Nam Phi giữa 'ngã ba đường' trong ngoại giao vaccine Covid-19

Quang Hiếu
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. TGVN. Đâu là quyết định của Nam Phi khi đứng trước ba lựa chọn chính trong chiến lược ngoại giao vaccine Covid-19: 'hướng Đông', 'hướng Tây' hay tự lực tự cường?
Nam Phi giữa 'ngã ba đường' trong ngoại giao vaccine Covid-19
Tình nguyện viên tiêm vaccine Covid-19 trong giai đoạn thử nghiệm lâm sàng trên người tại Bệnh viện Baragwanath ở Soweto, Nam Phi. (Nguồn: Gallo Images)

Trang Daily Maverick ngày 23/2 đăng bài phân tích của Tiến sĩ Funeka Yazini April, Điều phối viên của Trung tâm Nghiên cứu BRICS, Cơ quan Nghiên cứu Nhà nước về phát triển, năng lực và đạo đức thuộc Hội đồng Nghiên cứu Khoa học Nhân văn Nam Phi (HSRC), liên quan đến những lựa chọn của Nam Phi trong ngoại giao vaccine Covid-19.

Áp lực "hướng Đông"

Việc mua vaccine ngừa Covid-19 của Nam Phi gần đây đã cho thấy một cuộc vận động hành lang quyết liệt để Nam Phi bắt đầu hướng Đông. Điều này thể hiện tác động của ngoại giao vaccine đối với các quốc gia thành viên BRICS (Nhóm các nền kinh tế lớn mới nổi gồm Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc và Nam Phi).

Sau khi thất bại trong thử nghiệm hiệu quả của vaccine AstraZeneca (chỉ ở mức 22% do tác động của biến thể 501Y.V2 hoặc B.1.351 hiện đang phổ biến tại Nam Phi), Công đoàn Lao động COSATU thuộc liên minh cầm quyền (bao gồm cả hai đảng khác là đảng Đại hội Dân tộc Phi-ANC, đảng Cộng sản Nam Phi-SACP) cho rằng Nam Phi cần “hướng Đông” thông qua việc mua vaccine từ Nga và Trung Quốc bởi đó là các quốc gia thành viên BRICS.

Trước áp lực “hướng Đông”, Nam Phi hiện đang đàm phán để mua 2 triệu liều vaccine từ Trung Quốc. Thỏa thuận này sẽ bao gồm một điều khoản không tiết lộ nội dung.

Ngoài ra, hai công ty khác của Nam Phi có thể sẽ sớm đạt được thỏa thuận mua hơn 20 triệu liều vaccine Sputnik V của Nga ngay sau khi loại vaccine này được Cơ quan Quản lý Sản phẩm Y tế Nam Phi (SAHPRA) phê chuẩn cho lưu hành.

Các thương vụ mua sắm vaccine từ Nga và Trung Quốc gần đây của Nam Phi cho thấy việc mua sắm vaccine có thể ảnh hưởng rất nhiều bởi quan hệ hữu nghị. Mặt khác, người ta cũng đặt ra câu hỏi rằng liệu Nam Phi có bắt buộc phải thực hiện ngoại giao vaccine hướng Đông hay không? Và tại sao Nam Phi không có chiến lược ngoại giao vaccine hiệu quả như các đối tác BRICS?

Cân nhắc hiệu quả ngoại giao và y tế

Rõ ràng, việc quyết định chủng loại vaccine thích hợp nhất cho Nam Phi là không đơn giản. Chính quyền Tổng thống Nam Phi Cyril Ramaphosa sẽ cần phải đánh giá cẩn trọng những đánh đổi về chính trị, y tế và kinh tế liên quan đến từng lựa chọn do vaccine của Trung Quốc và Nga đưa ra.

Trung Quốc không giấu giếm rằng việc phân phối vaccine của nước này là một phần của tham vọng địa chính trị rộng lớn hơn. Trên thực tế, Trung Quốc thậm chí đã công khai đưa việc phân phối vaccine vào sáng kiến Con đường Tơ lụa Y tế rộng lớn hơn, nhằm mục đích tăng cường sức mạnh mềm quốc tế của cường quốc này.

Trung Quốc đã và đang triển khai "cuộc tấn công quyến rũ", cho thấy ý định cung cấp vaccine của nước này như một “hàng hóa công cộng” ở các khu vực nghèo hơn trên thế giới, chẳng hạn như châu Phi và Mỹ Latinh. Tuy nhiên, sự hào phóng như vậy sẽ cần được đền đáp về mặt ngoại giao trong dài hạn.

So với các loại vaccine Moderna, Pfizer, AstraZeneca và Johnson & Johnson, thông tin về tính an toàn hoặc hiệu quả của vaccine Trung Quốc tương đối mờ nhạt.

Các nhà sản xuất vaccine Trung Quốc là Sinopharm và Sinovac đã không công bố dữ liệu thử nghiệm giai đoạn 3 trên các tạp chí y tế được bình duyệt và cũng không công bố nhiều thông tin về những vaccine trên, ngoài các thông cáo báo chí và các số liệu vắn tắt về tính hiệu quả, ngay cả khi Bắc Kinh coi vaccine là niềm tự hào của quốc gia và sử dụng chúng như một phương tiện ngoại giao. Sinopharm cho biết vaccine của hãng này có hiệu quả 79% trong việc ngăn ngừa sự lây lan của Covid-19 trong khi Sinovac chưa công bố dữ liệu hiệu quả của vaccine do công ty này sản xuất.

Ở góc độ nào đó, vaccine của Nga có vẻ hứa hẹn hơn đối với Nam Phi. Vaccine Sputnik V của Nga có hiệu quả khoảng 92%. Kết quả thử nghiệm giai đoạn cuối được công bố trên tạp chí y khoa danh tiếng Lancet đã chứng minh tuyên bố này.

Tuần trước, tạp chí Lancet coi Sputnik V là an toàn, bởi loại vaccine này cung cấp sự bảo vệ hoàn toàn giúp người dân không phải nhập viện hay bị tử vong vì Covid-19. Kết quả dựa trên dữ liệu từ 19.866 tình nguyện viên, trong đó 1/4 được dùng giả dược (placebo).

Suy cho cùng, Nam Phi cần đặt vấn đề an ninh sức khỏe của người dân lên hàng đầu và không phải cố gắng làm hài lòng tất cả các nước thành viên BRICS bằng việc đánh đổi lợi ích của chính mình.

Nam Phi giữa 'ngã ba đường' trong ngoại giao vaccine Covid-19
Nam Phi cần hướng Đông”và mua vaccine Covid-19 từ Nga và Trung Quốc bởi đó là các quốc gia thành viên BRICS? (Nguồn: WSJ)

Tiềm năng tự chủ vaccine

Vậy Nam Phi có nên chạy đua để tạo ra chủng loại vaccine của riêng mình và phù hợp với chính sách ngoại giao kinh tế của chính Nam Phi hay không?

Bức tranh tổng thể về các nước BRICS khác cho thấy hầu hết những nước này đã bắt đầu lập chiến lược về cách sử dụng ngoại giao vaccine cho các mục tiêu kinh tế và chính trị của họ từ năm 2020. Chẳng hạn, New Dehli đã tạo ra sáng kiến ngoại giao và hashtag #VaccineMaitri (tình hữu nghị vaccine) với mục tiêu đảm bảo xuất khẩu và phân phối bán vaccine trên toàn cầu.

Có thể nói việc phát triển một loại vaccine Covid-19 được coi là bằng chứng về mức độ phát triển của một quốc gia trong lĩnh vực sản xuất mang tính khoa học, bán hàng xuất khẩu và ngoại giao vaccine. Vốn đã được cấp phép, Aspen dự kiến bắt đầu sản xuất vaccine Johnson & Johnson vào tháng 3 hoặc tháng 4 tới tại Nam Phi. Tuy nhiên, hầu hết các liều vaccine này sẽ được chuyển trở lại trụ sở Johnson & Johnson tại Mỹ để phân phối quốc tế.

Suy cho cùng, Nam Phi cần đặt vấn đề an ninh sức khỏe của người dân lên hàng đầu và không phải cố gắng làm hài lòng tất cả các nước thành viên BRICS bằng việc đánh đổi lợi ích của chính mình.

Nam Phi cũng chỉ mới công bố kế hoạch phát triển vaccine của riêng mình. Do đó, không giống như Viện Huyết thanh Ấn Độ (SII) chuyên sản xuất và nhận giao các đơn đặt hàng vaccine, giúp thúc đẩy ngoại giao kinh tế hay “tình hữu nghị vaccine” của Ấn Độ, Nam Phi dường như đã tự loại mình khỏi cuộc đua ngoại giao và hoạt động thương mại toàn cầu trực tiếp này.

Trên thực tế, COSATU nên đặt câu hỏi là tại sao Nam Phi lại nhập khẩu vaccine trong khi đáng ra nước này phải chạy đua sản xuất vaccine để cạnh tranh với các nước BRICS khác, từ đó tạo ra được nhiều việc làm mà Nam Phi đang rất cần.

Ngoại giao vaccine sẽ thống trị nền kinh tế chính trị toàn cầu trong năm nay. Do đó, Nam Phi cần phải mài giũa các công cụ ngoại giao của mình bằng cách gắn chúng với các lợi ích kinh tế cần thiết cho đất nước. Với lịch sử y tế hiện có, Nam Phi cần phục hồi năng lực kỹ thuật của bản thân để tham gia sản xuất dược phẩm quy mô lớn trên toàn cầu.

Quyết định của chính phủ Nam Phi về việc không đặt cược sức khỏe của người dân vào vaccine AstraZeneca đã mua, vốn có hiệu quả rất thấp đối với biến thể 501Y.V2, là một quyết định đúng đắn. Các nguyên tắc tương tự sẽ được áp dụng với vaccine Sputnik V hay Sinopharm hoặc Sinovac, bất kể đó có phải là các sản phẩm mà các nước thành viên BRICS khác coi là mang tính hướng Đông hay không.

Những phát hiện gần đây của Đại học Texas, rằng hiệu quả của vaccine Pfizer và Moderna trước biến thể 501Y.V2 hiện đang phổ biến ở Nam Phi vẫn chưa rõ ràng, cho thấy Nam Phi cần áp dụng các nguyên tắc an ninh y tế mà không chịu sự ràng buộc của bất kỳ định hướng “hướng Đông” hoặc “hướng Tây” nào.

Hy vọng rằng các nghiên cứu, thử nghiệm lâm sàng của Trung tâm Thử nghiệm thuộc Đại học Cape Town (UCT) sẽ giúp Nam Phi có thể thực thi ngoại giao vaccine hiệu quả và đất nước Cầu Vồng sẽ không phải “hướng Đông” hay “hướng Tây” trong lựa chọn vaccine.

Ngoại giao vaccine là việc sử dụng vaccine để tăng cường quan hệ ngoại giao và ảnh hưởng chính trị đối với các quốc gia khác. Ngoại giao vaccine đang nhanh chóng nổi lên như một công cụ quan trọng của các cường quốc toàn cầu khi những nước này tìm cách mở rộng ảnh hưởng địa chiến lược của mình trong bối cảnh đại dịch Covid-19.
TIN LIÊN QUAN
Việt Nam bắt đầu thử nghiệm vaccine Covid-19 giai đoạn 2
Ngoại giao điện đàm của Tổng thống Mỹ Joe Biden
Cập nhật Covid-19 ngày 25/2: Israel cấp thẻ Xanh cho người tiêm đủ 2 mũi vaccine; Moderna thử nghiệm lâm sàng vaccine ngừa biến thể virus ở Nam Phi
Những điều cần biết về cơ quan đại diện lãnh sự
Chiến lược ngoại giao 'xông xáo' của Thổ Nhĩ Kỳ tại châu Phi
(theo Daily Maverick)

Có thể bạn quan tâm

Bài viết cùng chủ đề

Covid-19

Đọc thêm

Bitcoin lao dốc, hơn 260 tỷ USD 'bốc hơi' khỏi thị trường tiền điện tử

Bitcoin lao dốc, hơn 260 tỷ USD 'bốc hơi' khỏi thị trường tiền điện tử

Baoquocte.vn. Giá trị đồng Bitcoin và các đồng tiền kỹ thuật số khác đã lao dốc và làm bốc hơi hơn 260 tỷ USD khỏi thị trường tiền điện tử.
Lễ tiếp nhận khoản hỗ trợ của Trung tâm Cứu trợ và Nhân đạo Quốc vương Salman ủng hộ nhân dân các tỉnh miền Trung

Lễ tiếp nhận khoản hỗ trợ của Trung tâm Cứu trợ và Nhân đạo Quốc vương Salman ủng hộ nhân dân các tỉnh miền Trung

Baoquocte.vn. Trung tâm Cứu trợ và Nhân đạo Quốc vương Salman hỗ trợ khoản trị giá 150.000 USD cho nhân dân các tỉnh miền Trung bị ảnh hưởng bởi lũ lụt ...
Italy: Khi triển lãm cũng là một công cụ ngoại giao

Italy: Khi triển lãm cũng là một công cụ ngoại giao

Baoquocte.vn. Việc tham gia triển lãm quốc tế Công nghiệp INNOPROM 2021 cho thấy nỗ lực của Italy trong việc triển khai quyền lực mềm.
Hai tàu hải quân Australia vào cuộc tìm kiếm tàu ngầm Indonesia mất tích

Hai tàu hải quân Australia vào cuộc tìm kiếm tàu ngầm Indonesia mất tích

Baoquocte.vn. Hai tàu chiến HMAS Ballarat và HMAS Sirius của Australia sẽ tham gia tìm kiếm tàu ngầm Indonesia mất tích.
Dịch Covid-19: Thái Lan ghi nhận số ca mắc mới theo ngày cao kỷ lục, Trung Quốc sẵn sàng 'xắn tay' hỗ trợ

Dịch Covid-19: Thái Lan ghi nhận số ca mắc mới theo ngày cao kỷ lục, Trung Quốc sẵn sàng 'xắn tay' hỗ trợ

Baoquocte.vn. Thái Lan ngày 23/4 ghi nhận số người mắc mới Covid-19 theo ngày ở mức cao kỷ lục, vượt quá 2.000 ca.
Messi 'chốt hạ' về tương lai ở Barcelona?

Messi 'chốt hạ' về tương lai ở Barcelona?

Baoquocte.vn. Theo nguồn tin từ nhà báo người Argentina Christian Martin, Messi đã có quyết định cuối cùng về tương lai ở Barcelona.
Tên lửa Broneboyshik mới nhất sẽ được bàn giao cho lực lượng không quân vũ trụ Nga

Tên lửa Broneboyshik mới nhất sẽ được bàn giao cho lực lượng không quân vũ trụ Nga

Baoquocte.vn. Tên lửa không đối đất loại mới Broneboyshik sẽ được bàn giao cho Lực lượng không quân vũ trụ Nga có thể bắt đầu sau năm 2023.
XSMN 24/4 - Kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 7 24/4/2021 - SXMN 24/4 - xổ số hôm nay

XSMN 24/4 - Kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 7 24/4/2021 - SXMN 24/4 - xổ số hôm nay

Baoquocte.vn. XSMN 24/4. SXMN 24/4. Kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 7 ngày 24 tháng 4 năm 2021. xo so mien nam. XSMN thứ 7. KQSXMN.
XSMB 24/4 - Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 7 24/4/2021 - SXMB 24/4 - xổ số hôm nay

XSMB 24/4 - Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 7 24/4/2021 - SXMB 24/4 - xổ số hôm nay

Baoquocte.vn. XSMB 24/4. SXMB 24/4. Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 7 ngày 24 tháng 4 năm 2021. xo so mien bac. XSMB thứ 7. KQSXMB.
Tử vi hôm nay - Xem tử vi 12 con giáp 24/4/2021: Tuổi Tỵ công việc gặp nhiều may mắn, tuổi Thân mệt mỏi với đồng nghiệp

Tử vi hôm nay - Xem tử vi 12 con giáp 24/4/2021: Tuổi Tỵ công việc gặp nhiều may mắn, tuổi Thân mệt mỏi với đồng nghiệp

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 24/4/2021, tử vi 12 con giáp - tuổi Tí, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, tài lộc...
Lễ tiếp nhận khoản hỗ trợ của Trung tâm Cứu trợ và Nhân đạo Quốc vương Salman ủng hộ nhân dân các tỉnh miền Trung

Lễ tiếp nhận khoản hỗ trợ của Trung tâm Cứu trợ và Nhân đạo Quốc vương Salman ủng hộ nhân dân các tỉnh miền Trung

Baoquocte.vn. Trung tâm Cứu trợ và Nhân đạo Quốc vương Salman hỗ trợ khoản trị giá 150.000 USD cho nhân dân các tỉnh miền Trung bị ảnh hưởng bởi lũ lụt thời gian qua.
Đoàn các cơ quan đại diện ngoại giao và báo chí nước ngoài thường trú tại Hà Nội thăm và làm việc tại Phú Yên, Bình Định

Đoàn các cơ quan đại diện ngoại giao và báo chí nước ngoài thường trú tại Hà Nội thăm và làm việc tại Phú Yên, Bình Định

Baoquocte.vn. Từ 18-20/4, đoàn đại diện các cơ quan ngoại giao và báo chí nước ngoài thường trú tại Hà Nội đã có chuyến thăm, tìm hiểu thực tế tại Phú Yên và Bình Định.
Hội đồng Bảo an LHQ thảo luận về tình hình Trung Đông, bao gồm vấn đề Palestine

Hội đồng Bảo an LHQ thảo luận về tình hình Trung Đông, bao gồm vấn đề Palestine

Baoquocte.vn. Sáng ngày 22/4, Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc họp trực tuyến công khai về tình hình Trung Đông, bao gồm vấn đề Palestine.
Điện mừng Bộ trưởng Ngoại giao Cộng hòa Czech

Điện mừng Bộ trưởng Ngoại giao Cộng hòa Czech

Baoquocte.vn. Nhân dịp ông Jakub Kulhanek được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Ngoại giao Cộng hòa Czech, Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn đã gửi điện chúc mừng.
Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn trao quyết định bổ nhiệm Cục trưởng Cục Lễ tân Nhà nước

Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn trao quyết định bổ nhiệm Cục trưởng Cục Lễ tân Nhà nước

Baoquocte.vn. Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn đã trao quyết định bổ nhiệm Cục trưởng Cục Lễ tân Nhà nước cho ông Nguyễn Việt Dũng.
Việt Nam ủng hộ giải quyết vấn đề Tây Sahara thông qua các cuộc đàm phán hoà bình

Việt Nam ủng hộ giải quyết vấn đề Tây Sahara thông qua các cuộc đàm phán hoà bình

Baoquocte.vn. Đại sứ Đặng Đình Quý kêu gọi các bên tại Tây Sahara kiềm chế, sớm quay lại đàm phán với vai trò trung gian của Liên hợp quốc.
Người Việt Nam tại Séc đồng lòng quyết tâm vượt qua đại dịch Covid-19

Người Việt Nam tại Séc đồng lòng quyết tâm vượt qua đại dịch Covid-19

Baoquocte.vn. Ban chấp hành Hội người Việt Nam tại Séc đã tổ chức cuộc họp trực tuyến về tình hình phòng chống dịch Covid-19 trong cộng đồng.
Campuchia tiêm vaccine ngừa Covid-19 cho đoàn ngoại giao

Campuchia tiêm vaccine ngừa Covid-19 cho đoàn ngoại giao

Baoquocte.vn. Ngày 23/3, tại thủ đô Phnom Penh, Campuchia đã triển khai tiêm vaccine ngừa Covid-19 miễn phí cho cán bộ ngoại giao đoàn và thân nhân.
Bảo hộ công dân Việt Nam tại Đức: Tích cực phối hợp, sẵn sàng triển khai

Bảo hộ công dân Việt Nam tại Đức: Tích cực phối hợp, sẵn sàng triển khai

Baoquocte.vn. Cục Lãnh sự, Đại sứ quán Việt Nam tại Đức tích cực phối hợp với các cơ quan hữu quan để đưa 32 công dân Việt Nam về nước.
Hai chuyến bay đưa hơn 390 công dân Việt Nam từ Myanmar về nước, hạ cánh tại Đà Nẵng

Hai chuyến bay đưa hơn 390 công dân Việt Nam từ Myanmar về nước, hạ cánh tại Đà Nẵng

Baoquocte.vn. Ngày 4/3, các cơ quan chức năng Việt Nam phối hợp thực hiện 2 chuyến bay chở hơn 390 công dân từ Myanmar về Việt Nam.
Bão tuyết ở Texas: Sẵn sàng biện pháp bảo hộ công dân Việt Nam trong trường hợp cần thiết

Bão tuyết ở Texas: Sẵn sàng biện pháp bảo hộ công dân Việt Nam trong trường hợp cần thiết

Baoquocte.vn. Phần lớn gia đình người gốc Việt sinh sống và làm việc tại bang Texas đều bị ảnh hưởng như bị cắt điện mất nước.
Dịch Covid-19 ở Campuchia: Thông báo khẩn tới cộng đồng người Việt tại Preah Sihanouk

Dịch Covid-19 ở Campuchia: Thông báo khẩn tới cộng đồng người Việt tại Preah Sihanouk

Baoquocte.vn. Trước nguy cơ lây nhiễm dịch Covid-19 tại Campuchia, Tổng lãnh sự quán Việt Nam tại Preah Sihanouk đã ra thông báo khẩn tới cộng đồng người Việt
Cờ của tổ chức quốc tế, cờ của Liên hợp quốc: Không phải treo đâu cũng được

Cờ của tổ chức quốc tế, cờ của Liên hợp quốc: Không phải treo đâu cũng được

Baoquocte.vn. Các tổ chức quốc tế thường đặt ra quy tắc thích hợp đối với việc sử dụng cờ của mình, phản ảnh quy chế của tổ chức đó đối với các thành viên.
5 quy tắc xếp chỗ ngồi cơ bản trong hoạt động đối ngoại

5 quy tắc xếp chỗ ngồi cơ bản trong hoạt động đối ngoại

Baoquocte.vn. Việc xếp chỗ ngồi trong một hoạt động đối ngoại được thực hiện trên cơ sở xác định ngôi thứ của những người tham dự sự kiện.
Treo ảnh lãnh đạo trong các hoạt động đối ngoại thế nào cho đúng?

Treo ảnh lãnh đạo trong các hoạt động đối ngoại thế nào cho đúng?

Baoquocte.vn. Việc treo ảnh lãnh đạo trong những hoạt động đối ngoại của cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài được quy định như thế nào?
Biển hiệu cơ quan đại diện có gì khác biệt?

Biển hiệu cơ quan đại diện có gì khác biệt?

Baoquocte.vn. Trụ sở cơ quan đại diện, văn phòng trực thuộc và nhà riêng Trưởng cơ quan đại diện cần gắn biển hiệu.
Những điều cần lưu ý khi tổ chức hoạt động đối ngoại

Những điều cần lưu ý khi tổ chức hoạt động đối ngoại

Baoquocte.vn. Ngoài Quốc khánh và Tết Cộng đồng, các cơ quan đại diện có thể chủ trì tổ chức nhiều hoạt động đối ngoại khác nhau.
Các cơ quan đại diện phải sử dụng Quốc huy thế nào cho trang trọng?

Các cơ quan đại diện phải sử dụng Quốc huy thế nào cho trang trọng?

Baoquocte.vn. Việc sử dụng Quốc huy phải đúng quy định của Nhà nước và trang trọng bởi Quốc huy là huy hiệu hoặc hình tượng tượng trưng cho quốc gia.
Phiên bản di động