 |
| Trái đất có thể vượt ngưỡng nóng lên 1,5°C vào khoảng năm 2030 nếu lượng phát thải khí nhà kính tiếp tục duy trì ở mức hiện tại. (Nguồn: Vietnamnet) |
Báo cáo mang tên “Các chỉ số của biến đổi khí hậu toàn cầu” (Indicators of Global Climate Change - IGCC) là công trình tổng hợp của hơn 70 nhà khoa học đến từ 56 cơ sở nghiên cứu thuộc 17 quốc gia. Tài liệu theo dõi các chỉ số then chốt phản ánh tốc độ biến đổi khí hậu và nguyên nhân của nó.
Các nhà khoa học nhận định Trái đất đang nóng lên với tốc độ ngày càng tăng và nguyên nhân gần như hoàn toàn đến từ hoạt động của con người.
“Báo cáo của chúng tôi cho thấy lượng phát thải khí nhà kính đang ở mức cao nhất mọi thời đại, chủ yếu do việc đốt nhiên liệu hóa thạch", ông William Lamb, nhà nghiên cứu cấp cao tại Viện Potsdam về Nghiên cứu Tác động Khí hậu (Đức), cho biết.
Ông cũng nhấn mạnh: “Tin tích cực là các giải pháp đã sẵn sàng. Nếu đầu tư vào năng lượng tái tạo và điện khí hóa, các chính phủ có thể giảm phát thải đồng thời xây dựng hệ thống năng lượng sạch hơn, ổn định hơn và an toàn hơn".
Theo báo cáo, “ngân sách carbon” – tổng lượng CO₂ còn có thể phát thải để giữ mức nóng lên dưới 1,5°C so với thời kỳ tiền công nghiệp, hiện chỉ còn khoảng 130 tỷ tấn từ đầu năm 2026. Với tốc độ phát thải hiện nay, ngân sách này có thể bị sử dụng hết trong khoảng ba năm.
Mức giới hạn 1,5°C là mục tiêu trung tâm của Thỏa thuận Paris năm 2015, một hiệp định quốc tế nhằm ngăn chặn những tác động nghiêm trọng nhất của khủng hoảng khí hậu.
Lượng phát thải khí nhà kính toàn cầu đã đạt kỷ lục 56,8 tỷ tấn CO₂ tương đương trong năm 2024, chủ yếu đến từ việc sử dụng nhiên liệu hóa thạch. Nồng độ của ba loại khí nhà kính chính: CO₂, methane và nitrous oxide đều tăng từ năm 2019, trong đó CO₂ đã lên mức 425,6 phần triệu (ppm).
Ông Matt Palmer, nhà khoa học tại Cơ quan Khí tượng Anh, nhận định: “Điều này xuất phát từ một nguyên lý đơn giản: chúng ta đang phát thải nhiều khí nhà kính hơn bao giờ hết, khiến chúng tích tụ trong khí quyển, giữ lại nhiệt và làm hệ thống khí hậu mất cân bằng".
Báo cáo cũng cho thấy “mất cân bằng năng lượng Trái đất” – chênh lệch giữa lượng nhiệt đi vào và thoát ra khỏi hành tinh đã tăng gấp đôi trong vài thập kỷ gần đây và đang ở mức cao nhất từng ghi nhận. Điều này đồng nghĩa Trái đất đang tích nhiệt nhanh hơn bất kỳ thời điểm nào trong lịch sử quan trắc hiện đại.
Bà Karina Von Schuckmann từ Viện nghiên cứu Mercator Ocean International cho biết hiện tượng này đang thúc đẩy hàng loạt biến đổi trong hệ thống khí hậu, bao gồm nóng lên đại dương và lục địa, tan băng vĩnh cửu, mất băng và dâng mực nước biển.
Mực nước biển toàn cầu năm 2025 đã đạt mức kỷ lục, tăng 23 cm so với năm 1901, và tốc độ dâng đang tiếp tục tăng. Đại dương cũng đang hấp thụ phần lớn lượng nhiệt dư thừa, khiến nhiệt độ bề mặt biển đạt mức cao thứ hai trong lịch sử quan trắc vào năm ngoái.
Một chỉ số mới trong báo cáo năm nay cho thấy quy mô các đợt nắng nóng đại dương đang gia tăng mạnh: số ngày xảy ra hiện tượng này đã tăng gấp ba lần giai đoạn 1991–2025. Riêng năm 2025, thế giới ghi nhận 65 ngày nắng nóng đại dương, gây tổn hại hệ sinh thái, đe dọa nguồn lợi thủy sản và làm gián đoạn các hệ thống khí hậu đại dương, khí quyển.
Trên đất liền, tình hình cũng không khả quan hơn. Nhiệt độ tối đa trung bình trong thập kỷ gần đây cao hơn gần nửa độ C so với thập kỷ trước đó, làm gia tăng các hiện tượng nắng nóng cực đoan trên toàn cầu.
Bà Samantha Burgess thuộc Dịch vụ Biến đổi Khí hậu Copernicus cho biết: “Gần như toàn bộ mức nóng lên trong thập kỷ qua là do hoạt động của con người. Tác động đối với sinh kế và hệ sinh thái đang hiện rõ trên toàn thế giới và sẽ còn gia tăng khi nhiệt độ tiếp tục tăng".
Các nhà khoa học cũng cảnh báo một rủi ro khác: Hệ thống dữ liệu toàn cầu dùng để theo dõi biến đổi khí hậu đang bị đe dọa do cắt giảm ngân sách, bao gồm việc chính quyền Mỹ trước đây dừng chương trình giám sát chất lượng không khí toàn cầu của Bộ Ngoại giao.
Ông Chris Smith thuộc Viện Phân tích Hệ thống Ứng dụng Quốc tế cảnh báo: “Nếu không có những dữ liệu này, các đánh giá trong tương lai sẽ trở nên khó khăn hơn nhiều, trong khi thế giới đang rất cần hành động khí hậu khẩn cấp".
| Ngày 6/11, núi Phú Sĩ đón đợt tuyết rơi đầu tiên trong mùa Núi Phú Sĩ mang tính biểu tượng của Nhật Bản đã đón đợt tuyết rơi đầu tiên trong mùa vào ngày 6/11. |
| Hành tinh nóng lên, nhưng ngoại giao khí hậu vẫn 'lạnh giá' Là trụ cột của nỗ lực đa phương về biến đổi khí hậu, ngoại giao khí hậu hiện đối mặt sóng ngầm mâu thuẫn giữa ... |
| ‘Điểm tới hạn thảm khốc’ đầu tiên Báo cáo Điểm bùng phát toàn cầu do Đại học Exeter (Anh) chủ trì, với sự tham gia của 160 nhà khoa học từ 87 ... |
| Hạn hán khắc nghiệt, nắng nóng kéo dài, nhiệt độ nước ban ngày cao bất thường khiến hàng trăm cá heo chết trên sông Amazon Năm 2023, hàng loạt cá heo chết trong hồ Tefe thuộc lưu vực sông Amazon của Brazil. Nhà nghiên cứu thủy văn Ayan Fleischmann cùng ... |
| Phát hiện bất ngờ từ lớp băng Nam Cực Một nghiên cứu mới cho thấy lớp băng khổng lồ ở Nam Cực đã trở nên nhạy cảm hơn nhiều với biến đổi khí hậu ... |
