Tây Ban Nha đề xuất một cơ chế vay chung của EU bất chấp các quan điểm chia rẽ

Bộ trưởng Kinh tế, Thương mại và Doanh nghiệp kiêm Phó Thủ tướng thứ nhất Tây Ban Nha Carlos Cuerpo phát biểu tại cuộc họp báo sau phiên họp Hội đồng Bộ trưởng ở Madrid ngày 29/6/2026. (Nguồn: Getty Images)

Theo Euronews, Bộ trưởng Kinh tế, Thương mại và Doanh nghiệp Tây Ban Nha Carlos Cuerpo sẽ chính thức giới thiệu sáng kiến này với các đối tác EU.

Madrid cho rằng việc hình thành một thị trường trái phiếu chung có quy mô lớn và thanh khoản cao sẽ tạo ra một "tài sản an toàn chung" cho châu Âu. Đây sẽ là chuẩn tham chiếu trên thị trường tài chính, giúp doanh nghiệp châu Âu tiếp cận nguồn vốn với chi phí thấp hơn, đồng thời thúc đẩy hội nhập thị trường vốn và củng cố vị thế quốc tế của đồng Euro.

Tài liệu cũng nhấn mạnh việc phát hành nợ của các quốc gia thành viên hiện còn phân mảnh, làm gia tăng chi phí vay vốn. Tây Ban Nha ước tính, nếu EU có thể phát hành trái phiếu với mức lãi suất tương đương Đức - quốc gia có chi phí vay thấp nhất khối, cơ chế phát hành tập trung có thể giúp tiết kiệm khoảng 5 tỷ Euro mỗi năm. Khi tổng lượng trái phiếu lưu hành đạt 5.000 tỷ Euro, khoản tiết kiệm này có thể vượt 25 tỷ Euro mỗi năm.

Tuy nhiên, đề xuất vay chung từ lâu vẫn là vấn đề gây chia rẽ trong EU. Đức và Hà Lan là những nước phản đối mạnh mẽ việc phát hành thêm nợ chung, trong khi Pháp và Hy Lạp nhiều lần công khai ủng hộ ý tưởng này.

Để tìm tiếng nói chung, Tây Ban Nha đề xuất thành lập Cơ sở Chủ quyền châu Âu (ESF) trên cơ sở tham gia hoàn toàn tự nguyện. Theo đó, Ủy ban châu Âu (EC) sẽ tập trung điều phối một phần chương trình huy động vốn của các quốc gia thành viên, nhưng những nước tham gia vẫn phải tuân thủ đầy đủ các quy định về kỷ luật tài khóa của EU.

Nếu toàn bộ 27 quốc gia thành viên, cùng với Cơ chế Bình ổn châu Âu (ESM) và Quỹ Bình ổn Tài chính châu Âu (EFSF) tham gia, lượng trái phiếu phát hành hằng năm có thể đạt 850 tỷ Euro, qua đó nâng tổng quy mô nợ chung lên 5.000 tỷ Euro trong vòng 5 năm.

Trong trường hợp không đạt được sự đồng thuận của tất cả các nước thành viên, Madrid đề xuất triển khai theo mô hình "liên minh các nước sẵn sàng tham gia" ở giai đoạn đầu.

Theo tài liệu, để sáng kiến đủ sức tạo ảnh hưởng trên thị trường, ít nhất 5 quốc gia phát hành trái phiếu lớn nhất Eurozone cần tham gia. Khi đó, khối lượng phát hành hằng năm vẫn có thể đạt khoảng 540-550 tỷ Euro.

Về cơ chế bảo đảm, đề xuất của Tây Ban Nha dựa trên hai trụ cột gồm các khoản vay dành cho những quốc gia tham gia và ngân sách của EU.

Đề xuất được đưa ra trong bối cảnh 27 quốc gia thành viên EU đang đàm phán về khung ngân sách dài hạn giai đoạn 2028-2034, dự kiến hoàn tất vào cuối năm 2026. Một trong những nội dung gây tranh luận gay gắt hiện nay là cách thức huy động nguồn tài chính để đáp ứng các mục tiêu đầu tư và tăng cường năng lực cạnh tranh của khối.