Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thăm Nga, Pháp: Từ tham gia đến cùng định hình tương lai

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Phu nhân sẽ thăm cấp Nhà nước tới Liên bang Nga, thăm chính thức Cộng hòa Pháp và dự Hội nghị Không gian vũ trụ tại Paris, Pháp từ ngày 7-12/9/2026. (Nguồn: VGP)

Từ ngày 7-12/9/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam thăm cấp Nhà nước tới Liên bang Nga, thăm chính thức Cộng hòa Pháp và dự Hội nghị thượng đỉnh Không gian vũ trụ tại Paris.

Hành trình nối những quan hệ đối tác có chiều sâu lịch sử với một lĩnh vực đang định hình tương lai của nhân loại không chỉ cho thấy tầm vóc của hoạt động đối ngoại cấp cao, mà còn gợi mở một chuyển động quan trọng trong tư duy hội nhập của Việt Nam: Từ một quốc gia tích cực tham gia trở thành một quốc gia có năng lực đóng góp, kiến tạo và cùng định hình tương lai.

Từ hiện diện đến kiến tạo

Một trong những thành tựu lớn nhất của đối ngoại Việt Nam là mở rộng quan hệ quốc tế, hội nhập ngày càng sâu rộng và tạo dựng môi trường hòa bình, ổn định cho phát triển. Từ một đất nước bước ra khỏi chiến tranh với muôn vàn khó khăn, Việt Nam ngày nay có vị thế quốc tế ngày càng được khẳng định, tiếng nói được lắng nghe tại nhiều diễn đàn khu vực và toàn cầu.

Nhưng chính những thành tựu ấy cũng đặt ra yêu cầu mới: Khi đã hội nhập sâu, chúng ta không thể chỉ hài lòng với việc có mặt trong các cơ chế hay thực hiện những luật chơi do người khác xây dựng. Tầm vóc mới của đất nước đòi hỏi một tâm thế và năng lực mới.

Nghị quyết số 59-NQ/TW về hội nhập quốc tế trong tình hình mới đã đặt ra tinh thần chuyển mạnh từ tâm thế xin nhận, gia nhập, tham gia sang chủ động đóng góp, xây dựng và định hình, sẵn sàng đóng góp có trách nhiệm vào công việc chung của cộng đồng quốc tế.

Tiếp đó, Nghị quyết số 06-NQ/TW về triển khai đường lối đối ngoại Đại hội XIV tiếp tục nâng tầm yêu cầu ấy. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh ngoại giao Việt Nam phải chuyển từ “tham gia luật chơi” sang “góp phần định hình luật chơi”, đồng thời coi đóng góp cho cộng đồng quốc tế là trách nhiệm của một Việt Nam có thế và lực mới.

Đây không đơn thuần là thay đổi cách diễn đạt. Đó là sự chuyển biến về chất của tư duy đối ngoại từ vị thế người tham dự sang vị thế người có khả năng đóng góp ý tưởng, sáng kiến, chuẩn mực và giải pháp; từ tận dụng môi trường quốc tế sang cùng kiến tạo môi trường ấy theo hướng hòa bình, công bằng, hợp tác và phát triển.

Chuyến công tác của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Liên bang Nga, Pháp và Hội nghị thượng đỉnh Không gian vũ trụ có thể được nhìn từ chính chiều sâu đó. Với Liên bang Nga, chuyến thăm cấp Nhà nước đầu tiên của người đứng đầu Đảng, Nhà nước Việt Nam kể từ năm 1991 vừa khẳng định sự thủy chung, nhất quán với quan hệ hữu nghị truyền thống hơn 75 năm, vừa hướng tới việc tạo ra xung lực mới cho hợp tác năng lượng, khoa học - công nghệ, đào tạo nhân lực, hạ tầng, kinh tế, thương mại và đầu tư. Giá trị của một quan hệ được thử thách qua lịch sử vì thế không chỉ nằm ở ký ức tốt đẹp, mà còn ở khả năng cùng nhau tạo ra những nguồn lực mới cho tương lai.

Với Pháp, quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện đang đứng trước cơ hội được cụ thể hóa bằng những chương trình và dự án trong khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, năng lượng mới, chuyển đổi xanh, giáo dục - đào tạo, văn hóa và nhiều lĩnh vực khác.

Việc hai nước có thể trở thành những “đầu cầu chiến lược” của nhau tại EU và ASEAN còn cho thấy một cách tiếp cận rộng hơn: Mỗi quan hệ song phương tốt đẹp có thể mở ra những mạng lưới hợp tác lớn hơn, tạo thêm không gian phát triển cho cả hai bên. Đó chính là cách đối ngoại chuyển hóa niềm tin chính trị thành lợi ích phát triển và đồng thời làm sâu sắc hơn sự đan xen lợi ích lâu dài.

Ở đây, văn hóa có một vị trí đáng chú ý. Quan hệ Việt Nam với Nga và Pháp không chỉ được bồi đắp bằng chính trị, kinh tế mà còn bằng lịch sử giao lưu, giáo dục, nghệ thuật, khoa học, các thế hệ trí thức và cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài.

Trong một thế giới cạnh tranh quyết liệt, sức mạnh quốc gia còn nằm ở khả năng tạo dựng sự tin cậy, thiện cảm và sức hấp dẫn. Văn hóa chính là một nguồn vốn của ngoại giao. Khi được phát huy đúng mức, văn hóa giúp biến hiểu biết thành đồng cảm, đồng cảm thành tin cậy và tin cậy thành nền tảng bền vững cho hợp tác. Đó cũng là một cách Việt Nam đóng góp cho thế giới bằng bản sắc, các giá trị nhân văn và kinh nghiệm lịch sử của chính mình.

ĐBQH. Bùi Hoài Sơn. (Ảnh CGCC)

Cùng định hình tương lai

Nếu các chặng thăm Nga và Pháp thể hiện chiều sâu của những quan hệ đã được gây dựng qua thời gian, thì việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự Hội nghị thượng đỉnh Không gian vũ trụ tại Paris lại cho thấy một chiều khác của tư duy đối ngoại mới: Phải có mặt từ sớm ở những không gian phát triển đang hình thành. Đây là hội nghị cấp nguyên thủ đầu tiên trên thế giới về lĩnh vực không gian vũ trụ. Vì vậy, sự tham dự của Việt Nam không chỉ mang ý nghĩa tiếp cận một lĩnh vực khoa học - công nghệ mới, mà còn là sự hiện diện trong quá trình thảo luận về những quy tắc, chuẩn mực và cơ chế quản trị sẽ ảnh hưởng ngày càng sâu rộng tới tương lai của nhiều quốc gia.

Không gian vũ trụ nghe có vẻ xa xôi nhưng ngày càng gắn trực tiếp với đời sống và năng lực phát triển của mỗi đất nước: Từ viễn thông, kinh tế số, dữ liệu, quan sát Trái đất, quản lý tài nguyên đến dự báo thiên tai, ứng phó biến đổi khí hậu, an ninh và giao thông thông minh. Đi cùng với những cơ hội to lớn là những câu hỏi mới về sử dụng tài nguyên không gian, quản lý tần số, dữ liệu, giao thông không gian, an toàn và trách nhiệm quốc tế. Nếu chỉ tham gia khi luật chơi đã hoàn thiện, các nước đi sau thường có rất ít dư địa để bảo vệ lợi ích và thể hiện quan điểm của mình.

Vì vậy, việc tham gia từ sớm vào quá trình hình thành các khuôn khổ quản trị không gian là một biểu hiện rất cụ thể của tư duy “góp phần định hình luật chơi”. Việt Nam đến với những diễn đàn như vậy không chỉ để học hỏi công nghệ, tìm kiếm đối tác, mà còn có thể đóng góp tiếng nói cho một không gian vũ trụ hòa bình, an toàn, bền vững, công bằng và phục vụ lợi ích chung của nhân loại.

Từ câu chuyện không gian vũ trụ có thể nhìn rộng ra nhiều lĩnh vực mới đang định hình trật tự phát triển của thế kỷ XXI: Trí tuệ nhân tạo, dữ liệu, kinh tế số, tiêu chuẩn xanh, an ninh mạng, chuyển đổi năng lượng, biến đổi khí hậu hay quản trị những thách thức xuyên biên giới.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đặt ra yêu cầu chủ động đàm phán, tham gia định hình những luật chơi mới về dữ liệu, AI, thương mại số và tiêu chuẩn xanh, đồng thời phát huy tiếng nói tích cực, cung cấp ý tưởng, góp phần khôi phục lòng tin và hiệu quả của chủ nghĩa đa phương.

Điều đó cho thấy “định hình tương lai” không phải một khẩu hiệu mang tính biểu tượng. Nó đòi hỏi tri thức, năng lực dự báo, đội ngũ cán bộ có tầm nhìn quốc tế, sự kết nối giữa ngoại giao với khoa học - công nghệ, kinh tế, văn hóa, quốc phòng, an ninh và đặc biệt là một nội lực quốc gia đủ mạnh để biến sáng kiến thành khả năng thực thi.

Bước chuyển từ tham gia sang kiến tạo trước hết phải bắt đầu từ chính chúng ta. Một đất nước muốn đóng góp nhiều hơn cho thế giới phải có năng lực giải quyết tốt các vấn đề của mình; muốn có tiếng nói trong xây dựng chuẩn mực quốc tế phải hình thành được năng lực nghiên cứu, công nghệ, thể chế và nguồn nhân lực tương xứng; muốn sức mạnh mềm có sức thuyết phục phải làm cho các giá trị văn hóa, con người và thành tựu phát triển thực sự trở thành những câu chuyện có khả năng truyền cảm hứng. Đối ngoại là sự vươn xa của đối nội. Nội lực càng vững, tiếng nói đối ngoại càng có trọng lượng; hội nhập càng sâu, yêu cầu tự chủ chiến lược và tự cường càng phải được củng cố.

Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược gia tăng, thế giới càng cần những quốc gia biết theo đuổi lợi ích chính đáng của mình nhưng tôn trọng lợi ích của người khác, bảo vệ độc lập tự chủ mà không khép kín, hội nhập sâu rộng mà không phụ thuộc, đóng góp vào các vấn đề chung với tinh thần xây dựng và trách nhiệm. Việt Nam có những điều kiện để làm điều đó. Lịch sử đấu tranh vì độc lập, kinh nghiệm hòa giải và phát triển, nền văn hóa coi trọng hòa hiếu, cùng đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa là những nguồn lực giúp chúng ta đóng góp theo cách riêng vào hòa bình, hợp tác và phát triển.

Hành trình từ Moskva tới Paris lần này không chỉ là câu chuyện của những cuộc gặp cấp cao hay thỏa thuận hợp tác cụ thể. Nhìn rộng hơn, đó là hình ảnh một Việt Nam đang bước ra thế giới với tâm thế mới: Trân trọng những tình bạn đã được lịch sử kiểm chứng, mở rộng những quan hệ chiến lược phục vụ phát triển và mạnh dạn đi vào những lĩnh vực của tương lai.

Từ một quốc gia tích cực tham gia trở thành một quốc gia có năng lực đóng góp, kiến tạo và cùng định hình tương lai là một hành trình dài, nhưng phù hợp với thế và lực mới của đất nước. Khi mỗi quan hệ đối ngoại được chuyển hóa thành nguồn lực phát triển, mỗi diễn đàn quốc tế trở thành nơi Việt Nam đóng góp sáng kiến và mỗi giá trị Việt Nam được lan tỏa bằng sự tự tin, trách nhiệm, chúng ta không chỉ hội nhập với thế giới mà còn góp phần làm cho thế giới hòa bình hơn, hợp tác hơn và tốt đẹp hơn.