 |
| Hội nghị thượng đỉnh NATO sẽ khai mạc tại Ankara (Thổ Nhĩ Kỳ) vào ngày 7/7. (Nguồn: DW) |
Trong chuyến thăm Washington vào cuối tháng 6 vừa qua, khi Tổng thống Donald Trump phàn nàn về các đồng minh châu Âu và sự miễn cưỡng của họ trong việc hỗ trợ Mỹ trong cuộc xung đột với Iran thì Tổng Thư ký NATO Mark Rutte lại đưa ra nhiều lời ca ngợi ông chủ Nhà Trắng. Trước ống kính báo chí, ông Rutte thể hiện trọn vẹn vai trò của một người vận động. "Tôi muốn cho mọi người thấy vị tổng thống này đã đạt được những gì", ông Rutte nói với các phóng viên, đồng thời nhấn mạnh rằng kể từ năm 2017, thời điểm ông Trump lần đầu nhậm chức, các đồng minh châu Âu cùng Canada đã tăng thêm 1.200 tỷ USD (1.000 tỷ Euro) chi tiêu quốc phòng.
Hội nghị thượng đỉnh NATO sẽ khai mạc tại Ankara (Thổ Nhĩ Kỳ) vào ngày 7/7, một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất của Tổng Thư ký NATO là tiếp tục giữ Tổng thống Donald Trump đồng hành cùng NATO.
Hội nghị sẽ quy tụ lãnh đạo của 32 quốc gia thành viên NATO trong bối cảnh bất ổn ngày càng gia tăng, căng thẳng tại Trung Đông leo thang và cuộc xung đột Nga-Ukraine vẫn tiếp diễn. Trong bối cảnh Mỹ đang rà soát việc bố trí lực lượng quân sự tại châu Âu, nhiều chính phủ châu Âu lo ngại về mức độ cam kết của ông Trump đối với liên minh an ninh này.
Tái khẳng định giá trị của NATO
Chiến lược của ông Rutte nhằm duy trì sự đoàn kết trong liên minh là thuyết phục ông Trump, nhấn mạnh những lợi ích NATO mang lại cho Mỹ, đồng thời làm nổi bật những nỗ lực của các đồng minh châu Âu trong việc gia tăng chi tiêu quốc phòng. Người đứng đầu NATO muốn tránh các bất đồng công khai tại Ankara và thể hiện hình ảnh một liên minh thống nhất.
Bà Claudia Major, chuyên gia về an ninh xuyên Đại Tây Dương thuộc Quỹ German Marshall (GMF), nhận định với DW rằng các nhà lãnh đạo sẽ tìm cách phát đi thông điệp rằng liên minh vẫn vững mạnh, đồng thời "làm hài lòng ông Trump và chứng minh giá trị của NATO".
Điều này phần nào lý giải vì sao ông Rutte, trong nỗ lực tìm kiếm tiếng nói chung, đã đưa vấn đề sản xuất quốc phòng trở thành trọng tâm của hội nghị năm nay.
Tổng Thư ký NATO dự kiến sẽ công bố "cuộc cách mạng công nghiệp quốc phòng", bao gồm các hợp đồng và thỏa thuận mua sắm mới trị giá hàng chục tỷ USD dành cho các nước châu Âu đang muốn tăng cường năng lực sản xuất vũ khí.
Theo bà Major, mục tiêu của ông Rutte là "cho thấy đây là một thị trường dành cho ngành công nghiệp quốc phòng Mỹ, đồng thời xây dựng lập luận về lợi ích kinh tế của NATO với hy vọng ông Trump sẽ thấy hấp dẫn".
Có dễ lay chuyển ông Trump?
Tuy nhiên, liệu cách tiếp cận này có phát huy hiệu quả hay không vẫn còn bỏ ngỏ.
Bà Major nhận định cách tiếp cận của ông Trump rất khó đoán định. Sự khó lường đó được thể hiện rõ tại cuộc họp các Bộ trưởng Quốc phòng NATO ở Brussels ngày 18/6, khi Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth thông báo Washington sẽ tiến hành rà soát việc triển khai binh sĩ và thế bố trí quân sự tại châu Âu.
Ông Hegseth cũng đưa ra lời cảnh báo thẳng thắn: "Chiến lược quốc phòng quốc gia của chúng tôi nêu rất rõ rằng chúng tôi sẽ khuyến khích và tạo điều kiện để các đồng minh tăng cường vai trò và thực hiện phần trách nhiệm của mình. Vì vậy, chúng tôi sẽ theo dõi sát những đồng minh không làm điều đó, những nước nói 'không', hoặc 'có thể', hoặc 'hãy chờ xem' vào thời điểm quan trọng nhất. Đây là cuộc rà soát mà một số quốc gia sẽ không vượt qua, trong khi những nước khác sẽ đạt kết quả xuất sắc".
Việc rà soát không phải điều bất ngờ, bởi các chính phủ châu Âu từ lâu đã dự liệu Mỹ sẽ từng bước thu hẹp vai trò quân sự tại châu Âu. Điều khiến họ thực sự lo ngại là quá trình này sẽ diễn ra nhanh đến mức nào.
Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius cảnh báo cần tránh để xuất hiện khoảng trống về năng lực quân sự trong giai đoạn chuyển tiếp. "Điều quan trọng là phải có một lộ trình. Đó phải là một quá trình cần được phối hợp đồng bộ", ông Boris Pistorius phát biểu sau cuộc họp tại Brussels. Theo ông Boris Pistorius, thách thức lớn nhất là tránh tạo ra những khoảng trống quyền lực.
Theo bà Major, nếu Mỹ quyết định không muốn giữ vai trò then chốt tại châu Âu, các nước châu Âu sẽ phải tự đảm nhận nhiều trách nhiệm hơn, và họ cần làm điều đó càng sớm càng tốt trước mối đe dọa từ Nga cũng như bối cảnh địa chính trị mong manh của châu Âu.
Dưới sức ép từ Mỹ, các nước thành viên NATO ở châu Âu cùng Canada đã tăng chi tiêu quốc phòng thêm 20% trong năm 2025 so với năm trước, tính theo giá thực tế.
 |
| Một nội dung quan trọng của thượng đỉnh NATO tại Ankara lần này là bảo đảm tiếp tục hỗ trợ Ukraine. (Nguồn: DW) |
Ukraine vẫn là ưu tiên
Một nội dung quan trọng khác của thượng đỉnh NATO tại Ankara lần này là bảo đảm tiếp tục hỗ trợ Ukraine, trong đó có khả năng đưa ra các cam kết tài trợ mới trị giá hàng tỷ USD nhằm tăng cường năng lực quốc phòng và an ninh cho nước này.
Theo AFP, tại Hội nghị, các thành viên NATO ở châu Âu cùng Canada sẽ cam kết viện trợ quân sự cho Ukraine 70 tỷ Euro (80 tỷ USD) trong năm nay và năm tới.
Tuy nhiên, giữa các đồng minh châu Âu vẫn tồn tại những bất đồng về việc chia sẻ gánh nặng hỗ trợ, trong khi ông Rutte nhiều lần kêu gọi việc viện trợ cho Ukraine cần được phân bổ đồng đều hơn giữa các thành viên.
Theo bà Major, câu hỏi cốt lõi của hội nghị lần này không nằm ở chi tiêu quốc phòng hay các hợp đồng mua sắm vũ khí, mà ở sự thống nhất về ý chí chính trị.
"Nếu hội nghị cho thấy sự chia rẽ, nếu xảy ra tranh cãi công khai hay Tổng thống Mỹ chỉ trích một đồng minh vì không chi đủ cho quốc phòng hoặc không hỗ trợ Mỹ trong xung đột với Iran, điều đó sẽ làm suy yếu sự gắn kết chính trị, từ đó làm suy giảm thông điệp về năng lực răn đe và phòng thủ của NATO", bà Major nhận định.
Tuy vậy, vẫn có cơ sở để lạc quan một cách thận trọng rằng các đồng minh sẽ tiếp tục sát cánh cùng nhau.
Tại Hội nghị thượng đỉnh G7 ở Pháp tháng trước, ông Trump đã thể hiện lập trường hợp tác hơn đáng kể và cùng các nhà lãnh đạo khác ủng hộ việc gia tăng sức ép đối với Nga, bao gồm các biện pháp trừng phạt bổ sung nhằm vào xuất khẩu dầu mỏ và lĩnh vực ngân hàng.
Thủ tướng Đức Friedrich Merz đánh giá đây là tín hiệu tích cực, cho rằng hội nghị đã gửi đi thông điệp quan trọng đối với Ukraine, đồng thời tạo ra "một sắc thái mới trong sự đoàn kết và quyết tâm xuyên Đại Tây Dương". "Điều đó có thể mở ra, có lẽ lần đầu tiên, một cơ hội cho hòa bình", Thủ tướng Friedrich Merz nhận định.
Các nhà lãnh đạo NATO kỳ vọng Hội nghị thượng đỉnh tại Ankara sẽ đạt được kết quả tương tự về sự đoàn kết.
Tuyên bố hội nghị dự kiến sẽ tái khẳng định Điều 5 của Hiệp ước NATO - điều khoản phòng thủ tập thể quy định rằng một cuộc tấn công nhằm vào một thành viên được xem là cuộc tấn công nhằm vào toàn bộ liên minh. Các nước cũng hy vọng duy trì cách diễn đạt coi Nga là mối đe dọa lâu dài đối với an ninh khu vực châu Âu và Đại Tây Dương. Đây đều là những ưu tiên hàng đầu của các đồng minh châu Âu.
Tuy nhiên, năng lực răn đe chỉ phát huy hiệu quả khi cam kết đó thực sự đáng tin cậy. Chính vì vậy, sự đoàn kết sẽ là phép thử thực sự mà NATO phải đối mặt tại Ankara.
| Tình hình Ukraine: Mỹ và NATO sẽ hỗ trợ Kiev qua 'mùa Đông khắc nghiệt' Một quan chức cấp cao Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết, dự kiến vào ngày 29/11, trong chuyến thăm Hungary, Ngoại trưởng Antony Blinken sẽ ... |
| Tình hình Ukraine: Nga khẳng định Mỹ và NATO 'chắc chắn tham gia xung đột'; IAEA 'xắn tay' hành động Ngày 10/1, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho rằng, sự tham gia của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) và ... |
| Xung đột Nga-Ukraine: Kiev nói về chiến dịch phản công, 'các kế hoạch bí mật' của Mỹ và NATO bị lộ? Mục đích của Trung Quốc là gì? Ngày 6/4, trên kênh truyền hình “24”, ông Mykhailo Podolyak, Cố vấn của Chánh Văn phòng Tổng thống Ukraine, đã đề cập các điều kiện ... |
| Mỹ và NATO nêu quan ngại trước khả năng Nga-Hungary ‘xích lại gần nhau’ Theo Đại sứ Mỹ tại Hungary, Washington và Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đều quan ngại sau cuộc gặp vừa qua ... |
| Ukraine nhận 'cơn mưa viện trợ' từ Mỹ và NATO Ngày 3/7, Mỹ và Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đã công bố các gói viện trợ quân sự mới cho Ukraine. |
