Sách tiếng Việt không dạy chữ P: Chủ biên nói gì?

Mỹ Hà
Liên quan đến bài viết Sách tiếng Việt 1 không dạy chữ P: Hiệu trưởng viết tâm thư gửi Bộ trưởng, chiều 24/2, PGS.TS Bùi Mạnh Hùng, Chủ biên SGK Tiếng Việt 1 bộ 'Kết nối tri thức với cuộc sống' đã lên tiếng trả lời.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Chủ biên SGK Tiếng Việt 1 giải thích không dạy chữ "P" gây xôn xao
PGS.TS Bùi Mạnh Hùng, Chủ biên SGK Tiếng Việt 1 bộ "Kết nối tri thức với cuộc sống" giải thích không dạy chữ "P" gây xôn xao.

PGS.TS Bùi Mạnh Hùng, Chủ biên SGK Tiếng Việt 1 bộ "Kết nối tri thức với cuộc sống" khẳng định, bảng chữ cái trong SGK Tiếng Việt 1, bộ Kết nối có đầy đủ 29 chữ cái theo quy định.

Theo PGS.TS Bùi Mạnh Hùng, bảng chữ cái trong SGK Tiếng Việt 1, bộ Kết nối có đầy đủ 29 chữ cái theo quy định của Bộ GD&ĐT (trang 12, tập một). Đây là quy định "cứng", không có bất kì bộ SGK nào dám thay đổi và không có lý do gì để thay đổi. Ở nhiều bài học trong bộ sách này, học sinh được học và luyện viết chữ P qua ngữ liệu là những từ như đèn pin, cặp da, cá mập, lốp xe, tia chớp, bếp, bìm bịp, búp sen,… (trang 78, 118, 120, 124,… tập một).

Ở tập hai, trong các văn bản đọc thì số các từ có chữ P không thể tính hết. Vì vậy, ý kiến cho Tiếng Việt 1, Kết nối không dạy chữ P là hoàn toàn không có cơ sở.

Vấn đề thứ hai, việc dạy âm P (pờ) (được ghi bằng chữ P, chữ pê) như thế nào. Trong tiếng Việt, âm P xuất hiện chủ yếu là cuối âm tiết; trong một số trường hợp, xuất hiện đầu âm tiết.

"Trước hết, xin nói về việc dạy âm P cuối âm tiết (hiện tượng phổ biến). Qua loạt bài dạy vần ở tập một như ap, ăp, âp (trang 118); op, ôp, ơp (trang 120); ep, êp, ip, up (trang 124),… và những từ như đã nêu ở trên (cặp da, cá mập, lốp xe, tia chớp, bếp, bìm bịp, búp sen,…) thì có thể thấy rõ, SGK Tiếng Việt 1, bộ Kết nối, có dạy âm P cuối và dạy nhiều.

Còn về việc dạy âm đầu P (pờ), tất cả các bộ sách Tiếng Việt 1 đều phải đạt được mục tiêu: Học xong lớp 1, HS có khả năng đọc được các từ như đèn pin, Sa Pa, Nậm Pì,… Tuy nhiên, các bộ sách có thể có những cách khác nhau", PGS.TS Bùi Mạnh Hùng cho hay.

Cách thứ nhất: Dạy âm đầu P (âm pờ) trong bài dạy âm PH (âm phờ). Trước khi học âm PH, các em được luyện đọc âm P, chứ không học âm P riêng và không có từ ứng dụng riêng cho âm đầu P.

Cách thứ hai: Dạy âm P riêng và đưa những "từ ứng dụng" như pi-a-nô/piano, pa-nô/panô để HS tập đọc và phát triển vốn từ.

Cũng theo ông Hùng, SGK Tiếng Việt 1 của Bộ GD&ĐT (theo chương trình Tiếng Việt năm 2000) đã áp dụng cách thứ nhất và rất quen thuộc với đông đảo giáo viên dạy Tiếng Việt lớp 1 trên cả nước trong 20 năm qua. SGK Tiếng Việt 1, bộ Kết nối, kế thừa cách dạy này.

Sau khi làm quen, tập đọc âm P ngay trước khi học âm PH, học sinh được luyện đọc âm đầu P trong một số bài học sau đó, chẳng hạn, khi học vần IN, các em luyện đọc và viết từ đèn pin (trang 78, tập một), luyện đọc từ Sa Pa trong đoạn văn viết về Tây Bắc (trang 105 tập một) và trong bài đọc Ruộng bậc thang ở Sa Pa (trang 154, tập hai).

Lý giải vì sao lại chọn cách thứ nhất (đồng thời cũng là lựa chọn kế thừa cách dạy của SGK Tiếng Việt 1 năm 2000 của Bộ GD&ĐT), ông Hùng cho rằng, âm P và PH đều được học trong phần Âm, ở khoảng tuần 5 hoặc tuần 6 của lớp 1.

Nếu dạy âm P riêng thì cần phải có "từ ứng dụng" để học sinh tập đọc và phát triển vốn từ. Những từ này chỉ chứa các âm tiết mở (bộ phận vần chỉ có 1 nguyên âm), nghĩa là buộc phải dùng từ như pi-a-nô/piano, pa-nô/panô,….; không thể dùng các từ như Sa Pa, Nậm Pì,… vì 2 lí do: 1) HS chưa được học âm S (trong Sa Pa) và vần ÂM (trong Nậm Pì) và 2).

Thông thường, tên riêng không được dùng ở phần dạy phát triển vốn từ. Mới chỉ được học 5 - 6 tuần mà học sinh phải đọc và hiểu nghĩa của những từ như pi-a-nô/piano, pa-nô/panô,…. là không phù hợp. Chắc hẳn nhiều người sẽ e ngại vì học sinh lớp 1, mới đến trường mấy tuần, mà phải đọc, viết và hiểu nghĩa của những từ không quen thuộc như vậy.

"Tóm lại, Tiếng Việt 1, bộ Kết nối, có dạy chữ P (chữ pê), âm đầu và âm cuối P (pờ) (ghi bằng chữ P). Tất cả đều dạy theo cách quen thuộc với giáo viên dạy tiếng Việt lớp 1 trên cả nước trong nhiều năm qua", ông Hùng khẳng định.

Đặc biệt, ông Hùng còn cho biết thêm, trong tiếng Việt, khi âm cuối P được mặc nhiên thừa nhận dựa trên hàng loạt cứ liệu thực tế như các từ đã được nêu trên (cặp da, cá mập, lốp xe, tia chớp, bếp, bìm bịp, búp sen,…) thì nhiều nhà Ngữ âm học hàng đầu, "ông tổ" của ngành Ngữ âm học Việt Nam, không coi tiếng Việt có âm đầu P (theo Đoàn Thiện Thuật, Ngữ âm học tiếng Việt, Đại học Quốc gia Hà Nội, 1999, trang 157 - 158; Hoàng Tuệ và Hoàng Minh (Cao Xuân Hạo), Remarks on the Phonological Structure of Vietnamese, Vietnamese Studies: No 40, p. 76).

Như vậy, nếu có coi tiếng Việt có âm đầu P thì đó không phải là việc hiển nhiên và âm đầu P không phải có vị trí "bình đẳng" như các âm đầu khác trong tiếng Việt. Âm này xuất hiện trong các từ vay mượn như: pi-a-nô/piano, pê-đan/pêđan, pa-nô/panô, pê-nê-xi-lin,…, các âm tiết được viết liền hoặc có dấu nối.

Ngoài ra, âm đầu P có thể xuất hiện ở một số tên riêng (Sa Pa, Nậm Pì,…). Trong miêu tả ngữ âm học, tất cả các hiện tượng ngữ âm thuộc từ vay mượn mà chưa Việt hóa (pi-a-nô/piano, pê-nê-xi-lin, pê-đan/pêđan, pa-nô/panô,…), tên riêng (Sa Pa, Nậm Pì,…), cùng với từ tượng thanh, từ cổ,… đều thuộc hiện tượng ngữ âm "ngoại biên", không được lấy làm ngữ liệu để miêu tả hệ thống âm vị của một ngôn ngữ.

Như Dân trí phản ánh trước đó, ông Đào Quốc Vịnh, Hiệu trưởng Trường tiểu học Tô Hiến Thành (quận Hai Bà Trưng) cho biết sách giáo khoa Tiếng Việt 1, bộ "Kết nối tri thức với cuộc sống", sách có dạy chữ "P" khi nó kết hợp với H tạo thành PH đọc là " phờ" nhưng chưa dạy chữ "P" khi đứng trước các nguyên âm vì rất ít từ tiếng Việt có chữ P đứng trước các nguyên âm, nếu có thì là từ ngoại lai.

Chính vì thế, hiệu trưởng này đã viết thư ngỏ gửi Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Kim Sơn.

Người trẻ cần nâng cấp bản thân để đứng vững trong thị trường lao động

Người trẻ cần nâng cấp bản thân để đứng vững trong thị trường lao động

Thạc sĩ Tâm lý Đinh Văn Thịnh, Giảng viên kỹ năng mềm, PGĐ Kỹ năng và Truyền thông Hệ thống Trung tâm ATC nêu quan ...

Chuyên gia y tế: Phải áp dụng sớm nhất giải pháp công nghệ trong quản lý dịch Covid-19

Chuyên gia y tế: Phải áp dụng sớm nhất giải pháp công nghệ trong quản lý dịch Covid-19

'Phải áp dụng sớm nhất giải pháp công nghệ trong quản lý dịch Covid-19 thống nhất ở tất cả các tuyến. Nếu tỉnh nào làm ...

(theo Dân trí)

Đọc thêm

Tử vi 12 cung hoàng đạo ngày 8/10/2026: Ma Kết tài chính dồi dào

Tử vi 12 cung hoàng đạo ngày 8/10/2026: Ma Kết tài chính dồi dào

Tử vi hôm nay 8/10/2026 của 12 cung hoàng đạo – Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp hôm nay ngày 8/10/2026: Tuổi Mùi tài lộc vượng phát

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp hôm nay ngày 8/10/2026: Tuổi Mùi tài lộc vượng phát

Xem tử vi 8/10 - tử vi 12 con giáp hôm nay 8/10/2026 - Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, ...
Lịch âm hôm nay 2026: Xem lịch âm 8/10/2026, Lịch vạn niên ngày 8 tháng 10 năm 2026

Lịch âm hôm nay 2026: Xem lịch âm 8/10/2026, Lịch vạn niên ngày 8 tháng 10 năm 2026

Lịch âm 8/10. Lịch âm hôm nay 8/10/2026? Âm lịch hôm nay 8/10. Lịch vạn niên 8/10/2026. Ngày hôm nay tốt hay xấu? Xem ngày giờ, hướng tốt xấu...
Giá vàng hôm nay 8/10/2026 tiếp tục 'đi lùi', khả năng quay về 4.000 USD; vàng Nga chuyển hướng sang châu Á

Giá vàng hôm nay 8/10/2026 tiếp tục 'đi lùi', khả năng quay về 4.000 USD; vàng Nga chuyển hướng sang châu Á

Giá vàng hôm nay 8/10/2026 tiếp tục 'đi lùi', khả năng quay về 4.000 USD; vàng Nga chuyển hướng sang châu Á...
JICA xác định 4 trụ cột hợp tác đồng hành cùng Việt Nam hướng tới mô hình tăng trưởng mới

JICA xác định 4 trụ cột hợp tác đồng hành cùng Việt Nam hướng tới mô hình tăng trưởng mới

JICA tổ chức họp báo về kết quả hoạt động của các dự án ODA Nhật Bản thời gian qua và công bố các lĩnh vực hợp tác ưu tiên ...
Hơn 160 doanh nghiệp tham gia Hội chợ kết nối giao thương và quảng bá sản phẩm Việt Nam - Campuchia 2026

Hơn 160 doanh nghiệp tham gia Hội chợ kết nối giao thương và quảng bá sản phẩm Việt Nam - Campuchia 2026

Hội chợ kết nối giao thương và quảng bá sản phẩm Việt Nam - Campuchia 2026 sẽ diễn ra từ ngày 14-17/10 tại Campuchia.
Viết tiếp bản hùng ca 'Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh'

Viết tiếp bản hùng ca 'Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh'

80 năm đã đi qua kể từ mùa Đông lịch sử năm 1946, nhưng tinh thần 'Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh' không chỉ được nhắc lại như một ký ức hào hùng.
Lấy nhu cầu và sự tự chủ của địa phương làm nền tảng cho phát triển bền vững

Lấy nhu cầu và sự tự chủ của địa phương làm nền tảng cho phát triển bền vững

ActionAid xác định địa phương là chủ thể của bài toán phát triển, tổ chức đóng vai trò kết nối nguồn lực và đồng hành tìm giải pháp phù hợp.
Nhật Bản tổ chức cuộc thi ngủ: Thử thách ngủ sâu giữa tiếng ồn và ánh sáng

Nhật Bản tổ chức cuộc thi ngủ: Thử thách ngủ sâu giữa tiếng ồn và ánh sáng

Tại Nhật Bản, cuộc thi ngủ độc đáo mang tên 'Matt Race', quy tụ hàng chục thí sinh tranh tài xem ai có thể chợp mắt nhanh nhất và ngủ sâu nhất.
Khám phá những không gian xanh 'nuôi dưỡng' hạnh phúc đô thị

Khám phá những không gian xanh 'nuôi dưỡng' hạnh phúc đô thị

Những công viên xanh tại Hà Nội trở thành không gian để người dân nghỉ ngơi, vận động, gặp gỡ và tìm thấy những niềm vui giản dị trong đời sống thường ngày.
Chăm lo Tết Đinh Mùi 2027: Mọi đoàn viên, người lao động đều có Tết

Chăm lo Tết Đinh Mùi 2027: Mọi đoàn viên, người lao động đều có Tết

Các hoạt động chăm lo Tết tập trung vào đời sống vật chất và tinh thần cho đoàn viên, người lao động; ưu tiên những người có hoàn cảnh khó khăn.
Chủ động bảo vệ hạ tầng giao thông mùa mưa lũ, ngập lụt

Chủ động bảo vệ hạ tầng giao thông mùa mưa lũ, ngập lụt

Cục Đường bộ Việt Nam yêu cầu các cơ quan, đơn vị liên quan khẩn trương triển khai các biện pháp chủ động phòng ngừa, ứng phó nguy cơ ngập lụt.
Ăn bao nhiêu quả trứng một tuần là đủ?

Ăn bao nhiêu quả trứng một tuần là đủ?

Trứng thường được xem là thực phẩm lành mạnh nhưng nhiều người vẫn băn khoăn ăn bao nhiêu trứng mỗi tuần là phù hợp.
Tổng thống Trump mở lời sẵn sàng hỗ trợ Nga trước ca nghi mắc dịch hạch phổi ở Siberia

Tổng thống Trump mở lời sẵn sàng hỗ trợ Nga trước ca nghi mắc dịch hạch phổi ở Siberia

Tổng thống Donald Trump cho biết, Mỹ sẵn sàng hỗ trợ Nga khi giới chức nước này điều tra một ca tử vong nghi mắc dịch hạch phổi tại Siberia.
Giải Nobel Y Sinh 2026 vinh danh công nghệ quang di truyền học

Giải Nobel Y Sinh 2026 vinh danh công nghệ quang di truyền học

Giải Nobel Y Sinh 2026 được trao cho Karl Deisseroth, Peter Hegemann và Georg Nagel với những phát hiện về quang di truyền học, công nghệ.
Thiền 10-15 phút mỗi ngày giúp hạ huyết áp và bảo vệ tim mạch

Thiền 10-15 phút mỗi ngày giúp hạ huyết áp và bảo vệ tim mạch

Thiền hằng ngày giúp kích hoạt hệ thần kinh đối giao cảm, giúp cơ thể thư giãn, làm giãn mạch và hạn chế huyết áp tăng khi căng thẳng.
Đổi mới công tác tiêm chủng: Bảo vệ sức khỏe nhân dân trọn đời

Đổi mới công tác tiêm chủng: Bảo vệ sức khỏe nhân dân trọn đời

Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 yêu cầu chuyển mạnh từ tập trung khám, chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh nhằm bảo vệ sức khỏe.
Lo ngại gia tăng sử dụng thuốc điều trị rối loạn tăng động giảm chú ý trong học sinh ở Hàn Quốc

Lo ngại gia tăng sử dụng thuốc điều trị rối loạn tăng động giảm chú ý trong học sinh ở Hàn Quốc

Số lượng thuốc methylphenidate được kê đơn tại Hàn Quốc đang tăng nhanh, đặc biệt ở nhóm học sinh dưới 19 tuổi.
Phiên bản di động