| Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov tại cuộc họp báo tổng kết hoạt động đối ngoại 2025 ngày 20/1. (Nguồn: TASS) |
Trước khoảng 400 nhà báo trong và ngoài nước, lãnh đạo ngành ngoại giao Nga đã điểm lại những dấu mốc nổi bật của nước này năm 2025, đồng thời nêu các trọng tâm và nguy cơ tiềm ẩn trong quan hệ quốc tế thời gian tới.
Theo hãng thông tấn TASS, phát biểu mở đầu, Ngoại trưởng Lavrov cho rằng giai đoạn đầu năm 2026 đang diễn ra vô cùng phức tạp với nhiều diễn biến quốc tế đáng chú ý. Theo ông, những sự kiện trong 20 ngày đầu năm nay có mức độ tác động lớn, thậm chí vượt qua nhiều diễn biến của cả năm 2025.
Ngoại trưởng Nga đề cập hàng loạt vấn đề nổi bật, trong đó có tình hình tại Venezuela, những nguy cơ đối với Cuba và các quốc gia Mỹ Latinh, xu hướng quân sự hóa tại châu Âu, cuộc chiến thuế quan mang tính toàn cầu, cũng như những vi phạm luật pháp quốc tế đang diễn ra ở nhiều khu vực.
Liên quan trật tự quốc tế, ông Lavrov nhấn mạnh, Hiến chương Liên hợp quốc (LHQ) vẫn là nền tảng pháp lý được cộng đồng quốc tế thừa nhận rộng rãi, đồng thời khẳng định LHQ tiếp tục là diễn đàn trung tâm để thảo luận các vấn đề hòa bình và an ninh toàn cầu.
Ngoại trưởng Nga khẳng định, thế giới đa cực là xu thế không thể đảo ngược, nhấn mạnh: "Tính đa cực đã hình thành và sẽ không thể bị thay thế. Sớm hay muộn, chúng ta buộc phải đi đến một thỏa thuận chung".
Theo ông, toàn bộ những "luật lệ" từng phục vụ trật tự do phương Tây dẫn dắt đã bị phá vỡ và quan hệ quốc tế hiện nay đang vận hành theo logic "kẻ mạnh quyết định".
Trong bối cảnh đó, chính sách đối ngoại của Tổng thống Mỹ Donald Trump – đặc biệt là việc Washington tự đặt ra các quy tắc ứng xử toàn cầu – đã trở thành "một cú sốc lớn đối với châu Âu". Tuy nhiên, Moscow cũng nhìn thấy sự thiếu nhất quán rõ rệt trong cách tiếp cận của chính quyền Trump đối với các vấn đề an ninh quốc tế.
Ông cảnh báo, những mâu thuẫn giữa Mỹ với châu Âu cũng như với nhiều khu vực khác trên thế giới "sẽ còn mất rất nhiều thời gian mới có thể giải quyết".Trong tình hình đó, nhà ngoại giao kỳ cựu tái khẳng định đường lối đối ngoại nhất quán của Nga là bảo vệ lợi ích quốc gia bằng các biện pháp hòa bình, không gây hấn, thông qua đối thoại và giải thích lập trường, đồng thời tìm kiếm sự công nhận vị trí chính đáng của Moscow trong các cấu trúc quốc tế.
Quan điểm này đã được nêu trong Khái niệm Chính sách đối ngoại do Tổng thống Vladimir Putin phê duyệt tháng 3/2023, trong đó nhấn mạnh bảo vệ lợi ích thiết yếu của đất nước và tạo môi trường quốc tế thuận lợi cho phát triển bền vững.
Về xung đột Ukraine, Ngoại trưởng Lavrov khẳng định, Moscow chưa bao giờ thiếu thiện chí tìm kiếm giải pháp, đồng thời cho rằng Mỹ là quốc gia phương Tây duy nhất thừa nhận sự cần thiết phải giải quyết tận gốc các nguyên nhân của cuộc khủng hoảng.
Tuy nhiên, theo ông, Nga vẫn chưa nhận được những bảo đảm cụ thể liên quan các vấn đề mà Moscow quan tâm, như quyền của người nói tiếng Nga, việc sử dụng tiếng Nga và các hoạt động của Giáo hội Chính thống Ukraine.
Về vấn đề Greenland, Ngoại trưởng Lavrov tuyên bố: "Crimea đối với an ninh của Nga quan trọng không kém so với Greenland đối với an ninh của Mỹ". Nga khẳng định không có ý định ký hiệp ước hỗ trợ lẫn nhau với Greenland hay Iceland, nhưng đang theo dõi sát diễn biến.
Theo ông, vấn đề Greenland là minh chứng rõ ràng cho những điều trước đây phương Tây từng cho là "không tưởng", bao gồm cả khả năng duy trì Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) như một khối thống nhất.
Ngoại trưởng Lavrov lưu ý thêm, ngay cả trong nội bộ phương Tây, luận điệu về "mối đe dọa Nga-Trung đối với Greenland" cũng đang bị bác bỏ và Mỹ hiểu rõ điều đó.
Về các cuộc khủng hoảng tại Venezuela và Iran, ông Lavrov khẳng định, Nga quan tâm tới việc góp phần "hạ nhiệt căng thẳng" tại hai đất nước này. Ông Lavrov bày tỏ "quan ngại sâu sắc" trước những nỗ lực từ bên ngoài nhằm làm bất ổn tình hình nội bộ Iran, đồng thời nhấn mạnh quyền của Tehran trong việc sử dụng năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình.
Lavrov cáo buộc phương Tây đang theo đuổi mục tiêu thay đổi chế độ tại Iran, dẫn lời phát biểu của Đại diện cấp cao EU về chính sách đối ngoại Kaja Kallas.
Đề cập quan hệ Nga-Mỹ, ông Lavrov thừa nhận hai bên tồn tại nhiều bất đồng song cũng có những điểm nhất trí nhất định. Theo ông, nhiệm vụ của hai nước là phát huy các điểm tương đồng, đồng thời hạn chế tác động tiêu cực từ những khác biệt.
Moscow cũng đã yêu cầu Mỹ trả tự do cho các công dân Nga sau khi tàu Marinera bị bắt giữ trái phép trên vùng biển quốc tế, khẳng định coi vụ việc là hành động vi phạm luật pháp quốc tế và sẵn sàng đàm phán với Washington về các quy tắc ứng xử trên biển và trong vùng đặc quyền kinh tế.
Ngoại trưởng Nga đồng thời xác nhận Moscow đang xem xét lời mời của Tổng thống Mỹ về việc tham gia Hội đồng Hòa bình Dải Gaza, đồng thời tái khẳng định lập trường cho rằng xung đột Palestine-Israel chỉ có thể được giải quyết thông qua việc thành lập một nhà nước Palestine độc lập.
Trái ngược với cách tiếp cận thận trọng nhưng cởi mở với Mỹ, đánh giá của ông Lavrov về quan hệ Nga-châu Âu kém lạc quan hơn khi cho rằng châu Âu đã tự đẩy mình vào trạng thái đối đầu sâu sắc với Moscow, song để ngỏ việc đối thoại nếu phía châu Âu thể hiện thiện chí.
Trong khi đó, nhà ngoại giao kỳ cựu đánh giá quan hệ Nga-Trung Quốc đạt mức độ chưa từng có cả về quy mô và chiều sâu, với sự đồng thuận cao trong cách nhìn nhận các diễn biến tại khu vực Á-Âu và trên trường quốc tế.
Nhìn về năm 2026, Ngoại trưởng Nga cảnh báo một số nguy cơ lớn, bao gồm tình trạng khủng hoảng ngoại giao khi các bên thiếu thiện chí đối thoại, thách thức hạ nhiệt các điểm nóng kéo dài từ năm 2025, đặc biệt là vấn đề Iran, cũng như những thách thức mới trong trật tự quốc tế, trong đó tâm điểm là vấn đề Greenland hiện nay.