Sức sống ngoại giao số

Bộ Ngoại giao triển khai đồng bộ các nhiệm vụ chuyển đổi số trong toàn ngành. (Ảnh: Thành Long)

Bộ Ngoại giao xác định tầm nhìn ngoại giao số đến năm 2030 là xây dựng nền ngoại giao số hiện đại, hoạt động hiệu quả, thông suốt từ Trung ương đến địa phương và các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài; lấy dữ liệu làm tài sản cốt lõi; ứng dụng công nghệ số nhằm nâng cao năng lực phân tích, dự báo, phục vụ đường lối đối ngoại trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Hướng tới xây dựng nền ngoại giao số hiện đại, chuyên nghiệp, với sự chỉ đạo quyết liệt của Lãnh đạo Bộ Ngoại giao, thời gian qua, công tác chuyển đổi số đã được triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, bám sát các chủ trương, định hướng của Chính phủ về xây dựng Chính phủ số, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Phát biểu tại Hội nghị giới thiệu khung kiến trúc số của Bộ Ngoại giao diễn ra vào tháng 1/2026, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung đã chỉ đạo các đơn vị trong Bộ tập trung thống nhất nhận thức và cách tiếp cận về chuyển đổi số; tuân thủ nghiêm Khung kiến trúc số trong mọi hoạt động đầu tư; ưu tiên xây dựng và khai thác dữ liệu dùng chung; đẩy mạnh số hóa gắn với tái cấu trúc quy trình nghiệp vụ; ứng dụng công nghệ mới, trong đó có trí tuệ nhân tạo, một cách thận trọng, có kiểm soát; tăng cường bảo đảm an toàn, an ninh mạng; chú trọng đào tạo nguồn nhân lực số và ưu tiên bố trí nguồn lực tài chính cho công tác chuyển đổi số.

Từ những chỉ đạo đó, đến nay, công tác chuyển đổi số đã được triển khai nghiêm túc, đồng bộ, gắn rõ trách nhiệm của từng cấp, từng đơn vị, đồng thời đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận.

Nền tảng dần hoàn thiện

Trong Quý I/2026, công tác chuyển đổi số của Bộ Ngoại giao tiếp tục được triển khai đồng bộ trên các trụ cột bao gồm thể chế, hạ tầng, dữ liệu và ứng dụng, đạt được nhiều kết quả tích cực.

Trong đó, Cục Cơ yếu - Công nghệ thông tin (CY-CNTT) đã chủ trì tham mưu xây dựng và ban hành Kế hoạch chuyển đổi số năm 2026, xác định rõ mục tiêu, nhiệm vụ và lộ trình triển khai trong toàn Bộ Ngoại giao. Đồng thời, việc thành lập Ban Chỉ đạo về dữ liệu thể hiện bước chuyển mạnh mẽ trong tư duy quản lý, từng bước chuyển từ ứng dụng công nghệ đơn lẻ sang quản trị dựa trên dữ liệu.

Hạ tầng công nghệ thông tin tiếp tục được nâng cấp theo hướng tập trung, đồng bộ. Hệ thống mạng trục, mạng không dây được cải thiện chất lượng, đáp ứng nhu cầu truyền dẫn dữ liệu ngày càng tăng. Các hệ thống thông tin trọng yếu được duy trì vận hành ổn định, phục vụ hiệu quả công tác chỉ đạo, điều hành.

More from WVR
Xây dựng nền ngoại giao số hiện đại

Công tác bảo đảm an toàn, an ninh thông tin được tăng cường, đặc biệt đối với các hệ thống xử lý thông tin mật, đáp ứng yêu cầu đặc thù của ngành đối ngoại. Cùng với đó, việc thành lập Tiểu ban An ninh mạng góp phần củng cố năng lực bảo vệ hệ thống thông tin trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ.

Đặc biệt, các nền tảng số và hệ thống công nghệ thông tin phục vụ điều hành đối ngoại do Cục CY-CNTT triển khai đã phản ánh rõ nét quá trình chuyển đổi từ phương thức làm việc truyền thống sang môi trường số.

Cụ thể, Hệ thống đôn đốc, theo dõi triển khai nhiệm vụ đối ngoại cho phép cập nhật, giám sát tiến độ thực hiện các nhiệm vụ theo thời gian thực, hỗ trợ lãnh đạo các cấp trong công tác chỉ đạo, điều hành. Phân hệ theo dõi việc thực hiện các cam kết, thỏa thuận cấp cao được tích hợp với hệ thống theo dõi triển khai các nghị quyết của Trung ương, góp phần nâng cao hiệu quả giám sát.

Hệ thống quản lý văn bản và điều hành trên Internet phục vụ xử lý công việc hành chính thông thường cũng được triển khai, tạo điều kiện làm việc linh hoạt cho cán bộ, công chức.

Nhìn chung, các hệ thống nói trên đã được thiết kế theo hướng liên thông, tích hợp, từng bước hình thành nền tảng số dùng chung trong toàn Bộ Ngoại giao, góp phần nâng cao hiệu quả phối hợp và giảm thiểu phân tán thông tin.

Quan trọng hơn, sức sống chuyển đổi số đã được lan tỏa khắp các đơn vị trong Bộ Ngoại giao, thể hiện qua nỗ lực không ngừng đẩy mạnh xây dựng và hoàn thiện các cơ sở dữ liệu chuyên ngành, vốn được coi là yếu tố cốt lõi của chuyển đổi số.

Cụ thể, Cục Lãnh sự đã triển khai các thủ tục hành chính trực tuyến và xây dựng các cơ sở dữ liệu liên quan như hợp pháp hóa lãnh sự, hộ chiếu ngoại giao, hộ chiếu công vụ, góp phần nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Vụ Luật pháp quốc tế đã xây dựng cơ sở dữ liệu về điều ước quốc tế và thỏa thuận quốc tế, phục vụ hiệu quả công tác nghiên cứu, tham mưu và triển khai các cam kết quốc tế của Việt Nam.

Trong khi đó, Vụ Chính sách đối ngoại triển khai phân hệ theo dõi, đôn đốc việc thực hiện các cam kết cấp cao trên nền tảng số, góp phần nâng cao hiệu quả điều phối, giám sát.

Ngoài ra, các cơ sở dữ liệu về tổ chức phi chính phủ nước ngoài, báo chí và phóng viên nước ngoài, công tác lễ tân đối ngoại, di cư… cũng đang được triển khai, từng bước hoàn thiện và sẵn sàng kết nối, chia sẻ.

Thời gian tới, Bộ Ngoại giao sẽ tiếp tục triển khai hai nhiệm vụ quan trọng, bao gồm mô hình cán bộ công nghệ thông tin kiêm nhiệm tại các đơn vị, và vận hành hệ thống thông tin điều hành tác nghiệp văn bản mật trên mạng nội bộ nhằm hướng tới mục tiêu chuyển đổi số toàn diện, qua đó nâng cao hiệu quả công tác đối ngoại trong kỷ nguyên mới.

Các đại biểu tham dự Hội nghị giới thiệu khung kiến trúc số của Bộ Ngoại giao, ngày 13/1/2026. (Ảnh: Nguyễn Hồng)

Vượt lên trên thách thức

Với quá trình triển khai đồng bộ, hiệu quả và đồng thời các hệ thống điều hành và cơ sở dữ liệu chuyên ngành, đến nay, Bộ Ngoại giao đang từng bước hình thành hệ sinh thái số trong lĩnh vực đối ngoại, tạo nền tảng cho việc kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu hiệu quả, từ đó hỗ trợ tốt hơn cho việc triển khai công tác đối ngoại.

Tuy nhiên, bên cạnh những thành quả đạt được, trong quá trình triển khai vẫn còn một số khó khăn đang khắc phục như nguồn lực tài chính hạn chế, dữ liệu chưa được chuẩn hóa đồng bộ và yêu cầu tăng cường kết nối liên thông giữa các hệ thống. Ngoài ra, việc triển khai các dự án công nghệ thông tin theo quy định về đầu tư công cũng đòi hỏi thời gian chuẩn bị dài, ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện. Những thách thức này đặt ra yêu cầu cần tiếp tục đổi mới cách tiếp cận, tăng cường phối hợp giữa các đơn vị và phát huy tối đa nguồn lực hiện có.

Để có thể khắc phục những khó khăn và triển khai hiệu quả công tác chuyển đổi số, trong thời gian tới, Bộ Ngoại giao xác định cần tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số theo hướng đi vào chiều sâu, lấy dữ liệu làm trung tâm và lấy hiệu quả công việc làm thước đo.

Các định hướng công tác trọng tâm trong năm 2026 sẽ tập trung vào năm nhóm nhiệm vụ gồm:

Thứ nhất, đẩy nhanh tiến độ xây dựng đồng bộ cơ sở dữ liệu chuyên ngành, đồng thời hoàn thiện hệ thống đôn đốc thực hiện các cam kết cấp cao trên nền tảng số.

More from WVR
Khung kiến trúc số Bộ Ngoại giao: Tiếp cận bài bản, tổng thể và dài hạn trong chuyển đổi số của Ngành

Thứ hai, khẩn trương ban hành khung kiến trúc và từ điển dữ liệu dùng chung để bảo đảm tính liên thông, tích hợp xuyên suốt giữa các hệ thống.

Thứ ba, hoàn thành kết nối hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính với Cổng Dịch vụ công quốc gia, thực hiện lộ trình chuyển đổi hạ tầng lên Trung tâm dữ liệu quốc gia;

Thứ tư, bảo đảm an toàn thông tin.

Thứ năm, nâng cao chỉ số Chuyển đổi số, gắn kết chặt chẽ chuyển đổi số với cải cách hành chính.

Có thể thấy, chuyển đổi số là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt. Với những kết quả đạt được trong thời gian qua cùng quyết tâm chính trị cao và sự vào cuộc đồng bộ của các đơn vị, công tác chuyển đổi số của Bộ Ngoại giao được kỳ vọng sẽ tiếp tục được đẩy mạnh, có đột phá mới và tạo ra những chuyển biến mạnh mẽ, góp phần nâng cao năng lực quản lý nhà nước về đối ngoại, tăng cường hiệu quả công tác tham mưu, điều hành, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng của đất nước.