Mâm ngũ quả ngày Tết - Nét đẹp văn hóa Việt

Theo dõi TGVN trên
TGVN. Không chỉ làm cho không gian cúng thêm ấm áp, hài hòa, rực rỡ, mâm ngũ quả còn thể hiện sinh động ý tưởng triết lý-tín ngưỡng-thẩm mỹ và là nơi gửi gắm ước nguyện của mỗi gia đình.
TIN LIÊN QUAN
mam ngu qua ngay tet net dep van hoa viet Ngày Tết thăm quê hương của lật đật Nga
mam ngu qua ngay tet net dep van hoa viet Mâm ngũ quả ngày Tết: Những điều có thể bạn chưa biết
mam ngu qua ngay tet net dep van hoa viet
Mâm ngũ quả ngày Tết - Nét đẹp văn hóa Việt. (Nguồn: Soha)

Cùng với bánh chưng xanh và câu đối đỏ, mâm ngũ quả là thứ không thể thiếu trên bàn thờ của mỗi gia đình người Việt trong mỗi dịp Tết.

Không chỉ làm cho không gian cúng thêm ấm áp, hài hòa, rực rỡ, mâm ngũ quả còn thể hiện sinh động ý tưởng triết lý-tín ngưỡng-thẩm mỹ và là nơi gửi gắm ước nguyện của mỗi gia đình.

Các gia đình thường lau dọn ban thờ, sửa soạn, bày biện mâm ngũ quả Tết vào ngày 29, 30 tháng Chạp.

Mâm ngũ quả thường có năm loại quả được bày trên một cái mâm bằng gỗ tiện, sơn son, có chân, gọi là mâm bồng. Cũng có nhà bày trên một cái đĩa to rồi đặt trên chồng bánh chưng để tạo dáng cao, uy nghiêm, thành kính.

Theo các vị cao niên am tường về Nho giáo thì xuất xứ của mâm ngũ quả có liên quan đến quan niệm triết lý Khổng giáo của Phương Đông, thế giới được tạo nên từ năm bản nguyên (năm yếu tố cấu thành vũ trụ) gọi là “ngũ hành” gồm Kim-Mộc-Thủy-Hỏa-Thổ tương ứng với các màu trắng, xanh, đen, đỏ, vàng.

Ngoài ra, “ngũ” còn thể hiện ước muốn của người Việt đạt được ngũ phúc lâm môn là Phúc, Quý, Thọ, Khang, Ninh.

Mâm ngũ quả của người Bắc bao giờ cũng có nải chuối màu xanh, tương ứng với hành mộc. Chính giữa nải chuối bày quả bưởi màu vàng, tương ứng với hành thổ. Nhiều người cũng dùng quả phật thủ hay quả lựu chín vàng thay cho quả bưởi.

Xen kẽ giữa chuối, bưởi là hồng xiêm (nho, mận) màu sẫm tượng trưng cho hành thủy, đào (roi) màu trắng, sáng tượng trưng cho hành kim và thanh long (táo, dưa hấu, ớt) màu đỏ tượng trưng cho hành hỏa.

Không chỉ tượng trưng cho ngũ hành, mỗi loại quả còn có một ý nghĩa riêng mà thông qua đó, gia chủ gửi gắm mong muốn, ước nguyện của mình, như chuối, phật thủ - được bao bọc, che chở, bưởi - phúc lộc viên mãn, thanh long - phát tài phát lộc, lựu - đông con nhiều cháu, đào - thăng tiến, táo đỏ-phú quý, quất-sung túc...

Trong khi đó, người miền Nam lại trọng về ý nghĩa các loại quả hơn nên mâm ngũ quả thường bao gồm mãng cầu, sung, dừa xiêm, đu đủ, xoài. Trong đó, mãng cầu là cầu chúc cho mọi điều đều như ý; quả dừa, phát âm tương tự như "vừa," có nghĩa là không thiếu; quả sung - sung mãn về sức khỏe, tiền bạc; quả đu đủ có nghĩa mang đến một năm mới được đầy đủ, thịnh vượng; quả xoài, phát âm na ná như là "xài" - cầu mong cho tiêu xài không thiếu thốn. Khi đọc phát âm của những loại quả này tương tự câu “cầu sung vừa đủ xài” hay “cầu vừa đủ xài sung".

Người miền Trung lại không quá câu nệ về hình thức hay ý nghĩa của các loại quả, nên mâm ngũ quả ngày Tết của mỗi nhà lại khác nhau, quả gì cũng được miễn tươi ngon và gia chủ thành tâm dâng kính tổ tiên. Có thể kể đến một số loại quả thường thấy như thanh long, dưa hấu, dứa, mãng cầu, cam, quýt, hồng, na...

Có thể khẳng định rằng mâm ngũ quả ngày Tết chính là nét đặc trưng văn hóa của người Việt, dù có sự khác nhau giữa các vùng, miền nhưng trên hết đều thể hiện sự thành kính hướng về nguồn cội tổ tiên và ước mong một năm mới sum họp, an khang, hạnh phúc, đủ đầy.

Lưu ý khi bày mâm ngũ quả Tết:

- Mâm ngũ quả sẽ bày trên bàn thờ trong suốt những ngày Tết nên không nên mua quả sớm quá để đảm bảo trong quá trình bày quả không bị hỏng.

- Khi mua chọn những quả già nhưng chưa chín hẳn. Chuối phải màu xanh, cứng cáp để có thể đỡ được những quả khác.

- Không rửa quả trước khi bày mà chỉ dùng khăn ẩm lau sạch quả. Việc rửa quả sẽ khiến quả sớm bị héo, hỏng, không để được lâu.

mam ngu qua ngay tet net dep van hoa viet

Một thời “chơi” Tết của "Đại gia" Hà Thành

Giữa lúc Hà thành đang hối hả vào Tết, ông Thái An trong căn phòng nhỏ của mình vẫn ngồi lặng yên ngắm bức ảnh ...

mam ngu qua ngay tet net dep van hoa viet

Tết của ngày xưa cũ

Những ngày cuối cùng của một năm cũ sắp qua, nhìn dòng người hối hả ngược xuôi ngoài đường, tôi nôn nao nhớ những cái ...

mam ngu qua ngay tet net dep van hoa viet

Trang phục truyền thống ngày Tết của phụ nữ châu Á

Bên cạnh việc bày biện mâm cỗ thì trang phục cũng rất được quan tâm trong ngày Tết. Tại các nước châu Á, trang phục ...

QT.
(theo TTXVN)

Có thể bạn quan tâm

Xem nhiều

Đọc thêm

Covid-19 tại Việt Nam chiều 29/11: 02 ca mới là người trở về từ Nhật; Tổng cộng có 1.343 bệnh nhân

Covid-19 tại Việt Nam chiều 29/11: 02 ca mới là người trở về từ Nhật; Tổng cộng có 1.343 bệnh nhân

Bản tin 18h của Ban Chỉ đạo Quốc gia Phòng chống dịch Covid-19 cho biết đã ghi nhận 2 ca mắc mới nhập cảnh từ Nhật Bản được cách ly ...
XSMB 30/11 - XSMB thứ 2 - Trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay - SXMB 30/11 - dự đoán XSMB 1/12

XSMB 30/11 - XSMB thứ 2 - Trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay - SXMB 30/11 - dự đoán XSMB 1/12

XSMB 30/11. KQXSMB thứ 2. SXMB 30/11. Trực tiếp kết quả xổ số kiến thiết miền Bắc hôm nay ngày 30 tháng 11 năm 2020. KQSXMB.
Quy định về pháo hoa người dân được sử dụng

Quy định về pháo hoa người dân được sử dụng

Nghị định 137/2020 cho phép người dân sử dụng pháo hoa không gây tiếng nổ. Sản phẩm này sẽ bán tại các doanh nghiệp thuộc Bộ Quốc phòng được cấp ...
Hà Nội tôn vinh tà áo dài truyền thống trong 'Hương sắc Tràng An'

Hà Nội tôn vinh tà áo dài truyền thống trong 'Hương sắc Tràng An'

Sáng 29/11, tại hồ Hoàn Kiếm, Hội Liên hiệp Phụ nữ thành phố Hà Nội đã tổ chức Lễ hội áo dài chủ đề 'Hương sắc Tràng An'.
Giao lưu hữu nghị kỷ niệm 70 năm thiết lập Quan hệ ngoại giao Việt Nam-Romania

Giao lưu hữu nghị kỷ niệm 70 năm thiết lập Quan hệ ngoại giao Việt Nam-Romania

Hội hữu nghị Việt Nam-Romania tổ chức chương trình giao lưu hữu nghị kỷ niệm 70 năm thiết lập Quan hệ ngoại giao Việt Nam-Romania.
Covid-19: Campuchia phát hiện thêm 7 ca lây nhiễm cộng đồng, đóng cửa khẩn cấp khách sạn Phnom Penh

Covid-19: Campuchia phát hiện thêm 7 ca lây nhiễm cộng đồng, đóng cửa khẩn cấp khách sạn Phnom Penh

Campuchia xác nhận thêm 7 người lây nhiễm Covid-19, nâng tổng số người mắc bệnh lên 315, trong đó có 301 bệnh nhân đã bình phục.
XSMT 30/11 -  XSMT thứ 2 - Trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay - SXMT 30/11 - dự đoán XSMT 1/12

XSMT 30/11 - XSMT thứ 2 - Trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay - SXMT 30/11 - dự đoán XSMT 1/12

XSMT 30/11. KQXSMT thứ 2. SXMT 30/11. Trực tiếp kết quả xổ số kiến thiết miền Trung nhanh nhất hôm nay ngày 30 tháng 11 năm 2020. KQSXMT.
Giữa biểu tình rầm rộ phản đối đạo luật nông nghiệp, Thủ tướng Ấn Độ trấn an nông dân

Giữa biểu tình rầm rộ phản đối đạo luật nông nghiệp, Thủ tướng Ấn Độ trấn an nông dân

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi cho rằng, luật nông nghiệp mới đã mang lại nhiều cơ hội cho nông dân nước này.
Vụ ám sát nhà khoa học Iran: Quốc tế đồng loạt lên tiếng, LHQ kêu gọi kiềm chế, Israel phản ứng khi bị nói là 'chủ mưu'

Vụ ám sát nhà khoa học Iran: Quốc tế đồng loạt lên tiếng, LHQ kêu gọi kiềm chế, Israel phản ứng khi bị nói là 'chủ mưu'

Liên hợp quốc kêu gọi kiềm chế sau khi căng thẳng gia tăng ở Trung Đông liên quan vụ ám sát nhà khoa học hạt nhân của Iran.
Australia tìm cách giảm thiệt hại vì hành động của Trung Quốc, cân nhắc ra tòa

Australia tìm cách giảm thiệt hại vì hành động của Trung Quốc, cân nhắc ra tòa

Thủ tướng Australia Scott Morrison cam kết sẽ hỗ trợ các nhà sản xuất trong nước bị ảnh hưởng từ các lệnh trừng phạt thương mại của Trung Quốc.
Hà Giang khai mạc lễ hội hoa Tam giác mạch lần thứ 6

Hà Giang khai mạc lễ hội hoa Tam giác mạch lần thứ 6

Tối 28/11, lễ hội hoa tam giác mạch lần thứ 6 đã được khai mạc tại thành phố Hà Giang với sự góp mặt của hàng nghìn du khách và người dân địa phương.
Varanasi: Vùng đất của những linh hồn

Varanasi: Vùng đất của những linh hồn

Nhà văn Mark Twain cũng từng nói Varanasi xưa hơn lịch sử, cổ hơn truyền thống, cũ hơn cả huyền thoại và tuổi của nó gấp đôi tất cả những thứ vừa kể cộng lại.
Du lịch Mỹ: Sắc màu ở xứ cờ hoa

Du lịch Mỹ: Sắc màu ở xứ cờ hoa

Dựa trên các bảng xếp hạng du lịch uy tín, dưới đây là 9 điểm đến tràn ngập sắc màu mà bạn không thể bỏ qua khi du lịch Mỹ.
4 cung đường du lịch mùa Đông chỉ nhắc thôi cũng phải xuýt xoa vì quá đẹp

4 cung đường du lịch mùa Đông chỉ nhắc thôi cũng phải xuýt xoa vì quá đẹp

Đừng quên tham khảo và lưu lại cho mình những cung đường du lịch mùa Đông 'cực cool' ở ngay tại Việt Nam nhé!
Khách sạn dát vàng từ trong ra ngoài đầu tiên trên thế giới tại Hà Nội lên báo Anh

Khách sạn dát vàng từ trong ra ngoài đầu tiên trên thế giới tại Hà Nội lên báo Anh

Khách sạn dát vàng Dolce by Wyndham Hanoi Golden Lake ở Hà Nội được coi là khách sạn đầu tiên trên thế giới dát vàng từ trong ra ngoài, từ trên xuống dưới.
Choáng ngợp với nhà ga tàu điện ngầm - 'Cung điện' lộng lẫy dưới lòng đất ở thủ đô nước Nga

Choáng ngợp với nhà ga tàu điện ngầm - 'Cung điện' lộng lẫy dưới lòng đất ở thủ đô nước Nga

Khai trương từ năm 1935, đến nay hệ thống tàu điện ngầm Moscow, Nga có 14 tuyến đang hoạt động với hơn 9 triệu lượt người sử dụng hằng ngày.
Thế giới cổ xưa của Việt Nam trong những trang sách tiếng Italy

Thế giới cổ xưa của Việt Nam trong những trang sách tiếng Italy

Cuốn sách là một trong số ít tác phẩm văn học dân gian Việt Nam được chuyển thể trực tiếp từ tiếng Việt sang tiếng Italy.
Ngày Nhà giáo Việt Nam: Học kinh nghiệm từ thầy Hoàng Đạo Thúy

Ngày Nhà giáo Việt Nam: Học kinh nghiệm từ thầy Hoàng Đạo Thúy

Nhân Ngày Nhà giáo Việt Nam, NXB Nhã Nam cho ra mắt cuốn ‘Nghề thầy’ của cụ Hoàng Đạo Thúy với những lời gan ruột của một người thầy nổi tiếng.
CEO công nghệ ra sách ‘Nghề vương bụi phấn’ về tình thầy trò

CEO công nghệ ra sách ‘Nghề vương bụi phấn’ về tình thầy trò

Dù đã có khá nhiều tác phẩm viết về tình thầy trò, nhưng 'Nghề vương bụi phấn' của CEO Nguyễn Huy Du vẫn tạo nên ấn tượng riêng.
Tác giả Bình Ca trở lại với 'Đi trốn'

Tác giả Bình Ca trở lại với 'Đi trốn'

Từng gây bão với 'Quân khu Nam Đồng', 5 năm sau, tác giả Bình Ca trở lại với cuốn sách thứ hai 'Đi trốn'.
Bộ sách của Pháp giúp thay đổi suy nghĩ về quyền mỗi người trong gia đình

Bộ sách của Pháp giúp thay đổi suy nghĩ về quyền mỗi người trong gia đình

Bộ sách của Pháp đề cập đến quyền riêng tư của mỗi người và tôn trọng sự bình đẳng trong xã hội vừa được Nhà xuất bản Kim Đồng biên dịch và phát hành.
ASEAN 37: Ra mắt phiên bản tiếng Anh cuốn ‘25 năm Việt Nam tham gia ASEAN qua góc nhìn của người trong cuộc’

ASEAN 37: Ra mắt phiên bản tiếng Anh cuốn ‘25 năm Việt Nam tham gia ASEAN qua góc nhìn của người trong cuộc’

ASEAN 37: Bộ Ngoại giao đã ra mắt phiên bản tiếng Anh của cuốn sách: 25 năm Việt Nam tham gia ASEAN qua góc nhìn của người trong cuộc.
Phiên bản di động