 |
| Tương lai của BRICS được quyết định không phải bởi quy mô, mà bởi khả năng biến quy mô thành năng lực hành động chung. (Nguồn: SCMP) |
Nhận định về sự kiện này, các nhà phân tích của Câu lạc bộ Valdai (Nga) cho rằng, chỉ riêng việc một văn kiện chung được thông qua đồng thuận 140 điểm, trong bối cảnh BRICS ngày càng mở rộng và môi trường địa chính trị phân mảnh, tự nó đã là một kết quả rất ấn tượng.
Nâng cấp hợp tác kinh tế
Không chỉ được coi là một bước đột phá ngoại giao, Tuyên bố New Delhi tiếp tục nhấn mạnh cải cách quản trị toàn cầu, đồng thời nâng cấp hợp tác kinh tế khi đặt trọng tâm rõ hơn vào những lĩnh vực có khả năng tạo ra lợi ích kinh tế trực tiếp, từ thương mại nội khối, chuỗi giá trị, tài chính phát triển đến hạ tầng số, trí tuệ nhân tạo, năng lượng và khoáng sản quan trọng.
Đây cũng là hướng tiếp cận phù hợp với một thực tế được các chuyên gia thuộc Câu lạc bộ Valdai chỉ ra trước thềm hội nghị, rằng BRICS sau mở rộng có quy mô rất lớn, với 11 thành viên chính thức và 10 quốc gia đối tác, trải rộng từ Á, Phi, Trung Đông tới Nam Mỹ. Vì vậy, chương trình nghị sự đã vượt xa trọng tâm ban đầu về cải cách hệ thống tài chính quốc tế để mở rộng thực chất hơn, từ an ninh lương thực, năng lượng, kết nối, y tế, quản trị số, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững...
Trong bối cảnh đó, năng lượng nổi lên như một trong những không gian hợp tác có tính chiến lược nhất. Các thành viên BRICS vừa là những nền kinh tế tiêu thụ lớn, vừa tập trung nhiều nhà sản xuất và nguồn tài nguyên năng lượng quan trọng. Khi xung đột địa chính trị làm gia tăng rủi ro đối với vận chuyển và nguồn cung, do đó bài toán bảo đảm năng lượng không còn đơn thuần là vấn đề của từng quốc gia mà ngày càng gắn với khả năng duy trì ổn định của chuỗi cung ứng toàn cầu.
Tuyên bố New Delhi dành vị trí đáng kể cho vấn đề này, nhấn mạnh ổn định thị trường năng lượng, dòng chảy năng lượng không bị gián đoạn, đa dạng hóa nguồn cung, tăng cường chuỗi giá trị và bảo vệ hạ tầng năng lượng trọng yếu, bao gồm cả hạ tầng xuyên biên giới.
Văn kiện đồng thời thừa nhận nhiên liệu hóa thạch vẫn giữ vai trò quan trọng trong cơ cấu năng lượng của các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển, bên cạnh năng lượng tái tạo, điện hạt nhân, thủy điện, hydrogen và các công nghệ phát thải thấp. Cách tiếp cận trung lập về công nghệ này phản ánh khá rõ nhu cầu thực tế của các thành viên BRICS rằng “chuyển đổi năng lượng nhưng không đánh đổi an ninh năng lượng”.
Điểm đáng chú ý hơn nằm ở chỗ BRICS bắt đầu nhìn năng lượng không chỉ dưới góc độ sản xuất và xuất khẩu nhiên liệu, mà còn dưới góc độ hệ sinh thái công nghệ. Tuyên bố hoan nghênh các nguyên tắc về lưới điện thông minh và lưu trữ năng lượng, đồng thời ghi nhận sáng kiến xây dựng Trung tâm xuất sắc số BRICS (BRICS DCoE) về lưới điện thông minh và lưu trữ năng lượng.
Điều này mở ra khả năng hợp tác giữa các thành viên ở một tầng sâu hơn, từ khai thác tài nguyên sang công nghệ quản lý hệ thống điện, tích hợp năng lượng tái tạo, lưu trữ và số hóa hạ tầng.
Khoáng sản quan trọng là không gian thứ hai đáng chú ý trong lĩnh vực năng lượng. BRICS nhấn mạnh nhu cầu xây dựng các chuỗi cung ứng khoáng sản quan trọng đáng tin cậy, đa dạng, có khả năng chống chịu và bảo đảm giá trị gia tăng tại các quốc gia giàu tài nguyên. Đây là hướng hợp tác có tiềm năng lớn bởi quá trình điện hóa giao thông, phát triển năng lượng tái tạo, lưu trữ điện và công nghiệp công nghệ cao đang làm gia tăng nhu cầu đối với nhiều loại khoáng sản chiến lược.
Từ góc độ kinh tế, đây có thể là một bước chuyển quan trọng. Nếu BRICS chỉ tập trung vào trao đổi dầu khí, lợi ích của khối phần lớn vẫn nằm trong cấu trúc thương mại tài nguyên truyền thống. Nhưng nếu các thành viên có thể cùng phát triển từ khai thác, chế biến, tiêu chuẩn hóa đến công nghệ và tài chính cho khoáng sản quan trọng, năng lượng sạch và hạ tầng điện, giá trị kinh tế tạo ra sẽ lớn hơn và bền vững hơn.
Như các nhà phân tích của Câu lạc bộ Valdai phân tích, củng cố chuỗi cung ứng và khả năng chống chịu là trọng tâm của nhiệm kỳ Chủ tịch BRICS 2026, bởi trong bối cảnh địa chính trị đầy biến động, xây dựng các mạng lưới cung ứng ổn định đang trở thành lợi thế kinh tế chiến lược của phương Nam toàn cầu.
Chủ động bảo vệ các huyết mạch
Nếu năng lượng là một trong những “mạch máu” của nền kinh tế, thì thương mại, tài chính và hạ tầng số chính là những hệ tuần hoàn giúp nguồn lực di chuyển giữa các nền kinh tế. Đây cũng là một không gian hợp tác mới đáng kỳ vọng của BRICS sau Hội nghị thượng đỉnh.
Một điểm đáng chú ý là BRICS không biến ý tưởng về một đồng tiền chung thành mục tiêu trước mắt. Thay vào đó, trọng tâm được đặt vào tăng cường thanh toán bằng đồng nội tệ, đầu tư bằng nội tệ và khả năng tương tác giữa các hệ thống thanh toán xuyên biên giới. BRICS tiếp tục nghiên cứu các giải pháp kỹ thuật cho thanh toán quốc tế và khuyến khích Ngân hàng Phát triển Mới mở rộng tài trợ bằng nội tệ.
Cách tiếp cận này được giới phân tích quốc tế đánh giá là thực tế hơn so với việc cố tạo ra một đồng tiền chung, trong bối cảnh các thành viên có mô hình kinh tế, chính sách tiền tệ và mức độ hội nhập tài chính rất khác nhau.
Đây chính là nơi BRICS có thể tạo ra một không gian phát triển mới có ý nghĩa đối với doanh nghiệp. Giảm chi phí giao dịch, rút ngắn thời gian thanh toán và giảm phụ thuộc vào các khâu trung gian tài chính có thể thúc đẩy thương mại hàng hóa, dịch vụ và đầu tư trong nội khối.
Ở không gian thứ hai, BRICS thúc đẩy Kế hoạch hành động về chuỗi giá trị toàn cầu giai đoạn 2026-2030, kêu gọi tăng cường sự tham gia của các nền kinh tế mới nổi vào những phân khúc có giá trị gia tăng cao hơn của sản xuất toàn cầu, thông qua thương mại, đầu tư, chuyển giao công nghệ và phát triển năng lực sản xuất. Với một khối chiếm khoảng 40% GDP toàn cầu và gần một nửa dân số thế giới, đây là một nền tảng thị trường đủ lớn để tạo ra những mạng lưới sản xuất xuyên biên giới mới.
Cùng với thương mại và tài chính, công nghệ số và AI đang mở ra không gian hợp tác mới cho BRICS. Tuyên bố New Delhi nhấn mạnh phát triển hạ tầng số công, tăng cường hợp tác AI an toàn, bao trùm và đáng tin cậy, qua đó mở rộng khả năng tiếp cận công nghệ cho các nước phương Nam toàn cầu. Điều này cho thấy hợp tác công nghệ đang chuyển từ sở hữu riêng lẻ sang chia sẻ hạ tầng, dữ liệu, nhân lực và thị trường ứng dụng.
Tất nhiên, hậu Hội nghị thượng đỉnh tại New Delhi, cơ hội mở ra không đồng nghĩa với kết quả đạt được. Thực tế, BRICS còn phải giải quyết những vấn đề phức tạp hơn nhiều một tuyên bố chính trị, trong khi quá trình mở rộng khối càng làm gia tăng những khác biệt giữa các thành viên không chỉ riêng lợi ích và định hướng địa chính trị.
Chính vì vậy, BRICS có thể sẽ chưa sớm trở thành một khối thống nhất về địa chính trị, cũng chưa đủ điều kiện để hình thành một thị trường chung. Giá trị thực tế của BRICS có lẽ nằm ở khả năng biến quy mô, nguồn lực và nhu cầu đa dạng của các thành viên thành những không gian hợp tác cụ thể, qua đó từng bước gia tăng sức nặng kinh tế và tiếng nói của phương Nam toàn cầu trong một trật tự thế giới đang tái định hình.
| Hội nghị thượng đỉnh BRICS lần thứ 18: Chủ nhà Ấn Độ ‘đi trên dây’ trong nỗ lực định hướng quan hệ BRICS và phương Tây Hội nghị thượng đỉnh BRICS năm 2026 diễn ra tại Ấn Độ trong 2 ngày 12-13/9. Khác với năm ngoái, cả Tổng thống Nga Vladimir ... |
| Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng gặp Tổng thống Burundi Nhân dịp tham dự Hội nghị Thượng đỉnh BRICS được tổ chức tại New Delhi, Ấn Độ, ngày 13/9, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh ... |
| Chuyến công tác Ấn Độ của Thủ tướng Lê Minh Hưng: Nâng tầm đối ngoại đa phương, chuyển hóa cam kết hợp tác thành hành động Sự tham dự Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng và Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tại dự Hội nghị thượng đỉnh BRICS ... |
| Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung gặp Phó Chủ tịch Đảng Nhân dân Ấn Độ (BJP) Nhân dịp tháp tùng Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng tham dự Hội nghị thượng đỉnh BRICS tại Ấn Độ và đồng chủ trì ... |
| Giá nông sản hôm nay 16/9/2026: Giá cà phê trong nước khó duy trì đà phục hồi; Mỹ phản ứng dè dặt trước 'đòn thuế' đáp trả từ Canada Báo Thế giới và Việt Nam cập nhật giá nông sản hôm nay 16/9/2026, giá cà phê, giá tiêu, giá gạo xuất khẩu... giao dịch ... |
