 |
| Một khoảnh khắc Fika điển hình của Thụy Điển: cà phê nóng, bánh quế kanelbulle giản dị và khoảng dừng đủ chậm để con người kết nối với nhau, không áp lực, không phân biệt vai trò. |
Đối với nhiều người, Fika thường được hiểu đơn giản là “giờ cà phê”. Cách hiểu này không sai, nhưng chưa đủ. Trong đời sống Thụy Điển, Fika là một thực hành văn hoá xã hội: những khoảng dừng ngắn, diễn ra đều đặn trong ngày, nơi mọi người cùng uống cà phê, ăn bánh, trò chuyện và kết nối với nhau. Điều quan trọng là Fika không bị coi là lãng phí thời gian, mà được nhìn nhận như một phần tự nhiên của nhịp sống và nhịp làm việc.
Khác với “giờ nghỉ” mang tính kỹ thuật, Fika có một quy ước ngầm rất rõ: không vội vàng, không phân cấp, không áp lực công việc. Chính sự bình thường lặp lại mỗi ngày này đã tạo nên một nền tảng tinh thần bền vững cho xã hội và tổ chức Thụy Điển.
Theo Dong Anh Pham (Phạm Đông Anh) – tác giả cuốn Hành Trình Volvo, cuốn sách về văn hoá triết lý kinh doanh, quản trị Bắc Âu, được hãng xe toàn cầu Volvo lựa chọn làm quà tặng doanh nghiệp trong các sự kiện và dành cho khách hàng tại Việt Nam – Fika cần được hiểu như một phương thức quản trị con người thông qua văn hoá, chứ không phải một đặc quyền hay phúc lợi. Bên cạnh vai trò tác giả, anh còn kinh doanh trong các lĩnh vực xuất nhập khẩu, thiết bị công nghiệp, dược phẩm và năng lượng tái tạo, anh nhìn Fika như nền tảng giúp xây dựng niềm tin, sự gắn kết và hiệu quả bền vững trong tổ chức.
Fika không làm chậm công việc, mà làm con người bền bỉ, sáng tạo và tăng hiệu suất.
Trong môi trường doanh nghiệp, Fika không được đo bằng số phút, mà bằng chất lượng tương tác. Khi mọi người ngồi lại với nhau trong tinh thần Fika, chức danh và vai trò tạm thời được gác sang một bên. Thay vào đó là những cuộc trò chuyện đời thường, những chia sẻ không bị dẫn dắt bởi mục tiêu hay đánh giá.
 |
| Dong Anh Pham trải nghiệm Fika tại Thành phố Gothenburg Thụy Điển, trong chuyến công tác và nghiên cứu văn hoá doanh nghiệp Bắc Âu. |
Theo Dong Anh Pham, chính sự “phi chính thức có chủ đích” này tạo ra không gian tâm lý an toàn – nơi con người dám nói thật, dám lắng nghe và dám thừa nhận giới hạn của mình. Khi những tương tác như vậy diễn ra thường xuyên, niềm tin được hình thành một cách tự nhiên, thay vì bị ép buộc bằng quy trình hay mệnh lệnh.
Trong các doanh nghiệp mà anh tham gia điều hành, tinh thần Fika được ứng dụng linh hoạt: không nhất thiết là cà phê hay bánh ngọt, mà là những khoảng dừng có ý thức để con người được “thở”, được kết nối và được nhìn nhau như những cá nhân bình đẳng.
Nhiều tổ chức xem nghỉ ngơi như một chi phí. Fika tiếp cận vấn đề theo hướng ngược lại: đầu tư vào trạng thái tinh thần của con người để giảm chi phí ẩn của tổ chức. Khi con người kiệt sức, doanh nghiệp phải trả giá bằng xung đột, sai sót, rời bỏ và sự suy giảm động lực – những yếu tố khó nhìn thấy trên báo cáo tài chính nhưng cực kỳ tốn kém về dài hạn.
Fika tác động trực tiếp đến ba nền tảng của quản trị con người: niềm tin, sự gắn kết và khả năng hợp tác. Khi các nền tảng này đủ mạnh, tổ chức không cần kiểm soát quá chặt, tốc độ ra quyết định được cải thiện và hiệu suất trở nên ổn định hơn theo thời gian.
Theo tác giả Hành Trình Volvo, Fika không làm chậm công việc. Nó chỉ làm chậm sự bào mòn con người – điều mà nhiều doanh nghiệp thường bỏ qua cho đến khi quá muộn.
Văn hoá Fika và Quản trị doanh nghiệp Việt Nam
Dong Anh Pham cho rằng Fika không thể sao chép nguyên bản vào bối cảnh Việt Nam. Nhịp độ thị trường, áp lực tăng trưởng và văn hoá làm việc rất khác Thụy Điển. Tuy nhiên, tinh thần cốt lõi của Fika – tôn trọng con người như con người, không chỉ như nguồn lực – là bài học có tính phổ quát.
Thay vì hỏi “có nên cho nhân viên nghỉ nhiều hơn không?”, câu hỏi quan trọng hơn là: doanh nghiệp đã tạo đủ không gian để con người được lắng nghe và kết nối hay chưa? Khi câu hỏi đó được trả lời một cách nghiêm túc, những phiên bản Fika phù hợp với bối cảnh Việt Nam sẽ tự nhiên hình thành.
Fika vì thế không phải là một khái niệm xa xỉ của Bắc Âu, mà là một lời nhắc giản dị: muốn xây tổ chức bền vững, hãy bắt đầu từ những khoảng dừng nhỏ, nơi con người được đối xử đúng với giá trị của họ.
| Nâng cao kiến thức tài chính cho hơn 30.000 người lao động giúp việc trên khắp châu Á Sun Life chính thức công bố hợp tác cùng Aflatoun International – tổ chức phi chính phủ toàn cầu – triển khai chương trình thiện ... |
| Lịch chi trả lương hưu mới nhất gộp tháng 2 và 3 năm 2026 Lịch chi trả lương hưu gộp tháng 2 và 3 năm 2026 sẽ được chi trả vào cùng kỳ chi trả lương hưu, trợ cấp ... |
| Lịch nghỉ Tết Nguyên đán 2026 với người lao động Lịch nghỉ Tết Nguyên đán 2026 cụ thể đối với người lao động có thể kéo dài tới 9 ngày, tùy thuộc vào các doanh ... |
| 5 điều nhà tuyển dụng Nhật Bản luôn chú ý khi phỏng vấn Chắc hẳn không ít bạn đã từng 'ngao ngán' khi trải qua các cuộc phỏng vấn tại công ty Nhật. Có bạn cảm thấy mình ... |
| Cục Phục vụ Ngoại giao đoàn tổng kết công tác quản lý lao động đoàn ngoại giao năm 2025 Tối 29/1, Cục Phục vụ Ngoại giao đoàn (CPVNGĐ) tổ chức Lễ tổng kết công tác quản lý lao động đoàn ngoại giao 2025 và ... |
