân, nghệ sĩ

Nghệ nhân dân gian Trần Văn Sang giao lưu với các em học sinh Trường TH&THCS Đậu Liêu, phường Nam Hồng Lĩnh. (Ảnh: Duy Nghĩa)

Không còn là những tiết học bổ trợ khô cứng, buổi học thứ hai tại nhiều trường phổ thông Hà Tĩnh đang trở thành “sân khấu mở” của sáng tạo và trải nghiệm. Ở đó, học sinh được gặp gỡ những con người thật, việc thật - từ nghệ nhân dân gian, nghệ sĩ đến những người lao động lành nghề - để học bằng cảm xúc, bằng quan sát và bằng chính đôi tay của mình.

Chiều 12/11/2025, Trường TH&THCS Đậu Liêu (phường Nam Hồng Lĩnh) tổ chức hoạt động với chủ đề “Hòa nhịp tri thức và nghệ thuật trong giáo dục”. Điểm đặc biệt không chỉ nằm ở nội dung mà còn ở cách tổ chức: nhà trường chủ động mời anh Trần Văn Sang - một nghệ nhân dân gian am hiểu sâu sắc dân ca Ví, Giặm - trực tiếp tham gia thiết kế và giảng dạy.

Không gian giáo dục hôm ấy trở nên đa tầng, đa sắc. Một bên là các sản phẩm STEM, ứng dụng trí tuệ nhân tạo do học sinh thực hiện; một bên là những làn điệu dân ca Ví, Giặm mộc mạc, sâu lắng. Học sinh không chỉ “xem” mà còn “sống trong” không gian nghệ thuật, tự tin giới thiệu sản phẩm bằng tiếng Anh, chia sẻ cảm xúc qua bài viết, nét vẽ.

Điều đáng nói là sự hiện diện của nghệ nhân không chỉ mang đến tri thức mà còn truyền cảm hứng. Những câu hát Ví, Giặm cất lên giữa sân trường khiến khoảng cách giữa truyền thống và hiện đại như được xóa nhòa. Học sinh hào hứng tham gia, nhiều em lần đầu tiên cảm nhận được vẻ đẹp của di sản ngay trong môi trường học đường.

Nghệ nhân Nhân dân Trần Khánh Cẩm chia sẻ về truyền thống, văn hóa cách mạng của quê hương. (Ảnh: Duy Nghĩa)

Trong dòng chảy những hoạt động trải nghiệm ấy, chiều 1/4/2026, Trường Tiểu học Kỳ Phong (xã Kỳ Xuân) đã tổ chức một chương trình ngoại khóa giàu ý nghĩa tại Đền Phương Giai - Di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia.

Không gian tôn nghiêm, linh thiêng của di tích đã trở thành “lớp học đặc biệt”, nơi học sinh được tham gia giáo dục truyền thống cách mạng gắn với Lễ kết nạp Đội viên. Đây không chỉ là một hoạt động ngoại khóa đơn thuần, mà thực sự là hành trình “về nguồn”, nơi lịch sử không còn nằm trên trang sách mà hiện hữu trong từng bước chân, từng cảm xúc của các em.

Điểm nhấn sâu lắng và giàu sức gợi của chương trình là phần giao lưu với Nghệ nhân Nhân dân Trần Khánh Cẩm. Bằng những câu chuyện mộc mạc, chân thành, nghệ nhân đã mở ra một cách tiếp cận gần gũi với di sản. Quan niệm “Đền không chỉ để thờ, mà còn để dạy” được ông chia sẻ giản dị nhưng hàm chứa triết lý giáo dục sâu sắc: di tích không chỉ là nơi lưu giữ ký ức, mà còn là không gian nuôi dưỡng nhân cách.

Từ câu chuyện của người giữ hồn di sản, thông điệp về giáo dục trải nghiệm được lan tỏa một cách tự nhiên. Khi học sinh được đặt mình trong không gian lịch sử, được lắng nghe từ những nhân chứng văn hóa sống, tình yêu quê hương và ý thức gìn giữ di sản không còn là khẩu hiệu, mà trở thành cảm xúc tự thân, bền bỉ.

Nghệ nhân làng nghề Việt Nam Nguyễn Đăng Thế (làng mộc Thái Yên, xã Đức Thịnh) giao lưu với thầy và trò Trường THCS Bình Thịnh. (Ảnh: Duy Nghĩa)

Chung mạch trải nghiệm ấy, sáng 13/4/2026, Trường THCS Bình Thịnh (xã Đức Thịnh) lại mang đến một trải nghiệm hoàn toàn khác với chủ đề “Hồn mộc Thái Yên”. Nếu ở Đậu Liêu là sự giao thoa giữa nghệ thuật và công nghệ, thì ở Bình Thịnh, học sinh được “chạm” vào nghề truyền thống.

Khách mời của chương trình là nghệ nhân Nguyễn Đăng Thế - người gắn bó cả đời với nghề mộc. Không cần giáo trình dày cộp, chính câu chuyện đời, câu chuyện nghề của ông đã trở thành “bài giảng sống”.

Những câu hỏi hồn nhiên nhưng sắc sảo của “phóng viên nhí” lớp 6 đã mở ra một cuộc đối thoại thực sự: về sự kiên trì, về đạo đức nghề nghiệp và niềm tự hào với lao động.

Điểm nhấn của chương trình là không gian trưng bày sản phẩm mộc do học sinh và gia đình chuẩn bị. Từ những vật dụng nhỏ đến các chi tiết chạm khắc tinh xảo, mỗi sản phẩm đều đi kèm một câu chuyện. Học sinh không chỉ giới thiệu quy trình làm ra sản phẩm mà còn thể hiện niềm tự hào về làng nghề quê hương.

Đặc biệt, hoạt động gây quỹ bằng việc bán sản phẩm đã biến bài học thành hành động. Khi những món đồ mộc nhỏ bé được trao đi, học sinh học thêm một bài học lớn: lao động có giá trị, và giá trị ấy có thể lan tỏa để giúp đỡ cộng đồng.

Nếu Đậu Liêu, Kỳ Phong và Bình Thịnh là những lát cắt tiêu biểu, thì tại Trường Tiểu học Liên Minh (xã Đức Minh), mô hình kết nối nghệ nhân lại được triển khai theo chiều sâu văn hóa.

Chiều 15/4/2026, nhà trường tổ chức chuyên đề “Dạy tích hợp giáo dục địa phương trong môn Âm nhạc”, mời các nghệ nhân trực tiếp tham gia giảng dạy.

Trong không gian ấy, Nghệ nhân Ưu tú Trần Văn Hoàng dù đã ở tuổi gần 80 vẫn say sưa truyền dạy từng làn điệu dân ca. Bên cạnh ông là Nghệ nhân dân gian Trần Văn Sang - đại diện cho lớp nghệ nhân trẻ tiếp nối.

Không còn khoảng cách giữa “người dạy” và “người học”, lớp học trở thành nơi giao lưu, tương tác. Học sinh được học hát, thực hành biểu diễn, thậm chí sáng tạo lời mới cho các làn điệu Ví, Giặm. Những tràng vỗ tay, những ánh mắt say mê cho thấy sức hấp dẫn đặc biệt của mô hình này.

Học sinh Trường Tiểu học Liên Minh biểu diễn tiết mục hát múa dân ca Ví, Giặm tại buổi sinh hoạt chuyên môn. (Ảnh: Duy Nghĩa)

Từ góc độ giáo dục, việc mời nghệ nhân, nghệ sĩ, vận động viên hay các tổ chức xã hội tham gia không chỉ làm phong phú nội dung dạy học mà còn thay đổi cách học của học sinh. Các em được phát triển đồng thời năng lực thẩm mỹ, kỹ năng giao tiếp, tư duy sáng tạo và ý thức gìn giữ văn hóa.

Quan trọng hơn, đó là sự kết nối giữa nhà trường và đời sống. Khi bài học không còn “đóng khung” trong sách giáo khoa, học sinh sẽ thấy việc học có ý nghĩa, gần gũi và thiết thực. Chính sự hào hứng của các em là thước đo rõ ràng nhất cho hiệu quả của đổi mới.

Thực tiễn ở Hà Tĩnh cho thấy, nếu được tổ chức bài bản, linh hoạt và có sự đồng hành của cộng đồng, buổi học thứ hai không chỉ là “phần nối dài” của chương trình chính khóa, mà trở thành không gian nuôi dưỡng cảm xúc, bồi đắp nhân cách.

Ở đó, mỗi nghệ nhân là một “người thầy đặc biệt”, mỗi hoạt động là một “bài học sống” và mỗi học sinh trong niềm háo hức của mình đang từng bước trưởng thành, không chỉ bằng tri thức, mà bằng trải nghiệm và tình yêu với quê hương, văn hóa.