Những "nhân chứng lịch sử" kể chuyện bầu cử qua các thời kỳ

Tại Bảo tàng Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, nhiều kỷ vật về các kỳ bầu cử đang âm thầm kể lại câu chuyện về lòng yêu nước, tinh thần đại đoàn kết và nền dân chủ của nhân dân Việt Nam qua các thời kỳ.

Từ tư liệu về "lá phiếu máu" trong những ngày đầu đất nước giành độc lập năm 1946 đến chiếc xe đạp chở hòm phiếu mini trong tâm dịch Covid-19 năm 2021, mỗi hiện vật là một nhịp cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, phản ánh niềm tin của nhân dân vào Đảng, Nhà nước và sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Khát vọng độc lập qua những "lá phiếu máu"

Lịch sử bầu cử của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa bắt đầu trong bối cảnh vô cùng đặc biệt. Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, nền độc lập non trẻ của dân tộc đứng trước tình thế "ngàn cân treo sợi tóc". Tại miền Nam, thực dân Pháp nổ súng xâm lược từ ngày 23/9/1945 với tham vọng chiếm lại Nam Bộ, xóa bỏ chính quyền cách mạng vừa ra đời.

Trong hoàn cảnh ấy, cuộc Tổng tuyển cử ngày 6/1/1946 không chỉ là một hoạt động chính trị quan trọng mà còn là cuộc đấu tranh nhằm khẳng định với thế giới về chủ quyền của một quốc gia độc lập.

Những 'nhân chứng lịch sử' kể chuyện bầu cử qua các thời kỳ

Kỳ họp Quốc hội đầu tiên sau khi giải phóng miền Nam thống nhất đất nước. (Nguồn: TTXVN)

Những tư liệu hồi ký có bút tích của ông Huỳnh Văn Tiểng – đại biểu Quốc hội khóa I do cử tri Sài Gòn – Chợ Lớn bầu – hiện được lưu giữ tại Bảo tàng Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã nhắc đến khái niệm "lá phiếu máu". Khi quân Pháp kiểm soát chặt nội đô, thiết quân luật và mật thám rình rập khắp nơi, việc đi bỏ phiếu của người dân trở thành hành động đầy dũng cảm.

Nhiều cán bộ cách mạng khi đó phải bí mật đến từng nhà, đưa cử tri vượt qua vòng vây của quân thù để đến điểm bỏ phiếu. Mỗi lá phiếu không chỉ thấm mực của hy vọng mà còn thấm máu của 37 cán bộ, chiến sĩ đã hy sinh tại Nam Bộ để bảo vệ hòm phiếu trước mũi súng quân thù.

Những tư liệu này nhắc nhở rằng mỗi lá phiếu hôm nay là thành quả được đánh đổi bằng xương máu và lòng yêu nước của các thế hệ cha ông, đồng thời khẳng định khát vọng độc lập và ý chí thống nhất của dân tộc Việt Nam.

Chiếc xe đạp chở hòm phiếu giữa tâm dịch

Nếu những kỷ vật của năm 1946 gợi nhớ thời kỳ đấu tranh giành độc lập, thì một hiện vật khác tại Bảo tàng lại kể câu chuyện về tinh thần trách nhiệm của chính quyền và nhân dân trong thời đại mới.

Ngày 19/1/2022, Bảo tàng Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tiếp nhận một chiếc xe đạp cùng hòm phiếu mini gắn với Tổ bầu cử thôn Chùa, xã Tăng Tiến, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang (nay thuộc tỉnh Bắc Ninh). Hai hiện vật này gắn liền với kỳ bầu cử Quốc hội khóa XV và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2021–2026.

Phó Chủ tịch Uỷ ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Nguyễn Hữu Dũng tiếp nhận xe đạp và hòm phiếu từ Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Bắc Giang, ngày 19/01/2022. (Nguồn: VGP)

Trong ngày bầu cử 23/5/2021, Việt Yên là điểm nóng của đại dịch COVID-19. Nhiều khu dân cư phải thực hiện cách ly nghiêm ngặt, việc tổ chức bầu cử đối mặt với không ít khó khăn. Để bảo đảm quyền lợi của cử tri và an toàn phòng chống dịch, Ủy ban Bầu cử huyện đã quyết định đưa hòm phiếu đến từng hộ gia đình.

Hình ảnh các thành viên tổ bầu cử trong bộ đồ bảo hộ kín mít, đạp xe chở hòm phiếu đi khắp các ngõ nhỏ đã trở thành hình ảnh xúc động của ngày hội bầu cử trong tâm dịch.

Chiếc xe đạp được tặng cho Bảo tàng vốn là tài sản của gia đình bà Nguyễn Thị Hằng ở thôn Chùa. Bà đã tự nguyện hiến tặng chiếc xe để lưu giữ như một kỷ vật lịch sử, ghi dấu nỗ lực của chính quyền địa phương và tinh thần trách nhiệm của người dân. Nhờ những giải pháp linh hoạt đó, tỉ lệ cử tri tham gia bỏ phiếu tại địa phương đạt 98,7% dù đang trong giai đoạn dịch bệnh căng thẳng.

Tấm thẻ cử tri – biểu tượng của nền dân chủ

Một phần đặc biệt trong bộ sưu tập của Bảo tàng là những tấm thẻ cử tri thuộc nhiều thời kỳ khác nhau. Từ thẻ của các vị lãnh đạo đến của những người dân bình dị, tất cả đều thể hiện sự bình đẳng trong nền dân chủ và tinh thần đoàn kết của toàn xã hội.

Tại đây có thể thấy thẻ cử tri của nhiều lãnh đạo như Phó Chủ tịch Quốc hội Xuân Thủy năm 1984 hay thẻ cử tri của Thủ tướng Phạm Minh Chính trong kỳ bầu cử năm 2021. Bên cạnh đó là thẻ của các chiến sĩ đang làm nhiệm vụ tại hải đảo xa xôi, ngày đêm canh giữ chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc.

Bảo tàng cũng lưu giữ thẻ cử tri của các tầng lớp nhân dân, từ chức sắc tôn giáo đến đồng bào dân tộc vùng sâu, vùng xa. Những tấm thẻ nhỏ bé ấy thể hiện tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc, không phân biệt địa vị xã hội, tôn giáo hay dân tộc.

Cụ bà Trần Thị Thắm, 101 tuổi đi bầu cử 2021. (Nguồn: TTXVN)

Đặc biệt xúc động là câu chuyện về tấm thẻ cử tri của cụ bà Trần Thị Thắm, 101 tuổi, sinh sống tại phường Phúc Xá, quận Ba Đình, Hà Nội. Suốt nhiều năm mưu sinh bằng nghề nhặt phế liệu ở chợ Long Biên, cụ vẫn luôn ý thức rõ quyền và trách nhiệm công dân của mình. Trong ngày bầu cử 23/5/2021, cụ trở thành người cao tuổi nhất tham gia bỏ phiếu tại nơi tạm trú.

Nụ cười rạng rỡ của cụ khi thực hiện quyền công dân đã để lại nhiều xúc động cho những người chứng kiến. Tấm thẻ cử tri của cụ hôm nay được lưu giữ như một minh chứng cho sự quan tâm của chính quyền địa phương cũng như tinh thần trách nhiệm của mỗi người dân đối với đất nước.

Gìn giữ giá trị lịch sử cho mai sau

Bên cạnh các hiện vật, Bảo tàng Mặt trận Tổ quốc Việt Nam còn lưu giữ nhiều số báo đưa tin về các kỳ bầu cử như Đại Đoàn Kết, Nhân Dân, Tuổi Trẻ, Hà Nội Mới, Sài Gòn Giải Phóng… Những trang báo phát hành trong tháng 5/2021 đã ghi lại không khí sôi nổi của hàng triệu cử tri trên khắp cả nước trong ngày hội bầu cử.

Những kỷ vật ấy mang trong mình hơi thở của lịch sử và nhịp đập của lòng dân. Chúng nhắc nhở rằng độc lập và dân chủ là thành quả của sự hy sinh và tận hiến của nhiều thế hệ.

Việc bảo tồn và phát huy giá trị của các tư liệu, hiện vật này có ý nghĩa quan trọng trong việc giáo dục truyền thống yêu nước, tinh thần đại đoàn kết và ý thức trách nhiệm công dân. Giữ gìn những kỷ vật ấy cũng chính là giữ gìn "phần hồn" của dân tộc để ngọn lửa yêu nước luôn được truyền lại cho các thế hệ mai sau.