Không gian phát triển mới đang mở ra với Bắc Ninh

Bốn thập kỷ đổi mới đã tạo nên một Bắc Ninh khác biệt. Từ một nền kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp, công nghiệp và dịch vụ quy mô nhỏ, Bắc Ninh từng bước xác lập vị thế là một trong những trung tâm công nghiệp lớn của cả nước.

Quốc hội thông qua Nghị quyết về việc thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh Chủ động ứng phó mưa lũ, Bắc Ninh di dời người dân khỏi khu vực nguy hiểm ngay trong đêm Từng bước xây dựng thương hiệu Bắc Ninh - Miền di sản, điểm đến văn hóa hàng đầu của Việt Nam và khu vực

Trung tâm hành chính tỉnh Bắc Ninh. (Nguồn: Tiền phong)

Chuyển dịch mạnh mẽ cơ cấu kinh tế

Điểm nổi bật trong hành trình bốn thập kỷ là quá trình chuyển dịch mạnh mẽ cơ cấu kinh tế.

Công nghiệp không chỉ trở thành ngành sản xuất chủ lực mà còn tạo hiệu ứng lan tỏa tới thương mại, dịch vụ, logistics, đô thị và thị trường lao động. Từ những khu công nghiệp đầu tiên, Bắc Ninh đã hình thành mạng lưới khu, cụm công nghiệp tương đối đồng bộ, trở thành điểm đến của hàng nghìn doanh nghiệp trong nước và quốc tế.

Sự hiện diện ngày càng lớn của các tập đoàn công nghệ, điện tử toàn cầu càng làm rõ hơn vị trí của Bắc Ninh trong chuỗi sản xuất công nghiệp của Việt Nam. Samsung, Canon, Amkor, Foxconn, Goertek, Luxshare-ICT… đã trở thành những cái tên gắn với quá trình hình thành và phát triển hệ sinh thái công nghiệp của địa phương.

Từ năm 2008, Bắc Ninh đã trở thành một trung tâm sản xuất lớn của Samsung khi tập đoàn điện tử Hàn Quốc mở nhà máy sản xuất điện thoại di động đầu tiên tại Việt Nam. Kể từ đó, Samsung tiếp tục mở rộng hoạt động tại đây. Các tập đoàn Foxconn, Goertek và Luxshare cũng đã xây dựng nhà máy tại tỉnh.

Vị thế thành phố tạo thêm điều kiện để Bắc Ninh phát huy vai trò một cực tăng trưởng của vùng Thủ đô và vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, đồng thời tham gia sâu hơn vào các chuỗi cung ứng, chuỗi giá trị toàn cầu.

Bên cạnh Samsung, Goertek là một ví dụ về sự mở rộng nhanh chóng của dòng vốn đầu tư công nghệ cao tại Bắc Ninh. Thành lập năm 2001, Tập đoàn Goertek là một trong những tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới, chuyên sản xuất sản phẩm điện tử, linh kiện và thiết bị đeo thông minh, với trụ sở chính tại Trung Quốc và hoạt động trên phạm vi toàn cầu.

Chủ tịch Tập đoàn Goertek Khương Tân đánh giá cao môi trường đầu tư thuận lợi, chất lượng nguồn nhân lực cũng như hệ thống hạ tầng ngày càng đồng bộ của Bắc Ninh. Theo ông, Tập đoàn mong muốn tiếp tục mở rộng hợp tác, đầu tư và phát triển sản xuất tại địa phương trong thời gian tới.

Không dừng lại ở việc tạo thêm năng lực sản xuất, sự xuất hiện của các tập đoàn công nghệ, điện tử lớn còn tạo ra những tác động sâu rộng hơn đối với nền kinh tế.

Giá trị sản xuất, kim ngạch xuất khẩu và việc làm được mở rộng; trong khi đó, công nghiệp hỗ trợ từng bước hình thành, hoạt động chuyển giao công nghệ được thúc đẩy và chất lượng nguồn nhân lực được nâng lên.

Từ năm 2008, Bắc Ninh đã trở thành một trung tâm sản xuất lớn của Samsung khi tập đoàn điện tử Hàn Quốc mở nhà máy sản xuất điện thoại di động đầu tiên tại Việt Nam. (Nguồn: Vneconomy)

Tạo dư địa tăng trưởng kinh tế

Từ nền tảng công nghiệp, các lĩnh vực dịch vụ, thương mại, logistics và phát triển đô thị của Bắc Ninh cũng có thêm dư địa để tăng trưởng.

Những thành quả đó được phản ánh qua quy mô nền kinh tế. Năm 2025, quy mô kinh tế Bắc Ninh đạt hơn 523 nghìn tỷ đồng, tương đương khoảng 20 tỷ USD, đứng thứ 5 toàn quốc. Tốc độ tăng trưởng GRDP đạt 10,27%.

Đà tăng trưởng tiếp tục được duy trì trong năm 2026. Trong 6 tháng đầu năm nay, kinh tế Bắc Ninh ước tăng 10,56%, đứng thứ 6 cả nước và nằm trong nhóm 9 địa phương đạt mức tăng trưởng 2 con số. Trong kết quả chung đó, công nghiệp tiếp tục giữ vai trò trọng yếu, củng cố vị thế của Bắc Ninh như một cực tăng trưởng của khu vực và cả nước.

Sức hút đầu tư của địa phương cũng ngày càng được thể hiện rõ. Lũy kế đến ngày 14/7, Bắc Ninh thu hút hơn 7.180 dự án đầu tư với tổng vốn đăng ký quy đổi gần 94,8 tỷ USD. Riêng khu vực FDI có hơn 3.640 dự án, tổng vốn hơn 50,82 tỷ USD, đến từ 42 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Định hướng thu hút đầu tư đang ngày càng nghiêng về các lĩnh vực có hàm lượng công nghệ cao. Công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục đóng góp đáng kể, trong khi nhiều sản phẩm điện tử, bán dẫn ghi nhận mức tăng mạnh.

Chỉ số sản xuất công nghiệp 7 tháng năm 2026 tăng 19,6%; giá trị sản xuất công nghiệp lũy kế 7 tháng đạt 1,9 triệu tỷ đồng.

Sức hút đầu tư của Bắc Ninh ngày càng được thể hiện rõ. (Nguồn: VGP)

Hạ tầng trở thành động lực mở rộng không gian phát triển

Sự phát triển của công nghiệp đặt ra yêu cầu ngày càng lớn đối với hạ tầng. Đây cũng là một trong những thay đổi đáng chú ý của Bắc Ninh sau 40 năm đổi mới: Từ việc tập trung phát triển các khu sản xuất, địa phương từng bước chuyển sang tổ chức một không gian phát triển có tính kết nối cao hơn giữa công nghiệp, đô thị, giao thông và dịch vụ.

Hệ thống giao thông được mở rộng, từng bước kết nối các khu công nghiệp với đô thị, cảng biển, sân bay và các trung tâm kinh tế lớn trong vùng. Cùng với đó, hệ thống điện, cấp thoát nước, viễn thông và hạ tầng xã hội được đầu tư, tạo điều kiện đáp ứng tốt hơn yêu cầu phát triển kinh tế cũng như đời sống của người dân.

Theo Giám đốc Sở Xây dựng tỉnh Bắc Ninh Nguyễn Việt Hùng, tư duy phát triển đô thị của địa phương đang có sự chuyển đổi căn bản, từ “đô thị công nghiệp đơn thuần” sang “đô thị đa cực, đa trung tâm, kết nối giao thông đa phương thức”.

Cách tiếp cận này cũng làm thay đổi cách nhìn về các dòng sông lớn trên địa bàn. Sông Cầu, sông Đuống, sông Thương, sông Lục Nam không còn đơn thuần được nhìn nhận như những ranh giới chia cắt không gian mà được định hướng trở thành các hành lang xanh, công viên sinh thái và không gian văn hóa trung tâm.

Không gian phát triển của Bắc Ninh vì thế không chỉ được mở rộng theo chiều ngang về địa lý mà còn được đặt trong mối liên kết ngày càng chặt chẽ với các cực kinh tế lớn xung quanh.

Với Hà Nội, Bắc Ninh được định hướng trở thành “đô thị song hành”, “cực đối trọng” ở phía Đông Bắc, góp phần chia sẻ áp lực về dân số, hạ tầng công nghiệp và logistics thông qua các tuyến Vành đai 4, Vành đai 5 và đường sắt đô thị.

Với Hải Phòng và Quảng Ninh, địa phương đóng vai trò hậu phương công nghiệp công nghệ cao. Trong khi đó, kết nối với Lạng Sơn qua trục cao tốc CT.01 và ga liên vận quốc tế Kép tạo điều kiện để Bắc Ninh phát triển thành trung tâm chế biến sâu, dịch vụ thương mại xuất, nhập khẩu, kết nối Việt Nam - ASEAN với Trung Quốc.

Phối cảnh Cảng hàng không quốc tế Gia Bình.

Một mắt xích quan trọng khác trong cấu trúc hạ tầng tương lai là Dự án Cảng hàng không quốc tế Gia Bình. Đây được xác định là dự án hạ tầng mang tính chiến lược, có ý nghĩa không chỉ đối với Bắc Ninh mà còn với khu vực đồng bằng sông Hồng và phạm vi cả nước.

Trong bối cảnh địa chính trị hiện nay, việc trở thành một căn cứ sản xuất lớn trong chuỗi cung ứng toàn cầu đòi hỏi phải có năng lực kết nối đủ mạnh. Theo định hướng, Cảng hàng không quốc tế Gia Bình sẽ được phát triển theo tư duy đa phương thức, kết nối hàng không với đường thủy, đường biển, đường bộ và đường sắt.

Khi hoàn thành, Cảng này được kỳ vọng tạo ra năng lực vận tải logistics tốt hơn, giúp Bắc Ninh tham gia sâu vào chuỗi thương mại toàn cầu, đồng thời tạo lợi thế cạnh tranh về chi phí logistics. Đây cũng là một trong những điều kiện quan trọng để địa phương tiếp tục thu hút các tập đoàn lớn tới đầu tư và sản xuất.

Một Bắc Ninh với vị thế mới

Không gian phát triển được mở rộng cùng nền tảng kinh tế và hạ tầng ngày càng hoàn thiện đã tạo tiền đề cho một bước chuyển quan trọng về vị thế hành chính của Bắc Ninh.

Việc Quốc hội thông qua Nghị quyết thành lập thành phố Bắc Ninh được xem là dấu mốc lịch sử đối với vùng đất Kinh Bắc. Tuy nhiên, ý nghĩa của dấu mốc này không chỉ nằm ở việc thay đổi địa vị hành chính.

Theo Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh Phạm Hoàng Sơn, đây là dấu mốc đặc biệt quan trọng trong tiến trình phát triển của địa phương, là kết quả của quá trình bền bỉ xây dựng và vun đắp của các tầng lớp nhân dân, nhiều thế hệ lãnh đạo, cán bộ, đảng viên và cộng đồng doanh nghiệp Bắc Ninh.

Hát quan họ trên thuyền phục vụ du khách tại Hội Lim. (Ảnh: Thanh Tùng)

Trong khi đó, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Bắc Ninh Mai Sơn cho rằng, vị thế mới tạo điều kiện để Bắc Ninh phát huy mạnh hơn lợi thế về kinh tế, hạ tầng, nguồn nhân lực và văn hóa; khẳng định vai trò là cực tăng trưởng, trung tâm công nghiệp, điện tử, bán dẫn, logistics và đổi mới sáng tạo của vùng Đồng bằng sông Hồng và cả nước.

Quan trọng hơn, việc hình thành thành phố Bắc Ninh mở ra một không gian phát triển mới, đi cùng những yêu cầu và tầm nhìn mới. Các khu vực, trung tâm đô thị, công nghiệp, dịch vụ và nông nghiệp có thêm điều kiện để được tổ chức lại theo hướng liên kết chặt chẽ hơn; hệ thống hạ tầng giao thông, đô thị và các không gian kinh tế cũng có cơ hội được kết nối đồng bộ hơn.

Sau 40 năm đổi mới, câu chuyện của Bắc Ninh vì thế không còn chỉ là câu chuyện của một địa phương chuyển mình từ nông nghiệp sang công nghiệp. Đó là quá trình từng bước nâng cấp toàn diện năng lực phát triển, từ sản xuất, thu hút đầu tư đến hạ tầng, đô thị và liên kết vùng.

Từ một cực công nghiệp, Bắc Ninh đang đứng trước yêu cầu hình thành một không gian kinh tế có khả năng kết nối nhiều trung tâm, nhiều phương thức vận tải và nhiều chuỗi giá trị. Vị thế thành phố tạo thêm điều kiện để địa phương phát huy vai trò một cực tăng trưởng của vùng Thủ đô và vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, đồng thời tham gia sâu hơn vào các chuỗi cung ứng, chuỗi giá trị toàn cầu.

Chặng đường 40 năm đã tạo nên nền tảng, còn không gian phát triển mới đang mở ra một chương tiếp theo: Một Bắc Ninh có quy mô lớn hơn, liên kết rộng hơn và tham vọng vươn sâu hơn vào mạng lưới sản xuất toàn cầu.