Thế ‘tiến thoái lưỡng nan’ của các nhà ngoại giao Afghanistan

Hà Nam
Nhằm tìm kiếm sự công từ cộng đồng quốc tế, Taliban hiện chuyển hướng sang một mục tiêu mới: thu hồi toàn bộ 65 cơ quan đại diện Afghanistan tại nước ngoài.
Theo dõi Baoquocte.vn trên

Kể từ cuối tháng 12 vừa qua, Taliban đã tiến hành bổ nhiệm các nhà ngoại giao mới trung thành với phong trào này, để trở thành người đứng đầu các Đại sứ quán Afghanistan tại Iran và Trung Quốc. Điều đáng nói, cả hai nước trên đều chưa có động thái công nhận chính thức đối với chính quyền mới của Taliban, hay những đại diện ngoại giao do phong trào này cử đến.

Các nhà ngoại giao Afghanistan thuộc chính quyền cũ ở nước ngoài vẫn chưa chấp nhận làm việc cho chính quyền Taliban. (Nguồn: Foreign Policy)
Các nhà ngoại giao Afghanistan thuộc chính quyền cũ ở nước ngoài vẫn chưa chấp nhận làm việc cho chính quyền Taliban. (Nguồn: Foreign Policy)

Thời gian qua, Taliban đã có những động thái cứng rắn nhằm thay thế các nhà ngoại giao giữ chức từ thời chính quyền cũ thông qua việc đơn phương bổ nhiệm người đứng đầu cơ quan đại diện ngoại giao hoặc sử dụng vũ lực để ép buộc các nhà ngoại giao rời bỏ vị trí.

Động thái này có hai ý nghĩa, một là Taliban muốn nắm giữ quyền kiểm soát các cơ quan đại diện của Afghanistan tại nước ngoài. Hai là, đây là bước đầu tiên nhằm tìm kiếm sự công nhận chính trị rộng rãi hơn.

Vừa kêu gọi tự nguyện, vừa ép buộc

Kể từ sau khi kiểm soát thủ đô Kabul và thành lập chính quyền mới vào giữa tháng 8/2021, Taliban đã bắt đầu kêu gọi các đại sứ Afghanistan tại nước ngoài tham gia đối thoại với chính quyền mới, cũng như yêu cầu họ lên kế hoạch để trở về nước.

Mặc dù vậy, nỗ lực kiểm soát các cơ quan đại diện Afghanistan tại nước ngoài của Taliban lại không hề dễ dàng.

Các nhà ngoại giao thuộc biên chế của chính quyền cũ vẫn không hề có ý định chấp nhận chính quyền Taliban, phớt lờ những lời kêu gọi từ phía Quyền Bộ trưởng Ngoại giao Afghanistan Amir Khan Muttaq.

Do đó, Taliban đã sử dụng nhiều phương thức khác nhau nhằm gây áp lực với các “nhà ngoại giao lưu vong”, từ đó từng bước “thu phục” các cơ quan đại diện ngoại giao.

Ngày 10/1, cựu Đại sứ Afghanistan tại Trung Quốc Javid Ahmad Qaem bất ngờ đưa ra thông báo quyết định từ chức của mình trên trang Twitter cá nhân. Trước đó, Taliban đã cử ông Mahyuddin Sadat, một quan chức ngoại giao của chính quyền mới, trở thành Bí thư thứ nhất của Đại sứ quán.

Tình cảnh tương tự cũng đã xảy ra vài tuần trước đó với Đại sứ quán Afghanistan tại Iran. Taliban tuyên bố cựu Đại sứ Abdolghafor Lival đã bỏ trốn sang một nước châu Âu và đồng thời, tiến cử ông Abdul Qayyum Sulaimani đảm nhiệm chức vụ Đại biện lâm thời, quản lý toàn bộ hoạt động của cơ quan đại diện này.

Chính quyền mới cũng tự động cử người tới kiểm soát một số cơ quan lãnh sự tại các thành phố nằm dọc theo biên giới với các nước như Pakistan, Uzbekistan. Mặc dù không công nhận chính thức các nhân viên ngoại giao do Taliban cử đến, Bộ Ngoại giao Pakistan vẫn khẳng định việc này là cần thiết do “vấn đề liên quan tới thị thực của hàng triệu người tị nạn Afghanistan”.

Ngoài ra, một số cơ quan đại diện ngoại giao của Afghanistan tại các nước châu Âu đã bị tấn công bởi một số thành phần được cho là có quan hệ với Taliban.

Đại sứ quán Afghanistan tại Italy. (Nguồn: Getty)
Đại sứ quán Afghanistan tại Italy. (Nguồn: Getty)

Trong một thông cáo chính thức đưa ra vào ngày 5/1, Đại sứ quán Afghanistan tại Italy cho biết các nhân viên làm việc tại đây đã phải nhờ tới sự can thiệp của cảnh sát nước sở tại sau khi bị tấn công bởi một nhà ngoại giao từng làm việc tại đây.

Đối tượng tấn công về sau được xác định là cựu Bí thư thứ nhất Mohammad Fahim Kashaf, người trước đó đã bị sa thải bởi chính quyền cũ vì lý do “thiếu trung thành với các giá trị của đất nước”. Ông này khẳng định chính Taliban đã bổ nhiệm mình trở thành Đại sứ mới, và ép buộc Đại sứ đương nhiệm Khaled Zekriya phải nhường chức.

Trước đó, vào tháng 8/2021, chỉ vài ngày sau khi Taliban tiến vào thủ đô Kabul, một băng nhóm vũ trang cũng đã đột nhập và phá hoại tài sản trong Đại sứ quán Afghanistan tại Bỉ.

Thế ‘tiến thoái lưỡng nan’

Nhân viên tại các cơ quan đại diện ngoại giao của Afghanistan hiện đang phải đối mặt với tình thế vô cùng cấp bách. Một mặt, chính phủ do họ đại diện đã sụp đổ hoàn toàn và người thân tại quê nhà cũng đang trở thành đối tượng theo dõi gắt gao của Taliban.

Mặt khác, họ không còn đủ kinh phí để tiếp tục vận hành cơ quan đại diện theo đúng chức năng.

Hầu hết các cơ quan đại diện Afghanistan tại nước ngoài đều không nhận được kinh phí hỗ trợ từ trong nước trong nhiều tháng trở lại đây do Taliban đã tiến hành thu giữ và kiểm soát toàn bộ nguồn ngân sách công sau khi tiếm quyền. Hơn nữa, các lệnh giao dịch chuyển tiền ra nước ngoài hiện cũng đã bị vô hiệu hóa ngay sau khi nhiều chính phủ phương Tây tiến hành áp đặt lệnh phong tỏa tài sản của Afghanistan.

Trong thông báo từ chức của mình, cựu Đại sứ Qaem cho biết rằng ông và nhân viên của Đại sứ quán đã không được trả lương trong suốt hơn sáu tháng.

Mặc dù vậy, trước khi rời đi, ông Qaem vẫn để dành cho người kế nhiệm số tiền gần 100.000 USD trong ngân quỹ của Đại sứ quán. Ngoài ra, chìa khóa cho năm chiếc xe công vụ cũng được giữ trong văn phòng và chìa khóa mở cửa cũng được gửi lại cho Đại sứ quán Qatar tại Bắc Kinh.

Một số cơ quan đại diện ngoại giao Afghanistan tại châu Âu đã tiến hành nhiều phương án “thắt lưng buộc bụng” như cắt giảm các nhân sự là người địa phương, thanh lý tài sản, ngắt điện ban ngày...Với số tiền lương ít ỏi có được từ nguồn ngân sách đang dần cạn kiệt, bản thân chính các viên chức cũng phải tính tới những kế hoạch cắt giảm chi tiêu lâu dài như chuyển địa điểm thuê nhà, hạn chế sử dụng phương tiện công cộng,...

Cựu Ngoại trưởng Afghanistan Mohammad Hanif Atmar. (Nguồn: AP)
Cựu Ngoại trưởng Afghanistan Mohammad Hanif Atmar. (Nguồn: AP)

Cựu Bộ trưởng Ngoại giao Afghanistan Mohammad Hanif Atmar, người hiện đang sống lưu vong tại Thổ Nhĩ Kỳ từ sau khi Taliban lên nắm quyền, đã đề xuất ý tưởng phân bổ lại ngân quỹ từ những cơ quan đại diện có điều kiện kinh tế tốt hơn sang các bên đang gặp khó khăn về tài chính. Tuy nhiên, một số ý kiến vẫn lo ngại rằng phương án đó chưa thể đủ để trang trải đầy đủ cho quá trình vận hành của toàn bộ 65 trụ sở ngoại giao.

Không chỉ đối mặt với tình trạng cạn kiệt ngân sách, nguy cơ bị tấn công bởi các phần tử cực đoan có liên quan tới chính quyền mới cũng buộc các nhà ngoại giao phải sử dụng một số biện pháp phòng ngừa nghiêm ngặt như cắt giảm giờ làm việc, thực hiện dịch vụ lãnh sự bên ngoài trụ sở cơ quan đại diện, yêu cầu nhân viên tránh xa các khu vực đông người,...

Một nhà ngoại giao Afghanistan giấu tên trải lòng khi nói về hoàn cảnh éo le của các cơ quan đại diện: “Hiện nay, (tình cảnh của chúng tôi) như một chiếc xe cứu hỏa mà không đem theo nước vậy. Nó như thể bạn vừa ra nhảy từ một cuộc khủng hoảng để rồi lại bước vào cuộc khủng hoảng mới, trong tay không hề có dụng cụ và thậm chí không có cả nước, nhưng vẫn phải cố gắng dập tắt ngọn lửa đang bùng cháy ở khắp nơi”.

Dù phải đương đầu với nhiều khó khăn, nhiều nhà ngoại giao thuộc chính quyền cũ đều bày tỏ ý định cương quyết không quay trở về Afghanistan và làm việc trong bộ máy đối ngoại mới của chính quyền Taliban.

Để tiếp tục thực hiện các chức năng của cơ quan đại diện, một vài người trong số đó đã cố gắng xin chính quyền sở tại cấp thị thực vĩnh viễn hoặc quy chế tị nạn.

Theo tài liệu được công bố trên website chính thức của Bộ Tư pháp Mỹ, Đại sứ Afghanistan tại Mỹ Adela Raz đã thuê công ty luật Akin Gump theo hình thức không mất phí (pro bono) để vận động chính quyền Washington xem xét, cung cấp thẻ xanh và quy chế định cư vĩnh viễn cho các nhân viên trong Đại sứ quán cùng gia đình của họ.

Nhằm duy trì nguồn ngân sách ít ỏi, một số Đại sứ quán cũng phải điều chỉnh mức lệ phí đối với các dịch vụ lãnh sự như cấp mới, chứng thực hay gia hạn thị thực cho kiều bào Afghanistan, cũng như cấp thị thực ngắn hạn cho các nhân viên cứu trợ nhân đạo và nhà báo nước ngoài.

Afghanistan hối thúc quốc tế công nhận chính quyền Taliban, Mỹ từ chối làm một việc

Afghanistan hối thúc quốc tế công nhận chính quyền Taliban, Mỹ từ chối làm một việc

Ngày 19/1, quyền Thủ tướng Mullah Hasan Akhund do Taliban bổ nhiệm ở Afghanistan đã kêu gọi các chính phủ nước ngoài chính thức công ...

Taliban cứng rắn chống lại phụ nữ biểu tình ở Afghanistan

Taliban cứng rắn chống lại phụ nữ biểu tình ở Afghanistan

Ngày 16/1, Sputnik dẫn lời một người biểu tình tại thủ đô Kabul cho biết, lực lượng Taliban đã sử dụng vũ lực chống lại ...

(theo Foreign Policy)

Bài viết cùng chủ đề

Tình hình Afghanistan

Đọc thêm

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 trên thị trường thế giới ghi nhận chạm mức thấp nhất trong hơn một năm.
Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam ký Công ước thành lập Tổ chức quốc tế về trung gian (IOMed), mở rộng cơ hội hợp tác trong lĩnh vực pháp lý và giải quyết tranh ...
Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Thông tin được đưa ra tại Hội thảo cung cấp thông tin về phòng, chống tác hại thuốc lá ngày 17/11 tại Hà Nội.
Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Các gương mặt được trao Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả Cầu Vàng và Giải thưởng Nữ sinh Khoa học công nghệ Việt Nam năm 2026 hoạt động trong ...
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Bên lề Tuần lễ cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) năm 2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có cuộc ...
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại
Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã dự và có bài phát biểu quan trọng tại Phiên toàn thể thứ nhất trong khuôn khổ Đại hội đồng liên Nghị ...
Xây dựng cộng đồng người Việt tại Khammouane đoàn kết, hội nhập và phát triển

Xây dựng cộng đồng người Việt tại Khammouane đoàn kết, hội nhập và phát triển

Ngày 16/11, Hội người Việt Nam tỉnh Khammouane (Lào) long trọng tổ chức Đại hội lần thứ XI, nhiệm kỳ 2026-2031.
Lan tỏa tình yêu tiếng Việt trong thế hệ trẻ tại Lào

Lan tỏa tình yêu tiếng Việt trong thế hệ trẻ tại Lào

Sáng 17/11, Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Pakse phối hợp với Hội người Việt Nam tỉnh Champasak và nhà trường tổ chức chương trình 'Em yêu tiếng Việt'.
Việt Nam-Timor-Leste tăng cường hợp tác bảo đảm an ninh, trật tự và phòng, chống tội phạm

Việt Nam-Timor-Leste tăng cường hợp tác bảo đảm an ninh, trật tự và phòng, chống tội phạm

Ngày 17/11, Đại sứ Việt Nam tại Timor-Leste Phạm Bình Đàm đã tiếp ông Hermenegildo Gonçalves da Cruz, Tổng Thanh tra Cảnh sát quốc gia Timor-Leste (PNTL).
Thúc đẩy hợp tác giáo dục, nghiên cứu khoa học giữa Việt Nam với Thượng Hải (Trung Quốc)

Thúc đẩy hợp tác giáo dục, nghiên cứu khoa học giữa Việt Nam với Thượng Hải (Trung Quốc)

Ngày 13/11 đã diễn ra Lễ ký kết thỏa thuận hợp tác và Lễ ra mắt Trung tâm Nghiên cứu chung giữa ĐH Kinh tế Quốc dân với ĐH Tài chính và Kinh tế Thượng ...
Đảng Cộng sản Việt Nam luôn coi trọng và mong muốn mở rộng hợp tác với Đảng BSP

Đảng Cộng sản Việt Nam luôn coi trọng và mong muốn mở rộng hợp tác với Đảng BSP

Thứ trưởng Ngô Lê Văn tiếp Giáo sư Svetlana Sharenkova, Ủy viên Thường vụ Hội đồng Quốc gia, Trưởng đoàn đại biểu Đảng Xã hội chủ nghĩa Bulgaria (BSP).
Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Cường tiếp Tổng Lãnh sự Lào tại TP. Hồ Chí Minh chào từ biệt

Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Cường tiếp Tổng Lãnh sự Lào tại TP. Hồ Chí Minh chào từ biệt

Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy, Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Cường đã tiếp đồng chí Phonesy Bounmixay, Tổng Lãnh sự Lào tại TP. Hồ Chí Minh.
Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tăng cường hợp tác bảo hộ công dân tại Đông Bắc Thái Lan

Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tăng cường hợp tác bảo hộ công dân tại Đông Bắc Thái Lan

Tổng Lãnh sự Việt Nam tại Khon Kaen (Thái Lan) đã tiếp và làm việc với Thiếu tướng Phairach Pookcharoen, Tư lệnh cảnh sát Hoàng gia Thái Lan.
Việt Nam phản đối tấn công dân thường, kêu gọi giải quyết hòa bình xung đột tại Saudi Arabia

Việt Nam phản đối tấn công dân thường, kêu gọi giải quyết hòa bình xung đột tại Saudi Arabia

Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng khẳng định Việt Nam mạnh mẽ lên án các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng dân sự tại Saudi Arabia.
Tìm hiểu và xác minh thông tin một công dân Việt Nam mất tích trong thảm họa Nepal

Tìm hiểu và xác minh thông tin một công dân Việt Nam mất tích trong thảm họa Nepal

Đại sứ quán Việt Nam tại Ấn Độ kiêm nhiệm Nepal và Bhutan đang phối hợp với các bên liên quan tại Nepal tiến hành tìm hiểu và xác minh thông tin.
Tin bảo hộ công dân ngày 27/8 về tình hình lũ quét, sạt lở đất tại khu vực biên giới Nepal và Trung Quốc

Tin bảo hộ công dân ngày 27/8 về tình hình lũ quét, sạt lở đất tại khu vực biên giới Nepal và Trung Quốc

Bộ Ngoại giao Việt Nam đang khẩn trương xác minh tình hình công dân Việt Nam sau vụ lũ quét, sạt lở tại khu vực biên giới Nepal - Trung Quốc.
Xu hướng chống tội phạm xuyên quốc gia, lừa đảo trực tuyến tại Đông Nam Á và kinh nghiệm cho người lao động Việt Nam tại Philippines

Xu hướng chống tội phạm xuyên quốc gia, lừa đảo trực tuyến tại Đông Nam Á và kinh nghiệm cho người lao động Việt Nam tại Philippines

Việc nhiều người Việt Nam bị phát hiện trong các cơ sở lừa đảo hoặc bị trục xuất do vi phạm nhập cư gây tác động tiêu cực tới hình ảnh cộng đồng người Việt ...
Toàn bộ công dân Việt Nam ở Colombia đều an toàn sau động đất

Toàn bộ công dân Việt Nam ở Colombia đều an toàn sau động đất

Toàn bộ cộng đồng người Việt ở Colombia đều an toàn sau trận động đất tại địa bàn sáng ngày 10/8.
Khám phá Palestine giàu bản sắc văn hóa qua Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026

Khám phá Palestine giàu bản sắc văn hóa qua Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026

Đại sứ Shadi Abu Zarqa mong muốn lan tỏa vẻ đẹp văn hóa dân tộc, gửi gắm thông điệp hữu nghị và hòa bình tới công chúng Việt Nam qua ẩm thực.
Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026: Đặc sắc những màn quảng diễn ẩm thực

Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026: Đặc sắc những màn quảng diễn ẩm thực

Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026 giới thiệu tinh hoa ẩm thực Việt qua những màn quảng diễn đặc sắc, quy tụ nghệ nhân và đầu bếp trong, ngoài nước.
Văn hóa Việt Nam giàu bản sắc và luôn rộng mở giao lưu với thế giới!

Văn hóa Việt Nam giàu bản sắc và luôn rộng mở giao lưu với thế giới!

Mang trong mình chiều sâu lịch sử và bản sắc riêng, văn hóa Việt Nam không ngừng được bồi đắp qua quá trình giao lưu, tiếp biến với thế giới.
Trắc nghiệm về Việt Nam – Thành viên Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2026-2028

Trắc nghiệm về Việt Nam – Thành viên Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2026-2028

Nhân dịp Việt Nam tái trúng cử Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2026-2028, mời các bạn tham gia trắc nghiệm dưới đây.
Ngoại giao âm nhạc: Khi giai điệu kết nối các nền văn hoá

Ngoại giao âm nhạc: Khi giai điệu kết nối các nền văn hoá

Tối 18/11, tại Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, buổi hòa nhạc kỷ niệm 75 năm quan hệ ngoại giao Hungary – Việt Nam đã diễn ra, tôn vinh mối quan hệ hữu ...
Những ưu điểm vượt trội về nội dung cam kết tại Công ước Hà Nội

Những ưu điểm vượt trội về nội dung cam kết tại Công ước Hà Nội

Công ước của Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng (Công ước Hà Nội) vừa được mở ký. Vậy Công ước này có những ưu điểm vượt trội gì về nội dung cam kết?
Phiên bản di động