 |
| Sở Ngoại vụ TPHCM - 50 năm tiếp nối tự hào, kiến tạo tương lai |
Ngay sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, Bộ Ngoại giao Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam đã tổ chức tiếp quản Bộ Ngoại giao của chính quyền Sài Gòn, nay là trụ sở của Sở Ngoại vụ TP. HCM tại số 6 Alexandre de Rhodes. Ngày 2/5/1975, Ban Ngoại vụ Thành phố Sài Gòn – Gia Định được thành lập. Sau khi Hiệp thương thống nhất đất nước ngày 25/4/1976, Sở Ngoại vụ TP. HCM được thành lập, thay thế Ban Ngoại vụ. Sở Ngoại vụ TP. HCM là cơ quan đại diện phía Nam của Bộ Ngoại giao, đồng thời phụ trách công tác đối ngoại của Thành ủy và UBND TP. HCM.
Những nhiệm vụ ngày đầu thành lập
 |
| Uỷ ban Quân quản Thành phố Sài Gòn - Gia Định sau ngày giải phóng |
Ngay sau ngày giải phóng, TP. HCM đối mặt với muôn vàn khó khăn, thử thách trên cả ba phương diện: chính trị, kinh tế và xã hội. Trong bối cảnh hết sức phức tạp và gay go ấy, Thành phố vẫn mạnh dạn nhận lãnh và hoàn thành nhiều nhiệm vụ trọng yếu do Đảng và Nhà nước giao phó như tham gia thực hiện các nghĩa vụ quốc tế thông qua trực tiếp hỗ trợ nhân dân Campuchia tại Thủ đô Phnôm Pênh; tiếp nhận, quản lý và xử lý khối lượng lớn tài sản ngoại giao để lại bởi các phái đoàn, tổ chức quốc tế trước năm 1975 hay đón tiếp các đoàn khách quốc tế – những người bạn từng ủng hộ nhân dân Việt Nam trong kháng chiến – trở lại thăm Việt Nam. Các chuyến thăm lịch sử của Tổng thống Pháp François Mitterrand năm 1993, chuyến thăm của Tổng thống Pháp Jacques Chirac năm 1997, Tổng Bí thư – Chủ tịch nước Trung Quốc Giang Trạch Dân năm 1994, Chủ tịch Cuba Fidel Castro năm 1995 đã trở thành tiếng nói chân thực, giúp truyền đi hình ảnh Việt Nam chính nghĩa, khoan dung, khao khát hòa bình và tái thiết.
 |
| Tổng thống Pháp François Mitterrand thăm TP. HCM năm 1993 |
Đặc biệt, trong giai đoạn khó khăn đó, đất nước ta, cụ thể là các tỉnh phía Nam, phải đối diện với một vấn đề nội bộ hết sức nhức nhối và phức tạp: làn sóng di tản ra nước ngoài bằng đường biển của người dân. Thực trạng này không chỉ gây ra những hệ lụy nghiêm trọng về nhân đạo, an ninh – trật tự, mà còn làm phát sinh những vấn đề nhạy cảm trong quan hệ quốc tế. Tại thời điểm lịch sử đó, Sở Ngoại vụ TP. HCM được giao trọng trách là cơ quan chủ trì triển khai Chương trình đoàn tụ gia đình và Chương trình con lai – các chương trình mang ý nghĩa nhân đạo, nhằm bảo đảm quyền lợi của người dân một cách trật tự, an toàn và có kiểm soát. Thực tiễn đã chứng minh đây là một chủ trương đúng đắn, mang lại hiệu quả lớn cả về đối nội lẫn đối ngoại. Nhiều người ra đi theo chương trình này đã lần lượt trở về quê hương, tham gia các hoạt động đầu tư, hợp tác, góp phần kết nối cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài với đất nước.
Đóng góp cho quá trình bình thường hóa với Mỹ
TP. HCM được xem là cái nôi khởi nguồn cho tiến trình bình thường hóa quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ thông qua các hoạt động hợp tác kinh tế và giáo dục. Chỉ một tháng sau khi Tổng thống Bill Clinton tuyên bố dỡ bỏ lệnh cấm vận thương mại (tháng 2/1994), vào tháng 3/1994, Hiệp hội Thương mại Hoa Kỳ (AmCham) tại Việt Nam và Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright (FETP) – tiền thân của Đại học Fulbright Việt Nam – đã chính thức ra đời tại TP. HCM. Hai sáng kiến này được triển khai với sự hỗ trợ tích cực từ Sở Ngoại vụ và các sở, ngành Thành phố, thể hiện vai trò tiên phong và chủ động của Thành phố trong việc thúc đẩy quan hệ song phương.
 |
| Tổng thống Bill Clinton đến TP. HCM vào tháng 11/2000 |
Một dấu mốc đặc biệt quan trọng là việc thiết lập quan hệ hợp tác hữu nghị giữa TP. HCM và Thành phố San Francisco, Bang California, Hoa Kỳ vào ngày 10/4/1995– ba tháng trước khi Việt Nam và Hoa Kỳ chính thức bình thường hóa quan hệ ngoại giao (tháng 7/1995). Việc ký kết này không chỉ thể hiện tính tiên phong của TP. HCM trong việc triển khai đường lối đối ngoại của Đại hội VII: “Việt Nam muốn là bạn với tất cả các nước trong cộng đồng thế giới, phấn đấu vì hòa bình, độc lập và phát triển” mà góp phần đặt nền móng cho việc hình thành quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam – Hoa Kỳ về sau.
Ngoại giao mở đường và chiến lược đối ngoại TP. HCM:
Sau gần 50 năm phát triển, Sở Ngoại vụ TP. HCM đã tham mưu Thành phố thiết lập quan hệ hữu nghị – hợp tác với 59 địa phương trên thế giới, là thành viên tích cực của nhiều tổ chức quốc tế như CityNet, C40, LUCI, World Cities Summit... Vai trò của công tác đối ngoại càng thể hiện rõ nét trong giai đoạn căng thẳng nhất khi Thành phố trở thành tâm dịch của cả nước. Nhờ chính sách thông tin minh bạch, đối thoại kịp thời đã giúp xây dựng lòng tin và sự đồng hành hiệu quả giữa chính quyền Thành phố và các cơ quan lãnh sự, tổ chức quốc tế trên địa bàn.
 |
| Sở Ngoại vụ đón nhận huân chương lao động hạng nhất năm 2001 |
Không những thế, ngoài công tác đối ngoại tại địa bàn Thành phố, Sở Ngoại vụ còn làm tốt vai trò hỗ trợ cho các cơ quan ngoại vụ địa phương phía Nam từ Đà Nẵng trở vào. Các nhiệm vụ thường xuyên của công tác lãnh sự như xử lý các hồ sơ hợp pháp hóa, chứng nhận lãnh sự; tổ chức các chuyến thăm địa phương của cơ quan lãnh sự nước ngoài đến các tỉnh thành phía Nam; phối hợp đảm bảo an ninh an toàn cho các cơ quan lãnh sự, viên chức lãnh sự và người nước ngoài… đều được Sở Ngoại vụ TP. HCM thực hiện tốt, xứng đáng với vai trò là “cánh tay nối dài” của Bộ Ngoại giao tại khu vực phía Nam.
Trên nền tảng đó, với sự tham mưu của Sở Ngoại vụ, Thành phố đã ban hành Chiến lược đối ngoại TP. HCM đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, gắn kết chặt chẽ với các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, thu hút hiệu quả nguồn lực quốc tế, nâng cao vị thế của Thành phố, đồng thời đóng góp tích cực vào việc triển khai đường lối đối ngoại của Đảng trong giai đoạn hội nhập quốc tế sâu rộng hiện nay.
Cho đến nay, TP. HCM vẫn là địa phương duy nhất trong cả nước có Sở Ngoại vụ đảm nhiệm chức năng “kép” – vừa là cơ quan thuộc Bộ Ngoại giao, thực hiện nhiệm vụ tham mưu và quản lý thống nhất các hoạt động đối ngoại trên địa bàn từ Đà Nẵng đến Cà Mau, vừa là cơ quan chuyên trách của Thành phố, trực tiếp triển khai công tác đối ngoại phục vụ phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Tháng 4/2023, Thành phố và Bộ Ngoại giao đã ký kết Quy chế phối hợp trong công tác quản lý hoạt động của Sở Ngoại vụ TP. HCM – đây là Quy chế phối hợp đầu tiên được Ban Cán sự Đảng Bộ Ngoại giao ký với Ban Thường vụ Thành ủy của một địa phương. Mô hình tổ chức đặc thù này đã tạo điều kiện thuận lợi để Thành phố triển khai hiệu quả các chủ trương, chính sách đối ngoại của Trung ương, đồng thời phát huy tính chủ động, sáng tạo trong việc đề xuất các sáng kiến, chương trình hợp tác phù hợp với thực tiễn phát triển của Thành phố.
TP. HCM mới – Mở rộng tầm vóc, nâng cao vị thế đối ngoại
TP. HCM mới – được hình thành từ TP. HCM hiện hữu cùng hai tỉnh Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu, với tổng diện tích hơn 6.770 km² và dân số hơn 14 triệu người – đã mở ra những cơ hội phát triển chưa từng có cho Thành phố. Tại buổi làm việc giữa Tổng Bí thư Tô Lâm với Ban Thường vụ Thành ủy, Tỉnh ủy ba địa phương, tầm nhìn mới cho TP. HCM được xác định là trở thành “siêu đô thị quốc tế” của Đông Nam Á. Để hiện thực hóa tầm nhìn này, Thành phố cần những nỗ lực vượt bậc, đổi mới tư duy và phối hợp đồng bộ giữa các ngành, các lĩnh vực.
 |
| Diễn đàn Kinh tế TP. HCM và Đối thoại Hữu nghị TP. HCM - những sự kiện đối ngoại quan trọng góp phần thực hiện Chiến lược đối ngoại TP. HCM đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 |
Trong đó, công tác đối ngoại đứng trước cơ hội đột phá chưa từng có. Với vai trò là đầu tàu trong ngoại giao địa phương, TP. HCM có điều kiện thuận lợi để thúc đẩy hợp tác quốc tế một cách toàn diện, sâu sắc và thực chất hơn, qua đó góp phần đưa Thành phố vươn tầm khu vực và thế giới.
Đặc biệt, sau khi hợp nhất, số lượng địa phương nước ngoài có quan hệ hữu nghị hợp tác (kết nghĩa) với Thành phố sẽ tăng từ 59 lên 86 địa phương – tạo nên một mạng lưới đối tác rộng khắp trên năm châu: châu Á, châu Âu, châu Mỹ, châu Phi và châu Đại Dương. Đây sẽ là nguồn lực quý báu để Thành phố mở rộng kết nối vùng, thu hút đầu tư, tiếp cận tri thức, công nghệ và kinh nghiệm quốc tế trong các lĩnh vực như quản trị đô thị, phát triển kinh tế xanh, kinh tế số, cảng biển – logistics và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.
Với những cơ hội đó, công tác đối ngoại của Thành phố sẽ tập trung vào bốn hướng lớn sau: (1) Tiếp tục quán triệt và triển khai hiệu quả các chỉ đạo của Trung ương, đặc biệt là Nghị quyết số 59-NQ/TW về hội nhập quốc tế trong tình hình mới – một trong bốn văn kiện trụ cột của “bộ tứ chiến lược” về đối ngoại; (2) Điều chỉnh, cập nhật Chiến lược nâng tầm công tác đối ngoại của TP. HCM đến năm 2030 theo hướng làm sâu sắc quan hệ với các địa phương đã ký kết nghĩa, chuyển từ hữu nghị thuần túy sang hợp tác thực chất, có trọng tâm và phù hợp với nhu cầu phát triển của Thành phố trong giai đoạn mới; (3) Tăng cường năng lực hội nhập và sáng tạo trong hoạt động đối ngoại, tập trung thúc đẩy các chương trình hợp tác về đổi mới sáng tạo, phát triển hệ sinh thái trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số; mở rộng liên kết với các trung tâm công nghệ, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp sáng tạo hàng đầu thế giới; (4) chú trọng đào tạo đội ngũ cán bộ, chuyên gia và thế hệ trẻ có tư duy toàn cầu, kỹ năng số, năng lực ngoại ngữ và khả năng thích ứng với môi trường làm việc quốc tế – từ đó tạo nền tảng vững chắc để TP. HCM trở thành một đô thị sáng tạo, hội nhập sâu rộng và có ảnh hưởng trong mạng lưới các thành phố toàn cầu.
 |
| (Hội thảo “TP. HCM - 50 năm triển khai đường lối đối ngoại Việt Nam” do Sở Ngoại vụ tổ chức. |
Nhìn lại chặng đường 50 năm, Sở Ngoại vụ không chỉ tự hào về những dấu ấn đối ngoại đậm nét mà TP. HCM đã để lại trên bản đồ ngoại giao cả nước, mà còn trân trọng những cống hiến thầm lặng nhưng bền bỉ của biết bao thế hệ cán bộ đối ngoại – những người lính tiên phong trên mặt trận không tiếng súng, nhưng đòi hỏi bản lĩnh, trí tuệ và trái tim đầy nhiệt huyết.
Từ ngày 22 đến 23/8 Uỷ ban nhân dân TP. HCM sẽ phối hợp với Bộ Ngoại giao tổ chức các hoạt động nhân kỷ niệm 80 năm thành lập ngành Ngoại giao Việt Nam (28/8/1945 - 28/8/2025) và 50 năm ngày thành lập Sở ngoại vụ (1975 - 2025), trong đó nổi bật là hoạt động dâng hoa tại Tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh, triển lãm “80 năm Ngoại giao Việt Nam: Vinh dự và Tự hào”, Lễ kỷ niệm tại Nhà hát Thành phố, đối thoại chính sách “Ngoại giao Việt Nam: Tầm nhìn chiến lược và hợp tác địa phương”, đi bộ hữu nghị,...
Ý nghĩa logo kỷ niệm 50 năm thành lập Sở Ngoại vụ TP. HCM (1975 - 2025)
Logo được thiết kế với màu xanh biển làm chủ đạo, tượng trưng cho hòa bình, hy vọng và tinh thần hội nhập quốc tế. Bao quanh biểu tượng trung tâm là vòng tròn vô cực – biểu trưng cho sự kết nối bền vững, liên tục và không ngừng phát triển qua các thế hệ. Vòng tròn này đồng thời cũng mang hình dáng của Biểu tượng Hữu nghị của TP. HCM do Sở Ngoại vụ TP. HCM khởi xướng và chủ trì thực hiện. Điểm nhấn trong logo là con số 50, tượng trưng cho 50 năm hình thành và phát triển của Sở Ngoại vụ TP. HCM – một chặng đường nhiều dấu ấn trong công tác đối ngoại, gắn kết quốc tế và đóng góp vào sự phát triển toàn diện của thành phố. Khi kết hợp cùng slogan "Tiếp nối tự hào – Kiến tạo tương lai", tổng thể logo truyền tải một thông điệp mạnh mẽ về sự kế thừa và phát triển: thế hệ hôm nay tiếp bước thế hệ đi trước, gìn giữ những giá trị cốt lõi, đồng thời chủ động đổi mới, sáng tạo để xây dựng một tương lai bền vững. Tinh thần đó sẽ tiếp tục được duy trì và lan tỏa từ thế hệ này sang thế hệ khác – như chính hình ảnh vòng tròn vô tận trong logo. |
| Những bóng hồng ngoại giao Việt Nam: 80 năm gánh vác sứ mệnh, kiến tạo vị thế, truyền lửa tương lai Ngày 22/5, tại Học viện Ngoại giao, Bộ Ngoại giao tổ chức Tọa đàm với chủ đề “Dấu ấn tự hào: Các nhà ngoại giao ... |
| Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn tiếp Bộ trưởng Ngoại giao Lào Ngày 14/8, trong khuôn khổ Hội nghị Hợp tác Mekong-Lan Thương (MLC) lần thứ 10 tại Vân Nam, Trung Quốc, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng ... |
