Rác thải vũ trụ: Hiểm họa khó lường, nỗi lo của nhân loại

QUANG ĐÀO
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. TGVN. Với vô số các vệ tinh quá hạn sử dụng và vô vàn những mảnh vỡ trôi tự do, vũ trụ đang dần trở thành một bãi phế liệu khổng lồ, khiến tương lai khám phá không gian của loài người gặp không ít khó khăn.

Đối với các nhà khoa học, rác thải vũ trụ là một vấn đề nan giải. Năm 2016, các chuyên gia của Cơ quan Vũ trụ Nga (Roscosmos) kết luận rằng, nếu vấn đề này không được sớm giải quyết thì các sứ mệnh khám phá không gian có thể sẽ phải dừng lại hoàn toàn.

Nguyên nhân bởi các loại phế thải trên vũ trụ bao quanh Trái Đất ngày một chồng chất và sẽ cản trở quỹ đạo bay của những tên lửa được phóng lên từ hành tinh của chúng ta.

Trước khi con người có thể tìm các hành tinh khác có sự sống, chúng ta cần phải xử lý số rác thải đang hiện hữu trên bầu khí quyển. (Nguồn: Getty)
Trước khi con người có thể tìm các hành tinh khác có sự sống, chúng ta cần phải xử lý số rác thải đang hiện hữu trên bầu khí quyển. (Nguồn: Getty)

Nỗi lo của nhân loại

Rác thải vũ trụ được định nghĩa là những vật thể nhân tạo không còn giá trị sử dụng tồn tại ngoài vũ trụ, bao gồm những thiết bị được phóng lên hoặc bỏ lại, ví dụ như tên lửa đẩy, các vệ tinh không còn hoạt động, thậm chí là những vật dụng cá nhân mà phi hành gia vô tình đánh mất như găng tay, máy quay… Dần dần, con người đã lấp đầy không gian bằng rác thải trong sáu thập kỷ qua.

Số lượng xác tên lửa đẩy, các vệ tinh hết hoạt động và nhiều mảnh vỡ khác trong không gian hiện đã vượt xa số phương tiện đang hoạt động trên quỹ đạo. Với mỗi lần phóng vệ tinh mới, mỗi chuyến đi đến Trạm vũ trụ Quốc tế (ISS), nguy cơ va chạm tăng lên, khi các vật thể phá hủy lẫn nhau và tạo thêm nhiều mảnh vỡ.

Ngày 4/10/1957, Sputnik I trở thành vệ tinh đầu tiên của nhân loại bay vào không gian. Kể từ đó, các vệ tinh với các kích cỡ khác nhau, từ lớn như một chiếc xe buýt tới nhỏ như một chiếc máy nướng bánh mì, mang những tiện ích như hệ thống liên lạc toàn cầu, dự báo thời tiết, bản đồ vệ tinh… liên tục được con người đưa lên vũ trụ.

Tuy nhiên, việc phóng Sputnik I vào không gian cũng đánh dấu một cột mốc khác trong lịch sử, đó là sự xuất hiện của rác thải vũ trụ. Số lượng của chúng ngày càng tăng theo cấp số nhân. Theo Văn phòng Rác thải Không gian thuộc Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA), hiện có hơn 8.400 tấn rác thải vũ trụ di chuyển theo quỹ đạo Trái Đất, trong đó, có hơn 130 triệu mảnh vỡ không gian có chiều dài nhỏ hơn 1mm.

Phần lớn số rác thải này nằm ngoài khả năng quản lý của các cơ quan vũ trụ do chúng có kích thước quá nhỏ. Ngoài ra, vận tốc của rác thải vũ trụ bay trong quỹ đạo là 8 km/giây, nhanh gấp 10 lần tốc độ của một viên đạn. Với vận tốc trên, một mảnh vụn nhỏ chỉ 1cm khi va chạm sẽ có sức nổ ngang một quả lựu đạn.

Hiểm họa khó lường

Rác thải vũ trụ đang đem lại nhiều hệ quả khôn lường, không chỉ có thể ngăn chúng ta thực hiện khát khao khám phá không gian vô tận mà còn có thể phá hủy toàn bộ hệ thống vệ tinh và đe dọa trực tiếp đến cuộc sống loài người.

Thứ nhất, rác thải có thể rơi trở lại Trái Đất, gây nguy hiểm cho con người và các loài vật khác. Năm 1997, một phụ nữ đã bị thương khi một mảnh kim loại từ trên trời rơi trúng vai. Theo các nhà khoa học tại NASA, đó có thể là một mảnh tên lửa tách ra. Dù đây là trường hợp duy nhất đến nay rác thải vũ trụ rơi xuống gây thương tích cho con người, nhưng vẫn còn nhiều vật thể nguy hiểm khác có thể lao xuống Trái Đất.

Thứ hai, sự tồn tại của rác thải vũ trụ đang đe dọa tới việc phóng các vệ tinh và tên lửa và tạo ra nhiều khó khăn cho quá trình hoạt động của các trạm đã ở trên quỹ đạo như ISS. Đầu năm nay đã có nhiều lo lắng khi hai vệ tinh cũ có thể va chạm, tạo thành các vụ nổ lớn. Còn Trạm ISS cũng đã buộc phải cơ động khẩn cấp để tránh tình trạng va chạm ba lần chỉ trong năm 2020.

Rebecca Allen, một nhà vật lý thiên văn của Trung tâm Vật lý Thiên văn và Siêu máy tính tại Đại học Công nghệ Swinburne (Australia) cho biết: “Các mảnh vụn không gian cực kỳ nguy hiểm. Thứ gì đó có kích thước bằng một chiếc son môi cũng có thể xuyên thủng trạm vũ trụ.”

Thứ ba, một kịch bản về việc loài người sẽ bị nhốt bên trong bầu khí quyển vì hệ quả của rác thải vũ trụ đã được đưa ra vào năm 1978 bởi Donald Kessler, nhà nghiên cứu nổi tiếng của NASA.

Lý thuyết của ông rất đơn giản. Ông cảnh báo có ngày rác sẽ quá nhiều đến nỗi cứ phóng vệ tinh lên không gian là sẽ va chạm vào vật thể khác. Ông Kessler lý luận rằng một chuỗi va chạm, trong nhiều năm, có thể dẫn đến một quá trình tạo ra các mảnh vỡ vô tận bao bọc Trái Đất, và nhốt toàn bộ nhân loại dưới bầu khí quyển của hành tinh.

Vấn đề toàn cầu

Hiện con người chưa tìm ra biện pháp hữu hiệu nào để kéo rác thải vũ trụ trở về Trái Đất, nhưng các chuyên gia vẫn đang không ngừng nghiên cứu. Cách tốt nhất hiện nay để giảm tốc độ gia tăng lượng rác ngoài không gian là hạn chế thải rác. Tập đoàn tên lửa SpaceX đang thực hiện điều này bằng cách dùng loại tên lửa có thể tái sử dụng và tự quay trở lại Trái Đất.

Nhiều nghiên cứu cũng đang được khẩn trương tiến hành, qua đó giới thiệu nhiều ý tưởng đột phá để “làm sạch” vũ trụ. Có thể kể đến sáng kiến mang tên CleanSpaceOne của các nhà khoa học Thụy Sỹ - một vệ tinh đặc biệt có khả năng chộp lấy rác thải vũ trụ và ném chúng trở lại bầu khí quyển Trái Đất. Tại đây, rác thải vũ trụ sẽ bị thiêu hủy do ma sát với khí quyển.

Tuy nhiên, theo các nhà nghiên cứu, trở ngại lớn nhất của việc dọn dẹp rác thải vũ trụ không phải ở vấn đề công nghệ hay kỹ thuật, mà chính là ở con người. Giống biến đổi khí hậu, rác vũ trụ cũng là một vấn đề toàn cầu và cần sự hợp tác của nhiều quốc gia. Chính vì vậy, các quốc gia cần sớm thống nhất một hiệp ước quy định việc cứu hộ và loại bỏ các vật thể bay trong không gian. Nếu không, hậu quả từ rác thải vũ trụ sẽ trở nên vô cùng khó lường.

Cảnh báo tác hại của rác thải nhựa qua chiến dịch truyền thông sáng tạo 'Nhân nhựa'

Cảnh báo tác hại của rác thải nhựa qua chiến dịch truyền thông sáng tạo 'Nhân nhựa'

TGVN. Với thông điệp "Khoa học cảnh báo tương lai, hành động quyết định ngày mai", Trung tâm Hành động và Liên kết vì Môi ...

Khám phá vũ trụ - Tiếng gọi Sao Hoả

Khám phá vũ trụ - Tiếng gọi Sao Hoả

TGVN. Năm 2020 có thể gọi là năm của những chuyến du hành Sao Hoả khi liên tục ba quốc gia gồm Các Tiểu vương quốc ...

Biến rác thải thành điện: Cơ hội giải bài toán khủng hoảng ô nhiễm rác

Biến rác thải thành điện: Cơ hội giải bài toán khủng hoảng ô nhiễm rác

TGVN. Hiện mỗi ngày có khoảng 50.000 tấn rác thải “đổ” ra môi trường, trong đó tại các đô thị chiếm khoảng 35.000 tấn/ngày. Để ...

Đọc thêm

CELAC khẩn thiết kêu gọi Mỹ làm điều này vì Cuba

CELAC khẩn thiết kêu gọi Mỹ làm điều này vì Cuba

Baoquocte.vn. Các thành viên Tổ chức các quốc gia Mỹ Latinh và Caribbean (CELAC) kêu gọi Mỹ chấm dứt phong tỏa kinh tế, thương mại và tài chính đối với Cuba.
Độ phủ tiêm chủng vaccine Covid-19 cao, Australia lên kế hoạch kết thúc phong tỏa ở Melbourne

Độ phủ tiêm chủng vaccine Covid-19 cao, Australia lên kế hoạch kết thúc phong tỏa ở Melbourne

Baoquocte.vn. Quan chức Australia vào ngày 19/9 cho biết sẽ chấm dứt phong tỏa ở Melbourne khi đạt được mục tiêu tiêm chủng vaccine Covid-19.
11 tháng 5 ngày tập 23: Vì cơn ghen, Đăng trở thành nhà đầu tư của Nhi

11 tháng 5 ngày tập 23: Vì cơn ghen, Đăng trở thành nhà đầu tư của Nhi

Baoquocte.vn. 11 tháng 5 ngày tập 23, vì ghen, Đăng quyết định đầu tư vốn cho cô hàng xóm, Nhi và Đăng bị bắt gặp khi đang tình tứ.
Giữa sóng gió sau AUKUS, Thủ tướng Australia lên đường sang Mỹ

Giữa sóng gió sau AUKUS, Thủ tướng Australia lên đường sang Mỹ

Baoquocte.vn. Thủ tướng Australia Scott Morrison lên đường công du Mỹ để tham dự cuộc họp thượng đỉnh trực tiếp đầu tiên giữa các nhà lãnh đạo nhóm Bộ tứ.
Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc hội kiến Chủ tịch Quốc hội Cuba Esteban Lazo Hernández

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc hội kiến Chủ tịch Quốc hội Cuba Esteban Lazo Hernández

Baoquocte.vn. Chủ tịch Quốc hội Cuba Esteban Lazo Hernández nhiệt liệt chào đón Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đến thăm Cuba.
Vietlott 20/9/2021, xổ số điện toán Vietlott Max 3D hôm nay thứ 2 ngày 20/9/2021. xổ số Max 3D

Vietlott 20/9/2021, xổ số điện toán Vietlott Max 3D hôm nay thứ 2 ngày 20/9/2021. xổ số Max 3D

Baoquocte.vn. Vietlott 20/9/2021. xổ số Vietlott Max 3D 20/9. Báo TGVN sẽ cập nhật trực tiếp kết quả xổ số Vietlott hôm nay 20/9/2021 từ trường quay. Vietlott 3D hôm nay.
Bí thư Thứ nhất Đảng Cộng sản Cuba, Chủ tịch Cuba chủ trì Lễ đón Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc

Bí thư Thứ nhất Đảng Cộng sản Cuba, Chủ tịch Cuba chủ trì Lễ đón Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc

Baoquocte.vn. Lễ đón Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc diễn ra tại Cung Cách mạng và được tổ chức theo nghi thức cao nhất dành cho nguyên thủ quốc gia.
Bí mật về loài hoa hiếm đắt đỏ, đột ngột biến mất khỏi quê hương Trung Quốc

Bí mật về loài hoa hiếm đắt đỏ, đột ngột biến mất khỏi quê hương Trung Quốc

Baoquocte.vn. Middlemist's Red (hay còn gọi Sping Rose) được coi là loài hoa hiếm nhất trên thế giới vì nó hiện chỉ còn ở New Zealand và Vương quốc Anh.
Căng thẳng Pháp-AUKUS: Thủ tướng Anh tìm cách 'hạ hỏa' Paris, Pháp muốn sự minh bạch ở Mỹ

Căng thẳng Pháp-AUKUS: Thủ tướng Anh tìm cách 'hạ hỏa' Paris, Pháp muốn sự minh bạch ở Mỹ

Baoquocte.vn. Thủ tướng Anh đang tìm cách xoa dịu tình trạng căng thẳng trong quan hệ với Pháp sau hiệp ước an ninh ba bên mới Mỹ-Anh-Australia (AUKUS).
Nhận định thị trường chứng khoán tuần 20/9 - 24/9 - Lựa chọn đúng

Nhận định thị trường chứng khoán tuần 20/9 - 24/9 - Lựa chọn đúng

Baoquocte.vn. Báo TG&VN liên tục cập nhật tin tức và nhận định của các chuyên gia về thị trường chứng khoán nóng nhất, mới nhất đầu và cuối phiên giao dịch ...
Australia trang bị tàu ngầm hạt nhân: Game changer hay chuyện thay đổi cuộc chơi!

Australia trang bị tàu ngầm hạt nhân: Game changer hay chuyện thay đổi cuộc chơi!

Baoquocte.vn. Điều khiến thiên hạ bất ngờ và có phần sửng sốt ở AUKUS là việc Mỹ chia sẻ công nghệ chế tạo tầu ngầm hạt nhân cho Australia. Phân tích của TG&VN.
Nhân tố chi phối chính sách đối ngoại của Tổng thống Joe Biden

Nhân tố chi phối chính sách đối ngoại của Tổng thống Joe Biden

Baoquocte.vn. Tổng thống Mỹ Joe Biden chưa thể hiện đường lối chính sách đối ngoại hoàn chỉnh và nhất quán. Lý do và những nhân tố nào chi phối? TG&VN phân tích.
Thượng đỉnh Nga-Mỹ: Cấp cao ở mức độ thấp

Thượng đỉnh Nga-Mỹ: Cấp cao ở mức độ thấp

Baoquocte.vn. Thượng đỉnh Nga-Mỹ diễn ra trong không khí không thù địch nhau nhưng cũng không thân thiện. Họ phấn đấu đạt được cái tối thiểu. TG&VN phân tích.
Thượng đỉnh Nga-Mỹ: Chưa khai thông, không đột phá

Thượng đỉnh Nga-Mỹ: Chưa khai thông, không đột phá

Baoquocte.vn. Cuộc gặp Thượng đỉnh Nga-Mỹ là cuộc gặp đầu tiên của ông Biden với ông Putin trên cương vị Tổng thống. Sự kiện được dư luận đặc biệt quan tâm. TG&VN phân tích.
Trung Đông, Vùng Vịnh và Bắc Phi: Thay trọng tâm, đổi định hướng

Trung Đông, Vùng Vịnh và Bắc Phi: Thay trọng tâm, đổi định hướng

Baoquocte.vn. Điểm nóng Trung Đông, với diễn biến chiến sự ác liệt giữa Israel và Hamas, gợi mở điều gì khi muốn nhận diện chính sách đối ngoại của ông Biden? Phân tích.
Chuyện gì đang diễn ra ở Trung Đông? Bản chất cũ trong bối cảnh mới

Chuyện gì đang diễn ra ở Trung Đông? Bản chất cũ trong bối cảnh mới

Baoquocte.vn. Trung Đông lại chứng kiến bùng phát cuộc xung đột Israel-Palestine. Tại sao lại lúc này và rồi triển vọng sẽ thế nào? Báo TG&VN phân tích.
Ấn Độ-Australia: Quan hệ tụt dốc với Trung Quốc và sự hội tụ lợi ích chiến lược

Ấn Độ-Australia: Quan hệ tụt dốc với Trung Quốc và sự hội tụ lợi ích chiến lược

Baoquocte.vn. Sự hội tụ lợi ích chiến lược trong việc đảm bảo trật tự ở khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương là chất keo gắn kết Ấn Độ và Australia.
Đại dịch Covid-19 và các nền kinh tế mới nổi: Những bước lùi khó cưỡng

Đại dịch Covid-19 và các nền kinh tế mới nổi: Những bước lùi khó cưỡng

Baoquocte.vn. Bài báo ‘Bước thụt lùi nghiêm trọng ở các nước mới nổi’ trên báo Le Monde cho rằng, dịch Covid-19 cản trở bước tiến của các nền kinh tế mới nổi.
Nga và Ấn Độ bắt tay giải quyết tình hình Afghanistan

Nga và Ấn Độ bắt tay giải quyết tình hình Afghanistan

Baoquocte.vn. Nga-Ấn Độ có nhiều lợi ích chung trong đảm bảo rằng Taliban thực hiện lời hứa về ngăn chặn các nhóm khủng bố cực đoan và làn sóng tị nạn từ Afghanistan.
Sẵn sàng hỗ trợ Australia phát triển tàu ngầm hạt nhân, Mỹ và Anh muốn gì?

Sẵn sàng hỗ trợ Australia phát triển tàu ngầm hạt nhân, Mỹ và Anh muốn gì?

Baoquocte.vn. Trang The Economist vừa đăng bài phân tích về tác động của việc Mỹ và Anh hỗ trợ Australia phát triển tàu ngầm hạt nhân.
Thỏa thuận Mỹ-Anh-Australia (AUKUS): Hợp tác có chọn lọc với sứ mệnh đặc biệt

Thỏa thuận Mỹ-Anh-Australia (AUKUS): Hợp tác có chọn lọc với sứ mệnh đặc biệt

Baoquocte.vn. AUKUS cho thấy một hợp tác có chọn lọc hơn nhằm thể hiện cam kết tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương và kiềm chế Trung Quốc.
Hé lộ về Triều Tiên kể từ khi ‘kín cổng cao tường’ chống Covid-19

Hé lộ về Triều Tiên kể từ khi ‘kín cổng cao tường’ chống Covid-19

Baoquocte.vn. Từ khi Covid-19 bùng phát, Triều Tiên cũng đóng cửa để phòng dịch, khiến thế giới càng tò mò hơn về những bí ẩn bên trong đất nước này.
Phiên bản di động