 |
| Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu tại một cuộc mít tinh vận động tranh cử giữa nhiệm kỳ ở Trung tâm Thể thao & sự kiện Rock Hill tại Rock Hill, Nam Carolina, ngày 29/10. (Nguồn: Getty) |
Giới quan sát quốc tế nhận định, nếu Đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát một hoặc cả hai Viện của Quốc hội, họ có thể gây áp lực buộc Tổng thống Donald Trump phải thay đổi hướng đi đối với nhiều vấn đề lớn như thuế quan, cuộc xung đột với Iran, các trung tâm dữ liệu và nhiều chính sách khác.
Kinh tế - một vấn đề hàng đầu đối với cử tri Mỹ
Các cử tri Mỹ cho rằng, nền kinh tế và tình trạng nền dân chủ là những vấn đề quan trọng nhất mà đất nước đang phải đối mặt. Chi phí sinh hoạt đắt đỏ cùng tình trạng tham nhũng trong chính phủ là những mối bận tâm lớn đối với nhiều người Mỹ khi họ đi bỏ phiếu trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, AP đưa tin.
Kết quả cuộc khảo sát do AP thực hiện trước thềm cuộc bầu cử giữa kỳ cho thấy, phần lớn cử tri cảm thấy chưa hài lòng với hướng đi của đất nước và tỏ ra bi quan về tương lai.
Khoảng 3/4 cử tri cho biết, họ cảm thấy “không hài lòng” với quỹ đạo hiện tại của đất nước. Chỉ khoảng 1/4 cảm thấy “hài lòng” hoặc “hào hứng”. Mức độ bất đồng đặc biệt cao tại các bang thiên về Đảng Dân chủ (bang “xanh”) như California và Massachusetts; tuy nhiên, ngay cả tại các bang thiên về Đảng Cộng hòa (bang “đỏ”), đa số cử tri cũng bày tỏ sự “không hài lòng”.
Điểm đáng chú ý, cử tri Mỹ cho biết không hài lòng với tình hình kinh tế hiện nay; khoảng 3/4 cho rằng nền kinh tế đang ở mức “không tốt lắm” hoặc “tồi tệ”. Điều này nhất quán với quan điểm của người trưởng thành tại Mỹ trong các cuộc thăm dò của Trung tâm Nghiên cứu các vấn đề công cộng AP-NORC trong những tháng gần đây.
Trên phạm vi toàn quốc, khoảng 4 trong số 10 cử tri Mỹ coi nền kinh tế là vấn đề quan trọng nhất của đất nước; phần lớn trong số họ bày tỏ lo ngại về giá xăng dầu và chi phí thực phẩm. Khoảng 3 trong số 10 cử tri cho rằng tình trạng nền dân chủ mới là vấn đề hàng đầu.
Chỉ khoảng 1 trong số 10 cử tri chọn vấn đề nhập cư hoặc chăm sóc sức khỏe, trong khi rất ít người nhắc đến chính sách đối ngoại hoặc tội phạm.
Khoảng một nửa số cử tri Mỹ cho biết tình trạng tham nhũng trong chính phủ và chi phí sinh hoạt là những yếu tố “mang tính quyết định” đối với lá phiếu của họ trong cuộc bầu cử Quốc hội. Tỷ lệ này cao hơn nhiều so với những người quan tâm đến các chính sách thực thi nhập cư, cuộc chiến ở Iran hay các trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo (AI).
Phần lớn cử tri tin rằng, các chính sách kinh tế hiện nay đã gây tổn hại cho nền kinh tế Mỹ, trong khi số ít người có đánh giá tích cực về cách điều hành kinh tế của chính phủ.
Theo kết quả thăm dò của AP, khoảng 2/3 số cử tri tham gia cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ cho rằng các chính sách của ông Trump đã khiến tình hình kinh tế của đất nước xấu đi, trong khi chỉ khoảng 3/10 người cho rằng những chính sách đó đã cải thiện tình hình.
Tương tự, khoảng 2/3 cử tri nhận định, các chính sách thuế quan của ông Trump đã gây tổn hại cho nền kinh tế quốc gia.
Cử tri Mỹ cũng bày tỏ mối lo ngại sâu sắc về lạm phát. Kết quả cuộc thăm dò cho thấy khoảng 8 trong số 10 cử tri cho biết lạm phát đã gây ra những khó khăn tài chính ở mức “nghiêm trọng” hoặc “vừa phải” đối với gia đình họ. Việc giá cả tăng nhanh hơn tiền lương trong năm qua đã tạo ra gánh nặng, khiến nhiều cử tri gặp khó khăn hơn trong việc chi trả các nhu cầu thiết yếu như xăng dầu, thực phẩm và các dịch vụ tiện ích.
Mối lo ngại dai dẳng này vẫn tiếp diễn từ cuộc bầu cử tổng thống năm 2024, thời điểm cử tri đặc biệt kỳ vọng Tổng thống Trump sẽ giải quyết vấn đề này, nhưng hiện tại, tỷ lệ lạm phát thậm chí còn cao hơn so với thời điểm ông trở lại Nhà Trắng.
Hơn 8 trong số 10 cử tri cho biết, họ cảm thấy “rất” hoặc “phần nào” lo ngại về chi phí xăng dầu, thực phẩm, các dịch vụ tiện ích và chăm sóc y tế.
Kết quả này có thể làm thay đổi quỹ đạo của nền kinh tế Mỹ không?
Giới quan sát cho rằng, cử tri Mỹ kỳ vọng cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ có thể làm thay đổi quỹ đạo của nền kinh tế Mỹ. Tuy nhiên, giới phân tích tỏ ra thận trọng hơn đối với những nhận định liên quan.
Nếu Đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát Hạ viện hoặc Thượng viện, hoặc cả hai, họ có thể tác động đến các chính sách của chính phủ, bao gồm thuế, chăm sóc sức khỏe, cuộc chiến tại Iran, thuế quan và nhiều khía cạnh khác của chính sách công.
Hiện tại, các nhà lãnh đạo Đảng Dân chủ cho biết, nếu giành chiến thắng, họ sẽ thúc đẩy thông qua các đạo luật tác động đến các chính sách kinh tế trọng tâm của Tổng thống Donald Trump.
Theo một báo cáo của New York Times, dẫn lời các trợ lý của Hakeem Jeffries, cũng là lãnh đạo phe thiểu số tại Hạ viện của Đảng Dân chủ, họ dự định sẽ đưa ra các dự luật ngay trong 100 giờ đầu tiên nhằm đảo ngược những cắt giảm của Tổng thống Mỹ Trump đối với các chương trình Medicaid và Medicare. Việc chấm dứt các mức thuế quan do ông Trump áp đặt cũng được đưa ra, đồng thời yêu cầu chấm dứt cuộc chiến tại Iran trừ khi có sự cho phép từ Quốc hội.
Tuy nhiên, ngay cả khi giành được thế đa số, Đảng Dân chủ vẫn có thể cần sự ủng hộ từ Đảng Cộng hòa để bác bỏ quyền phủ quyết của Tổng thống. Dẫu vậy, các nhà kinh tế dự báo nền kinh tế sẽ có những kịch bản khác nhau tùy thuộc vào số ghế mà Đảng Dân chủ giành được trong cuộc bầu cử.
Trong khi đó, chi phí sinh hoạt là một vấn đề trọng tâm trong cuộc bầu cử, trong đó Đảng Dân chủ cho rằng các chính sách của Tổng thống Trump là nguyên nhân khiến giá cả leo thang. Theo dữ liệu mới nhất từ Cục Thống kê Lao động, tính đến tháng 9, giá tiêu dùng đã tăng 3,7% so với cùng kỳ năm trước, ngày càng xa mục tiêu lạm phát 2%/năm mà Cục Dự trữ Liên bang (Fed) đặt ra.
Trong khi đó, các chuyên gia của Wells Fargo nhận định, triển vọng lạm phát sẽ thay đổi tùy thuộc vào kết quả cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.
Áp lực tăng giá có thể giảm bớt nếu Quốc hội hạn chế được quyền áp thuế của Tổng thống, ngược lại, những nỗ lực của Đảng Dân chủ nhằm làm chậm quá trình nới lỏng quy định có thể làm tăng chi phí trong các lĩnh vực như thị trường tài chính, chăm sóc sức khỏe, năng lượng và công nghệ.
"Việc Đảng Cộng hòa tiếp tục nắm quyền kiểm soát có thể đẩy rủi ro lạm phát tăng cao nhất, đặc biệt là khi các biện pháp như cắt giảm thuế bổ sung, áp thuế quan hoặc chính sách nhập cư thắt chặt hơn làm kích thích nhu cầu hoặc hạn chế nguồn cung lao động”, Wells Fargo bình luận.
Tuy nhiên, hiện quy trình cấp phép năng lượng nhanh hơn, cùng với việc gia tăng sản xuất năng lượng trong nước, có thể bù đắp một phần áp lực chi phí trong kịch bản này.
Thuế quan có thể là một trong những chính sách dễ thay đổi nhất đối với một Quốc hội do Đảng Dân chủ kiểm soát.
Trong một bài bình luận, các chuyên gia kinh tế tại Deutsche Bank viết: “Việc Đảng Dân chủ chiếm đa số tại một hoặc cả hai viện có thể tạo ra thách thức đối với các chính sách thuế quan, một thách thức thậm chí có khả năng thành công, xét đến việc chính sách này không nhận được sự ủng hộ rộng rãi ngay cả trong nội bộ đảng của ông Trump”.
 |
| Cử tri Mỹ bỏ phiếu trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11. (Nguồn: Bloomberg) |
Theo các chuyên gia tại Viện Nghiên cứu Brookings, “phe đa số mới sẽ có khả năng tạo ra áp lực đáng kể lên chính quyền Tổng thống Trump”. Nếu Đảng Dân chủ tìm cách chấm dứt cuộc chiến tại Iran, một trong những nguyên nhân chính dẫn đến giá nhiên liệu cao như hiện nay, họ sẽ vấp phải những trở ngại, do Tổng thống giữ vai trò là Tổng tư lệnh quân đội theo quy định của Hiến pháp.
Tuy nhiên, họ vẫn có thể tạo ra thay đổi bằng cách đe dọa không phê duyệt ngân sách quốc phòng, qua đó sử dụng quyền kiểm soát ngân sách của Quốc hội để gây ảnh hưởng đến chính sách.
Trong khi đó, các chuyên gia dự báo tại Goldman Sachs cho rằng, mọi thứ vẫn sẽ diễn ra như thường lệ, bất kể kết quả bầu cử ra sao. Goldman Sachs cảnh báo khả năng tình trạng chính phủ bị chia rẽ sẽ khiến bộ máy gần như không thể thực hiện được bất cứ điều gì đáng kể.
Trong một bài bình luận, chuyên gia kinh tế trưởng David Mericle tại Goldman Sachs nêu rõ: “Chúng tôi không kỳ vọng kết quả bầu cử giữa nhiệm kỳ sẽ gây ra những tác động lớn đối với chính sách kinh tế vĩ mô hay nền kinh tế”.
Còn chuyên gia kinh tế trưởng Samuel Tombs của Pantheon Macroeconomics cho rằng, khi quyền kiểm soát chính phủ bị chia rẽ, khó có khả năng các dự luật chi tiêu lớn nào được thông qua thành luật. Vì lý do đó, ông dự báo tốc độ tăng trưởng GDP của nền kinh tế Mỹ sẽ chậm lại.
| Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 16/9: Đồng USD giữ đà tăng, thị trường 'ngóng' quyết định từ Fed Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 16/9 cho thấy đồng USD giữ đà tăng so với các đồng tiền chủ chốt khác. |
| Bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ: Hơn 12,6 triệu cử tri bỏ phiếu sớm, đảng Cộng hòa nỗ lực tìm cách xoa dịu cử tri Theo số liệu từ công cụ theo dõi của Phòng Nghiên cứu bầu cử thuộc Đại học Florida, hơn 12,6 triệu cử tri Mỹ đã ... |
| Tổng thống Trump bỏ phiếu sớm trước thềm bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 24/10 bỏ phiếu sớm tại bang Florida, trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ diễn ra ngày 3/11, ... |
| Bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ: Kinh tế tăng tốc vượt kỳ vọng nhưng cử tri vẫn bất an? Dữ liệu từ Bộ Thương mại Mỹ vừa công bố trái ngược với sự sụt giảm mạnh trong tâm lý người tiêu dùng nước này ... |
| Bầu cử giữa kỳ Mỹ: Gần 59 triệu cử tri Mỹ bỏ phiếu sớm, tăng mạnh so với năm 2022 Gần 59 triệu cử tri Mỹ đã bỏ phiếu sớm trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026, tăng đáng kể so với kỳ ... |
