 |
| Các thiết bị cơ khí tại một cảng biển ở tỉnh Giang Tô, Trung Quốc. (Nguồn: VCG) |
Ngày 11/3, Tổng cục Hải quan Trung Quốc đã công bố số liệu ngoại thương của nước này, theo đó các nhà phân tích dự đoán rằng, thặng dư thương mại của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới năm nay có khả năng vượt mức năm ngoái.
Cụ thể, trong tháng 1 và tháng 2, xuất khẩu của Trung Quốc, tính bằng USD, đã tăng 21,8% so với cùng kỳ, vượt kỳ vọng và cao hơn nhiều so với mức tăng 6,6% trong tháng 12. Nhập khẩu cũng tăng 19,8% so với cùng kỳ, tốt hơn dự báo của thị trường là 6,3%.
Thặng dư thương mại trong hai tháng qua đạt 213,6 tỷ USD, tăng 26% so với cùng kỳ và lập kỷ lục mới trong cùng thời gian.
Trung Quốc thường gộp số liệu thương mại của hai tháng đầu năm để loại bỏ những biến động của kỳ nghỉ Tết Nguyên đán. Tuy nhiên, năm nay, số liệu tổng kim ngạch thương mại tháng 2 được công bố riêng. Bloomberg tính toán rằng, xuất khẩu của Trung Quốc trong tháng 1 đạt gần 357 tỷ Nhân dân tệ, mức cao thứ hai trong lịch sử.
Xét theo từng loại hàng hóa, xuất khẩu máy móc và sản phẩm điện tử đã tăng hơn 27% trong hai tháng đầu năm, trong đó mạch tích hợp tăng gần 73%. Các nhà phân tích cho rằng, sự tăng vọt nhu cầu đối với các sản phẩm điện tử do sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) là nguyên nhân chính dẫn đến sự tăng trưởng xuất khẩu này.
Ông Hồ Vĩ Tuấn, chuyên gia kinh tế trưởng tại Ngân hàng Macquarie, cho rằng sự tăng mạnh xuất khẩu của Trung Quốc vào đầu năm phản ánh nhu cầu toàn cầu mạnh mẽ đối với các sản phẩm công nghệ. Liệu đà tăng trưởng này có thể được duy trì hay không phần lớn phụ thuộc vào việc sự bùng nổ công nghệ dựa trên AI có thể tiếp tục kéo dài bao lâu.
Mặc dù cuộc chiến thuế quan đã dẫn đến sự sụt giảm liên tục trong xuất khẩu của Trung Quốc sang Mỹ, nhưng điều này đã được bù đắp nhờ sự tăng trưởng đáng kể ở các thị trường như Đông Nam Á và châu Phi.
Số liệu cho thấy, trong hai tháng đầu năm nay, xuất khẩu của Trung Quốc sang Mỹ giảm 11% so với cùng kỳ, trong khi xuất khẩu sang ASEAN tăng 29,4% và xuất khẩu sang Liên minh châu Âu (EU) tăng 27,8%. Xuất khẩu sang châu Phi chứng kiến mức tăng trưởng mạnh nhất, tăng gần 50% trong hai tháng qua sau khi tăng 21,8% vào tháng 12/2025.
Ông Tommy Xie, Trưởng bộ phận nghiên cứu vĩ mô châu Á của Ngân hàng OCBC cho rằng, bất chấp những tác động tiềm tàng của biến động giá dầu do tình hình Trung Đông gây ra đối với ngành sản xuất, trữ lượng dầu thô dồi dào của Trung Quốc và sự phụ thuộc thấp hơn vào các nguồn năng lượng truyền thống như dầu mỏ so với nhiều quốc gia khác giúp ngành xuất khẩu của nước này kiên cường hơn. Ngay cả trong những tháng có khối lượng xuất khẩu thấp như tháng 1 và tháng 2, thặng dư thương mại vẫn đạt mức cao mới, với tốc độ này, thặng dư thương mại năm nay có thể vượt qua năm ngoái.
Thặng dư thương mại của Trung Quốc đạt 1.200 tỷ Nhân dân tệ vào năm 2025, trở thành nền kinh tế đầu tiên trên thế giới vượt mốc thặng dư thương mại hàng năm 1.000 tỷ Nhân dân tệ. Điều này đã khiến một số đối tác thương mại lo lắng, trong đó Mexico đã tăng thuế quan đối với hàng hóa Trung Quốc.
Tuy nhiên, ông Trương Trí Uy, nhà kinh tế trưởng tại Pinpoint, cho rằng với hiệu quả xuất khẩu mạnh mẽ hiện tại và việc điều chỉnh giảm mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm nay, các nhà hoạch định chính sách khó có thể đưa ra thêm các biện pháp kích thích nhu cầu nội địa trong ngắn hạn.
| Hiệp định thương mại tự do EU-Ấn Độ: Phép thử dài hạn của thương mại cởi mở Liên minh châu Âu (EU) và Ấn Độ vừa ký kết hiệp định thương mại tự do (FTA) mang tính bước ngoặt, đưa hai bên ... |
Trong khi đó, các nhà xuất khẩu Đức đã khởi đầu năm 2026 không mấy tốt đẹp do nhu cầu của Trung Quốc và châu Âu đều giảm.
Theo số liệu do Cơ quan Thống kê liên bang Đức (Destatis) công bố, xuất khẩu của Đức giảm 2,3% trong tháng 1/2026 so với tháng trước đó, xuống còn 130,5 tỷ Euro (151,86 tỷ USD), giảm mạnh hơn dự báo. Đây là mức giảm mạnh nhất kể từ tháng 5/2024. Để so sánh, trong tháng 12/2025, xuất khẩu của Đức vẫn tăng mạnh 3,9%.
Cũng trong tháng 1/2026, nhập khẩu của Đức thậm chí còn giảm mạnh hơn, giảm 5,9% so với tháng trước đó, xuống còn 109,2 tỷ Euro. Đây là mức giảm lớn nhất kể từ tháng 4/2020.
Phần lớn hàng xuất khẩu trong tháng 1/2026 tiếp tục hướng đến Mỹ, với giá trị xuất khẩu đạt 13,2 tỷ Euro, tăng 11,7% so với tháng 12/2025, mặc dù thuế quan của Tổng thống Donald Trump đang làm giảm nhu cầu đối với hàng hóa "sản xuất tại Đức".
Ngược lại, hoạt động thương mại của Đức với Trung Quốc sụt giảm mạnh với xuất khẩu giảm 13,2% xuống còn 6,3 tỷ Euro. Trong khi đó, xuất khẩu của Đức sang các nước Liên minh châu Âu (EU) giảm 4,8% xuống còn 71,6 tỷ Euro.
Theo các chuyên gia, mặc dù tình hình trong tháng 1/2026 không mấy khả quan nhưng có triển vọng được cải thiện trong ngắn hạn.
Viện Ifo có trụ sở tại Munich công bố kết quả khảo sát cho thấy, tâm lý của các nhà xuất khẩu Đức đã chuyển biến tích cực trong tháng 2. Chỉ số kỳ vọng xuất khẩu tăng lên 2,6 điểm phần trăm, từ mức âm 0,8 điểm phần trăm trong tháng 1/2026. Chỉ số này ở mức cao hơn lần cuối cùng là vào tháng 9/2025, còn trước đó, con số liên tục ghi nhận ở mức âm kể từ tháng 5/2023.
Ông Timo Wollmershäuser, Trưởng bộ phận nghiên cứu kinh tế của Viện Ifo, cho biết: “Ngành xuất khẩu bắt đầu năm mới với một số tín hiệu tích cực. Tuy nhiên, vẫn chưa có dấu hiệu nào cho thấy sự phục hồi mạnh mẽ”.
| Tình hình Trung Đông: Anh lo ngại phí phân bón leo thang; Pháp kiềm chế đà tăng giá nhiên liệu; Nhật Bản cắt giảm sản xuất Dưới tác động của tình hình tại Trung Đông, các ngành sản xuất của một số nước như Anh, Pháp và Nhật Bản đã chịu ... |
Về phần mình, căng thẳng tại Trung Đông đã khiến các tuyến vận tải biển quan trọng quanh eo biển Hormuz bị gián đoạn nghiêm trọng, buộc nhiều hãng tàu lớn trên thế giới phải tạm dừng nhận đơn vận chuyển hàng hóa đến khu vực này. Diễn biến này đang gây áp lực lớn lên các doanh nghiệp xuất khẩu Hàn Quốc, vốn có kim ngạch xuất khẩu sang Trung Đông lên tới khoảng 20 nghìn tỷ Won (13,68 tỷ USD) mỗi năm.
Theo dữ liệu từ Tổ chức hàng hải quốc tế (IMO), việc phong tỏa các tuyến đường biển gần eo biển Hormuz đã khiến hàng chục nghìn hành khách và thuyền viên bị mắc kẹt, đồng thời làm gián đoạn hoạt động vận tải hàng hải trong khu vực. Đây là một trong những tuyến đường vận tải quan trọng nhất thế giới, đặc biệt đối với thương mại năng lượng và hàng hóa giữa châu Á, Trung Đông và châu Âu.
Trước tình hình này, nhiều hãng vận tải biển lớn đã bắt đầu hạn chế hoặc tạm dừng nhận đơn vận chuyển hàng hóa đến Trung Đông. Trong đó có Maersk, tập đoàn vận tải biển lớn thứ hai thế giới, cùng một số hãng tàu lớn khác như MSC, Hapag-Lloyd, CMA CGM nhằm giảm thiểu rủi ro an ninh đối với tàu và thủy thủ đoàn.
Báo chí Hàn Quốc cho biết, sự gián đoạn này đã khiến cước vận chuyển container trên các tuyến Trung Đông tăng vọt 72% chỉ trong vòng một tuần, trong khi các hãng tàu áp thêm phụ phí lên tới 4.000 USD cho mỗi container để bù đắp chi phí rủi ro và nhiên liệu. Các chuyên gia cho rằng, chi phí logistics có thể tiếp tục tăng nếu tình hình chiến sự kéo dài.
Không chỉ vận tải đường biển, vận tải hàng không cũng chịu ảnh hưởng đáng kể. Theo công ty tư vấn logistics hàng không toàn cầu Aevean, công suất vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không toàn cầu trong giai đoạn cuối tháng 2 đến đầu tháng 3 đã giảm 22% so với giữa tháng trước, phản ánh sự gián đoạn ngày càng lan rộng trong chuỗi cung ứng.
Những biến động này đang khiến các doanh nghiệp Hàn Quốc gặp nhiều khó khăn trong việc đảm bảo tiến độ giao hàng. Các ngành chịu ảnh hưởng lớn bao gồm điện tử gia dụng, ô tô và thiết bị công nghiệp, vốn phụ thuộc nhiều vào thị trường Trung Đông.
Một số doanh nghiệp Hàn Quốc đang tìm cách chuyển hướng vận tải sang các cảng lân cận hoặc kết hợp vận chuyển đường bộ để tránh khu vực xung đột. Tuy nhiên, các giải pháp thay thế này thường kéo dài thời gian vận chuyển và làm tăng đáng kể chi phí logistics.
Các chuyên gia cảnh báo rằng, nếu tình hình tiếp tục leo thang, các doanh nghiệp xuất khẩu Hàn Quốc có thể phải đối mặt với nguy cơ chậm giao hàng, chi phí vận chuyển tăng cao và suy giảm sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
| Mỹ cân nhắc can thiệp thị trường dầu mỏ kỳ hạn để kiềm chế đà tăng giá Theo thông tin từ Nhà Trắng, Bộ Tài chính Mỹ dự kiến sẽ công bố các biện pháp sớm nhất trong hôm nay nhằm đối ... |
| Kinh tế Mỹ: Nhiều bang kiện Tổng thống Trump về mức thuế quan mới; quy định xuất khẩu chip AI bị siết chặt; hệ thống cấp visa H-1B gặp thử thách lớn Dưới đây là những diễn biến mới nhất của kinh tế Mỹ trong ngày 5/3. |
| Kinh tế toàn cầu sẽ chịu tác động gì từ căng thẳng tại Trung Đông? Căng thẳng leo thang ở Trung Đông sẽ thử thách sức chống chịu của nền kinh tế toàn cầu vốn đã chịu tác động mạnh ... |
| Tại sao căng thẳng tại Trung Đông có thể đe dọa an ninh lương thực thế giới? Trong khi phần lớn thế giới đang tập trung vào tác động của việc gián đoạn nguồn cung dầu mỏ do căng thẳng tại Trung ... |
| Kinh tế Mỹ: Tân Chủ tịch Fed sẽ gặp những thách thức lớn nào? Tổng thống Donald Trump đã chính thức đề ông Kevin Warsh làm Chủ tịch tiếp theo của Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) và ... |
