Serbia trước cơ hội gia nhập EU: EC ủng hộ, nhiều thành viên dè dặt

Ủy ban châu Âu thúc đẩy mở lại đàm phán gia nhập EU với Serbia. (Nguồn: Getty Images)

Trước cuộc họp của các đại sứ EU dự kiến diễn ra ngày 8/7, EC đã gửi tới các nước thành viên một bản ghi chú đánh giá, trong đó khẳng định Serbia đã có tiến triển về cải cách tư pháp, tự do báo chí, cải cách bầu cử cũng như tăng cường phối hợp với EU trong lĩnh vực chính sách đối ngoại và an ninh.

Theo tài liệu đề ngày 3/7 do Euronews tiếp cận, EC nhận định: "Ủy ban cho rằng Cụm đàm phán số 3 nên được mở trong tháng 7/2026, xét đến những nỗ lực của Serbia trong các lĩnh vực then chốt và việc nước này hiện đã đáp ứng được sự cân bằng tổng thể cần thiết để thực hiện bước đi này".

Cụm đàm phán số 3 đã bị đình lại kể từ năm 2021, mặc dù EC từng đề xuất mở đàm phán, do các quốc gia thành viên EU bày tỏ lo ngại về tình hình pháp quyền, tự do truyền thông, mức độ đồng bộ chính sách đối ngoại của Serbia với EU cũng như tiến trình bình thường hóa quan hệ giữa Serbia và Kosovo.

Theo đánh giá của EC, Serbia đã thực hiện phần lớn các cam kết nhằm giải quyết những quan ngại của các nước thành viên, bao gồm việc bãi bỏ các sửa đổi gây tranh cãi đối với luật tư pháp, đồng thời đạt tiến bộ trong cải cách truyền thông, khuôn khổ bầu cử và hợp tác với EU về chính sách đối ngoại và an ninh.

Dù Serbia vẫn chưa tham gia các lệnh trừng phạt của EU nhằm vào Nga liên quan đến xung đột Ukraine, EC cho biết Belgrade đã phối hợp với EU nhằm ngăn chặn hành vi lách các biện pháp trừng phạt, hỗ trợ đáng kể cho Ukraine và tăng cường các cuộc tiếp xúc chính trị cấp cao với Kiev.

Ở lĩnh vực tư pháp, EC nhận định Serbia đã "khắc phục được những bước thụt lùi" từng được chỉ ra trước đó, đồng thời có những biện pháp tăng cường năng lực của Văn phòng Công tố chuyên trách chống tội phạm có tổ chức. Tuy nhiên, Ủy ban cũng nhấn mạnh nước này vẫn cần tiếp tục cải cách hệ thống tư pháp và cơ quan công tố.

Bên cạnh đó, EC ghi nhận việc Serbia bổ nhiệm đại diện các nhóm thiểu số vào Hội đồng Cơ quan Quản lý Truyền thông Điện tử và sửa đổi bốn đạo luật liên quan đến bầu cử, coi đây là những tín hiệu tích cực trong tiến trình cải cách.

Tuy nhiên, đánh giá của EC nhiều khả năng vẫn chưa đủ để thuyết phục toàn bộ các nước thành viên EU. Theo quy định, việc mở một cụm đàm phán mới trong tiến trình gia nhập EU phải nhận được sự nhất trí của tất cả các quốc gia thành viên.

Nhiều nước vẫn cho rằng những cải cách gần đây của Serbia chưa đủ để xóa bỏ các quan ngại về xu hướng suy giảm dân chủ, tính độc lập của hệ thống tư pháp và việc bảo đảm pháp quyền.

Đánh giá của EC được đưa ra không lâu sau chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Serbia Aleksandar Vučić hồi tháng 5.

Kết thúc bản đánh giá, EC khẳng định sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Serbia nhằm bảo đảm nước này thực hiện đầy đủ các cải cách cần thiết để thúc đẩy tiến trình gia nhập EU.