Người Việt rước bệnh từ thói quen ăn mặn

Kết quả Điều tra quốc gia yếu tố nguy cơ bệnh không lây nhiễm (STEPS) năm 2021 của Bộ Y tế cho thấy, mức tiêu thụ muối trung bình của người Việt vẫn ở mức cao, khoảng 8,1g/ngày, cao hơn đáng kể so với khuyến nghị.

Bốn nhóm người nên dùng lá tía tô để cải thiện sức khỏe Nhóm người nào nên tránh ăn mướp đắng? 7 phương pháp hiệu quả giúp giảm căng thẳng khi ôn thi

Người Việt rước bệnh từ thói quen ăn mặn

Thói quen ăn mặn dẫn tới huyết áp tăng cao, từ đó gây áp lực cho thận, buộc thận phải làm việc nhiều hơn. (Nguồn: Daily Mail)

Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), một người trưởng thành chỉ nên tiêu thụ dưới 5g muối mỗi ngày, tương đương khoảng một thìa cà phê. Tuy nhiên, kết quả Điều tra quốc gia yếu tố nguy cơ bệnh không lây nhiễm (STEPS) năm 2021 của Bộ Y tế cho thấy, mức tiêu thụ muối trung bình của người Việt vẫn ở mức cao, khoảng 8,1g/ngày.

Dù con số này đã giảm so với mức 9,4g/ngày vào năm 2015, lượng muối trong khẩu phần ăn hằng ngày của người Việt vẫn cao hơn đáng kể so với khuyến nghị. Bên cạnh đó, 8,7% dân số thường xuyên sử dụng thực phẩm chế biến sẵn có hàm lượng muối cao.

Muối ẩn trong bữa ăn hằng ngày

Muối không chỉ đến từ muối ăn thông thường mà còn có mặt trong nhiều loại gia vị quen thuộc như bột canh, hạt nêm, nước mắm, xì dầu hay mì chính. Trong bữa ăn của nhiều gia đình Việt, thói quen ướp, ngâm, tẩm thực phẩm trước khi chế biến, nêm nếm trong quá trình nấu và sử dụng thêm nước chấm khi ăn vẫn rất phổ biến.

Từ bát nước mắm, đĩa bột canh, mắm nêm đến thói quen chấm muối khi ăn trái cây, lượng muối đưa vào cơ thể mỗi ngày thường cao hơn nhiều so với cảm nhận của người tiêu dùng. Theo điều tra, khoảng 70% lượng muối tiêu thụ hằng ngày đến từ gia vị dùng trong sơ chế, nấu ăn và nước chấm trực tiếp trong bữa ăn.

Cùng với đó, xu hướng sử dụng thực phẩm siêu chế biến và đồ ăn đóng gói sẵn ngày càng phổ biến, nhất là trong giới trẻ và nhóm người bận rộn. Các sản phẩm này thường chứa lượng muối cao nhằm tăng hương vị và kéo dài thời gian bảo quản.

Theo Bộ Y tế, khoảng 20% lượng muối trong khẩu phần đến từ thực phẩm chế biến sẵn như xúc xích, đồ hộp, snack, mì ăn liền, thức ăn đông lạnh và đồ ăn nhanh. Đây là nguồn muối “ẩn” dễ bị bỏ qua, bởi người tiêu dùng không trực tiếp nêm nếm nhưng vẫn hấp thụ lượng natri đáng kể.

Ăn mặn làm tăng nguy cơ tăng huyết áp

Thạc sĩ, bác sĩ Ngô Thị Hà Phương, Viện Dinh dưỡng Quốc gia, cho biết dư thừa natri, thành phần chính trong muối, có thể làm tăng tính thấm và trương lực thành mạch, gây ứ nước trong tế bào, tăng sức cản ngoại vi và dẫn đến tăng huyết áp.

Tăng huyết áp thường diễn biến âm thầm nhưng có thể gây nhiều biến chứng nguy hiểm như tai biến mạch máu não, đột quỵ, nhồi máu cơ tim. Không chỉ ảnh hưởng đến hệ tim mạch, ăn nhiều muối còn khiến thận phải làm việc quá tải, lâu dần có thể làm suy giảm chức năng thận, tăng nguy cơ sỏi thận và loãng xương.

Đối với trẻ em, thói quen ăn mặn từ nhỏ có thể khiến vị giác bị lệ thuộc, dễ hình thành nếp ăn uống “mặn miệng” không lành mạnh. Khi thói quen này kéo dài đến tuổi trưởng thành, nguy cơ mắc các bệnh mạn tính không lây càng gia tăng.

Tiến sĩ Trương Hồng Sơn, Viện trưởng Viện Y học ứng dụng, cho biết đã có bằng chứng khoa học cho thấy, nếu giảm lượng muối xuống dưới 5g mỗi ngày, huyết áp ở người trưởng thành có thể giảm tới 20%. Điều này đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh hơn 25% người Việt Nam trong độ tuổi 18-69 bị tăng huyết áp.

Giảm muối từ những thay đổi nhỏ

Theo khuyến nghị của các chuyên gia, người tiêu dùng nên hình thành thói quen đọc nhãn dinh dưỡng trước khi mua thực phẩm. Đây được xem là “chìa khóa” để kiểm soát lượng muối, đường và chất béo bão hòa trong khẩu phần ăn hằng ngày.

Trên bao bì sản phẩm thường có thông tin về hàm lượng natri hoặc muối. Người tiêu dùng nên ưu tiên lựa chọn sản phẩm có hàm lượng muối thấp, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn nhanh, đồng thời giảm sử dụng các loại gia vị mặn trong nấu ăn.

Trong bữa ăn gia đình, việc giảm muối có thể bắt đầu từ những thay đổi đơn giản như nêm nhạt hơn, hạn chế đặt nước chấm trên bàn ăn, không chấm ngập thực phẩm vào nước mắm, bột canh, giảm ăn dưa muối, cà muối, đồ kho mặn và các món chế biến sẵn.

Bên cạnh đó, người dân cần tăng cường rau xanh, trái cây tươi và thực phẩm tự nhiên để xây dựng chế độ ăn lành mạnh hơn. Việc điều chỉnh khẩu vị nên được thực hiện từng bước để cơ thể thích nghi, tránh tâm lý cho rằng giảm muối đồng nghĩa với ăn nhạt hoàn toàn.

Giảm muối không phải là loại bỏ vị mặn khỏi bữa ăn, mà là sử dụng muối vừa đủ để bảo vệ sức khỏe lâu dài. Nhân Ngày Tăng huyết áp thế giới 17/5, các chuyên gia tiếp tục khuyến cáo người dân thực hiện thông điệp “cho bớt muối, chấm nhẹ tay, giảm ngay đồ mặn” nhằm phòng ngừa tăng huyết áp, bảo vệ tim mạch và nâng cao chất lượng cuộc sống.