Tùy bút ngựa Xuân

Theo dõi TGVN trên
Không hiểu sao, sau những lúc trà dư tửu hậu, vào những lúc tĩnh lặng nhất của họa thất, thư phòng, hay là khi nhấc cây bút lông lên sắp dồn khí vào tấm giấy dó trắng ngà trước mặt, bao giờ cũng có một con ngựa trạm nâu sậm, vạm vỡ bờm xù, đai yên lục lạc, chuông khánh loảng xoảng, bóng loáng mồ hôi chạy nước kiệu tới tôi.

Gọi là con ngựa trạm, vì nhiệm vụ của nó là thông tin, là hỏa tốc, phải chạy ngày chạy đêm cùng những người lính nhỏ bé, rắn như sắt, nhanh như ngựa… Và dù phải vượt qua đồng cỏ, sông suối, đèo dốc, bản làng… nhưng bao giờ khi chạy về với tôi, nó cũng đèo thêm một cành hoa đào, loại đào bích, bông to, đỏ sẫm thắm, cành đào còn rất nhiều nụ… Hãy tưởng tượng xem, trong đêm (thường là đêm), cái rét khi khí xuân về, tê tái, con ngựa rũ bụi đường trường, dẫm chân hí vang, cành đào buộc cạnh túi công văn lúc lắc theo gió, xuân về rồi? Xuân và Ngựa cùng về trong vất vả, niềm vui chẳng bao giờ đến trong yên hàn thảnh thơi, ngựa trạm thì có lúc nào được yên?

Cách đây 12 năm, năm 2002, năm Nhâm Ngọ, anh Lương Hoài Nam, lãnh đạo bên Hàng không Việt Nam có xem tập tranh Ngựa của tôi và lập tức cho in bộ lịch 12 con ngựa, nhưng anh lại cho đề từ và trong mỗi tháng lại có một câu thơ cổ về ngựa. Kỷ niệm đẹp đó thiết nghĩ không thể không nhắc lại nhân tiết xuân về.


Lời đề từ do Tiến sĩ sử học Tạ Ngọc Liễn viết như sau: “Trong tâm thức dân gian người Việt cổ, ngựa là hiện thân cho vị thần có sức mạnh siêu nhiên. Ngựa là bạn tri kỷ, là kẻ tâm giao với người dân nước. Thời loạn lạc, thần Bạch Mã tung vó rũ bờm, xông pha nơi trận mạc. Thời bình yên, thần Bạch Mã hiên ngang trấn giữ một góc trời, chở che miền tâm linh thần thánh. Ngựa không phải là khát vọng tung hoành, mà đã trở thành biểu tượng của tài năng và lòng trung nghĩa. Từ muôn vàn mây trắng, ngựa thần hóa thân vào bia đá, vào trang sách và huyền sử để đi cùng nước Việt trong suốt hàng ngàn năm lịch sử dựng nước và giữ nước.

Từ xa xưa, hình ảnh ngựa luôn được ca ngợi trong tục ngữ ca dao và cũng luôn là nguồn cảm hứng sáng tạo cho thi nhân, văn sĩ. Ngòi bút tả ngựa của họ, mỗi người một vẻ, một sắc thái riêng nhưng chứa đựng một chất men say đầy cuốn hút. Ngựa trong Thiên Nam Ngữ Lục hừng hực sức mạnh lay động đất trời. Còn ngựa trong Chinh Phụ Ngâm và Truyện Kiều lại như đang nhẹ bước trong khói thu nửa hư nửa thực đầy quyến rũ…”

Mười hai năm đã trôi qua, nhanh thật!

Không nhanh sao được, người Trung Hoa đã ví thời gian đi nhanh như “Ngựa Ký, ngựa Kỳ chạy qua cửa sổ”cơ mà. Tôi lần giở những câu thơ của cuốn lịch 12 năm trước… Tháng 2: “Tuyết in sắc ngựa câu giòn, Cỏ pha màu áo nhuộm non da trời”, tháng 3: “Chàng ruổi ngựa dặm trường mây phủ, thiếp dạo hài lầu cũ rêu in”, tháng 4: “Lạ thay ngựa sắt tự nhiên, giậm lên động đất thét lên dậy trời”, tháng 5: “Trông vời trời bể mênh mang, thanh gươm yên ngựa lên đàng thẳng dong”, tháng 6: “Được lời như mở tấc son, vó câu thẳng ruổi nước non quê người”, tháng 7: “Người lên ngựa kẻ chia bào, rừng phong thu đã nhuốm màu quan san”, tháng 8: “Áo chàng đỏ tựa ráng pha, ngựa chàng sắc trắng như là tuyết in”, tháng 9: “Ngày bằng trường dạ mịt mù, tung hoành ngựa sắt thế như trường xà”, tháng 10; “Chí làm trai dặm nghìn da ngựa, gieo Thái sơn nhẹ tựa hồng mao”, tháng 11: “Đường dài ngựa chạy biệt tăm, người thương có nghĩa trăm năm cũng về”, tháng 12: “Ngựa Ô anh thắng kiểng vàng, anh tra khớp bạc đưa nàng về dinh”…

“Khi xem những bức vẽ ngựa của Lê Trí Dũng, ta có cảm tưởng thần thái ngựa trong tranh của anh gần gũi với những áng thơ tả ngựa của các thi nhân xưa. Tình yêu cũng như cảm hứng của anh về vẻ đẹp, sức mạnh của ngựa dường như được khởi nguồn từ ký ức sâu thẳm về truyền thống văn hóa dân tộc. Chỉ với “mực Tàu, bút lông”, Lê Trí Dũng đã thể hiện một phong cách vẽ ngựa riêng với niềm đam mê đến tột cùng”.

Tạ Ngọc Liễn



Tôi không hiểu làm sao người biên tập vô tình hay hữu ý lại xếp câu thơ vẹn toàn có hậu về sự đoàn viên vào sau cùng? Còn câu tháng Giêng thì lại đầy khí phách: “Vó câu nghìn dặm tuyết xông pha”, như là khởi đầu cho một nhiệm vụ? Dẫu sao, cuốn lịch cũng giống như sự khởi đầu cho một nhiệm vụ gian nan: Nhiệm vụ vẽ những con ngựa Việt, và trong suốt 12 năm qua tôi chưa bao giờ ngưng nghỉ!

Xuân về, xuân về thật rồi! Ngựa trạm về đến ngõ rồi kìa! Nghe móng gõ lộp cộp, lòng ai không xúc động khi khí xuân rét tê tái ùa vào lòng, mấy trăm năm, mấy ngàn năm trước người bộ tộc mình cũng chỉ vẫn khí xuân này thôi mà! Ngựa về rồi mà vẫn thấy cô đơn, đào đầy những nụ mà vẫn thấy cô đơn, hay tại ngựa về trong đêm? Không đâu, đêm mới là lúc tĩnh lặng để sự ồn ào náo nức giả trang không hãnh tiến khoe mẽ, đêm chính là lúc tình nhân thổ lộ, chỉ đến đêm, ngựa trạm may ra được nghỉ đôi chút trong cuộc đời chỉ biết hy sinh của mình.

Lê Trí Dũng

Đọc thêm

Tổng thống Ukraine: Nếu không còn cách nào, sẽ trưng cầu dân ý 'cắt đứt' với Donbass

Tổng thống Ukraine: Nếu không còn cách nào, sẽ trưng cầu dân ý 'cắt đứt' với Donbass

Baoquocte.vn. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã đề xuất tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý toàn Ukraine về vấn đề Donbass.
Sau vụ đổ tội, trả đũa Nga, Thủ tướng Czech khẳng định: Ngừng đối thoại là sai lầm

Sau vụ đổ tội, trả đũa Nga, Thủ tướng Czech khẳng định: Ngừng đối thoại là sai lầm

Baoquocte.vn. Thủ tướng Czech cho rằng, trong khi quan hệ giữa nước này và Nga hiện đang bị đóng băng, việc chính phủ hai nước ngừng đối thoại là sai lầm.
Hãy nói lời yêu tập 22: Trâm ra sức níu kéo ông Tín, bà Hoài sẽ 'cắt đuôi' tiểu tam thế nào?

Hãy nói lời yêu tập 22: Trâm ra sức níu kéo ông Tín, bà Hoài sẽ 'cắt đuôi' tiểu tam thế nào?

Baoquocte.vn. Hãy nói lời yêu tập 22, Trâm ra sức níu kéo nhưng ông Tín từ chối, liệu bà Hoài có 'ra đòn' để cắt đuôi tiểu tam?
Jack Grealish - cầu thủ Real Madrid muốn sở hữu, và câu chuyện tình yêu với bạn gái xinh đẹp

Jack Grealish - cầu thủ Real Madrid muốn sở hữu, và câu chuyện tình yêu với bạn gái xinh đẹp

Baoquocte.vn. Real Madrid sẽ phải cạnh tranh với Chelsea, Man City nếu muốn có Jack Grealish với giá 85 triệu Bảng.
Hương vị tình thân tập 49: Diệp đi gặp người tình trong mộng, bà Bích sợ con gái 'khôn 3 năm dại 1 giờ'

Hương vị tình thân tập 49: Diệp đi gặp người tình trong mộng, bà Bích sợ con gái 'khôn 3 năm dại 1 giờ'

Baoquocte.vn. Hương vị tình thân tập 49, Long tức giận vì bị Nam 'bơ đẹp'; khi Diệp đi gặp con trai bà Sa, ở nhà bà Bích sợ con gái 'dại ...
Moscow nói gì về sáng kiến tổ chức Hội nghị thượng đỉnh Nga-EU?

Moscow nói gì về sáng kiến tổ chức Hội nghị thượng đỉnh Nga-EU?

Baoquocte.vn. Tổng thống Putin ủng hộ ý tưởng khôi phục đối thoại và tiếp xúc giữa Moscow và Brussels, sau khi Pháp và Đức đề xuất tổ chức Thượng đỉnh Nga-EU.
Chuyển nhượng cầu thủ Man Utd: Màu tóc mới có là tín hiệu Pogba sang Juventus, sẽ công bố ký Jadon Sancho vào tuần tới

Chuyển nhượng cầu thủ Man Utd: Màu tóc mới có là tín hiệu Pogba sang Juventus, sẽ công bố ký Jadon Sancho vào tuần tới

Baoquocte.vn. Những tin tức chuyển nhượng cầu thủ của Man Utd diễn ra trong 24h qua được cập nhật thường xuyên trên báo Thế giới và Việt Nam.
Mỹ: Căn nhà 12 tầng đổ sập bất ngờ trong đêm ở Miami, 99 người mất tích, nguy cơ thương vong 'khủng khiếp'

Mỹ: Căn nhà 12 tầng đổ sập bất ngờ trong đêm ở Miami, 99 người mất tích, nguy cơ thương vong 'khủng khiếp'

Baoquocte.vn. Ít nhất 3 người thiệt mạng, 10 người bị thương và 99 người mất tích trong một vụ sập nhà kinh hoàng ở thành phố Miami, bang Florida, Mỹ.

6 chiến lược để NATO gia tăng sức mạnh 'thét ra lửa' hậu thượng đỉnh

Baoquocte.vn. Sau Hội nghị Thượng đỉnh NATO, tổ chức chính trị - quân sự này sẽ phải triển khai những định hướng gì để hoạt động hiệu quả như kỳ vọng?
Xuất khẩu ngày 22-25/6: Ô tô Trung Quốc ồ ạt vào Việt Nam, tăng 6,5 lần; gỗ và sản phẩm gỗ sang Canada tăng 138%

Xuất khẩu ngày 22-25/6: Ô tô Trung Quốc ồ ạt vào Việt Nam, tăng 6,5 lần; gỗ và sản phẩm gỗ sang Canada tăng 138%

Baoquocte.vn. Ô tô Trung Quốc ồ ạt vào Việt Nam; nhập gỗ nguyên liệu từ châu Âu tăng… là những tin chính trong bản tin xuất khẩu.
Ngây ngất trước vẻ đẹp của cánh đồng hoa oải hương ở Tân Cương, Trung Quốc

Ngây ngất trước vẻ đẹp của cánh đồng hoa oải hương ở Tân Cương, Trung Quốc

Baoquocte.vn. Bất chấp dịch Covid-19, những cánh đồng hoa oải hương ở Tân Cương (Trung Quốc) vẫn thu hút hàng trăm nghìn người tới tham quan, chụp ảnh.
Phố cổ Hội An lọt top 10 điểm du lịch không có ô tô đẹp nhất thế giới

Phố cổ Hội An lọt top 10 điểm du lịch không có ô tô đẹp nhất thế giới

Baoquocte.vn. Phố cổ Hội An cùng một số điểm du lịch nổi tiếng ở Italy, Hy Lạp, Croatia, Mỹ được bình chọn là 10 điểm du lịch không có ô tô đẹp nhất thế giới.
Mở cửa du lịch nội tỉnh, Quảng Ninh đón gần 30.000 lượt du khách

Mở cửa du lịch nội tỉnh, Quảng Ninh đón gần 30.000 lượt du khách

Baoquocte.vn. Chỉ trong 2 ngày cuối tuần 19 - 20/6, các điểm du lịch, di tích, danh thắng trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh đón gần 10.000 lượt khách.
Du lịch quốc tế từng bước được mở cửa trở lại thông qua chứng nhận sức khỏe

Du lịch quốc tế từng bước được mở cửa trở lại thông qua chứng nhận sức khỏe

Baoquocte.vn. Nhiều quốc gia đang từng bước mở lại hoạt động đi lại, du lịch, giao thương thông qua chứng nhận sức khỏe.
Choáng ngợp với cảnh sắc bao la, xanh ngát của những đồi chè ở Long Cốc, Phú Thọ

Choáng ngợp với cảnh sắc bao la, xanh ngát của những đồi chè ở Long Cốc, Phú Thọ

Baoquocte.vn. Những quả đồi hình bát úp tròn mịn ở xã Long Cốc (Tân Sơn, Phú Thọ) như những kì quan thiên nhiên đem lại vẻ đẹp ngoạn mục cho đất chè vùng trung du.
Thiên đường du lịch Maldives chật vật bịt 'lỗ hổng' trong dịch Covid-19

Thiên đường du lịch Maldives chật vật bịt 'lỗ hổng' trong dịch Covid-19

Baoquocte.vn. Quốc đảo Maldives đã mở cửa các khu nghỉ dưỡng để thu hút du khách, nhưng làn sóng đại dịch Covid-19 gia tăng gần đây lại làm lộ lỗ hổng y tế ở nước này.
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Italy (Kỳ 16)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Italy (Kỳ 16)

Baoquocte.vn. Văn học Italy chiếm một vị trí quan trọng trong văn hóa của châu Âu. Thời kỳ này bao gồm một số tên tuổi nổi tiếng thế giới.
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Italy (Kỳ 15)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Italy (Kỳ 15)

Baoquocte.vn. Văn học Italy chiếm một vị trí quan trọng trong văn hóa của châu Âu. Thời kỳ này bao gồm một số tên tuổi nổi tiếng thế giới.
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Italy (Kỳ 14)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Italy (Kỳ 14)

Baoquocte.vn. Thomas Aquinas là nhà thần học được coi là nhà tư tưởng lớn nhất của Thiên Chúa giáo, Thomasi Giuseppe là nhà văn Italy quý tộc đảo Sicilia.
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Italy (Kỳ 13)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Italy (Kỳ 13)

Baoquocte.vn. Pirandello Luigi là nhà văn, nhà viết kịch thuộc loại nổi tiếng bậc nhất trên thế giới. Ông đã nhận được giải thưởng Nobel năm 1934.
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Italy (Kỳ 12)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Italy (Kỳ 12)

Baoquocte.vn. Văn học Italy chiếm một vị trí quan trọng trong văn hóa của châu Âu. Thời kỳ này có một số tên tuổi nổi tiếng thế giới.
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Italy (Kỳ 11)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Italy (Kỳ 11)

Baoquocte.vn. Văn học Italy chiếm vị trí quan trọng trong văn hóa của châu Âu. Thời kỳ này có một số tên tuổi nổi tiếng như: Moravia Alberto, Moretti Marino...
Bài học cuộc sống từ 'Seneca – Những bức thư đạo đức'

Bài học cuộc sống từ 'Seneca – Những bức thư đạo đức'

Baoquocte.vn. Dù được viết từ gần 2.000 năm trước nhưng những vấn đề mà cuốn sách 'Seneca – Những bức thư đạo đức' đề cập được đánh giá vẫn còn nguyên giá trị.
‘Người hùng mang ngàn gương mặt’: Đầu sách kinh điển về văn hóa, văn học ở Mỹ

‘Người hùng mang ngàn gương mặt’: Đầu sách kinh điển về văn hóa, văn học ở Mỹ

Baoquocte.vn. 'Người hùng mang ngàn gương mặt' là công trình độc lập đầu tiên khởi đầu cho sự nghiệp cả một đời nghiên cứu thần thoại của tác giả Joseph Campbell.
Phụ huynh Việt tại Mỹ phát hành sách song ngữ quảng bá văn hóa truyền thống

Phụ huynh Việt tại Mỹ phát hành sách song ngữ quảng bá văn hóa truyền thống

Baoquocte.vn. TinyWrist - một nhóm phụ huynh Việt tại Mỹ vừa phát hành hai cuốn sách song ngữ Việt-Anh dành cho thiếu nhi.
'Nguồn gốc dịch bệnh': Cuốn tiểu thuyết trinh thám đặc biệt về khoa học

'Nguồn gốc dịch bệnh': Cuốn tiểu thuyết trinh thám đặc biệt về khoa học

Baoquocte.vn. Cuốn sách 'Nguồn gốc dịch bệnh' đến nay vẫn hấp dẫn với những dự cảm và khai phá thú vị được các nhà khoa học ghi chép lại.
'Câu chuyện từ trái tim': Lăng kính đa màu của một bác sĩ kiêm đại biểu Quốc hội

'Câu chuyện từ trái tim': Lăng kính đa màu của một bác sĩ kiêm đại biểu Quốc hội

Baoquocte.vn. 'Câu chuyện từ trái tim' của PGS. TS Nguyễn Lân Hiếu chứa đựng những câu chuyện về bác sĩ cùng những bài phân tích về y tế, giáo dục, môi trường...
Huấn luyện viên và đại kiện tướng quốc tế viết sách hướng dẫn chơi cờ vua

Huấn luyện viên và đại kiện tướng quốc tế viết sách hướng dẫn chơi cờ vua

Baoquocte.vn. 'Nhà vô địch' là bộ sách được viết bởi huấn luyện viên cờ vua Nguyễn Hữu Huấn và đại kiện tướng quốc tế Lê Thanh Tú, vừa được phát hành trong mùa Hè này.
Phiên bản di động